Προφανώς, η θετική ατζέντα μας βολεύει. Ενάμισης χρόνος χωρίς παραβιάσεις στο Αιγαίο είναι κερδισμένος χρόνος για ειρηνικά έργα. Ωστόσο, η χώρα μας δεν έχει ψευδαισθήσεις. Θέλουμε την ησυχία και την καλή γειτονία, αλλά συνεχίζουμε να είμαστε έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο – και ασφαλώς δεν αποδεχόμαστε μονομερείς ενέργειες σε βάρος ελληνικών συμφερόντων. Ευνοούμε τη συνεννόηση, αλλά είμαστε και προετοιμασμένοι για υπονόμευσή της από τους γείτονες. Την επόμενη Δευτέρα θα ξέρουμε αν θα έχουμε στο Αιγαίο ήρεμα νερά και αυτό το καλοκαίρι....

Από "ΤΑ ΝΕΑ", και...

                                                           "ΤΑ ΝΕΑ", 09/05/24


ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΝΕΛΛΗ

Εν αρχή ήταν η αντίδραση της Τουρκίας στην εξαγγελία του Πρωθυπουργού για τη λειτουργία θαλάσσιων περιβαλλοντικών πάρκων. Στη συνέχεια, μάθαμε ότι στο τουρκικό σχολείο, όπου διδάσκεται με αυστηρότητα το εθνικό αφήγημα, θα ενταχθεί στην ύλη η θέση για τη Γαλάζια Πατρίδα – το αναθεωρητικό και αλυτρωτικό δόγμα της τουρκικής γεωπολιτικής σύμφωνα με το οποίο η Τουρκία αμφισβητεί την κυριαρχία των ελληνικών νησιών του Αιγαίου καθώς και της ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ. Η Τουρκία δέσμευσε μια περιοχή στο Αιγαίο για τη διεξαγωγή μεγάλης ναυτικής άσκησης. Τέλος, τις προάλλες, απροσδόκητα, λίγες μόνο μέρες πριν από την προγραμματισμένη επίσημη επίσκεψη στην Τουρκία του Κυριάκου Μητσοτάκη, εγκαινιάστηκε η μετατροπή της Μονής της Χώρας σε μουσουλμανικό τέμενος.

Ολα αυτά κάνουν την επίσκεψη του έλληνα Πρωθυπουργού δύσκολη – και πάντως αμφίβολης αποτελεσματικότητας. Είναι φως φανάρι ότι ο τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, πιθανόν μετά τη ματαίωση της επίσκεψής του στις ΗΠΑ, επιστρέφει στον περίφημο ανατολίτικο απομονωτισμό και ανακινεί τη σκληρή γραμμή που θέλει την Τουρκία περιφερειακή δύναμη. Η απόλυτη θέση του απέναντι στο Ισραήλ και η ανοιχτή στήριξή του στη Χαμάς, χωρίς καν να κάνει λόγο στη βαρβαρότητα της επίθεσής της στις 7 Οκτωβρίου, στερούν από την Τουρκία τη δυνατότητα ανοιγμάτων προς την Αμερική και γενικότερα προς τη Δύση, ενώ και στο εσωτερικό ο θρίαμβος του Ιμάμογλου στην Κωνσταντινούπολη και των αντίπαλων δημάρχων στις άλλες μεγάλες δυτικές πόλεις θέτουν σε αμφισβήτηση τις πολιτικές του. Μοιραίο είναι, σε μια τέτοια συγκυρία, να την πληρώσει η ελληνοτουρκική προσέγγιση.

Βεβαίως, η Αθήνα δεν είναι αφελής. Εξαρχής γνώριζε την πιθανότητα το ελληνοτουρκικό ειδύλλιο να έχει κάποια στιγμή ένα τέλος – αλλά από τη στιγμή που η Τουρκία ενέκρινε την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, η ελληνική πλευρά έλπιζε ότι κάτι τέτοιο θα αργήσει, αφού φαινόταν ότι υπερίσχυε ο δυτικός προσανατολισμός της χώρας, η σαφής δηλαδή επανένταξη της χώρας στη στρατηγική του δυτικού κόσμου. Ο έλληνας Πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι δεν είμαστε αφελείς με την Τουρκία, γι’ αυτό άλλωστε συνεχίστηκαν όλα τα εξοπλιστικά προγράμματα καθώς και η επέκταση του φράχτη στον Εβρο.

Στην Αθήνα πάντως πρέπει να εξεπλάγησαν, αν δεν αιφνιδιάστηκαν, τουλάχιστον από την εσπευσμένη εξέλιξη με τη Μονή της Χώρας – κι ίσως γι’ αυτό η αντίδραση άργησε αρκετές ώρες, ενώ ο Πρωθυπουργός έχει επιλέξει μια διπλωματικά ήπια αποδοκιμασία της τουρκικής μεθόδευσης (μίλησε για «εντελώς αχρείαστη» κίνηση). Προφανώς, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επιμείνει στη στρατηγική της διευθέτησης, θα αναδείξει τα οφέλη από την τήρηση της συμφωνίας με την Τουρκία στο Μεταναστευτικό (που έχει μειώσει τη μεταναστευτική πίεση και στο Αιγαίο και στον Εβρο) καθώς και από την τουριστική βίζα για επίσκεψη τούρκων πολιτών στα ελληνικά νησιά και ενδεχομένως θα αναλάβει νέες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της λεγόμενης «θετικής ατζέντας».

Προφανώς, η θετική ατζέντα μας βολεύει. Ενάμισης χρόνος χωρίς παραβιάσεις στο Αιγαίο είναι κερδισμένος χρόνος για ειρηνικά έργα. Ωστόσο, η χώρα μας δεν έχει ψευδαισθήσεις. Θέλουμε την ησυχία και την καλή γειτονία, αλλά συνεχίζουμε να είμαστε έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο – και ασφαλώς δεν αποδεχόμαστε μονομερείς ενέργειες σε βάρος ελληνικών συμφερόντων. Ευνοούμε τη συνεννόηση, αλλά είμαστε και προετοιμασμένοι για υπονόμευσή της από τους γείτονες.

Την επόμενη Δευτέρα θα ξέρουμε αν θα έχουμε στο Αιγαίο ήρεμα νερά και αυτό το καλοκαίρι.

...από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 09/05/24

 ΤΟΥ ΣΑΚΗ ΜΟΥΜΤΖΗ

Ο τρόπος για να αποφύγεις να δεις κατάματα τον στόχο μιας πολιτικής παρέμβασης είναι να αναζητήσεις τα κίνητρα που βρίσκονται πίσω της. Ετσι, αποφεύγεις να αναλύσεις τις συνέπειες που έχει αυτή η πολιτική παρέμβαση και, κυρίως, να εξετάσεις αν η δική σου πολιτική χρειάζεται αναθεώρηση ή αν οφείλεις να εξακολουθήσεις να την υπερασπίζεσαι. Συνεπώς, ουδόλως με ενδιαφέρουν τα κίνητρα του Ταγίπ Ερντογάν, τα οποία άλλωστε επιδέχονται πολλές ερμηνείες, για τη μετατροπή της ιστορικής Μονής της Χώρας σε τζαμί. Και για να το ξεκαθαρίσω ευθύς εξαρχής, το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτιστικό-πολιτισμικό. Είναι πρωτίστως –για να μην πω αποκλειστικά– πολιτικό.

Λίγες ημέρες πριν από την επίσκεψη του Ελληνα πρωθυπουργού στην Αγκυρα, μια συνάντηση για την οποία εργάστηκαν πολλοί, ο Τούρκος πρόεδρος προχώρησε σε αυτή την κίνηση. Αναμφίβολα προκάλεσε, αν κρίνω από τις καθολικές αντιδράσεις στην πατρίδα μας. Δεν γνώριζε πως έτσι δυναμίτιζε ένα καλό κλίμα και υπονόμευε την ίδια την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη; Φυσικά και τα γνώριζε όλα αυτά. Απλώς επιβεβαίωσε κάτι ήδη γνωστό στην ελληνική πλευρά: Η πορεία για τη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων θα περνάει μέσα από τις Συμπληγάδες των χρόνιων προβλημάτων που χαρακτηρίζουν αυτές τις σχέσεις. Το μήνυμα Ερντογάν ήταν σαφές: Δεν κάνω εκπτώσεις στις πολιτικές μου επιλογές για χάρη ενός καλού κλίματος. Για να υπάρχει καλό κλίμα, η Ελλάδα θα πρέπει να αποδέχεται κάθε φορά τις δικές μου κινήσεις. Κάπως έτσι θα πρέπει να προσεγγίσουμε, σε πρώτο επίπεδο, τη μετατροπή μιας ιστορικής μονής σε τζαμί.

Και η Ελλάδα τι θα πρέπει να κάνει σε τέτοιες περιπτώσεις, πέρα από μια τετριμμένη καταγγελία; Αποτελούν παρόμοιες κινήσεις ικανό λόγο για να διακοπεί μια διαδικασία που ξεκίνησε μετά τους σεισμούς στην Τουρκία; Ηταν ξεκάθαρο πως η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων είχε συγκεκριμένα όρια, προσδιορισμένα ιστορικά, κάτι γνωστό και στις δύο πλευρές. Και με αυτό ως δεδομένο πορεύονται. Αναμφίβολα, σημαντικό ρόλο σε αυτό το σκηνικό έπαιξε η προσπάθεια της Τουρκίας να επαναπροσεγγίσει τις ΗΠΑ. Τώρα που η συνάντηση
Μπάιντεν - Ερντογάν ματαιώθηκε, ανακύπτει ένα ερώτημα: η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων ήταν ένα απλό παρακολούθημα της απόπειρας να βελτιωθούν οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις ή έχει έναν αυτόνομο χαρακτήρα, ανεξάρτητο από την πορεία αυτών των σχέσεων; 

Μήπως η μετατροπή της Μονής της Χώρας, λίγες ημέρες πριν από την επίσκεψη Μητσοτάκη στην Αγκυρα, είναι ένα μήνυμα αρκετά πιο σύνθετο απ’ ό,τι αρχικά φαίνεται, με ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης; Αυτό μένει να φανεί, αν και έγκυροι αναλυτές των ελληνοτουρκικών σχέσεων υποστηρίζουν ότι στην παρούσα φάση η Τουρκία δεν έχει συμφέρον να ανοίξει μέτωπο και με την Ελλάδα. Πολλές φορές, όμως, οι λογικές αναλύσεις ανατρέπονται από την ίδια τη ζωή, καθώς οι αποφάσεις των ηγεσιών δεν είναι πάντα ορθολογικές, άρα δεν είναι και προβλέψιμες.