οι κηπουροι τησ αυγησ

Πέμπτη 30 Απριλίου 2026

"Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ", "ΥΠΗΡΕΤΗΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ" ΣΤΙΣ 7 ΜΑΪΟΥ ΚΑΙ "ΤΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΑΝΑΠΤΥΓΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ" ΣΤΙΣ 8 ΜΑΪΟΥ

ΤΑ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΩΝ
ΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ "ΚΑΣΤΑΛΙΑ" ΣΤΗΝ 22η
ΔΙΕΘΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Οι Εκδόσεις «ΚΑΣΤΑΛΙΑ» σάς προσκαλούν στην εκδήλωση παρουσίασης των βιβλίων του Θανάση Παπαδόπουλου  «Η τραγωδία του κρατικού καπιταλισμού στον 2οο αιώνα» και «Υπηρέτης της Αγάπης», στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της 22ης Διεθνούς ‘Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, την Πέμπτη, 7 Μαϊου  2026 και ώρα 17:00-18:00 (Αίθουσα COSMOS, Περίπτερο 14)

Εισηγητές γιά το πρώτο βιβλίο, οι Σάκης Μουμτζής, συγγραφέας-αρθρογράφος και Πέτρος Παπασαραντόπουλος, Δρ Βαλκανικών σπουδών-εκδότης & συγγραφέας και γιά το δεύτερο η Ματίνα Κυριαζοπούλου, εκπαιδευτικός-ερευνήτρια, κριτικός λογοτεχνίας

Συντονιστής ο συγγραφέας των δύο βιβλίων, Θανάσης Παπαδόπουλος.

Η παρουσία σας θα αποτελέσει ιδιαίτερη τιμή γιά τον εκ Θεσσαλονίκης συγγραφέα και τους εισηγητές στην εκδήλωση.

Θα χαρούμε να σάς δούμε στο stand 104 των εκδόσεων μας στο Περίπτερο 13 της 22ης ΔΕΒΘ, γιά να δείτε και τα υπόλοιπα βιβλία του συγγραφέα και τους τίτλους μας εν γένει.


Οι Εκδόσεις «ΚΑΣΤΑΛΙΑ» σάς προσκαλούν στην εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου του του Γεωργίου Διον. Πουκαμισά  «Το Γεωπολιτισμικό Ανάπτυγμα των Ελλήνων»,στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της 22ης Διεθνούς ‘Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, την Παρασκευή, 8/5/26, ώρα 11:00-12:00 ( Αίθουσα Λέξις, Περίπτερο 12).

Εισηγητές στην εκδήλωση, οι Βενιαμίν Καρακωστάνογλου, μόνιμος λέκτωρ Νομικής Σχολής ΑΠΘ και Χρήστος Φραγκονικολόπουλος, κοσμήτωρ Τμήματος Δημοσιογραφίας & ΜΜΕ Σχολής Κοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών ΑΠΘ.

Συντονιστής ο συγγραφέας του βιβλίου, Γεώργιος Διον. Πουκαμισάς, πρέσβυς ε.τ.   

Η παρουσία σας θα αποτελέσει ιδιαίτερη τιμή γιά το συγγραφέα και τους εισηγητές στην εκδήλωση.

Θα χαρούμε να σάς δούμε στο stand 104 των εκδόσεων μας στο Περίπτερο 13 της 22ης ΔΕΒΘ, γιά να δείτε και τα υπόλοιπα βιβλία του συγγραφέα και τους τίτλους μας εν γένει.




Εκδόσεις «ΚΑΣΤΑΛΙΑ»
Σταδίου 33-Αθήνα-ΤΚ 105 59
Τηλ: (210)3215280-3247945 
Φαξ: (210)3215281-3315176
E-Mail: info@kastaliaeditions.gr & sermichiotis@gmail.com



Σε τι οφείλεται η ατιμωρησία, η επιείκεια με την οποία αντιμετωπίζουν οι θεσμοί τη βίαιη συμπεριφορά; Στις ενοχές που τους εμπνέουν οι δικές τους αδυναμίες; Ή μήπως στην παραδοχή ότι ο μέσος Ελληνας είναι έτοιμος να εκραγεί με την πρώτη ευκαιρία, με αποτέλεσμα οι θεσμοί, αντί να τιμωρούν, να αμύνονται για να μην προκαλέσουν; Στις ερμηνευτικές συνταγές ακολουθούν δόσεις από παιδεία, η οικογενειακή ατμόσφαιρα, οι κακοτεχνίες του κράτους, ακόμη και οι τιμές των ζυμαρικών στο σούπερ μάρκετ. Και εννοείται το άλας της ηθικολογίας. Ολ’ αυτά δεν είναι δικό μας αποκλειστικό προνόμιο. Είναι δημοκρατικά μοιρασμένα σε όλες τις δυτικές κοινωνίες μαζί με την έξαρση της βίας. Υπάρχει ένα στοιχείο το οποίο χαρακτηρίζει την κοινωνική μας ζωή. Και δεν εννοώ τη συλλογική μας ψυχασθένεια. Εννοώ την υπαρξιακή αξία που δίνουμε στην οργή. Το γεγονός ότι τη θεωρούμε φυσιολογικό, αν όχι απαραίτητο στοιχείο μιας φυσιολογικής συμπεριφοράς....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"


ήρωας είναι οργισμένος και αν έχεις ψυχή οφείλεις να είσαι θυμωμένος. Μια συνοπτική εισαγωγή για την προσπάθεια να εξηγηθεί όχι η ύπαρξη ή η έξαρση της βίας στην κοινωνία μας –φαινόμενο που δεν αφορά μόνον εμάς–, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο την προσλαμβάνουμε και την αξία που της δίνουμε. Αμήχανοι απέναντι στις δικές μας συμπεριφορές, χρησιμοποιούμε διάφορες ερμηνευτικές συνταγές οι οποίες υποτίθεται ότι αν εφαρμοστούν θα τις αντιμετωπίσουν. Η πρώτη είναι η ατιμωρησία. Σε τι οφείλεται η ατιμωρησία, η επιείκεια με την οποία αντιμετωπίζουν οι θεσμοί τη βίαιη συμπεριφορά; Στις ενοχές που τους εμπνέουν οι δικές τους αδυναμίες; Ή μήπως στην παραδοχή ότι ο μέσος Ελληνας είναι έτοιμος να εκραγεί με την πρώτη ευκαιρία, με αποτέλεσμα οι θεσμοί, αντί να τιμωρούν, να αμύνονται για να μην προκαλέσουν; Στις ερμηνευτικές συνταγές ακολουθούν δόσεις από παιδεία, η οικογενειακή ατμόσφαιρα, οι κακοτεχνίες του κράτους, ακόμη και οι τιμές των ζυμαρικών στο σούπερ μάρκετ. Και εννοείται το άλας της ηθικολογίας. Ολ’ αυτά δεν είναι δικό μας αποκλειστικό προνόμιο. Είναι δημοκρατικά μοιρασμένα σε όλες τις δυτικές κοινωνίες μαζί με την έξαρση της βίας. Υπάρχει ένα στοιχείο το οποίο χαρακτηρίζει την κοινωνική μας ζωή. Και δεν εννοώ τη συλλογική μας ψυχασθένεια. Εννοώ την υπαρξιακή αξία που δίνουμε στην οργή. Το γεγονός ότι τη θεωρούμε φυσιολογικό, αν όχι απαραίτητο στοιχείο μιας φυσιολογικής συμπεριφοράς.

Αυτός που έστειλε στο νοσοκομείο την κοπέλα με σπασμένο πόδι είναι πενήντα ετών. Κοινώς είναι στην ηλικία της ωριμότητας, η οποία, αν μη τι άλλο, σημαίνει ότι έχεις αποδεχθεί ορισμένους κανόνες συμπεριφοράς. Είναι προφανές ότι στο μυαλό του μέσα σ’ αυτούς τους κανόνες είναι και η υποχρέωση να σπάσεις στο ξύλο όποιον σε εμποδίζει να βγεις από το πάρκινγκ σου. Είσαι οργισμένος. Ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο. Και μπορεί στο δικαστήριο να δηλώσει μετανοημένος όπως θα τον συμβουλεύσει ο δικηγόρος του, όμως κατ’ ιδίαν θα εξηγεί γιατί τον έπνιξε το δίκιο και, ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο, πώς δεν μπορούσε να συγκρατήσει τον θυμό του. Το πιθανότερο είναι ότι οι φίλοι του θα δείξουν κατανόηση. Ο καθένας τους θα έχει να διηγηθεί ένα αντίστοιχο περιστατικό που τον έβγαλε απ’ τα ρούχα του και κρατήθηκε την τελευταία στιγμή. Με δυο λόγια, το πρόβλημά μας δεν είναι μόνον η χαλαρότητα της νομοθεσίας και των αρχών που την εφαρμόζουν. Είναι ότι έχουμε εσωτερικεύσει τη βία της οργής και την αποδεχόμεθα ως φυσιολογική, αν όχι επιθυμητή, συμπεριφορά. Από την πολιτική και τον δημόσιο λόγο ώς τις διαβάσεις των πεζών και τις θέσεις πάρκινγκ. Ο θυμός είναι υπαρξιακή μας ανάγκη.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 29/04/26

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 29/04/26

ΤΟΥ ΣΑΚΗ ΜΟΥΜΤΖΗ

Το Predator τους έφερε κοντά. Αναφέρομαι στα κόμματα της «δημοκρατικής» αντιπολίτευσης. Και κάθε αρχή κρύβει μέσα της, υπό προϋποθέσεις, και μια συνέχεια, δηλαδή το «κοντά» να γίνει ακόμα πιο κοντά. Τι σημαίνει αυτό στην προκειμένη περίπτωση; Από τη συνυπογραφή για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής για τις υποκλοπές να προχωρήσουν στο επόμενο βήμα. Να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι ώστε να διερευνήσουν την πιθανότητα μιας εκλογικής συνεργασίας. Τους ενώνει, φαινομενικά τουλάχιστον, η αγωνία για το μέλλον της δημοκρατίας μας, ουσιαστικά όμως αυτό που επιδιώκουν να αποτρέψουν είναι μια τρίτη πρωθυπουργική θητεία Μητσοτάκη, κάτι απολύτως θεμιτό.

Θα έλεγα μάλιστα πως αν τελικά οι συγκυριακές συμπλεύσεις της «δημοκρατικής» αντιπολίτευσης μετατραπούν σε μια πολιτική συνεργασία επάνω σε ένα κοινό πρόγραμμα, αυτό το νέο σκηνικό θα σταθεροποιήσει το πολιτικό μας σύστημα. Διότι σήμερα η αστάθειά του βρίσκεται στον κατακερματισμό του. Τα πολλά μικρά κόμματα, σε μια χώρα που δεν είναι εκπαιδευμένη στις κυβερνήσεις συνεργασίας, δημιουργούν ανισορροπίες, ακόμα και αν προκύψει αυτοδύναμη κυβέρνηση ή ιδίως αν προκύψει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Επειδή από τη μια μεριά θα υπάρχει ο παντοδύναμος, αυτοδύναμος κυβερνητικός πόλος και από την άλλη μια πανσπερμία κομμάτων. Το παραπάνω πρόβλημα δεν θεραπεύεται με τις προσπάθειες να εξορκισθεί η αυτοδυναμία, αλλά με τη συγκρότηση ενός ισχυρού πολιτικού σχήματος το οποίο θα διεκδικήσει την αυτοδυναμία και αν τελικά δεν τα καταφέρει, να αποτελέσει μια πανίσχυρη αξιωματική αντιπολίτευση. Δηλαδή στην ευστάθεια ενός πολιτικού συστήματος συμβάλλει και η αντιπολίτευση, για να μην πω κυρίως η αντιπολίτευση. Οι εσωτερικές ανισορροπίες του το αποσταθεροποιούν.

Στα καθ’ ημάς τώρα. Μπορεί η λεγόμενη δημοκρατική αντιπολίτευση να συντάξει ένα κοινό πρόγραμμα και να το παρουσιάσει στον ελληνικό λαό; Οι δυσκολίες σε αυτό το εγχείρημα καταγράφονται ήδη στην αφετηρία του. Ποια κόμματα απαρτίζουν τη «δημοκρατική» αντιπολίτευση; Ενα το ερώτημα, πολλές οι απαντήσεις. Αρα μπαίνουμε κατευθείαν στα βαθιά νερά. Η συνέχεια δεν είναι λιγότερο δύσκολη και αφορά το κοινό πρόγραμμα. Η συγκυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου είχε ως κοινό πρόγραμμα το δεύτερο μνημόνιο.

Ηταν, με τη διασταλτική ερμηνεία του όρου, μια κυβέρνηση ειδικού σκοπού. Το ίδιο και η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Σήμερα, το κοινό πρόγραμμα θα πρέπει να αποτυπώνει μόνον τις συγκλίσεις των κομμάτων που θα το υπογράφουν, τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο. Τι πιθανότητες έχει η «δημοκρατική» αντιπολίτευση να καταλήξει σε ένα τέτοιο κείμενο; Και για το τέλος άφησα το πρόσωπο του ηγέτη. Αυτού που θα μπει μπροστά. Ποιος θα είναι και με τι κριτήρια θα επιλεγεί; Διότι η συλλογική ηγεσία είναι αποδεδειγμένο ότι δεν «τραβά» σε μια κοινωνία ιστορικά στοιχισμένη υπό έναν ηγέτη. Οπως παρατηρεί ο αναγνώστης, οι δυσκολίες συγκρότησης ενός ενιαίου αντιπολιτευτικού πόλου είναι σημαντικές και μάλλον θα επιβεβαιώσουν τη λαϊκή έκφραση πως «οι λαγοί κοπάδι δεν γίνονται».



Κλιμακώθηκε χθες, όπως αναμενόταν, ο πόλεμος για την απόφαση της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου να βάλει στο αρχείο την υπόθεση ενδεχόμενης κατασκοπείας κατά της χώρας, αφού δεν βρήκε στοιχεία που να την τεκμηριώνουν στο υλικό της πρωτόδικης δίκης για τις παράνομες υποκλοπές. Ο Νίκος Ανδρουλάκης και το ΠΑΣΟΚ αναδείχθηκαν πρωταθλητές στην αντικυβερνητική ρητορική. Ο Αλέξης Τσίπρας αρκέστηκε σε μια δήλωση εξυπναδίστικη. Για την ώρα τρώει τη σκόνη του κύριου ανταγωνιστή του. Η βασική καταγγελία, βεβαίως, είναι ότι ο εισαγγελέας που έλαβε την απόφαση είναι εξαρτημένος από τη ΝΔ. Κρίση αυθαίρετη, επειδή στηρίζεται σε εντυπώσεις και όχι σε δεδομένα. Επιπλέον, κρίση που δίνει την πρωτοκαθεδρία στον θυμό, επειδή ο ανώτατος δικαστικός δεν συμφώνησε με την προσδοκία της αντιπολίτευσης. Πρόκειται για ακόμα μια εφαρμογή του νομικού λαϊκισμού. Μια πρακτική πίεσης των δικαστηρίων να λάβουν υπόψη τους το λεγόμενο «κοινό περί δικαίου αίσθημα», που πρακτικά σημαίνει ότι διάφορες υποθέσεις πολιτικού ενδιαφέροντος ερμηνεύονται και χρησιμοποιούνται κατά το δοκούν από ομάδες συμφερόντων και ιδεολογικούς χώρους – εν προκειμένω, απ’ όλη την αντιπολίτευση, αριστερή και δεξιά. Ετσι, αν μια δικαστική απόφαση βολεύει τα σχέδια της αντιπολίτευσης είναι καλή και την επικαλούνται. Αν μια απόφαση δεν βολεύει, είναι αποτέλεσμα εξαγοράς της συνείδησης δικαστών. Δεν υπάρχει πιο αντιδημοκρατική μεθόδευση. Είναι όμως, ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η αντιπολίτευση από το 2019. Αντί να διαμορφωθεί ένα ιδεολογικό ρεύμα, αντίπαλο της ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη που θα έχτιζε μια συνολική πρόταση για τη διακυβέρνηση, φτιάχτηκαν καπετανάτα στο όνομα της Αριστεράς ή της Δεξιάς, τα οποία προσπαθούν να πλήξουν τη συνοχή της κυβέρνησης μέσω ηθικών πανικών. Η πολιτική υποκαθίσταται από ηθικές κατηγορίες, από το συναίσθημα, από την καταγγελία στο όνομα του συναισθήματος. Η πρακτική αυτή δοκιμάστηκε την πρώτη τετραετία Κυριάκου Μητσοτάκη, σε θέματα όπως η απαγόρευση κυκλοφορίας επί Covid, χωρίς πολλή επιτυχία (ήταν ακόμα νωπά τα κατορθώματα των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ), αλλά άρχισε να έχει σουξέ, όταν οργανώθηκε το κίνημα «Οξυγόνο», γύρω από το τρομερό δυστύχημα των Τεμπών. Λύπη, θυμός, οργή και τα αντανακλαστικά της Αγανάκτησης, όπως είχαν εκδηλωθεί μετά τη χρεοκοπία την περασμένη δεκαετία, επανήλθαν για να εκτοπίσουν τα επιχειρήματα από την πολιτική διαμάχη. Μπορεί εκείνο το κύμα της Νέας Αγανάκτησης να εξουδετερώθηκε, όταν αποκαλύφθηκε η απάτη των ξυλολίων, δημιούργησε όμως θυλάκους που διεκδικούν ακροατήριο. Επίσης, έδωσε την τεχνογνωσία στο ΠΑΣΟΚ, η ηγεσία του οποίου επέλεξε να κεφαλαιοποιήσει τη σύγκρουση με τη ΝΔ στο επίπεδο του συναισθήματος, με θυμό και Αγανάκτηση – υποδυόμενη τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ. Οσα αποκαλύφθηκαν γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν βούτυρο στο ψωμί του ΠΑΣΟΚ – το οποίο αδιαφορεί για το πλήγμα στο πελατειακό κράτος που έφερε το κλείσιμο του αμαρτωλού οργανισμού και συνεχίζει να βαδίζει στην προσοδοφόρα οδό των καταγγελιών. Ο Νίκος Ανδρουλάκης ελπίζει ότι θα είναι ο ωφελημένος κι από την επίθεση στη δικαιοσύνη στο όνομα των υποκλοπών, επειδή άλλωστε σε ένα βαθμό είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην υπόθεση....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 29/04/26



Αν προκύψει κάποια μυστήρια υπόθεση όπως τώρα με τις υποκλοπές θαυμάζω κι εμπιστεύομαι τους συναδέλφους που «σαν έτοιμοι από καιρό» φοράνε τα «γουνάκια» κι ανεβαίνουν τρέχοντας στην έδρα. Σε τέτοιες περιπτώσεις όμως δύο δρόμοι υπάρχουν. Είτε έχεις εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη. Στην προκειμένη περίπτωση τρεις διαδοχικοί εισαγγελείς του Αρείου Πάγου και μερικοί αντεισαγγελείς του ίδιου ανώτατου δικαστηρίου κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα. Το αδίκημα της κατασκοπείας δεν στοιχειοθετείται για τις υποκλοπές. Αρχείο. Τους άλλους τους έστειλαν στο Μονομελές όπου και καταδικάστηκαν. Δεν έχω κάτι να προσθέσω. Είτε δεν έχεις εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη. Και τότε ο Θεός βοηθός. Επιστρατεύεις το κάθε παραμύθι και καταφεύγεις στις πληροφορίες του κάθε περαστικού. Προτιμώ την πρώτη μέθοδο. Που δυστυχώς δεν βολεύει όταν η Δικαιοσύνη έρχεται να χαλάσει μια ωραία ιστορία, όπως με τον κρεοπώλη του σουπερμάρκετ που είχε φίλο στην ΕΥΠ κι ενδεχομένως κουμπάρο στην ΜΙ6. Καταλαβαίνω όμως και την ενόχληση της αντιπολίτευσης. Αν τελειώσει νωρίς το πανηγύρι πώς θα φτάσουμε ως τις εκλογές; Κι αν ο Μητσοτάκης δεν είναι «επικίνδυνος», τότε γιατί θα πρέπει να τον αλλάξουν; Δεν υπάρχει αμφιβολία λοιπόν ότι θα αντιδράσει και αυτή όπως μπορεί. Το ΠΑΣΟΚ υπόσχεται Εξεταστικές Επιτροπές, μηνύσεις κ.λπ. Λογικό κι αναμενόμενο. Δικαίωμά τους. Για κάποιον λόγο είχαν θεωρήσει πως οι υποκλοπές είναι το άρμα που θα τους οδηγήσει στην εξουσία. Μέχρι τον Νίξον ή τον Ορμπαν θυμήθηκαν. Αλλά αποδεικνύεται δυστυχώς πως στη ζωή τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Το κράτος δικαίου δεν παίζει μπάλα στον κομματικό καβγά. Ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να παίζει, ούτε να επιστρατεύεται από τους μεν ή τους δε σε κάθε ευκαιρία. Οπως οι περισσότεροι συμβαίνει να θυμούνται (όταν τους βολεύει) «υπάρχουν δικαστές στην Αθήνα». Ωραία. Ας τους αφήσουμε λοιπόν να κάνουν τη δουλειά τους....

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 29/04/26

"ΤΑ ΝΕΑ", 29/04/26

ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΜΗΤΣΟΥ

Η σύγκριση δεν είναι εύκολη, ίσως μάλιστα να μην είναι και θεμιτή. Η μία είναι ευρωπαία εισαγγελέας, υπηρετεί σε έναν υπερεθνικό θεσμό με λίγα χρόνια ζωής και βρίσκεται συχνά σε ανταγωνισμό με τα κράτη που λόγω της ιδιότητάς της είναι υποχρεωμένη να ελέγχει. Ο άλλος είναι έλληνας ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός, λαμβάνει αποφάσεις που έχουν τελεσίδικο χαρακτήρα και βρίσκεται διαρκώς αντιμέτωπος με τη δυσπιστία των πολιτών προς τη Δικαιοσύνη. Η πρώτη είναι εξωστρεφής, πετάει δημοσιογραφικές ατάκες, διατυπώνει ευχές και επιθυμίες. Ο δεύτερος είναι κλασικός δικαστής, εκφράζεται με σύνθετες προτάσεις και μπερδεμένα ελληνικά, δίνει συχνά την εντύπωση ότι δεν θέλει να τον καταλάβουν.

Παρ’ όλα αυτά, ο πρωταγωνιστικός ρόλος που έπαιξαν τον τελευταίο καιρό στην ελληνική πολιτική ζωή η Λάουρα Κοβέσι και ο Κωνσταντίνος Τζαβέλλας νομιμοποιεί κατά κάποιον τρόπο το ερώτημα: ποιος από τους δύο κάνει καλύτερα τη δουλειά του;

Ενας τρόπος να απαντήσουμε είναι να δούμε ποιοι ενοχλούνται. Η ρουμάνα εισαγγελέας ενοχλεί τον ελεγχόμενο, στην περίπτωσή μας δηλαδή την ελληνική κυβέρνηση και τους βουλευτές των οποίων ζητήθηκε η άρση της ασυλίας για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Κατηγορήθηκε για πολλά (ακόμη και για την εθνικότητά της!), η ουσία είναι όμως ότι της καταλογίστηκε υπερβάλλων ζήλος: αν oρισμένοι, πόσο μάλλον οι περισσότεροι, από τους εγκαλούμενους βουλευτές αποδειχθούν άσχετοι με την υπόθεση δεν θα έχουν στιγματιστεί αδίκως;

Ο έλληνας εισαγγελέας, πάλι, ενοχλεί τον ελέγχοντα, στην περίπτωσή μας δηλαδή τα πρόσωπα και τα κόμματα που ζητούν να μην κουκουλωθεί το σκάνδαλο των υποκλοπών. Κατηγορήθηκε για πολλά (ακόμη και ότι είναι κυβερνητικός υπάλληλος), η ουσία είναι όμως ότι του καταλογίστηκε ελλείπων ζήλος: αν η επιμονή του στο «οιονεί δεδικασμένο», ότι δηλαδή η απουσία νέων στοιχείων δεν επιτρέπει την ανάσυρση της υπόθεσης από το αρχείο, επιτρέψει σε υπεύθυνους για παράνομες παρακολουθήσεις να κυκλοφορούν ελεύθεροι, δεν θα έχουμε περίπτωση κακοδικίας;

O άγγλος νομικός Ουίλιαμ Μπλάκστοουν έγραψε το 1769 ότι είναι καλύτερα να διαφύγουν δέκα ένοχοι από το να υποφέρει ένας αθώος. Ομως εδώ δεν τίθεται αυτό το δίλημμα. Αν ταλαιπωρηθεί ένας βουλευτής που δεν έκανε ρουσφέτι, δεν θα φταίει η Κοβέσι ή η Παπανδρέου, αλλά η ανάγκη να επισπευστούν οι έρευνες με βάση όποια στοιχεία υπήρχαν για να μην παραγραφούν τα αδικήματα. Αν όμως γλιτώσουν από τον πέλεκυ της Δικαιοσύνης άνθρωποι που χρησιμοποίησαν παρανόμως το Predator για να παρακολουθήσουν πολιτικούς, στρατιωτικούς και δημοσιογράφους, θα φταίνε ο Ζήσης και ο Τζαβέλλας όχι επειδή θέλησαν να προστατεύσουν αθώους, αλλά επειδή έκριναν σκόπιμο να μη διατάξουν εξαντλητικές έρευνες προκειμένου να απαντηθούν πολυάριθμα ανοιχτά ερωτήματα.

Το πιο εντυπωσιακό, βέβαια, είναι ότι εκείνοι που κατήγγελλαν και χλεύαζαν το ύφος της Κοβέσι επιδοκιμάζουν τώρα με το ίδιο πάθος τα επιχειρήματα του Τζαβέλλα. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.

Εκτιμώ ότι ενδεχομένως και στα τέλη αυτού του έτους -αυτό που θα σας πω θα φάνταζε πρωτοφανές πριν από κάποια χρόνια- η Ελλάδα δεν θα είναι πια η χώρα η οποία θα έχει το υψηλότερο χρέος στην Ευρώπη ως ποσοστό του ΑΕΠ. Θα έλεγα, λοιπόν, ότι αυτή είναι η Ελλάδα του 2026 και όχι ο μίζερος τόπος που επιμένει να εμφανίζει η αντιπολίτευση, χωρίς μάλιστα οποιοδήποτε επιχείρημα, χωρίς εναλλακτικές προτάσεις, αλλά διολισθαίνοντας, δυστυχώς, σε ακραία συνθήματα, σε μια απεχθή ρητορική η οποία είναι μάλλον δανεισμένη από τον υπόκοσμο του διαδικτύου και σίγουρα δεν τιμά κόμματα τα οποία είναι κοινοβουλευτικά. Αφήνω στην άκρη αυτά τα οποία έχω ακούσει προσωπικά, πόσες φορές με έχουν αποκαλέσει «δολοφόνο» και «μειοδότη», θα σταθώ όμως σε αυτά τα οποία λένε για την παράταξή μας και το κόμμα μας, το οποίο παρουσιάζεται ως «μαφία», «συμμορία», «εγκληματική οργάνωση» και όλα τα σχετικά. Δυστυχώς είναι ένας κατήφορος, ο οποίος σπέρνει δηλητήριο και μίσος σε ολόκληρη την κοινωνία. Εμείς έχουμε χρέος αυτόν τον κατήφορο να τον σταματήσουμε. Και, δυστυχώς, θα πω και πάλι, ακόμη και «θεσμικά» κόμματα, με μεγάλη, θα έλεγα, ορμή, μπαίνουν σε αυτόν τον χορό της τοξικότητας. Θα το ξαναπώ, είναι ανεύθυνο, είναι λυπηρό. Προφανώς εμείς δεν θα ακολουθήσουμε αυτή τη διαδρομή, αλλά θα τονίζουμε ότι σε συνθήκες που καθιστούν την ασφάλεια και την ομαλότητα εθνική προτεραιότητα, το τελευταίο που χρειάζεται η χώρα είναι να παρασυρθούμε σε έναν βούρκο και αντί για πολιτική αντιπαράθεση να επικρατεί η λάσπη. Λοιπόν, αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να απαντάμε με το έργο μας...

 



Εισαγωγική τοποθέτηση Πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο της 29ης Απριλίου 2026

Δυστυχώς και αυτή η συνεδρίασή μας διεξάγεται στη σκιά της κρίσης του Ιράν, με συνέπειες οι οποίες εξακολουθούν να επηρεάζουν τα πάντα: τις αγορές ενέργειας, την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, το εμπόριο, τον διεθνή πληθωρισμό
Είναι ένα περιβάλλον γεμάτο κάθε είδους αβεβαιότητες που, δυστυχώς για το οικονομικό επιτελείο, δεν επιτρέπουν πολλές ασφαλείς προβλέψεις, όμως είναι ένα περιβάλλον στο οποίο η πατρίδα μας συνεχίζει, σε σχέση τουλάχιστον με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, να παραμένει ένας πόλος σιγουριάς και προόδου.
Γιατί, όσο κι αν αυτό δεν αρέσει σε κάποιους, το πιστοποιούν δύο πρόσφατα γεγονότα. Από τη μία πλευρά, η επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Macron: είχαμε την ευκαιρία να ανανεώσουμε τη στρατηγική, οικονομική, αμυντική, πολιτική, πολιτιστική, εκπαιδευτική συνεργασία μας με τη Γαλλία, σηματοδοτώντας ταυτόχρονα τη συμπαράταξη της Αθήνας και του Παρισιού απέναντι σε μια σειρά από καίριες αποφάσεις, που θα κληθεί να πάρει η Ευρώπη, κυρίως γύρω από το μέλλον της και από τον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτήσει τους νέους φιλόδοξους στόχους που έχει θέσει.

Σε αυτό, μάλιστα, θα προσέθετα και τη σημερινή παρουσία του Εμίρη του Κατάρ, τις συζητήσεις που είχαμε το πρωί, εξέλιξη που επιβεβαιώνει ότι η πατρίδα μας αναγνωρίζεται ως μία σταθερή «γέφυρα» μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών του Κόλπου, αλλά και ως ένας δυναμικός εταίρος τους.

Είναι κάτι που έχει πολύ σημαντικό γεωπολιτικό αποτύπωμα, αλλά προφανώς έχει και μεγάλη οικονομική σημασία, καθώς το Κατάρ είναι σημαντικός επενδυτής στην πατρίδα μας και εκτιμώ ότι θα αυξήσει σημαντικά το αποτύπωμά του, το επενδυτικό, στην Ελλάδα.

Από την άλλη πλευρά, είχαμε τις εξελίξεις στη θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας, το υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα για το 2025, κάτι το οποίο μας επέτρεψε πριν από λίγες μέρες να κατευθύνουμε ακόμα 500 εκατομμύρια ευρώ σε μόνιμες αλλά και σε έκτακτες ενισχύσεις, σε σημαντικές μερίδες συμπολιτών μας: σε 1 εκατομμύριο οικογένειες με παιδιά, σε όλους τους ενοικιαστές, στο 85% πια των συνταξιούχων άνω των 65 ετών, σε 250.000 αγρότες και σε πολλούς, δεκάδες χιλιάδες πολίτες με ανεξόφλητες οφειλές, που θα μπορούν πια να ρυθμιστούν σε 72 δόσεις.

Κι όλα αυτά ως κοινωνικό μέρισμα μίας ανάπτυξης, η οποία ήταν προϊόν μιας συνετής πολιτικής -και παρά, προφανώς, τα πολλά εμπόδια από τη διεθνή αναστάτωση.

Είναι μόλις πέντε, αν δεν κάνω λάθος, κ. Υπουργέ, οι χώρες στην Ευρώπη που είχαν πέρυσι πρωτογενές πλεόνασμα. Στις πιο πολλές χώρες, τις ευρωπαϊκές, η συζήτηση είναι για το πώς θα παρθούν έκτακτα μέτρα προκειμένου οι χώρες αυτές να συμμορφωθούν με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.

Εμείς εδώ είμαστε στην ευχάριστη θέση να συζητούμε για τον τρόπο με τον οποίο θα κατανείμουμε δίκαια αυτό το πλεόνασμα, το οποίο προέκυψε από την ανάπτυξη της οικονομίας.

Να τονίσω και κάτι ακόμα, γιατί νομίζω ότι αξίζει, σας παρακαλώ πολύ να το υπενθυμίζουμε διαρκώς στον δημόσιο διάλογο: αναφέρομαι στον ταχύτατο τρόπο με τον οποίο αποκλιμακώνεται το δημόσιο χρέος στην πατρίδα μας. Αν δείτε ένα σχετικό διάγραμμα, το ανάρτησα κιόλας, παρότι δεν συνηθίζω να αναρτώ εικόνες και φωτογραφίες, στον εβδομαδιαίο απολογισμό μου, η Ελλάδα έχει την ταχύτερη αποκλιμάκωση δημόσιου χρέους από οποιαδήποτε άλλη ανεπτυγμένη οικονομία τα τελευταία 40 χρόνια.

Νομίζω αυτό έχει μια ξεχωριστή σημασία διότι το δημόσιο χρέος αποτέλεσε έναν βραχνά για την πατρίδα μας εδώ και 40 χρόνια. Ήταν ουσιαστικά και η γενεσιουργός αιτία της μεγάλης οικονομικής κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας. Και το γεγονός πια ότι αυτή η κυβέρνηση μπορεί ταυτόχρονα να επιτυγχάνει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, πλεόνασμα το οποίο επιστρέφεται στους πολίτες, να μειώνει την ανεργία, να προσελκύει επενδύσεις και να αποκλιμακώνει το χρέος, άρα να τροφοδοτούμε την ανάπτυξη οργανικά και όχι με δανεικά, είναι μια μεγάλη επιτυχία της οικονομικής μας πολιτικής συνολικά αυτά τα επτά χρόνια.

Αλλά νομίζω και μια παρακαταθήκη και ένα διαγενεακό συμβόλαιο το οποίο υπογράφουμε με τη νέα γενιά, η οποία τελικά θα είχε υποστεί τις συνέπειες μιας χώρας η οποία θα εξακολουθούσε, υπό άλλες συνθήκες, να διατηρεί ένα εξαιρετικά υψηλό χρέος.

Εκτιμώ ότι ενδεχομένως και στα τέλη αυτού του έτους -αυτό που θα σας πω θα φάνταζε πρωτοφανές πριν από κάποια χρόνια- η Ελλάδα δεν θα είναι πια η χώρα η οποία θα έχει το υψηλότερο χρέος στην Ευρώπη ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Θα έλεγα, λοιπόν, ότι αυτή είναι η Ελλάδα του 2026 και όχι ο μίζερος τόπος που επιμένει να εμφανίζει η αντιπολίτευση, χωρίς μάλιστα οποιοδήποτε επιχείρημα, χωρίς εναλλακτικές προτάσεις, αλλά διολισθαίνοντας, δυστυχώς, σε ακραία συνθήματα, σε μια απεχθή ρητορική η οποία είναι μάλλον δανεισμένη από τον υπόκοσμο του διαδικτύου και σίγουρα δεν τιμά κόμματα τα οποία είναι κοινοβουλευτικά.

Αφήνω στην άκρη αυτά τα οποία έχω ακούσει προσωπικά, πόσες φορές με έχουν αποκαλέσει «δολοφόνο» και «μειοδότη», θα σταθώ όμως σε αυτά τα οποία λένε για την παράταξή μας και το κόμμα μας, το οποίο παρουσιάζεται ως «μαφία», «συμμορία», «εγκληματική οργάνωση» και όλα τα σχετικά.

Δυστυχώς είναι ένας κατήφορος, ο οποίος σπέρνει δηλητήριο και μίσος σε ολόκληρη την κοινωνία. Εμείς έχουμε χρέος αυτόν τον κατήφορο να τον σταματήσουμε.

Και, δυστυχώς, θα πω και πάλι, ακόμη και «θεσμικά» κόμματα, με μεγάλη, θα έλεγα, ορμή, μπαίνουν σε αυτόν τον χορό της τοξικότητας. Θα το ξαναπώ, είναι ανεύθυνο, είναι λυπηρό.

Προφανώς εμείς δεν θα ακολουθήσουμε αυτή τη διαδρομή, αλλά θα τονίζουμε ότι σε συνθήκες που καθιστούν την ασφάλεια και την ομαλότητα εθνική προτεραιότητα, το τελευταίο που χρειάζεται η χώρα είναι να παρασυρθούμε σε έναν βούρκο και αντί για πολιτική αντιπαράθεση να επικρατεί η λάσπη. Λοιπόν, αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να απαντάμε με το έργο μας.

Έρχομαι στην ατζέντα του σημερινού Υπουργικού Συμβουλίου. Ένα θέμα το οποίο μας είχε απασχολήσει πολύ και για το οποίο πολλοί από εσάς είστε συναρμόδιοι, αναφέρομαι στην Εθνική Στρατηγική για την τοπική και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Είναι, νομίζω, ένας πολύ ξεκάθαρος οδικός χάρτης. Για πρώτη φορά νομίζω ότι έχει γίνει μία τόσο λεπτομερής δουλειά, σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, να εντοπίσουμε έργα, πηγές χρηματοδότησης, κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ τοπικής αυτοδιοίκησης, περιφερειακής διοίκησης, κεντρικού κράτους. Είναι μία πολιτική η οποία είναι αποτέλεσμα μιας εκτενούς διαβούλευσης.

Νομίζω ότι ο σκοπός της είναι να στείλουμε ένα μήνυμα εδώ, από την Αθήνα -έχουμε συχνά κατηγορηθεί ως μία χώρα η οποία δίνει μεγάλη έμφαση στην ανάπτυξη της πρωτεύουσας-, ότι κανείς πολίτης δεν πρέπει να θεωρείται ξεχασμένος και κάθε περιοχή έχει δικαίωμα στην ανάπτυξη, στην προκοπή και στην αξιοποίηση των δικών της συγκριτικών πλεονεκτημάτων.

Ανοίγω μία παρένθεση: βρέθηκα χθες μαζί με τον Υπουργό Υγείας στην Τρίπολη, είναι πάρα πολύ εντυπωσιακό αυτό το οποίο έχει συντελεστεί εκεί. Σκεφτείτε μία περιοχή η οποία πριν από κάποια χρόνια «ψαχνόταν» να βρει αναπτυξιακή κατεύθυνση, επηρεασμένη και αυτή, σε έναν βαθμό, από την απολιγνιτοποίηση της Αρκαδίας, ξαφνικά έχει γίνει κέντρο παραγωγής φαρμάκων με πολύ σημαντικές επενδύσεις από την ελληνική φαρμακοβιομηχανία, με χιλιάδες θέσεις εργασίας οι οποίες θα δημιουργηθούν, αν σκεφτείτε ότι στην Τρίπολη θα παράγεται το 30% των πενικιλούχων φαρμάκων όλης της Ευρώπης.

Και μία μεγάλη προσπάθεια έχει γίνει και από το Υπουργείο Παιδείας, να φέρουμε πιο κοντά την τεχνική και την επαγγελματική κατάρτιση και εκπαίδευση στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, με την πρώτη Ακαδημία Επαγγελματικής Κατάρτισης, το πρόγραμμα της οποίας σχεδιάστηκε μαζί με τον σύνδεσμο των ελληνικών φαρμακοβιομηχανιών, άρα με δεξιότητες που ξέρουμε ότι θα είναι απαραίτητες προκειμένου τα νέα αυτά παιδιά να απορροφηθούν από την αγορά εργασίας.

Το λέω γιατί είναι ένα μόνο παράδειγμα της δουλειάς που πρέπει να κάνουμε σε κάθε περιοχή, σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα, δίνοντας μία ξεχωριστή έμφαση στις ορεινές περιοχές.

Έχουμε πια μία Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών, διότι οι ορεινοί Δήμοι το ζητούσαν αυτό και έχουν ειδικά θέματα. Έχουμε την Επιτροπή Νησιωτικότητας, και θέλω σε αυτό να τονίσω ότι σε αυτή τη διαβούλευση έχουν συμμετάσχει ενεργά και οι βουλευτές μας.

Νομίζω ότι και αυτό είναι μία απάντηση στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την αναβάθμιση του ρόλου του εκλεγμένου εκπροσώπου κάθε περιφέρειας. Είναι ακριβώς εκεί που θέλουμε συμμετοχή του βουλευτή: στο πώς μπορεί να αγωνιστεί για την ανάπτυξη και την προκοπή της περιοχής του.

Μην ξεχνάμε, μιλάμε συχνά για το επιτελικό κράτος. Το επιτελικό κράτος αφορά εμάς, αφορά την εκτελεστική εξουσία, όχι την νομοθετική εξουσία. Άλλες οι υποχρεώσεις της κυβέρνησης, άλλες οι υποχρεώσεις της Βουλής. Αυτά είναι καθορισμένα με απόλυτη σαφήνεια από το Σύνταγμα.

Όμως, σε αυτή την περίπτωση, η στενή συνεργασία μεταξύ των βουλευτών μας και της κεντρικής κυβέρνησης για την εκπόνηση αυτών των σχεδίων αποκτά μία ξεχωριστή σημασία.

Θα συζητήσουμε, επίσης, στο Υπουργικό Συμβούλιο νέες ρυθμίσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης, με βάση τις οποίες δημοσιογράφοι, ακτιβιστές, πολίτες, θα προστατεύονται πλέον από τις αβάσιμες καταχρηστικές αγωγές, τις γνωστές ως SLAPP.

Ανοίγω μία παρένθεση εδώ, εκτός των θεμάτων του Υπουργικού Συμβουλίου. Καλό είναι κάποια στιγμή να δούμε και εμείς, ως πολιτικοί, πώς προστατευόμαστε από την ανώνυμη χυδαία τοξικότητα του διαδικτύου, όταν αναζητούμε ενδεχομένως να κινηθούμε ποινικά, στην περίπτωση που το κρίνουμε, κατά ιστοσελίδων ή φερόμενων λογαριασμών και πέφτουμε σε ένα τείχος, γιατί δεν μπορεί κανείς να εντοπίσει ποιος πραγματικά είναι πίσω από αυτούς τους λογαριασμούς. Αυτό είναι κάτι, κ. Υπουργέ, το οποίο πρέπει να το δούμε.

Νομίζω ότι είναι το φυσικό αντίβαρο σε αυτό το οποίο προτείνουμε και νομοθετούμε σήμερα. Γιατί ο στόχος μας είναι να θωρακίσουμε το αγαθό της ελεύθερης έκφρασης, ενώ βέβαια, θα εξακολουθήσουν να ενισχύουν, όπως είπα, τα νομικά αντίβαρα εναντίον της κατασυκοφάντησης οποιουδήποτε. Αλλά όποιος κινείται στην Ελλάδα γνωρίζει πολύ καλά ότι κατ’ εξοχήν στην πατρίδα μας η ελευθερία της έκφρασης είναι απολύτως προστατευμένη και κατοχυρωμένη.

Δύο πρωτοβουλίες του Υπουργείου Πολιτισμού, αγαπητή Λίνα, που έχουν ξεχωριστή σημασία. Έχουν καλλιτεχνική αλλά, θα έλεγα, έχουν και οικονομική διάσταση.

Η πρώτη αφορά την καθιέρωση της Επαγγελματικής Σχολής Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικής Δημιουργίας. Είναι μια συνέχεια της προσφατης ίδρυσης της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, ένα project το οποίο μας είχε απασχολήσει πολλά χρόνια. Με μεγάλη χαρά, συναντήθηκα με τους εκπροσώπους των παραστατικών τεχνών και είδα την ικανοποίησή τους, γιατί επιτέλους κάνουμε το βήμα αυτό.

Και βέβαια, έχουμε κι ένα δεύτερο πενταετές σχέδιο δράσης, με τίτλο «Greece on Screen». Νομίζω ότι είναι μία φιλόδοξη στρατηγική για τον κινηματογράφο κι έχει ένα σημαντικό πολλαπλασιαστικό αποτύπωμα στην ίδια την οικονομία. Ανέτρεξα στα στοιχεία: μέσα σε επτά χρόνια έχουμε 350 παραγωγές που απέφεραν 3.000 θέσεις πλήρους απασχόλησης.

Και βέβαια η κατεύθυνση την οποία έχουμε δώσει είναι να στηρίζονται τόσο οι εγχώριες παραγωγές όσο και παραγωγές από το εξωτερικό, οι οποίες προσφέρουν στη χώρα μια τεράστια ευκαιρία για, ουσιαστικά, δωρεάν διαφήμιση.

Νομίζω ότι εκεί ακόμα έχουμε σημαντικά περιθώρια να προσελκύσουμε και άλλες παραγωγές -αυτό συνδέεται και με την προώθηση του τουριστικού μας προϊόντος- από χώρες, όπως η Κίνα, η Ινδία ενδεχομένως, που θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον να γυρίσουν κινηματογραφικές παραγωγές στην πατρίδα μας.

Σταματώ εδώ για να μπούμε στην ημερήσια διάταξη και να ευχηθώ και καλή δύναμη στα καινούργια μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου. Κύριε Σχοινά, κ. Τουρνά, καλή δύναμη.

Τετάρτη 29 Απριλίου 2026

Το Μεσολόγγι συμπυκνώνει τις πνευματικές και ηθικές αξίες της Ελληνικής Επαναστάσεως. Η συνέχεια των γεγονότων και η παγκόσμια απήχηση αναδεικνύει την αξία της αντίστασης του Μεσολογγίου πέρα από τη στρατιωτική της διάσταση, εστιάζοντας στην έννοια της θυσίας, της ελευθερίας και της Ορθόδοξης ταυτότητας. Το Μεσολόγγι είναι ένα συμβολικό γεγονός που λειτούργησε ως «ηθικός πολλαπλασιαστής ισχύος». Η Έξοδος δεν ήταν ήττα, ήταν μια ηθική νίκη που κινητοποίησε τη διεθνή κοινή γνώμη. Στο πλαίσιο αυτό, η θρησκευτική και πολιτισμική διάσταση της ελληνικής ταυτότητας συνέβαλε στην ενίσχυση του φιλελληνικού ρεύματος στη Δύση...

Ομιλία απο
τον Πολιτικό Επιστήμονα
Κωνσταντίνο Χολέβα


2οο χρόνια από την έξοδο
του Μεσολογγίου (1826): Το αξιακό
υπόβαθρο και η διεθνής απήχηση

19 Απριλίου 2026

Η β΄ Πολιορκία και η Έξοδος του Μεσολογγίου (15.4.1825–10.4.1826) αποτελούν ένα από τα κορυφαία γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης, τόσο ως προς τη στρατιωτική τους διάσταση όσο και ως προς την ευρύτερη διεθνή τους σημασία. Η ηρωϊκή αντίσταση και η τραγική κατάληξη της Εξόδου δεν είχαν μόνο εθνικό συμβολισμό, αλλά λειτούργησαν ως καταλύτης για τη μεταστροφή της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπέρ της ελληνικής υπόθεσης.

1. Τα γεγονότα της β΄ Πολιορκίας

Η πολιορκία του Μεσολογγίου ξεκίνησε τον Απρίλιο του 1825 από τις δυνάμεις του Κιουταχή και εξελίχθηκε σε δύο φάσεις. Κατά την πρώτη περίοδο, οι Έλληνες (Μεσολογγίτες, Σουλιώτες, Μακεδόνες, Κύπριοι, Φιλέλληνες κ.ά.) κατόρθωσαν να αντέξουν χάρη στην αντίσταση ανδρών, γυναικών και παιδιών και στον ανεφοδιασμό από τον ελληνικό στόλο. Ωστόσο, η άφιξη του Ιμπραήμ Πασά της Αιγύπτου στα τέλη του 1825 άλλαξε ριζικά την ισορροπία δυνάμεων.

Η δεύτερη φάση της πολιορκίας, από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του 1826, χαρακτηρίσθηκε από ασφυκτικό αποκλεισμό και συνδυασμένες επιχειρήσεις Οθωμανών και Αιγυπτίων. Οι πολιορκητές, που έφταναν περίπου τις 25.000, διέθεταν υπεροπλία και σύγχρονο πυροβολικό, ενώ οι Έλληνες περιορίζονταν σε περίπου 4.000 μαχητές και περίπου 9000 αμάχους.

Η πτώση των στρατηγικών νησίδων (Βασιλάδι, Ντολμάς, Ανατολικό- Αιτωλικό) και η αποτυχία ανεφοδιασμού από τον στόλο του Μιαούλη μετά τον Ιανουάριο του 1826 επιδείνωσαν δραματικά την κατάσταση. Η πείνα, οι ασθένειες και η εξάντληση οδήγησαν τους πολιορκημένους στην απόφαση της Εξόδου.

Παράλληλα με τις μάχες οι πολιορκημένοι αναδείκνυαν καθημερινά το πολιτιστικό και αξιaκό τους υπόβαθρο και την πρόθεσή τους να γίνει η Ελλάς ένα ελεύθερο, ευνομούμενο, Χριστιανικό και δημοκρατικό κράτος. Μέσα στην πόλη, μέχρι και λίγους μήνες πριν από την Έξοδο, λειτουργούν σχολεία, δικαστήρια α΄ και β΄ βαθμού και εκδίδεται η εφημερίδα ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ με αρχισυντάκτη τον Ελβετό Φιλέλληνα Ιωάννη Ιάκωβο Μάγερ.

Η Έξοδος πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 10ης προς 11η Απριλίου 1826, (πιθανότερη ώρα η 9η βραδυνή του Σαββάτου του Λαζάρου- 10 Απριλίου) και υπήρξε μια πράξη ύψιστου συμβολισμού: Αρνήθηκαν κάθε πρόταση για παράδοση. Το σχέδιο της Εξόδου υπαγόρευσε ο Θεσσαλός Επίσκοπος Ρωγών και Κοζύλης Ιωσήφ στον Μακεδόνα πολεμιστή και λόγιο Νικόλαο Κασομούλη.

Παρά την διάσωση 1500 περίπου εξοδιτών, μεγάλο μέρος των εξερχομένων σφαγιάσθηκε ή αιχμαλωτίσθηκε, ενώ πολλοί προτίμησαν να ανατιναχθούν (όπως ο Εθνομάρτυς Επίσκοπος Ιωσήφ και ο Πρόκριτος Χρήστος Καψάλης) παρά να παραδοθούν.

2. Η ηθική και πολιτισμική διάσταση

Το Μεσολόγγι συμπυκνώνει τις πνευματικές και ηθικές αξίες της Ελληνικής Επαναστάσεως. Η συνέχεια των γεγονότων και η παγκόσμια απήχηση αναδεικνύει την αξία της αντίστασης του Μεσολογγίου πέρα από τη στρατιωτική της διάσταση, εστιάζοντας στην έννοια της θυσίας, της ελευθερίας και της Ορθόδοξης ταυτότητας.
Το Μεσολόγγι είναι ένα συμβολικό γεγονός που λειτούργησε ως «ηθικός πολλαπλασιαστής ισχύος». Η Έξοδος δεν ήταν ήττα, ήταν μια ηθική νίκη που κινητοποίησε τη διεθνή κοινή γνώμη. Στο πλαίσιο αυτό, η θρησκευτική και πολιτισμική διάσταση της ελληνικής ταυτότητας συνέβαλε στην ενίσχυση του φιλελληνικού ρεύματος στη Δύση.

Θυμίζω σε όσους παρακολουθούν την αγγλόφωνη βιβλιογραφία τη θεωρία της «ήπιας ισχύος», όπου οι αξίες και τα σύμβολα μπορούν να επηρεάσουν τη διεθνή πολιτική. Το Μεσολόγγι, ως κορύφωση των θυσιών και των ολοκαυτωμάτων των Ελλήνων, αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή διανόηση (Ουγκώ, Ντελακρουά, Γκαίτε κ.ά) και την κοινή γνώμη.

3. Η διπλωματική διάσταση

Αξίζει να εστιάσουμε στη γεωπολιτική και διπλωματική σημασία του γεγονότος. Η Ελληνική Επανάσταση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του Ανατολικού Ζητήματος και των ανταγωνισμών μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων.

Η πτώση του Μεσολογγίου είχε σημαντική επίδραση στη στάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, ιδίως της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας. Μέχρι τότε, οι Δυνάμεις τηρούσαν επιφυλακτική στάση, φοβούμενες την ανατροπή της ισορροπίας δυνάμεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ωστόσο, η ηρωική πράξη της Εξόδου και η διεθνής συγκίνηση που προκάλεσε ενίσχυσαν την πίεση της κοινής γνώμης για παρέμβαση.

Ουσιαστικά το Μεσολόγγι λειτούργησε ως επιταχυντής οδηγώντας στη σταδιακή εγκατάλειψη της πολιτικής ουδετερότητας. Η αλλαγή αυτή αποτυπώθηκε στις εξελίξεις που ακολούθησαν:
α. Η ενίσχυση του φιλελληνικού κινήματος. Ο Σατωβριάνδος στη Γαλλία τόνισε ότι οι Χριστιανοί στην Ελλάδα σφάζονται από αλλοθρήσκους.
β. Η αναγνώριση από μέχρι τότε καχύποπτους, ακόμη και από τον Αυστριακό Καγκελλάριο Μέττερνιχ, ότι η Ελληνική Επανάσταση είναι εθνικό κίνημα απελευθέρωσης και όχι κοινωνική εξέγερση.
γ. Η μετατόπιση της βρετανικής και ρωσικής πολιτικής προς πιο ενεργό εμπλοκή (Πρωτόκολλο Πετρούπολης 23.3.1826/4.4.1826, λίγες ημέρες πριν από την Έξοδο).
δ. Η σύγκλιση των τριών Δυνάμεων που οδήγησε στην Ιουλιανή Σύμβαση του Λονδίνου στις 24.6.1827/6.7.1827 και στην αποστολή των στόλων Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας προς περιορισμό του Ιμπραήμ, με κύρια συνέπεια τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου (8/20 Οκτωβρίου 1827).

Η σημασία της Εξόδου του Μεσολογγίου έγκειται στο γεγονός ότι κατόρθωσε να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ ηθικών- πολιτιστικών αξιών και διπλωματίας. Από τη μία πλευρά η αυτοθυσία των Ελλήνων ενίσχυσε το φιλελληνικό ρεύμα και δημιούργησε ένα ηθικό και πολιτικό επιχείρημα υπέρ της επέμβασης. Από την άλλη, οι Μεγάλες Δυνάμεις αξιοποίησαν το γεγονός για να προωθήσουν τα στρατηγικά τους συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Κωνσταντίνου Σβολόπουλου:
Προμαχώντας στο Μεσολόγγι- Έργα και Ημέρες του Θανάση Ραζικότσικα 1798- 1826, Εκδ. ΕΣΤΙΑ, 2007.
Σαράντου Καργάκου: Η Ελληνική Επανάσταση, του 1821, Β΄ Τόμος, Gutenberg, 2021.
Αντώνη Μπρεδήμα: Διεθνές Δίκαιο και Διπλωματία στα χρόνια της Επανάστασης του 1821, Εκδ. Σάκκουλας 2021.
Αντώνη Κλάψη: Πολιτική και Διπλωματία της ελληνικής εθνικής ολοκλήρωσης 1821- 1923, Εκδ. Πεδίο, 2019.
.



«Η έρευνα και καινοτομία είναι στρατηγικές επιλογές στον κόσμο που έρχεται», ανέφερε ο Στ. Καλαφάτης, ενώ, σε σχέση με το ερώτημα που προβάλλεται συχνά, εάν η ΤΝ συνιστά ευκαιρία ή απειλή απάντησε: «Η εμβέλεια της ΤΝ θα είναι 10 φορές μεγαλύτερη και ταχύτερη από τη βιομηχανική επανάσταση. Δεν μιλάμε για μια νέα τεχνολογία αλλά για μια νέα κουλτούρα και έναν νέο τρόπο σκέψης, με συμβολή στο παγκόσμιο ΑΕΠ που αναμένεται να ξεπεράσει τα 15 τρις δολάρια έως το 2030....

ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ:

"Καινοτομία παντού-Πώς η έρευνα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και οι νέες τεχνολογίες, επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών".


Μία εξαιρετικώς ενδιαφέρουσα εκδήλωση-συζήτηση γιά την Τεχνητή Νοημοσύνη έλαβε χώρα στο εντευκτήριο του Συνδέσμου Θεσσαλονικέων Αθήνας (Αβέρωφ 11) την Τετάρτη 18 Απριλίου 2026, με ομιλητή τον Υφυπουργό Ανάπτυξης, αρμόδιο για θέματα Έρευνας και Καινοτομίας, Σταύρο Καλαφάτη,

Θέμα της ομιλίας του Θεσσαλονικέως Υφυπουργού και Βουλευτή Θεσσαλονίκης, ήταν "Καινοτομία παντού-Πώς η έρευνα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και οι νέες τεχνολογίες, επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών".

Παρουσιάζοντας την ταυτότητα της καινοτομίας, μέσω της ΤΝ, ο ομιλητής προέταξε ότι συνιστά πολλαπλασιαστή αξίας για την οικονομία, καθώς:
- Αυξάνει την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος.
- Δημιουργεί νέες αγορές και προϊόντα.
- Προσελκύει επενδύσεις.
- Συμβάλλει στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
- Ενισχύει την κοινωνική συνοχή, δημιουργώντας θέσεις εργασίας για τους νέους επιστήμονες.

«Η έρευνα και καινοτομία είναι στρατηγικές επιλογές στον κόσμο που έρχεται», ανέφερε ο Στ. Καλαφάτης, ενώ, σε σχέση με το ερώτημα που προβάλλεται συχνά, εάν η ΤΝ συνιστά ευκαιρία ή απειλή απάντησε: "Η εμβέλεια της ΤΝ θα είναι 10 φορές μεγαλύτερη και ταχύτερη από τη βιομηχανική επανάσταση. Δεν μιλάμε για μια νέα τεχνολογία αλλά για μια νέα κουλτούρα και έναν νέο τρόπο σκέψης, με συμβολή στο παγκόσμιο ΑΕΠ που αναμένεται να ξεπεράσει τα 15 τρις δολάρια έως το 2030"

Σε σχέση με το ρόλο και της θέση της Ελλάδας, σε σχέση με το παγκοσμίως γίγνεσθαι περί την ΤΝ, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης προσδιόρισε ότι η χώρα μας βρίσκεται στην πρώτη θέση στην Ε.Ε. στη χρήση εργαλείων ΤΝ από νέους, σε ποσοστό 83,5%. (Επίσημα στοιχεία της Eurostat, 2026), εξειδικεύοντας τους επηρεαζόμενους τομείς από την ΤΝ ως εξής:
-Εκπαίδευση και ψηφιακή μάθηση
-Πολιτισμός και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς
-Περιβάλλον και πρόβλεψη φυσικών καταστροφών
-Υγεία, διάγνωση ασθενειών και εξατομικευμένη φροντίδα.
-Στον επιχειρηματικό τομέα ενισχύοντας την παραγωγικότητα.
-Στη διακυβέρνηση για μέτρηση αποτελεσμάτων.

Ακόμη συμπλήρωσε ότι η ΤΝ επηρεάζει και κάθε πτυχή της οικονομίας, στα πεδία της παραγωγής, στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις χρηματοοικονομικές λειτουργίες.

Σχετικώς με την εθνική στρατηγική, ως προς τη ΤΝ, ο Στ. Καλαφάτης τόνισε ότι «η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες που διαθέτει Εθνική Στρατηγική για την ΤΝ, εναρμονισμένη με το ευρωπαϊκό ΑΙ Αct», δίνοντας έμφαση στη δημιουργία νέων εθνικών ψηφιακών υποδομών, όπως:
- Ένα από τα 7 πρώτα Εργοστάσια ΤΝ στην Ελλάδα, το AI «Pharos»,
- Ο πρώτος υπερ-υπολογιστής «Δαίδαλος» και ο προγραμματισμός λειτουργίας και δεύτερου στην Κοζάνη,
- Σχεδιασμός για μεγάλα Data Centers

Ως προς τις επιδόσεις από την εισαγωγή της ΤΝ στην επιχειρηματικότητα, δόθηκε έμφαση στο ότι οι εταιρείες που την ενσωματώνουν καταγράφουν τετραπλάσια αύξηση παραγωγικότητας (Έρευνα PwC), όπως και ότι η υιοθέτηση Tεχνητής Nοημοσύνης μπορεί να προσθέσει περίπου 1% στην ολική παραγωγικότητα των παραγωγικών συντελεστών σωρευτικά, σε πέντε χρόνια (ΔΝΤ).

Στην Ελλάδα, ανέφερε ο Υφυπουργός Ανάπτυξης, περισσότερες από 400.000 επιχειρήσεις αξιοποιούν ήδη λύσεις AI, από τις οποίες το 34% σε συστηματικό βαθμό, με αύξηση εσόδων για το 89% που έχουν υιοθετήσει διαδικασίες ΤΝ σε ποσοστό 18%, με την «εξειδίκευση» λέξη-κλειδί.

Επίσης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις «πολύτιμες συνεργασίες» της Κυβέρνησης με κολοσσούς, όπως η OpenAI, η Google και η Mistral AI, θυμίζοντας, ότι νεοφυείς επιχειρήσεις αποκτούν δωρεάν πρόσβαση σε μοντέλα ανάπτυξης AI-native λύσεων, όπως και ότι εξελίσσονται πιλοτικά προγράμματα εισαγωγής της ΤΝ στα σχολεία και στη Δημόσια Διοίκηση.

Σε ένα ακροατήριο, όπως αυτό σε εκδήλωση του Συνδέσμου Θεσσαλονικέων, ο Στ. Καλαφάτης έδωσε, τέλος, ιδιαίτερη έμφαση στο βαρύνοντα ρόλο της Βορείου Ελλάδος στην εισαγωγή της ΤΝ, εξελισσόμενης σε Hub Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας στο χώρο της ΝΑ Ευρώπης και εξειδικεύοντας ότι πρωταγωνιστεί, στο πλαίσιο αυτό:
- Με το νέο ερευνητικό κέντρο AI Nucleus του ΕΚΕΤΑ 2.0
- Με τα τρία Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Π.Θ., Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος)
- Με Ερευνητικά Κέντρα, όπως το ΕΚΕΤΑ και τα 5 Ινστιτούτα του,
- Με το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας ΝΟΗΣΙΣ με το εξαιρετικό επιστημονικό δυναμικό που αυτό διαθέτει.
- Με ένα δυναμικό οικοσύστημα καινοτομίας που συναποτελούν η
Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας, η Τεχνόπολη και το Thess INTEC,

Η Θεσσαλονίκη εξελίσσεται δυναμικά.

Δίδοντας τελικώς ένα στίγμα για τη σημερινή θέση της Ελλάδας, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης ανέδειξε το μήνυμα αυτοπεποίθησης και σταθερότητας που εκπέμπεται σήμερα από τη χώρα, με κύρια χαρακτηριστικά του την προβλεψιμότητα και συνέπεια της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής, η οποία επιβεβαιώνεται από τις συνεχείς αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας, οδηγώντας τελικώς στην εκλογή του Έλληνα Υπουργού Οικονομικών ως Προέδρου του Eurogroup.

"Δεν είναι τυχαίο, κατέληξε ο ομιλητής, το ρεκόρ άμεσων ξένων επενδύσεων ύψους άνω των 8 δις ευρώ, το πρώτο 8μηνο του 2025, όπως και το ότι υλοποιείται το μεγαλύτερο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων των τελευταίων ετών, ύψους 14,6 δις ευρώ, το οποίο στηρίζει την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία.

Ο Υφυπουργός με τον Πρέδρο του Συνδέσμου Αντιπτέραρχο(Ι) ε.α. Ζαφ. Ταμπακίδη


Λοιπόν, σε αυτό το περιβάλλον, εμείς, η Ελλάδα, πρέπει να κάνουμε επιλογές. Δεν κοιτάμε παραπάνω από το μπόι μας. Είμαστε μια μικρή χώρα, μεσαίου μεγέθους. Βέβαια, είμαστε επίσης η χώρα που διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, που βασιζόμαστε σε ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας, και αυτό δεν επηρεάζει μόνο τους αριθμούς ή τις στατιστικές. Πάντα επισημαίνω τον αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων και των Ευρωπαίων πολιτών. Ο πληθωρισμός «σκοτώνει» την οικονομία και πλήττει ιδιαίτερα τους φτωχότερους ανάμεσά μας. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, λοιπόν, δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τους ειδικούς του Διεθνούς Δικαίου, τους δικηγόρους, τους πλοιοκτήτες ή τους αξιωματικούς του Ναυτικού. Μας αφορά όλους, τον καθένα από εμάς. Για την Ελλάδα, λοιπόν, αυτές είναι οι διεθνείς προκλήσεις, και πρέπει να σας πω ότι δεν ξεχνάω μια πρόκληση που βρίσκεται πιο κοντά μας, πιο κοντά στο σπίτι μας, γιατί εξακολουθούμε να έχουμε έναν γείτονα που ερμηνεύει το Διεθνές Δίκαιο της θάλασσας με έναν μάλλον ιδιόμορφο τρόπο.....

 Ομιλία Υπουργού Εθνικής Άμυνας Ν. Δένδια 
στο 3ο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιας Ασφάλειας




Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, συμμετέσχε χθες, Τρίτη 28 Απριλίου 2026, ως κεντρικός ομιλητής, στο 3ο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιας Ασφάλειας, το οποίο πραγματοποιείται στο Ίδρυμα Ευγενίδου.

Το Συνέδριο με θέμα «Η Θαλάσσια Ασφάλεια σε μια Εποχή Γεωπολιτικής, Γεωοικονομικής και Τεχνολογικής Αναταραχής» (Maritime Security in an Era of Geopolitical, Geoeconomic and Technological Disruption), διοργανώνεται από το Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων (Council for International Relations), το International Propeller Club (Port of Piraeus), το S4GEO (The Society for Geopolitics) και το Ινστιτούτο Foreign Affairs, σε συνεργασία με τη Σχολή Ναυτιλίας και Βιομηχανίας του Πανεπιστημίου Πειραιώς και το Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) του Παντείου Πανεπιστημίου.

Παρέστησαν ως εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΝ, ο Διοικητής Διοίκησης Ναυτικής Εκπαίδευσης (ΔΝΕ) Υποναύαρχος Στέφανος Σαρρής ΠΝ, εκπρόσωποι της ναυτιλιακής, επιχειρηματικής και ακαδημαϊκής κοινότητας, καθώς και διεθνών οργανισμών.

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε στην ομιλία του:


«Σας ευχαριστώ πολύ για αυτή την πολύ ευγενική παρουσίαση.


Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, θα σας απαλλάξω από την ανάγνωση μιας σχολαστικά προετοιμασμένης ομιλίας, καθώς θεωρώ ότι ήρθα εδώ για να μιλήσω, όχι για να διαβάσω. Επομένως, επιτρέψτε μου να σας παρουσιάσω την άποψή μου σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και η ελληνική κυβέρνηση αντιμετωπίζουν το τρέχον περιβάλλον ασφάλειας, το τρέχον περιβάλλον θαλάσσιας ασφάλειας. Καταλαβαίνω ξεκάθαρα και φυσικά είναι απολύτως αναμενόμενο, ότι το Συνέδριο έχει επικεντρωθεί κυρίως σε ό, τι συμβαίνει στο Ορμούζ, το οποίο αποτελεί όντως – συμφωνώ απόλυτα – τεράστια πρόκληση για τη θαλάσσια ασφάλεια, για την παγκόσμια οικονομία. Το Συνέδριο για το θέμα αυτό, τη Θαλάσσια Ασφάλεια, υπογραμμίζει την τεράστια πρόκληση που αντιμετωπίζουμε.

Ας δούμε όμως πρώτα πού ακριβώς βρισκόμαστε. Αν το δούμε με Ελληνικά μάτια, από την ελληνική οπτική γωνία, όσον αφορά τις νέες πραγματικότητες, θα ήθελα να ξεκινήσω με κάτι λιγότερο προφανές για το οποίο δεν μιλάμε, ωστόσο υπάρχει και αλλάζει πολλά. Και αναφέρομαι στη βόρεια διαδρομή, τον βόρειο θαλάσσιο διάδρομο, ο οποίος αλλάζει πολλά, αλλά και στις προκλήσεις ασφαλείας που θα αντιμετωπίσουμε τα επόμενα χρόνια.

Δεν θα επεκταθώ περαιτέρω στο θέμα αυτό, αλλά σας παρακαλώ να το έχετε πάντα κατά νου. Και πρέπει να πω ότι υπάρχουν θαρραλέοι και διορατικοί Έλληνες ναυτικοί που ήδη χρησιμοποιούν τον Βόρειο Διάδρομο. Όμως, αυτός ο Βόρειος Διάδρομος αλλάζει την αρχιτεκτονική ασφάλειας που πρέπει να παρέχουμε. Την ασφάλεια των θαλασσών. Και φυσικά, η Μαύρη Θάλασσα· οι προκλήσεις στη Μαύρη Θάλασσα εξακολουθούν να υπάρχουν. Η Μαύρη Θάλασσα χρησιμοποιείται, αλλά δεν μπορούμε να την χαρακτηρίσουμε ασφαλή. Είμαι βέβαιος ότι έχετε μιλήσει εκτενώς για το Στενό του Ορμούζ. Δεν θα επεκταθώ συγκεκριμένα στο Στενό του Ορμούζ, αλλά δεν είναι φυσικά το μόνο σημείο συμφόρησης. Το Μπάμπα Αλ-Μαντάρ βρίσκεται μερικές εκατοντάδες μίλια ανατολικά και κάθε χρόνο οι Χούθι μας λένε ότι θα το κλείσουν ξανά.

Και τελικά, ίσως πρέπει να είμαστε ευγνώμονες που ο πορθμός της Μαλάκα παραμένει ανοιχτός, γιατί η ίδια η ύπαρξή του αμφισβήτησε την ίδια την ουσία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Ποτέ δε σκεφτήκαμε, δε νομίζω ότι θα είχε σκεφτεί κανείς, εκτός από τους πολεμικούς αναλυτές στο Ιράν, ότι θα έφτανε η μέρα που το Στενό του Ορμούζ θα έκλεινε εντελώς. Σαν να μην έφτανε αυτό, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στο σύγχρονο θαλάσσιο περιβάλλον δεν είναι μόνο στην επιφάνεια. Επεκτείνονται κάτω από αυτή, σε κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές ενέργειας και επικοινωνιών. Και αυτές πρέπει επίσης να τις προστατεύσουμε.

Λοιπόν, σε αυτό το περιβάλλον, εμείς, η Ελλάδα, πρέπει να κάνουμε επιλογές. Δεν κοιτάμε παραπάνω από το μπόι μας. Είμαστε μια μικρή χώρα, μεσαίου μεγέθους. Βέβαια, είμαστε επίσης η χώρα που διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, που βασιζόμαστε σε ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας, και αυτό δεν επηρεάζει μόνο τους αριθμούς ή τις στατιστικές. Πάντα επισημαίνω τον αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων και των Ευρωπαίων πολιτών. Ο πληθωρισμός «σκοτώνει» την οικονομία και πλήττει ιδιαίτερα τους φτωχότερους ανάμεσά μας.

Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, λοιπόν, δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τους ειδικούς του Διεθνούς Δικαίου, τους δικηγόρους, τους πλοιοκτήτες ή τους αξιωματικούς του Ναυτικού. Μας αφορά όλους, τον καθένα από εμάς. Για την Ελλάδα, λοιπόν, αυτές είναι οι διεθνείς προκλήσεις, και πρέπει να σας πω ότι δεν ξεχνάω μια πρόκληση που βρίσκεται πιο κοντά μας, πιο κοντά στο σπίτι μας, γιατί εξακολουθούμε να έχουμε έναν γείτονα που ερμηνεύει το Διεθνές Δίκαιο της θάλασσας με έναν μάλλον ιδιόμορφο τρόπο.

Για παράδειγμα, οι αγαπητοί μας φίλοι στη γειτονική Τουρκία ισχυρίζονται ανοιχτά ότι τα νησιά δεν έχουν δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα. Ότι τα νησιά, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους —η Κρήτη, για παράδειγμα— δεν αποτελούν μέρος των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών, ότι τα νησιά του Αιγαίου βρίσκονται στην ασιατική υφαλοκρηπίδα. Αυτοί οι ισχυρισμοί παρουσιάζονται με σοβαρότητα σε διεθνή φόρουμ, αν και πρέπει να σας πω ότι αν ένας πρωτοετής φοιτητής του Πανεπιστημίου που παρακολουθεί μαθήματα Διεθνούς Δικαίου, για παράδειγμα, έγραφε κάτι τέτοιο, είτε θα αποτύγχανε παταγωδώς στις εξετάσεις, είτε οι συμφοιτητές του θα γελούσαν μέχρι δακρύων. Αλλά, και πάλι, πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτού του είδους τη θέση σε σοβαρά Φόρουμ ανά τον κόσμο.

Τώρα, τι κάνουμε; Πρώτον, όσον αφορά τα νομικά ζητήματα, η Ελλάδα πάντα διακήρυττε ότι η UNCLOS, η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, είναι «ιερό ευαγγέλιο» για εμάς και θα έπρεπε να είναι «ιερό ευαγγέλιο» και για ολόκληρο τον κόσμο. Για μένα, θα πρέπει να είναι το «ιερό ευαγγέλιο» για όλα τα κράτη του κόσμου. Ανεξάρτητα από το αν έχουν υπογράψει ή όχι την UNDRIP, τη Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Αυτοχθόνων Λαών, όπως έχουν κάνει οι περισσότερες χώρες του κόσμου, υπάρχουν χώρες που αποδέχονται πλήρως την UNDRIP, αν και δεν την έχουν υπογράψει, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Η αλήθεια βέβαια είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν τη συνθήκη, αλλά δεν έχει επικυρωθεί από το Κογκρέσο. Ωστόσο, αυτό αφορά το νομικό επίπεδο. Πρέπει να είμαστε πιο πρακτικοί. Λοιπόν, θα σας πω τι πράττουμε. Προχωράμε σε ριζική αναδιάρθρωση, ώστε να είμαστε σε θέση να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις.

Ο κύριος πρόεδρος, είχε την ευγενή καλοσύνη να αναφερθεί στην καινούρια μας φρεγάτα, τον «ΚΙΜΩΝΑ», που βρίσκεται (η φωτογραφία του) ακριβώς πίσω μου. Όμως, ο «ΚΙΜΩΝ» δεν είναι παρά η ορατή κορυφή του παγόβουνου. Το παγόβουνο αυτό είναι η «Ατζέντα 2030» και οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Και όταν κάποιος με ρωτάει τι αλλάζουμε, η απάντησή μου είναι πολύ απλή και πολύ σύντομη. Αλλάζουμε τα πάντα, εκτός από τις αξίες μας.

Αλλάζουμε τον τρόπο λειτουργίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Αλλάζουμε τα μέσα του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Θα σας πω ένα παράδειγμα. Όπως ίσως γνωρίζετε, προμηθευόμαστε 4 φρεγάτες από την Groupe Navale, γαλλικές φρεγάτες, τις FDI, Frégates d‘ Intervention. Αυτές οι φρεγάτες δεν είναι απλώς μια πιο σύγχρονη παραλλαγή της κλάσης MEKO ή άλλων φρεγατών που ήδη διαθέτουμε.

Είναι ένα διαφορετικό είδος πλοίου. Είναι κάτι διαφορετικό. Και γιατί αυτό; Επειδή αυτές οι 4 φρεγάτες ανήκουν σε μια κατηγορία που, επιτρέψτε μου να σας πω, δεν είναι το είδος φρεγάτας που χρησιμοποιεί το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό. Οι Γάλλοι χρησιμοποιούν φρεγάτες τύπου Standard 2.

Εμείς θα χρησιμοποιήσουμε τις Standard 2+++. Μόλις πριν από 3 ημέρες είχα την ευκαιρία να εξηγήσω στον Πρόεδρο Μακρόν τις αλλαγές που έχουμε κάνει, και εντυπωσιάστηκε αρκετά. Και πιστεύω ότι οι Γάλλοι θα αναβαθμίσουν τις FDI τους στην κατηγορία «+++». Η κατηγορία «+++» έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 32 στρατηγικούς πυραύλους, σε αντίθεση με τους 12 αντιαεροπορικούς πυραύλους των γαλλικών φρεγατών.

Και αυτή θα είναι και η ικανότητα των νέων φρεγατών κλάσης Bergamini, τις οποίες πρόκειται να προμηθευτούμε από την Ιταλία.

Φρεγάτες 10 ετών, μεγάλα πλοία, ακόμη μεγαλύτερα από τις FDI, άνω των 6.000 τόνων, ικανά να επιχειρούν σε ανοιχτή θάλασσα. Επαναλαμβάνω, φρεγάτες που θα μπορούν να φέρουν στρατηγικούς πυραύλους. Και αυτό θα αποτελέσει το μέσο αποτροπής μας, αλλά και τη δυνατότητά μας να συμμετέχουμε σε επιχειρήσεις που διασφαλίζουν την ελευθερία στη θάλασσα.

Φυσικά, η προφανής ερώτηση που μου κάνουν είναι: τι θα γίνει με το Αιγαίο; το πλέον σημαντικό για την Ελλάδα; Η απάντησή μου είναι πολύ απλή. Φυσικά, θα προστατεύσουμε τo Αιγαίο. Θα προστατεύσουμε το Αιγαίο πολύ καλύτερα από ό, τι κάναμε μέχρι σήμερα, αλλά θα το κάνουμε με έναν πολύ πιο σύνθετο τρόπο. Θα το κάνουμε με πυραύλους. Θα το κάνουμε με μη επανδρωμένα σκάφη. Θα το κάνουμε επίσης με μικρότερα σκάφη στην επιφάνεια της θάλασσας, αλλά και με μη επανδρωμένα σκάφη κάτω από την επιφάνεια. Έτσι, θα διασφαλίσουμε την ασφάλεια του Αιγαίου με πολύ οικονομικότερο τρόπο από ό,τι στο παρελθόν, και θα εξασφαλίσουμε στις μεγαλύτερες πλατφόρμες μας ελευθερία κινήσεων και ελευθερία αποτροπής. 

Γιατί, όπως γνωρίζαμε μέχρι τώρα, το σενάριο που αντιμετωπίζαμε είναι ότι κάποιος «έρχεται», όπως μας είπαν, και καταλαμβάνει ένα μικρό νησί. Και τότε η Ελλάδα καλείται να αποφασίσει: «Τι θα κάνουμε; Θα κηρύξουμε πόλεμο πλήρους κλίμακας; Θα εισβάλουμε στην Ανατολική Θράκη; Θα πραγματοποιήσουμε μια μικρή επιχείρηση για να ανακτήσουμε κάτι που θα είναι εξαιρετικά δύσκολο»; Τι θα κάνουμε; Ποιο είναι το δίλημμα; Και σε ένα τέτοιο σενάριο, ο επιτιθέμενος έχει το πλεονέκτημα». Λοιπόν, σε μια μελλοντική περίπτωση, ο εν δυνάμει επιτιθέμενος θα πρέπει να έχει κατά νου ότι διαθέτουμε τη δυνατότητα και θα έχουμε την ικανότητα να απαντήσουμε με σημαντικό αριθμό στρατηγικών πυραύλων από πλατφόρμες που θα είναι κατανεμημένες, όχι μόνο στο Αιγαίο, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο και οπουδήποτε κρίνουμε ότι θα είναι χρήσιμο, ενώ οι πλατφόρμες θα είναι προστατευμένες. Και αυτές οι ίδιες πλατφόρμες θα μπορούν να βρίσκονται στην Ερυθρά Θάλασσα, εάν απαιτείται, όπου οι Φρεγάτες ΥΔΡΑ, ΨΑΡΑ και ΣΠΕΤΣΕΣ επιχείρησαν με τεράστια επιτυχία τον περασμένο μήνα στην Επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ.


Παρεμπιπτόντως, η Επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ έχει ελληνικό όνομα, επειδή η Ελλάδα υποστήριζε εξ αρχής ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει μια επιχείρηση για την προστασία της Ερυθράς Θάλασσας και του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Και δεν αποτελεί τιμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση το γεγονός ότι οι χώρες που συμμετέχουν σταθερά στην επιχείρηση είναι η Ελλάδα, η Ιταλία και, κατά καιρούς, οι Κάτω Χώρες και η Γερμανία. Όταν μιλάμε για γεωπολιτική προοπτική. Και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μιλούσε για τη γεωπολιτική επιτροπή. Αν θέλουμε να μας παίρνουν στα σοβαρά, πρέπει να κάνουμε πολύ περισσότερα από αυτό, ως Ευρώπη. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Τώρα, θέλω να σας το ξεκαθαρίσω. Η Ελλάδα δεν είναι και δεν πρέπει να γίνει «τουρκοκεντρική». Η Τουρκία δεν είναι το κύριο πρόβλημά μας και δεν πρέπει να είναι το κύριο πρόβλημά μας. Πρέπει απλώς να είμαστε αρκετά ικανοί ώστε να αποτρέψουμε οποιαδήποτε απειλή προέρχεται από τον γείτονά μας.

Η Ελλάδα πρέπει να έχει, θα έπρεπε να έχει, μια προσέγγιση 360 μοιρών. Και παρακαλώ να θυμάστε ότι από αυτές τις 360 μοίρες, περισσότερες από 220, 230 μοίρες, αν δείτε τη γεωγραφία μας, βλέπουν προς τη θάλασσα, από το Βόρειο Αιγαίο έως τη Νότια Αδριατική Θάλασσα. Επομένως, ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούμε σε ένα θαλάσσιο περιβάλλον και ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να λειτουργήσουμε σε ένα θαλάσσιο περιβάλλον είναι υψίστης σημασίας. Εκτός από τις πλατφόρμες που σας ανέφερα, υπάρχουν πολλά άλλα στοιχεία για τα οποία θα χρειαζόμουν ώρες για να σας εξηγήσω.

....Αλλάζουμε τον τρόπο λειτουργίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Αλλάζουμε τα μέσα του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Θα σας πω ένα παράδειγμα. Όπως ίσως γνωρίζετε, προμηθευόμαστε 4 φρεγάτες από την Groupe Navale, γαλλικές φρεγάτες, τις FDI, Frégates d‘ Intervention. Αυτές οι φρεγάτες δεν είναι απλώς μια πιο σύγχρονη παραλλαγή της κλάσης MEKO ή άλλων φρεγατών που ήδη διαθέτουμε. Είναι ένα διαφορετικό είδος πλοίου. Είναι κάτι διαφορετικό. Και γιατί αυτό; Επειδή αυτές οι 4 φρεγάτες ανήκουν σε μια κατηγορία που, επιτρέψτε μου να σας πω, δεν είναι το είδος φρεγάτας που χρησιμοποιεί το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό. Οι Γάλλοι χρησιμοποιούν φρεγάτες τύπου Standard 2. Εμείς θα χρησιμοποιήσουμε τις Standard 2+++. Μόλις πριν από 3 ημέρες είχα την ευκαιρία να εξηγήσω στον Πρόεδρο Μακρόν τις αλλαγές που έχουμε κάνει, και εντυπωσιάστηκε αρκετά. Και πιστεύω ότι οι Γάλλοι θα αναβαθμίσουν τις FDI τους στην κατηγορία «+++». Η κατηγορία «+++» έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 32 στρατηγικούς πυραύλους, σε αντίθεση με τους 12 αντιαεροπορικούς πυραύλους των γαλλικών φρεγατών. Και αυτή θα είναι και η ικανότητα των νέων φρεγατών κλάσης Bergamini, τις οποίες πρόκειται να προμηθευτούμε από την Ιταλία...
Επίσης, επενδύουμε στον άνθρωπο — στο ανθρώπινο δυναμικό μας. Έχουμε βελτιώσει το Κέντρο Εκπαίδευσης Ναυτικής Αποτροπής του ΝΑΤΟ, το οποίο εκπαιδεύει το καλύτερο προσωπικό για να δραστηριοποιείται στο θαλάσσιο περιβάλλον, τις καλύτερες ειδικές δυνάμεις που έχει δει ποτέ ο κόσμος, ώστε να είναι σε θέση να προστατεύουν τα συμφέροντά μας στο θαλάσσιο περιβάλλον. Και όπως υποδηλώνει το όνομά του, δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά ολόκληρο το ΝΑΤΟ. Έτσι, οι καλύτεροι του ΝΑΤΟ έρχονται να εκπαιδευτούν μαζί μας.

Αλλά και πάλι, αυτό δεν αρκεί. Τα πράγματα έχουν αλλάξει, και μάλιστα ριζικά. Και πρέπει φυσικά να έχεις παρουσία στη θάλασσα, όπως πρέπει να έχεις παρουσία στον αέρα, και πρέπει να έχεις παρουσία στην ξηρά. Αλλά αυτό δεν αρκεί πια. Ο κόσμος έχει αλλάξει.

Γι’ αυτό, στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030, την οποία υποστηρίζω από το 2023 – την πρώτη μέρα που πήγα στο Υπουργείο Άμυνας – ξεκινήσαμε μια πρωτοβουλία που ονομάζουμε «Ασπίδα του Αχιλλέα». Γιατί την ονομάζω «Ασπίδα του Αχιλλέα»; Επειδή είναι η δεύτερη ασπίδα του Αχιλλέα – εννοώ, εκείνη του Έλληνα ήρωα, όπως θυμόμαστε από τον Τρωικό Πόλεμο. Σε αυτόν τον πόλεμο, όταν σκοτώθηκε ο Πάτροκλος, ο Έκτορας πήρε όλα τα όπλα. Έτσι, ο Αχιλλέας έπρεπε να ικετεύσει τη μητέρα του να φτιάξει νέα όπλα.

Μεταξύ αυτών βρισκόταν και αυτή η περίφημη ασπίδα. Η ασπίδα αυτή έχει 5 στρώματα. Ο καθηγητής κ. Χατζηεμμανουήλ είχε την καλοσύνη να μου υπενθυμίσει τους 5 κύκλους για τους οποίους μιλούσα στην προηγούμενη ομιλία μου. Φαίνεται ότι έχω μια ιδιαίτερη σχέση με τον αριθμό 5. Αυτά τα 5 στρώματα της Ασπίδας του Αχιλλέα συμβολίζουν τη θάλασσα, τη γη, τον αέρα, αλλά και τον κυβερνοχώρο και το διάστημα.

Και μέχρι τώρα — μέχρι πριν από 24 μήνες — δεν διαθέταμε καμία ουσιαστική ικανότητα σε αυτά τα δύο επίπεδα. Γι’ αυτό και εργαζόμαστε σκληρά και στα δύο. Δεν θα μιλήσω για τον κυβερνοχώρο, αν και αυτό θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον, αλλά θα ήθελα να γνωρίζετε ότι είναι η πρώτη φορά στην ιστορία μας που η Ελλάδα έχει ήδη στο διάστημα δύο μίνι δορυφόρους, δύο φωτογραφικούς μίνι δορυφόρους, και θα προχωρήσουμε στη δημιουργία ενός ολόκληρου συστήματος τα επόμενα χρόνια. Θα φτάσουμε τους 13 ή 14. Έτσι, χάρη σε αυτούς τους μίνι δορυφόρους, μπορούμε να διαθέτουμε φωτογραφίες στις δικές μας δυνάμεις για ανάλυση σε ελάχιστο χρόνο.

Και δεν χρειάζεται να εξαρτόμαστε από άλλους για να μας παρέχουν πληροφορίες που είναι εξαιρετικά σημαντικές. Και φυσικά, οι περιοχές για τις οποίες μιλούσαμε περιλαμβάνονται στην περιοχή που μπορούν να φωτογραφίσουν αυτοί οι δορυφόροι. Αλλά επίσης, σχεδιάζουμε και θα αποκτήσουμε τον πρώτο δορυφόρο επικοινωνιών που θα ανήκει στην Ελλάδα. Διότι στον σύγχρονο κόσμο, αν δεν έχεις επικοινωνία, δεν έχεις τίποτα. Και χωρίς δορυφόρο, στο σύγχρονο περιβάλλον, δεν μπορείς να διασφαλίσεις την επικοινωνία σου.

Εν ολίγοις, λοιπόν, μεταβαίνουμε από ένα παραδοσιακό περιβάλλον που περιλαμβάνει μια σειρά φρεγατών και άλλων πλοίων, σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον στο οποίο μη επανδρωμένα σκάφη, σύγχρονες πλατφόρμες, δορυφόροι και ανθρώπινο δυναμικό, στο πλαίσιο μιας ολιστικής προσέγγισης που ονομάζεται «Ασπίδα του Αχιλλέα» και με τη χρήση σύγχρονου εξοπλισμού επικοινωνιών, θα είναι σε θέση να εγγυηθούν, εξ ονόματος της Ελληνικής Δημοκρατίας, τη θαλάσσια ασφάλεια στις περιοχές όπου έχουμε ζωτικό συμφέρον.

Σας ευχαριστώ πολύ».




Τρίτη 28 Απριλίου 2026

Ο Σκέρτσος, σε ανάρτησή του στα σόσιαλ μίντια, όπως το συνηθίζει, επέκρινε την αντιπολίτευση για υποκρισία, υπενθυμίζοντας ότι αδιαφορεί για οτιδήποτε μεταρρυθμίζει το πολιτικό σύστημα. Και πρόσθεσε ότι το πελατειακό κράτος είναι το χρεοκοπημένο κράτος, βασικό συστατικό του εθνικού προβλήματος. Η θέση αυτή ενόχλησε κάποιες παλιές καραβάνες του κόμματος, που μάλιστα χρημάτισαν στο Μαξίμου αλλά σήμερα δεν παρεπιδημούν εκεί. Ο πιο ευφραδής εξ αυτών, ο Μάκης Βορίδης, συνόψισε την ενόχλησή του, ως αντίθεση όσων διεκδικούν την ψήφο και τον σταυρό των πολιτών σε εκείνους «η νομιμοποίηση των οποίων προέρχεται από τον Πρωθυπουργό και όχι από την επιλογή των πολιτών». Πίσω του στοιχίζονται ο Στέλιος Πέτσας, ο Γιάννης Οικονόμου και κάποιοι ακόμα. Ο Μάκης Βορίδης μιλάει πάντα πολιτικά, είναι προσεκτικός δηλαδή ακόμα κι όταν περιγράφει μια εσωκομματική σύγκρουση, αλλά εν προκειμένω έχει άδικο. Προφανώς, τον έχει ενοχλήσει η πρόθεση του Πρωθυπουργού για την αλλαγή του εκλογικού συστήματος, η προσπάθεια καθιέρωσης μεικτού συστήματος που να προσομοιάζει με το γερμανικό, επειδή έτσι μπορεί να ανεβεί το επίπεδο όσων διεκδικούν την ψήφο των πολιτών – πρόθεση την οποία προφανώς αποδίδει στις επεξεργασίες του Ακη Σκέρτσου. Καταρχάς, η κριτική του «σε πρόσωπα η νομιμοποίηση των οποίων προέρχεται από τον Πρωθυπουργό» (δηλαδή στον Σκέρτσο) είναι καθυστερημένη. Κι αυτός, και οι ακόλουθοί του, δεν έλεγαν τα ίδια όταν βρίσκονταν στο Μαξίμου. Για την απομάκρυνσή τους από το πρωθυπουργικό περιβάλλον, επίσης, δεν φταίει κανένας εξωκοινοβουλευτικός ανταγωνιστής τους αλλά η ίδια η πολιτεία τους. Μπορεί λοιπόν να ισχυρίζονται το σαρτρικό «η κόλαση είναι οι άλλοι» (έστω κι αν δεν χρειάζεται να παραπέμψουν στον εισηγητή της φράσης). Ωστόσο, ξέρουν καλά ότι δεν φταίει κανένας άλλος για τον παλαιοκομματισμό που υπηρέτησαν και, στην ουσία, υπερασπίζουν. Καταλαβαίνω ότι την κριτική στο τεχνοκρατικό τμήμα του Μαξίμου τη συμμερίζονται πολλοί στο βαθύ κόμμα. Αν σκέφτονταν λίγο βαθύτερα, θα μπορούσαν να κατανοήσουν πως ναι μεν ό,τι είναι σε ένα βαθμό το οφείλουν στη δουλειά τους, σε έναν άλλο βαθμό όμως το οφείλουν στο βασικό χαρακτηριστικό της συνταγής Μητσοτάκη· στον συνδυασμό παραδοσιακών πολιτικών και τεχνοκρατών. Το ρήγμα που δήθεν αναδεικνύει ο Μάκης Βορίδης και οι ακόλουθοί του στην πράξη δεν υφίσταται. Απλώς, διάλεξαν άλλη μια φορά λάθος μάχη και λάθος στόχο. Η μεταφορά στο εσωτερικό της ΝΔ μιας κρίσης ή ενός ρήγματος στην πραγματικότητα υπονομεύει και την παράταξη και τη θέση των ίδιων στο πολιτικό σκηνικό. Η επανεκλογή τους αλλά κι η επανεκλογή κυβέρνησης ΝΔ περνάει μέσα από το brand Μητσοτάκης. Και το brand Μητσοτάκης προϋποθέτει τη σύνθεση των δύο μερών, των παλαιού τύπου πολιτικών και των τεχνοκρατών....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 27/04/26


Στην Ελλάδα επικρατεί σήμερα ένα μικρό χάος. Η ΝΔ δηλώνει ότι επιδιώκει να πάρει αυτοδυναμία ή να συνεργαστεί με ένα κόμμα δεξιά της ή αριστερά της. Δεν ξέρω για την αυτοδυναμία. Αλλά αν καταφέρει να βρει κάποιον ενδιαφερόμενο η συνεργασία αριθμητικά βγαίνει. Το πώς θα τη διαμορφώσει ο Μητσοτάκης και με ποιους είναι άλλη υπόθεση. Ούτως ή άλλως, το πρώτο κόμμα ορίζει το παιχνίδι. Η Αριστερά από την πλευρά της προτείνει «προοδευτική συνεργασία» ή «λαϊκό μέτωπο». Είναι ασφαλώς μια πρόταση αλλά με ένα 15% που φαίνεται να μαζεύει συνολικά δεν δείχνει και πολύ ρεαλιστική αριθμητικά. Πάντως υπάρχει. Αν δραστηριοποιηθεί και ο Τσίπρας ίσως μαζέψει περισσότερους αλλά απέχοντας ακόμη πολύ από την πλειοψηφία. Το ΠΑΣΟΚ τα λέει πιο μπερδεμένα. Δεν θέλει τη ΝΔ (πράγμα που αποτελεί δικαίωμά του) αλλά προτείνει «μια πολιτική αλλαγή» και μια «προοδευτική κυβέρνηση». Ωραίο σενάριο αλλά με ποιους; Διότι αν δεν πάρει αυτοδυναμία το ίδιο, τότε θα χρειαστεί να συνεργαστεί με κάποιους. Δεν υπάρχει άλλη διαδικασία. Αντιλαμβανόμαστε όλοι πως το ΠΑΣΟΚ δυσκολεύεται προεκλογικά να αποκαλύψει με ποιους θα έφτιαχνε αυτήν την προοδευτική κυβέρνηση διότι κινδυνεύει να εμπλακεί σε εσωτερική αντιπαράθεση. Το ερώτημα όμως είναι αν θα μπορέσει να φτάσει έως τις εκλογές με μισές κουβέντες και χωρίς να λέει τα πράγματα με το όνομά τους. Υποψιάζομαι ότι θα είναι δύσκολο. Ιδίως όταν φουντώσει ο προεκλογικός αγώνας και το «ποιος θα κυβερνήσει» καταστεί κυρίαρχο. Φοβάμαι δηλαδή πως αν το ΠΑΣΟΚ δεν διαμορφώσει εγκαίρως μια ρεαλιστική και πειστική πρόταση διακυβέρνησης θα βρεθεί σε μειονεκτική θέση όχι τόσο απέναντι στη ΝΔ (που μπορεί να μην το ενδιαφέρει…), όσο απέναντι στην Αριστερά και τον Τσίπρα που δεν θα διστάσουν να δώσουν ονοματεπώνυμα και διευθύνσεις. Αν μάλιστα οδηγηθούμε σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση όπως είναι πολύ πιθανό, το «ποιος και με ποιους» κινδυνεύει να γίνει πραγματικός βραχνάς. Διότι μην έχετε την παραμικρή αμφιβολία πως σε περίπτωση παρατεταμένης ακυβερνησίας, η διακυβέρνηση θα γίνει σχεδόν το μοναδικό αντικείμενο της συζήτησης. Εκτός φυσικά αν το ΠΑΣΟΚ πάρει αυτοδυναμία και τελειώσουν μεμιάς όλοι οι βραχνάδες....

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ" 

"ΤΑ ΝΕΑ", 27/04/26


Δευτέρα 27 Απριλίου 2026

Έχουν περάσει δεκαετίες, έχουν περάσει πολλά χρόνια. Όμως, όπως ξαναείπα, ειλικρινά δεν έχουμε ξεχάσει. Λυπάμαι να πω ότι το ανθρώπινο γένος δεν διδάχθηκε από την γενοκτονία των Αρμενίων. Υπήρξαν και άλλες μετά, το ολοκαύτωμα των Εβραίων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, πιο πρόσφατα δυστυχώς, η γενοκτονία στη Ρουάντα. Αλλά η γενοκτονία των Αρμενίων μη καταδικασθείσα έγκαιρα επέτρεψε αυτήν την άθλια συνέχιση. Σήμερα στεκόμαστε δίπλα στον αρμενικό λαό. Στεκόμαστε δίπλα στην Αρμενία, με σεβασμό, με αλληλεγγύη, με ιστορική συνείδηση, με αίσθημα ευθύνης. Αποτίουμε τίτλο σεβασμού και τιμής σε όσους έχασαν τότε τη ζωή τους, στους συγγενείς τους που ζουν σήμερα, στην αντοχή του αρμενικού λαού, που δεν υπέκυψε, δεν εξαφανίστηκε, δημιούργησε ένα σύγχρονο κράτος. Θα επαναλάβω το αυτονόητο, ότι η Ελλάδα στέκεται και θα στέκεται πάντοτε δίπλα στην Αρμενία. Με αίσθημα ευθύνης απέναντι και στη δική της ιστορία....

Ομιλία ΥΕΘΑ Ν.Δένδια
στην εκδήλωση για 
την Ημέρα Μνήμης 
της Γενοκτονίας 
των Αρμενίων





Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, εκπροσώπησε τον Πρόεδρο της Κυβέρνησης, Κυριάκο Μητσοτάκη, και ήταν κεντρικός ομιλητής σήμερα, Κυριακή 26 Απριλίου 2026, στην εκδήλωση για την «Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Αρμενίων από την Τουρκία». Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Ωδείο Αθηνών από την Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδας, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής, με αφορμή τη συμπλήρωση 111 ετών από τη Γενοκτονία των Αρμενίων και 30 ετών από την αναγνώρισή της από τη Βουλή των Ελλήνων.


Ο ΥΕΘΑ ανέφερε στην ομιλία του:

«Κυρίες και κύριοι,

Είναι για μένα μεγάλη τιμή και μεγάλη ευθύνη η παρουσία μου στη σημερινή εκδήλωση και σε αυτό το βήμα, εκπροσωπώντας την ελληνική Κυβέρνηση σε μια Επέτειο την οποία δεν θεωρούμε ως απλώς μια χρονολογική αναφορά στη μακρά σειρά των επετείων.

Αλλά μια ημερομηνία που ανήκει στη συλλογική μνήμη κάθε ανθρώπου που θέλει να αισθάνεται άνθρωπος, που τιμά το γένος του και που συμμερίζεται την αντίληψη ότι διαφέρουμε από το ζωικό βασίλειο, ότι έχουμε αφήσει πίσω μας μέσα από μια εξελικτική πορεία χιλιάδων ετών, τους νόμους της «ζούγκλας».

Έτσι και για αυτό, 111 χρόνια μετά την 24η Απριλίου του 1915, τιμάμε τη μνήμη της Ημέρας κατά την οποία η ηγεσία των Νεότουρκων, στο όνομα της εθνικής καθαρότητας και της ομοιογένειας, την οποία προσπαθούσαν να δημιουργήσουν, αγνόησε, περιφρόνησε και καταπάτησε κάθε αρχή του ανθρωπισμού και εγκαινίασε τη συστηματική – επαναλαμβάνω τη συστηματική- εξόντωση του αρμενικού λαού. Αρχίζοντας από τις κεφαλές του αρμενικού έθνους, από τη σύλληψη εκατοντάδων διανοουμένων, κληρικών και προκρίτων της αρμενικής κοινότητας στην Κωνσταντινούπολη.

Θα ήθελα για αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας να πω ότι είχε αρχίσει ήδη η παράδοση των γενοκτονιών λίγα χρόνια πριν. Δεν είναι γνωστό, γιατί έγινε στην Αφρική από έναν Γερμανό αξιωματικό, τον φον Τρόθα, κατά περίπου 100.000 γηγενών κατοίκων της Ναμίμπια.

Όμως, και στην θλιβερή περίπτωση της γενοκτονίας των Αρμενίων, πάλι υπήρχαν παρόντες Γερμανοί αξιωματικοί. Είναι ιστορικά βεβαιωμένο ότι ο φον Σέλντορφ ο τότε κύριος Γερμανός σύμβουλος στο τουρκικό Γενικό Επιτελείο, εγνώριζε και είχε αποδεχθεί τη γενοκτονία των Αρμενίων. Όπως επίσης ξέρετε, ρωτάω πολλές φορές τους Γερμανούς φίλους μου, να μου πουν τέσσερα ονόματα σημαντικών διοικητών του οθωμανικού στρατού στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τον πρώτο σας τον είπα ήδη.

Οι άλλοι τρεις είναι ο φον ντερ Γκολτς, που εκπαίδευσε στην ύστερη φάση τον οθωμανικό στρατό, ο Λίμαν φον Σάντερς, επικεφαλής των τουρκικών στρατιών στην Καλλίπολη, και ο φον Φάλκενχαϊν επικεφαλής των τουρκικών στρατιών του νότου.

Η σύγχρονη Γερμανία όμως, και οφείλουμε να το υπογραμμίσουμε αυτό, έχει αναγνωρίσει την γενοκτονία των Αρμενίων, εκφράζοντας έτσι εκ των υστέρων έστω, τη συγγνώμη της για αυτά που τα στελέχη της αυτοκρατορίας του Κάιζερ ανέχθηκαν, αν όχι αυτά εις τα οποία συνέπραξαν.

Αυτό το οποίο πάντως μένει ως το βέβαιο, αποδεδειγμένο πλήρως, ανεξάρτητα τι λέει οιοσδήποτε, ιστορικό γεγονός, είναι η ίδια η γενοκτονία, οι πορείες θανάτου, οι σφαγές, η εκρίζωση από τις πατρογονικές εστίες.

Και αυτά, επαναλαμβάνω, γιατί είναι καλό να λέγεται, όχι ως μια τυφλή έκρηξη βίας, χωρίς να σημαίνει βέβαια ότι και κάτι τέτοιο δεν θα ήταν απολύτως καταδικαστέο, αλλά για ένα οργανωμένο, απολύτως οργανωμένο και μελετημένο κρατικό σχεδιασμό. Ακριβώς αυτό είναι που η σύγχρονη επιστήμη αναγνωρίζει και επιβάλλει να λέγεται γενοκτονία.

Έτσι είδαμε ότι ένα πατριωτικό κίνημα, το οποίο ακολουθούσε τις γενικές αρχές του ρομαντισμού για τη δημιουργία ενός εθνικού κράτους, μετατράπηκε στην ύστερη φάση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στα χέρια των Νεοτούρκων, όχι σε ένα θετικό αφήγημα δημιουργίας ενός σύγχρονου έθνους- κράτους, αλλά σε ένα βίαιο, σκοτεινό, απεχθές αφήγημα εθνοκαθάρσεων.

Και τιμάμε σήμερα ένα από τα πιο σημαντικά θύματα αυτής της θλιβερής εθνοκάθαρσης, τον αρμενικό λαό. Έναν λαό με βαθιά ιστορία, με πνευματική και πολιτιστική διαδρομή. Έναν λαό που αγκάλιασε τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία με τη δική του ιδιαίτερη γλώσσα-την ακούσαμε πριν- με αλφάβητο με ανθεκτική και σημαντική ταυτότητα και έναν λαό που με εμάς τους Έλληνες συμπορεύτηκε.

Με έναν λαό- θέλω να πω πως βεβαίως δεν ξέχασε- γιατί νομίζω, ξέρετε όλοι σε αυτή την αίθουσα, ότι ο αρμενικός λαός εξετέλεσε τους ηγέτες των Νεοτούρκων, τον Ταλάτ, τον Τζεμάλ, τον Σακίρ, τον Εμβέρ, ίσως η χειρότερη περίπτωση από όλους ως στρατιωτικός αρχηγός, σκοτώθηκε στο σημερινό Τατζικιστάν.

Αλλά πάντως, οι Αρμένιοι δεν ξέχασαν. Εμείς, εδώ στην Ελλάδα, μετά τη γενοκτονία, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, υποδεχτήκαμε δεκάδες χιλιάδες Αρμένιους αδελφούς μας, πρόσφυγες που ξεριζώθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες. Που γνώρισαν κι αυτοί τους διωγμούς που γνώρισαν και οι Έλληνες της Μικράς Ασίας.

Και νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό, ότι η αρμενική κοινότητα στην Ελλάδα μεγάλωσε, άνθισε, μεγαλούργησε, προσέφερε, ζει μαζί μας, πορεύεται μαζί μας, για το μέλλον της ευρωπαϊκής Ελλάδας, το οποίο θέλουμε, επιθυμούμε και υποστηρίζουμε να συμμεριστεί και η φίλη Αρμενία.

Θα ήθελα να μνημονεύσω και εγώ ως τίτλο τιμής στον Πρόεδρο της Βουλής Απόστολο Κακλαμάνη, ότι επί των ημερών του το Ελληνικό Κοινοβούλιο αναγνώρισε και καθιέρωσε την 24η Απριλίου που τιμάμε σήμερα, ως ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Αρμενίων.

Και βέβαια αυτό συνιστά μια πράξη δικαιοσύνης, μια πράξη αρχής, μία πράξη αξιοπρέπειας, μία πράξη σεβασμού στους νεκρούς.Μια πράξη αλήθειας.

Γιατί ξέρετε, η ελληνική γλώσσα είναι μία σπουδαία γλώσσα. Είναι μία σπουδαία γλώσσα, γιατί καταθέτει αυτοτελώς μια πολιτισμική πρόταση. Εξηγώ τι λέω: η αλήθεια στα ελληνικά είναι η άρνηση της λησμονιάς. Η άρνηση της λήθης. Είναι κάτι διαφορετικό από ό, τι ισχύει σε άλλες γλώσσες. Παραδείγματος χάριν, στα λατινικά που είναι η πηγή όλων των γλωσσών του δυτικού κόσμου, η αλήθεια ξεκινάει, λέγεται veritas, ξεκινάει από την ινδοευρωπαϊκή ρίζα ver, που σημαίνει το ον, το πραγματικό.

Για μας όμως στα γερμανικά, παραδείγματος χάρη, wahrheit, ο αληθινός. Σε μας όμως δεν είναι μόνο το πραγματικό. Είναι το διαχρονικά υπάρχον, αυτό που δεν ξεχνάμε. Και για αυτό η αναγνώριση της γενοκτονίας συνιστά πράξη αλήθειας.

Έχουν περάσει δεκαετίες, έχουν περάσει πολλά χρόνια. Όμως, όπως ξαναείπα, ειλικρινά δεν έχουμε ξεχάσει. Λυπάμαι να πω ότι το ανθρώπινο γένος δεν διδάχθηκε από την γενοκτονία των Αρμενίων. Υπήρξαν και άλλες μετά, το ολοκαύτωμα των Εβραίων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, πιο πρόσφατα δυστυχώς, η γενοκτονία στη Ρουάντα. Αλλά η γενοκτονία των Αρμενίων μη καταδικασθείσα έγκαιρα επέτρεψε αυτήν την άθλια συνέχιση.

Σήμερα στεκόμαστε δίπλα στον αρμενικό λαό. Στεκόμαστε δίπλα στην Αρμενία, με σεβασμό, με αλληλεγγύη, με ιστορική συνείδηση, με αίσθημα ευθύνης. Αποτίουμε τίτλο σεβασμού και τιμής σε όσους έχασαν τότε τη ζωή τους, στους συγγενείς τους που ζουν σήμερα, στην αντοχή του αρμενικού λαού, που δεν υπέκυψε, δεν εξαφανίστηκε, δημιούργησε ένα σύγχρονο κράτος.

Θα επαναλάβω το αυτονόητο, ότι η Ελλάδα στέκεται και θα στέκεται πάντοτε δίπλα στην Αρμενία. Με αίσθημα ευθύνης απέναντι και στη δική της ιστορία.

Σας ευχαριστώ πολύ».





Παρόντες στην εκδήλωση ήταν επίσης ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Φιλίας Ελλάδας – Αρμενίας Βουλευτής Βασίλης Οικονόμου, ως εκπρόσωπος της Βουλής των Ελλήνων, ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Απόστολος Κακλαμάνης, οι Βουλευτές Παύλος Χρηστίδης, Κατερίνα Νοτοπούλου, Στυλιανός Φωτόπουλος, Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Χαλκιάς, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο Αρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Δημήτριος – Ελευθέριος Κατάρας ΠΝ, ο Επίσκοπος Ευρίπου κ.κ. Χρυσόστομος, ως εκπρόσωπος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών, ο Αντιπεριφερειάρχης Κεντρικού Τομέα Αθηνών της Περιφέρειας Αττικής Γεώργιος Βλάχος, ως εκπρόσωπος του Περιφερειάρχη Αττικής, ο Αντιπεριφερειάρχης Δυτικού Τομέα Αθηνών της Περιφέρειας Αττικής Αλεξανδράτος Χαράλαμπος, ο Δήμαρχος Νέας Σμύρνης Γεώργιος Κουτελάκης, ο Δήμαρχος Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας Ιωάννης Σταθάς, εκπρόσωποι Κομμάτων και Δήμων, επικεφαλής διπλωματικών αντιπροσωπειών στην Ελλάδα, ανώτατοι και ανώτεροι αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων, εκπρόσωποι των Σωμάτων Ασφαλείας, φορέων, σωματείων, συλλόγων, καθώς και της κοινότητας των Αρμενίων στην Ελλάδα.

Επίσης, παρέστησαν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης των Ορθοδόξων Αρμενίων Ελλάδας Επίσκοπος κ.κ. Σαχάκ Γεμισιάν, ο Έξαρχος των Καθολικών Αρμενίων Ελλάδος κ.κ. Μικαέλ Μπασάλε, ο Πάστορας των Αρμενίων Ευαγγελιστών Ελλάδας κ. Βικέν Τσολακιάν.

Χαιρετισμούς απηύθυναν ο εκπρόσωπος της Βουλής, Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Φιλίας Ελλάδας – Αρμενίας Βουλευτής Βασίλης Οικονόμου, ο εκπρόσωπος του Περιφερειάρχη Αττικής Γεώργιος Βλάχος και εκ μέρους της Αρμενικής Νεολαίας Ελλάδας ο Αρμέν Τσακαλιάν. Επίσης, προβλήθηκε βιντεοσκοπημένο μήνυμα του πρώην Πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά.