Αξιότιμε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, κ. Διοικητά της Τράπεζας της Ελλάδος, αγαπητέ Πρόεδρε του ΣΕΒ, αγαπητοί συνάδελφοι στην κυβέρνηση και στο ελληνικό κοινοβούλιο, κυρίες και κύριοι,
Κύριε Πρόεδρε, σας απευθύνομαι πλέον για έβδομη φορά ως Πρωθυπουργός από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του Συνδέσμου. Και ναι, αρκεί και μόνο να αναλογιστούμε τη διαδρομή της χώρας σε αυτό το διάστημα για να διαπιστώσουμε τα άλματα τα οποία έχουμε πετύχει.
Γιατί, πράγματι, από την καθήλωση η Ελλάδα κατάφερε να περάσει στην ανάπτυξη και, όπως ακούσαμε και από τον κ. Διοικητή, από το περιθώριο της Ευρώπης να βρεθούμε πια στο επίκεντρό της.
Ήταν μια προσπάθεια δύσκολη, αλλά γρήγορη σε σχέση με το μέγεθος των αποτελεσμάτων της. Κυρίως, όμως, ανθεκτική στις δυσκολίες του σήμερα και ελπιδοφόρα απέναντι στις προκλήσεις τού αύριο.
Ήταν μια εντολή προόδου, που είναι η πυξίδα μας εδώ και 7,5 χρόνια. Με την πρώτη μας θητεία να σταθεροποιεί την οικονομία, να ελαφρύνει από τους φόρους την παραγωγή και την κοινωνία. Και τη δεύτερη να προχωρά σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις, συνεχίζοντας να στηρίζει τις επενδύσεις, το εισόδημα, να θωρακίζει την άμυνα, να προστατεύει τα εξωτερικά σύνορα της πατρίδας μας.
Κι όλα αυτά, μάλιστα, σε ένα περιβάλλον διαδοχικών κρίσεων: από τις μεταναστευτικές εισβολές του 2020 μέχρι την τριετή πανδημία του Covid και από την ενεργειακή έκρηξη του 2022 μέχρι το διεθνές πληθωριστικό κύμα, το οποίο δυστυχώς διαρκεί ακόμα.
Αυτά τα οποία πέτυχαν οι Έλληνες είναι γνωστά -πιστεύω, και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό-, αλλά δεν βλάπτει μερικές φορές να τα επαναλαμβάνουμε.
Το ΑΕΠ της χώρας από τα 185 δισεκατομμύρια το 2019 θα φτάσει τα 262 δισεκατομμύρια στο τέλος του 2026, σε πραγματικούς όρους. Ο ρυθμός της εθνικής ανάπτυξης είναι σημαντικά υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ο κεντρικός στόχος τον οποίον είχαμε θέσει, να αυξήσουμε σημαντικά τις επενδύσεις, επιτυγχάνεται. Έχουν ουσιαστικά υπερδιπλασιαστεί μέσα σε επτά χρόνια. Έχουμε μειώσει αλλά όχι ακόμα πλήρως καλύψει το επενδυτικό κενό που μας χωρίζει από τον μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ενώ και με μεγάλη χαρά διαπιστώνω ότι η ελληνική οικονομία, η παραγωγικότητα, η οποία εκφράζεται πρωτίστως από τις επιχειρήσεις του ΣΕΒ, γίνεται ολοένα και πιο εξωστρεφής, με τις εξαγωγές να έχουν αυξηθεί σημαντικά. Ξεπερνούν τα 100 δισεκατομμύρια το 2026.
Και βέβαια, στην ίδια περίοδο ανέπνευσε και η κοινωνία. Καταργήθηκαν ή μειώθηκαν παραπάνω από 90 φόροι. Η ανεργία, η χειρότερη μορφή κοινωνικής αδικίας, έπεσε από το 18% το 2019 στο 7,4% τον Αύγουστο του 2026.
Παράλληλα, η βασική αμοιβή, ο κατώτατος μισθός έχει ήδη, θέλω να θυμίσω, αυξηθεί έξι φορές, με στόχο να φτάσει τα 1.000 ευρώ το 2028. Και ο μέσος μισθός έχει ήδη ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ για πλήρη απασχόληση -ήταν ο στόχος που είχαμε θέσει για το 2027-, με στόχο να φτάσει τα 1.800 ευρώ το 2030. Και με τις μόνιμες αυξήσεις να επιστρέφουν σε μισθούς και συντάξεις, συνοδεύοντας μέτρα που ευνοούν την επιχειρηματικότητα.
Και βέβαια, ίσως το σημαντικότερο απ’ όλα, η πατρίδα μας σημειώνει σήμερα την ταχύτερη αποκλιμάκωση δημοσίου χρέους στην ιστορία των χωρών του ΟΟΣΑ.
Όλα αυτά τα δεδομένα επιβεβαιώνονται και επαναλαμβάνονται στο προσχέδιο το οποίο κατέθεσε ο Υπουργός Οικονομικών και το οικονομικό επιτελείο στο ελληνικό κοινοβούλιο. Εκεί μεταφέρουμε στο πεδίο τις πράξεις, τις παρεμβάσεις που ανακοίνωσα στην τελευταία Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ύψους 2,2 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Ναι, εν μέσω, λοιπόν, παγκόσμιων αναταράξεων, εν μέσω μιας αγοράς ομολόγων η οποία διακρίνεται από πολύ μεγάλη νευρικότητα, η Ελλάδα ξεχωρίζει ως μία από τις λίγες χώρες που μπορεί να παράγει όχι μόνο πρωτογενή αλλά και πραγματικά πλεονάσματα και να μειώνει με πολύ γρήγορη ταχύτητα το δημόσιο χρέος της.
Ξέρετε, ανήκω σε μια γενιά πολιτικών, μεγαλώσαμε τη δεκαετία του ’80 και ακούγαμε εδώ και πολλές δεκαετίες ότι το χρέος, αυτό το μεγάλο δημόσιο χρέος, τελικά θα «πνίξει» την ελληνική οικονομία. Και για πρώτη φορά από το 1980 και μετά, η χώρα καταφέρνει και επιτυγχάνει να μειώνει σημαντικά το δημόσιο χρέος της και να μεταφέρουμε στις επόμενες γενιές ένα πολύ μικρότερο βάρος από αυτό το οποίο κληροδότησαν σε εμάς οι προηγούμενες γενιές.
Και αυτό, αυτή η επιτυχία της οικονομικής μας πολιτικής είναι ουσιαστικά ένα εθνικό «οπλοστάσιο» απέναντι σε όσα ξεκινούν από την Ουκρανία, το Ορμούζ, την Ερυθρά Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή και πολιορκούν πλέον ολόκληρο τον πλανήτη.
Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μία πολύ σύνθετη ενεργειακή κρίση. Ξέρουμε ότι το παραμικρό χτύπημα σε μία πετρελαιοπηγή, σε έναν αγωγό εκτοξεύει τις τιμές στην ενέργεια, ακριβαίνοντας τις μεταφορές, τις πρώτες ύλες και τελικά έχοντας επιπτώσεις στις τιμές των προϊόντων στα ράφια όλων των ευρωπαϊκών χωρών.
Και κάθε ένταση σε αυτές τις περιοχές, ναι, τροφοδοτεί αυτόματα τον πληθωρισμό και, όπως είπα, με τη σειρά, αυτή η αναταραχή μεταφράζεται σε μία «καταιγίδα» στην αγορά ομολόγων.
Κατά συνέπεια, οι γεωπολιτικές ανατροπές γίνονται και οικονομικές. Γι’ αυτό και πριν από έναν μήνα είχα προειδοποιήσει για έναν δύσκολο χειμώνα. Σήμερα λέω πως αυτός μπορεί να διαφαίνεται ακόμα δυσκολότερος.
Απέναντι, λοιπόν, σε αυτές τις συνθήκες το εθνικό «οπλοστάσιο» για το οποίο μίλησα πριν αποδεικνύει τις αντοχές του. Γιατί είναι αλήθεια ότι αυτά τα αναχώματα τα οποία υψώσαμε κρατούν ακόμα τις αυξήσεις των καυσίμων στο όριο ή και κάτω από τους ευρωπαϊκούς μέσους όρους.
Ενώ η αξιοπιστία που πετύχαμε επιτρέπει -δεν θα κουραστώ να το επαναλαμβάνω- στο ελληνικό κράτος, στην Ελληνική Δημοκρατία να δανείζεται σήμερα φθηνότερα από τέσσερα από τα επτά κράτη της πανίσχυρης ομάδος των G7. Και δεν νομίζω ότι αυτό είναι κάτι το οποίο πολλοί θα μπορούσαν να προβλέψουν πριν από κάποια χρόνια.
Όμως, ας το ξέρουμε, στην παρούσα κατάσταση κάθε επιμέρους εθνική πολιτική δεν μπορεί παρά να έχει τα όριά της. Και εδώ ανοίγω μία παρένθεση: για ακόμα μία φορά θα επιμείνω στην ανάγκη να κρατηθεί και να τηρηθεί η δημοσιονομική πειθαρχία.
Η χώρα μας, κ. Υπουργέ, κ. Διοικητά, κατέκτησε με πολύ κόπο την αξιοπιστία την οποία έχασε την προηγούμενη δεκαετία. Και στο επίκεντρο αυτής της αξιοπιστίας είναι η δυνατότητα της κυβέρνησης, του Γενικού Λογιστηρίου να επιτυγχάνει τους δημοσιονομικούς στόχους τους οποίους έχουμε θέσει.
Γνωρίζουμε πια ότι οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες ορίζουν οροφές δαπανών, τις οποίες δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε. Θα επαναλάβω εδώ, για μία ακόμα φορά: δεν θα ξεπεράσουμε. Στηρίζουμε την κοινωνία πάντα μέσα στα πλαίσια των δυνατοτήτων μιας οικονομίας η οποία αναπτύσσεται, η οποία παράγει πλεονάσματα, χωρίς, όμως, να θέσουμε σε κίνδυνο αυτή τη δημοσιονομική σταθερότητα που με τόσο κόπο κατακτήσαμε.
Και μιας και αναφέρθηκε και ο κ. Παπαδημητρίου, στη συζήτηση την οποία είχατε πριν, στο επικείμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο οποίο θα συμμετέχω, πράγματι έχω εισηγηθεί στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τη δυνατότητα διερεύνησης μιας κοινής ευρωπαϊκής απάντησης, καθώς βρισκόμαστε σε ένα σημείο που ενδεχομένως να απαιτείται μια υπερεθνική αντίδραση στην ευρωπαϊκή πρόκληση την οποία αντιμετωπίζουμε.
Μια απάντηση που πρώτο βήμα της θα μπορούσε να είναι μια αυξημένη αλλά χρονικά προσδιορισμένη δημοσιονομική ευελιξία, η οποία θα αξιοποιεί το γεγονός ότι ως αποτέλεσμα του αυξημένου πληθωρισμού η χώρα έχει πρόσθετα έσοδα, κυρίως από τον ΦΠΑ, πέρα και πάνω από αυτά τα οποία προσδοκούσαμε.
Χωρίς, λοιπόν, να διαταράξουμε τους ευρωπαϊκούς κανόνες, η πρόταση είναι σχετικά απλή: να αξιοποιήσουμε αυτά τα πρόσθετα υπερέσοδα από τον πληθωρισμό, ο οποίος τροφοδοτείται από την ενεργειακή κρίση, για στοχευμένα και προσωρινά, όπως ορίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέτρα στήριξης της κοινωνίας. Αυτό θα έδινε τη δυνατότητα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες να καταρτίσουν ένα σχέδιο στοχευμένων παρεμβάσεων απέναντι στις συνέπειες της παρούσας δοκιμασίας.
Θα έχουμε την ευκαιρία στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να συζητήσουμε αυτές τις προκλήσεις αλλά και πολλές άλλες που αφορούν συνολικά την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Παράλληλα, η συγκυρία υπογραμμίζει την ανάγκη να αντιληφθούμε τις μεγάλες αλλαγές οι οποίες συμβαίνουν γύρω μας, την προσαρμογή σε παγκόσμιες μεγα-τάσεις που μας αφορούν όλους: την κλιματική αλλαγή, με τις πρωτοφανείς φυσικές καταστροφές. Την ψηφιοποίηση της παραγωγής, με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία θα αλλάξει τα πάντα γύρω μας τα επόμενα χρόνια. Τις μεγάλες δημογραφικές αλλαγές, με κοινωνίες στην Ευρώπη οι οποίες γερνούν, δημιουργώντας άλλες προκλήσεις για τη φροντίδα των ηλικιωμένων αλλά και τα εθνικά συστήματα υγείας. Αλλά, βέβαια, και τους εμπορικούς πολέμους και τη γεωπολιτική αστάθεια, στην οποία αναφέρθηκαν και οι προηγούμενοι ομιλητές.
Όλα αυτά είναι δεδομένα με αλυσιδωτές επιπτώσεις και στις ζωές των πολιτών και στη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, αλλά τελικά και στην ευρωστία των δημόσιων ταμείων.
Γι’ αυτό και θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα τόσο της Πολιτείας όσο και της επιχειρηματικότητας. Όπως μας καλεί, κ. Πρόεδρε, και το σύνθημα της φετινής Γενικής Συνέλευσης, οφείλουμε να κινηθούμε αποφασιστικά προς μια «Παραγωγική Ελλάδα σε μια Ευρώπη που αλλάζει». Θα προσέθετα, μάλιστα, «προς μια Ελλάδα ταυτόχρονα πιο ανθεκτική, πιο δίκαιη και πιο ισχυρή».
Γιατί σίγουρα τα θεμέλια της οικονομίας μας είναι σήμερα πιο στέρεα. Με το χρηματοπιστωτικό σύστημα, τις τράπεζες με δυνατούς ισολογισμούς να μπορούν να χρηματοδοτούν τις επενδύσεις, τις επιχειρήσεις μας, ειδικά τις επιχειρήσεις του ΣΕΒ, να είναι πολύ πιο εξωστρεφείς, τη γραφειοκρατία να έχει περιοριστεί και την ενέργεια να προέρχεται ολοένα και πιο πολύ από ανανεώσιμες πηγές.
Είναι μια πρόοδος που αποτυπώνεται, όπως είπα, στις εξαγωγές, αλλά και στην υλοποίηση του κεντρικού στόχου που είχαμε θέσει: να έχουμε αυξανόμενο μερίδιο συμμετοχής της μεταποίησης, της βιομηχανίας και της υψηλής τεχνολογίας στο ΑΕΠ μας, όπως φυσικά και στην επέκταση της ψηφιοποίησης και της καινοτομίας.
Αλλαγές που, με τη σειρά τους, συντείνουν στον κεντρικό μας στόχο, που δεν μπορεί να είναι άλλος από τη βελτίωση της παραγωγικότητας, η οποία, ναι, από το 2020 αυξάνεται με ρυθμό υπερδιπλάσιο της Ευρώπης, ενώ επιτυγχάνεται πια και ειδικά ο δείκτης απόδοσης της εργασίας.
Το στοίχημα, λοιπόν, το κοινό μας στοίχημα είναι πώς θα συνεχιστεί αλλά και θα επιταχυνθεί αυτή η προσπάθεια. Ανέκαθεν, πίστευα πως καμία χώρα δεν προχωρά αν δεν την κινητοποιεί σε κομβικό ρόλο η ιδιωτική πρωτοβουλία. Οι ιδιωτικές επενδύσεις είναι αυτές οι οποίες θα τραβήξουν το κάρο της ανάπτυξης την επόμενη τετραετία.
Γι’ αυτό και η κυβέρνησή μου μένει πάντοτε, κ. Πρόεδρε, ανοιχτή στους προβληματισμούς αλλά και στις προτάσεις σας. Μπορεί να μην συμφωνούμε σε όλα και σε όλες τις στιγμές, έχετε διαπιστώσει, ωστόσο, ότι πολλά από τα εύλογα αιτήματα του ΣΕΒ ενσωματώνονται σταδιακά στις καθημερινές πολιτικές μας, ενώ αίρονται μικρά και μεγάλα εμπόδια που δυσκολεύουν τις επενδύσεις, δίνοντας μια νέα πνοή στην επιχειρηματικότητα και στη δημιουργία.
Και τα πεδία δράσης μας δεν είναι λίγα, οι προτεραιότητές μας για τους επόμενους μήνες, αλλά και για τα επόμενα χρόνια, εφόσον μας εμπιστευθεί και πάλι ο ελληνικός λαός στις επερχόμενες εκλογές.
Ξεκινώ με ένα θέμα το οποίο μας έχει απασχολήσει πολλές φορές: τη Δικαιοσύνη. Καθυστερήσεις στην απονομή της οποίας αυξάνουν την αβεβαιότητα και αποθαρρύνουν συμπράξεις, ειδικά με ξένα κεφάλαια. Για εμάς, επομένως, ο νέος δικαστικός χάρτης δεν ήταν απλά μια επιλογή με νομικά χαρακτηριστικά. Ήταν μια επιλογή αναπτυξιακή και με αποτελέσματα τα οποία είναι ήδη χειροπιαστά. Ο μέσος χρόνος έκδοσης μιας πρωτόδικης απόφασης έχει μειωθεί από τις 774 στις 309 μέρες και πλέον πρέπει να γνωρίζετε ότι δικάζονται περισσότερες υποθέσεις από όσες εισάγονται και με αυτόν τον τρόπο λύνουμε εκκρεμότητες περασμένων ετών.
Το στοίχημα, λοιπόν, είναι να χτίσουμε πάνω σε αυτά τα θεμέλια και το 2030 να είμαστε μια από τις πέντε ταχύτερες χώρες στην απονομή της δικαιοσύνης.
Τα θεμέλια της οικονομίας μας είναι σήμερα πιο στέρεα. Με το χρηματοπιστωτικό σύστημα, τις τράπεζες με δυνατούς ισολογισμούς να μπορούν να χρηματοδοτούν τις επενδύσεις, τις επιχειρήσεις μας, ειδικά τις επιχειρήσεις του ΣΕΒ, να είναι πολύ πιο εξωστρεφείς, τη γραφειοκρατία να έχει περιοριστεί και την ενέργεια να προέρχεται ολοένα και πιο πολύ από ανανεώσιμες πηγές. Είναι μια πρόοδος που αποτυπώνεται, όπως είπα, στις εξαγωγές, αλλά και στην υλοποίηση του κεντρικού στόχου που είχαμε θέσει: να έχουμε αυξανόμενο μερίδιο συμμετοχής της μεταποίησης, της βιομηχανίας και της υψηλής τεχνολογίας στο ΑΕΠ μας, όπως φυσικά και στην επέκταση της ψηφιοποίησης και της καινοτομίας.
Αλλαγές που, με τη σειρά τους, συντείνουν στον κεντρικό μας στόχο, που δεν μπορεί να είναι άλλος από τη βελτίωση της παραγωγικότητας, η οποία, ναι, από το 2020 αυξάνεται με ρυθμό υπερδιπλάσιο της Ευρώπης, ενώ επιτυγχάνεται πια και ειδικά ο δείκτης απόδοσης της εργασίας. Το στοίχημα, λοιπόν, το κοινό μας στοίχημα είναι πώς θα συνεχιστεί αλλά και θα επιταχυνθεί αυτή η προσπάθεια. Ανέκαθεν, πίστευα πως καμία χώρα δεν προχωρά αν δεν την κινητοποιεί σε κομβικό ρόλο η ιδιωτική πρωτοβουλία. Οι ιδιωτικές επενδύσεις είναι αυτές οι οποίες θα τραβήξουν το κάρο της ανάπτυξης την επόμενη τετραετία. Γι’ αυτό και η κυβέρνησή μου μένει πάντοτε, κ. Πρόεδρε, ανοιχτή στους προβληματισμούς αλλά και στις προτάσεις σας. Μπορεί να μην συμφωνούμε σε όλα και σε όλες τις στιγμές, έχετε διαπιστώσει, ωστόσο, ότι πολλά από τα εύλογα αιτήματα του ΣΕΒ ενσωματώνονται σταδιακά στις καθημερινές πολιτικές μας, ενώ αίρονται μικρά και μεγάλα εμπόδια που δυσκολεύουν τις επενδύσεις, δίνοντας μια νέα πνοή στην επιχειρηματικότητα και στη δημιουργία.
Περνάω σε έναν άλλον κρίσιμο τομέα, όπου τους τελευταίους μήνες, κ. Υπουργέ Περιβάλλοντος και Χωροταξίας, και υπό την πίεση των οροσήμων του Ταμείου Ανάκαμψης κάναμε μια πολύ σημαντική πρόοδο.
Στο χωροταξικό, γνωρίζετε καλά πως η αποσπασματικότητα και η ασάφεια έχουν ανοίξει πολλές πληγές σε πολλές περιοχές.Εδώ, όμως, συντελείται μια μικρή, ίσως και μεγάλη, σίγουρα σιωπηλή επανάσταση, διότι δεν μιλάμε πολύ γι΄ αυτή. Έχουμε πια τρία ειδικά χωροταξικά πλαίσια, για τη βιομηχανία και τα logistics, για τον τουρισμό, για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ ταυτόχρονα προχωράει μια πολύ δύσκολη και σύνθετη άσκηση, που είναι η εκπόνηση τοπικών πολεοδομικών σχεδίων για κάθε Δήμο της πατρίδας μας.
Για πρώτη φορά, σε συνδυασμό και με την ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, μπαίνει τάξη στην οργάνωση του χώρου. Όλοι θα γνωρίζουν ποιες χρήσεις γης επιτρέπονται και πού, άρα τέλος στην αβεβαιότητα που, δυστυχώς, άλλοτε για εσάς τους επιχειρηματίες ήταν κανονικότητα.
Εδώ θέλω να ευχαριστήσω θερμά τα στελέχη του ΣΕΒ που ασχολήθηκαν με το θέμα, για την εξαιρετική συνεργασία, ειδικά για το χωροταξικό που αφορά τη βιομηχανία. Νομίζω ότι έγιναν δεκτές πολλές από τις προτάσεις σας, οι πιο πολλές θα έλεγα, διότι ήταν προτάσεις κοινής λογικής, οι οποίες εκπορεύονταν από τη δική σας εμπειρία στο πεδίο της διαχείρισης της ελληνικής γραφειοκρατίας. Μιλάμε για ένα πρόβλημα το οποίο διατρέχει όλη την επικράτεια, σταδιακά βρίσκει τη λύση του.
Πολύ περισσότερο -και θέλω να σταθώ λίγο σε αυτό- που ταυτόχρονα η χώρα διαθέτει πια μια εθνική στρατηγική για την περιφερειακή ανάπτυξη, συνδέοντας επενδύσεις και δημόσιες υποδομές που γίνονται σε εθνικό, περιφερειακό, τοπικό επίπεδο με τις δικές σας δράσεις.
Είναι πάρα πολύ σημαντικό, αν στους δικούς σας σχεδιασμούς περιλαμβάνατε τον κρίσιμο παράγοντα που λέγεται ελληνική περιφέρεια. Ξέρω ότι το κάνετε σε έναν βαθμό, αλλά μπορούμε να το κάνουμε μαζί πιο μεθοδικά και ακόμα πιο εστιασμένα.
Συνεχίζω με την ενέργεια, η οποία και αυτή αποτέλεσε αντικείμενο της προηγούμενης συζήτησης, η οποία παραμένει στο επίκεντρο, καθώς οι απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης, οι τελευταίες διαδοχικές κρίσεις αλλάζουν διαρκώς το τοπίο, ιδίως στην ενεργοβόρα βιομηχανία.
Κι εδώ έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια μια πολύ μεγάλη αλλαγή. Δεν μιλάμε αρκετά γι’ αυτήν. Αναφέρομαι στη σημαντική διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο μείγμα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας μας.
Είμαστε πια χώρα που βρίσκεται στην πρώτη δεκάδα στην παραγωγή ενέργειας από τον ήλιο και από τον άνεμο. Και βέβαια, θα πρέπει να εξηγήσουμε σε όλους ότι όσο περισσότερη ενέργεια παράγουμε από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τόσο χαμηλότερες τελικά είναι και οι τιμές ενέργειας για τον τελικό καταναλωτή, το νοικοκυριό, την επιχείρηση.
Και βέβαια, είμαστε πια -κοίταζα τις τιμές των τελευταίων εβδομάδων, που είχαμε καλό αιολικό και ηλιακό δυναμικό-, είμαστε πια μια χώρα που έχει από τις χαμηλότερες τιμές χονδρικής στην ηλεκτρική ενέργεια. Και είμαστε πια μια χώρα η οποία εξάγει ηλεκτρική ενέργεια, από εκεί που μέχρι και πριν από δύο χρόνια εισάγαμε.
Όμως, το φυσικό αέριο, εισαγόμενο φυσικό αέριο, συνεχίζει ακόμα να διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό το κόστος του ρεύματος. Πάλι ένα μεγάλο αντικείμενο συζήτησης για το πώς πρέπει να κοστολογείται η ενέργεια στην Ευρώπη, σύνθετα τεχνικά ζητήματα τα οποία πρέπει να μας απασχολήσουν.
Το ντίζελ επιμένει να ακριβαίνει τις μεταφορές, παρά την προσπάθεια την οποία έχει κάνει και η Ελληνική Κυβέρνηση αλλά και τα ελληνικά διυλιστήρια να στηρίξουν την τιμή στην αντλία. Είναι κάτι το οποίο ξέρω πολύ καλά ότι υπονομεύει τη θέση σας έναντι του ανταγωνισμού. Γι’ αυτό και είναι πολύ σημαντικό μαζί να δουλέψουμε, με αυτοσυγκράτηση και με συνεργασία, για να περάσει και αυτή η καταιγίδα.
Ειδικά για τη βιομηχανία, για να αναφερθώ λίγο πιο τεχνικά στην ενεργοβόρο βιομηχανία, θέλω να θυμίσω αυτά τα οποία έχουμε ήδη κάνει: την αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους διοξειδίου του άνθρακα, που αυξήθηκε κατά 75 εκατομμύρια για 50 εταιρείες, τις χαμηλότερες χρεώσεις για δίκτυα εκπομπών ρύπων, υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, τη μείωση κατά 50% της συνεισφοράς 23.000 επιχειρήσεων στις ΥΚΩ. Όλα αυτά συνθέτουν μια παρέμβαση ύψους σχεδόν μισού δισεκατομμυρίου ευρώ.
Η αλήθεια, ωστόσο, επιμένει ότι οι έκτακτες συνθήκες απαιτούν, κ. Πρόεδρε, και έκτακτες παρεμβάσεις. Έτσι, σήμερα μπορούμε να κάνουμε το επόμενο βήμα αξιοποιώντας τα περιθώρια των κρατικών ενισχύσεων, το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο που μας δίνει αυτή την ευελιξία -είναι ένα προσωρινό ευρωπαϊκό «δίχτυ ασφάλειας» από τις επιπτώσεις της κρίσης-, με μια άμεση επιδότηση του ρεύματος.
Αυτή θα αφορά κλάδους όπως τα τσιμέντα, τα τρόφιμα, τα χαρτικά, τα πλαστικά αλλά και την πρόσθετη στήριξη των ενεργοβόρων επιχειρήσεων, πέραν της αντιστάθμισης εκπομπών. Είναι μία παρέμβαση που εκτιμάται ότι θα αφαιρεί από την παραγωγή συνολικά βάρη 95 εκατομμυρίων ευρώ. Τόσο εκτιμάται η νέα κρατική παρέμβαση για τη στήριξη της βιομηχανίας και λεπτομέρειες της νέας πρωτοβουλίας θα ανακοινωθούν από τα συναρμόδια Υπουργεία τις επόμενες μέρες.
Η ουσία, όμως, θα είναι πάντα μία: αυτή η κυβέρνηση στέκεται δίπλα στον κόσμο της δημιουργίας και της εργασίας, θωρακίζοντας την ανταγωνιστικότητα και υψώνοντας άμυνα στο υψηλό κόστος παραγωγής και στην ακρίβεια που αυτό συνεπάγεται. Απέχοντας, ωστόσο, και θέλω να το τονίσω αυτό, από λογικές που ίσως να ακούγονται μερικές φορές ωραίες σε κάποια αυτιά.
Ειδικά τώρα που εισερχόμαστε σε μία παρατεταμένη προεκλογική περίοδο, ο πειρασμός να τάξει κανείς κάτι παραπάνω μπορεί να είναι πιο έντονος. Σας διαβεβαιώνω ότι δεν θα ενδώσω, διότι αυτές οι ενδεχόμενες προτάσεις ρισκάρουν να περάσουν, όπως είπα, το λάθος μήνυμα τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων.
Γιατί, θα το ξαναπώ ακόμα μία φορά, η αξιοπιστία μας είναι η βάση της σταθερότητας και αυτή η σταθερότητα είναι τελικά το εφαλτήριο της ανάπτυξης.
Και το επενδυτικό στοίχημα, άλλωστε, δεν κρίνεται μόνο εδώ, αλλά και στους πόρους που θα κινητοποιηθούν για να ιδρυθούν καινούργιες μονάδες παραγωγής, συστήματα, προϊόντα, υπηρεσίες.
Γνωρίζετε πολύ καλά πολλοί από εσάς, όσοι περάσατε τις συμπληγάδες της κρίσης, τι σημαίνει οι στρόφιγγες της χρηματοδότησης να μένουν κλειστές. Σήμερα, ωστόσο, οι συνθήκες, ευτυχώς, είναι διαφορετικές. Οι τράπεζες είναι σε θέση να χρηματοδοτούν πάλι πολλά βιώσιμα επενδυτικά σχέδια, με τα δάνεια, μάλιστα, του Ταμείου Ανάκαμψης να πρωταγωνιστούν καθώς οι εκταμιεύσεις συνεχίζονται. Και εδώ, ναι, θέλω να εκφράσω την ικανοποίησή μου και να δώσω τα θερμά μου συγχαρητήρια σε όλους όσοι εργάστηκαν έτσι ώστε να μπορέσει η χώρα να αξιοποιήσει κάθε ευρώ από τα 36 δισεκατομμύρια ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία αυτή η κυβέρνηση διαπραγματεύτηκε το 2020 για να στηρίξει την ελληνική οικονομία.
Να σημειώσω, επίσης, ότι από τους πόρους, από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, 1,5 δισεκατομμύριο έχει πλέον μεταφερθεί στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ως μία μαγιά ικανή να κινητοποιήσει μέσω της μόχλευσης έως και 5 δισεκατομμύρια ευρώ, ειδικά -θέλω να το τονίσω αυτό- για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Και βέβαια, το τραπεζικό σύστημα πια διαθέτει σήμερα μία πλεονάζουσα, σημαντική πλεονάζουσα ρευστότητα. Και ενθαρρύνουμε πάντα τις τράπεζες να παίρνουν τα απαραίτητα επιχειρηματικά ρίσκα και να στηρίξουν αυτή την άνθιση της ελληνικής οικονομίας, ειδικά της ελληνικής παραγωγής, της ελληνικής μεταποίησης, με πολλές περισσότερες επενδύσεις.
Και βέβαια, να εκφράσω και την ικανοποίησή μου για το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες εταιρείες μπορούν πια και φαίνεται να έχουν τη διάθεση να αντλήσουν πόρους από το ελληνικό χρηματιστήριο, το οποίο για πολλά χρόνια ήταν ουσιαστικά απαγορευμένη πηγή χρηματοδότησης. Είναι πια μέλος του Euronext, του μεγαλύτερου χρηματοπιστωτικού οργανισμού διαχείρισης χρηματιστηρίων στην Ευρώπη.
Ίσως θυμάστε, κ. Πρόεδρε, την πρώτη φορά που μίλησα στον ΣΕΒ, ήταν το 2016, ως αρχηγός τότε της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, πριν από ακριβώς δέκα χρόνια. Τότε ίσως σας είχα αιφνιδιάσει, μπορεί να σας είχα σοκάρει και λίγο, ζητώντας μια συμφωνία αλήθειας ανάμεσά μας, μια ειλικρινή σχέση μεταξύ Πολιτείας και επιχειρήσεων, χωρίς υπεκφυγές, χωρίς ψευδείς υποσχέσεις. Σήμερα, δέκα χρόνια μετά, νομίζω ότι αυτή η σχέση έχει και δοκιμαστεί και έχει αντέξει. Συνεπώς, θα πρότεινα να την ανανεώσουμε, πολύ περισσότερο ειδικά τώρα που η συγκυρία επιβάλλει τη συσπείρωση, τη συνένωση όλων των δυνάμεων της χώρας μας. Όσο για τη δεύτερη σκέψη μου, τη γενικότερη, την καταθέτω αμέσως για να μην σας κουράζω. Δεν αφορά, άλλωστε, μόνο την Πολιτεία και την επιχειρηματικότητα, αλλά και όλους τους Έλληνες, καθώς συνδέεται με την επόμενη μέρα της πατρίδας μας και με αυτή την συμφωνία προόδου και ευημερίας με ορίζοντα το 2030, που είχα την ευκαιρία να περιγράψω στη Θεσσαλονίκη. Είναι ο δρόμος που θεωρώ ότι μπορεί να μας οδηγήσει και πάλι στο ξέφωτο, μακριά από εξωτερικές απειλές, από εσωτερικά πειράματα ακυβερνησίας που θα γκρέμιζαν όσα με κόπο έχτισε μέχρι τώρα η κοινωνία μας.
Επιτρέψτε μου να κάνω, τέλος, και μια αναφορά στη συνεισφορά του Αναπτυξιακού Νόμου, με βάση τον οποίο έχουν ήδη εγκριθεί 928 σχέδια, ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ. Γνωρίζετε και εσείς καλά ότι έχουμε πια ένα αυστηρό πλαίσιο αξιολόγησης, μόλις 90 ημερών, από την υποβολή της αίτησης για μια επένδυση.
Και όλα αυτά μέσα σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον το οποίο έχει ως προτεραιότητα την ανταγωνιστικότητα. Και επειδή μιλήσαμε πριν και για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, θέλω να θυμίσω, κ. Πρόεδρε, και στα μέλη σας ότι προβλέπεται στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, όταν με το καλό αυτό συμφωνηθεί, ένα νέο ταμείο ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Αυτή τη στιγμή η πρόταση της Επιτροπής μιλάει για 450 δισεκατομμύρια ευρώ. Δεν ξέρω αν τελικά το ποσό θα είναι αυτό ή αν θα είναι χαμηλότερο. Θα μιλάμε, όμως, για εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτοί οι πόροι δεν θα έχουν εθνική κλείδα κατανομής. Θα διεκδικηθούν από ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αξιοκρατικά. Και αυτό απαιτεί, ειδικά από τις μεγάλες επιχειρήσεις, μέλη του ΣΕΒ, την απαραίτητη προετοιμασία σε συνεργασία με τις ελληνικές αρχές, με την Ελληνική Κυβέρνηση, έτσι ώστε να μπορέσουμε ως χώρα να διεκδικήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερους ευρωπαϊκούς πόρους.
Και βέβαια, για τα ζητήματα της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας δεν θα παιχτούν όλα μόνο σε επίπεδο εθνικών πολιτικών. Τα επόμενα χρόνια θα είναι κρίσιμα για τη δυνατότητά μας να υλοποιήσουμε τις προτάσεις της έκθεσης Draghi και της έκθεσης Letta.
Ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε. Πρέπει να βρούμε την πολιτική βούληση και τη συνεννόηση, να φοράμε περισσότερο το ευρωπαϊκό μας «καπέλο» και λιγότερο το εθνικό μας «καπέλο», ώστε σε ευρωπαϊκό επίπεδο να μπορέσουμε να συμφωνήσουμε σε μεγάλες, τολμηρές αλλαγές.
Η Ένωση Επενδύσεων και Καταθέσεων, στην οποία αναφέρθηκαν και οι προηγούμενοι ομιλητές, απολύτως κρίσιμη για να μπορούν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αντλούν κεφάλαια εδώ, στην Ευρώπη.
Η δυνατότητα αυτού που αποκαλούμε «28th regime», ένα καθεστώς ευρωπαϊκής, ουσιαστικά, νομοθέτησης δραστηριότητας, κυρίως εταιρειών startups, που θα μπορούν να εκμεταλλεύονται πλήρως την ενιαία αγορά, χωρίς κάθε φορά να χρειάζονται να παίρνουν επιμέρους αδειοδοτήσεις από όλες τις χώρες στις οποίες θέλουν να επιχειρήσουν.
Λέμε ότι σήμερα έχουμε μία ενιαία αγορά. Ναι, έχουμε μία ενιαία αγορά προϊόντων αλλά δεν έχουμε κατ’ ανάγκη μία ενιαία αγορά υπηρεσιών. Πρέπει να κάνουμε βήματα τολμηρά σε αυτή την κατεύθυνση.
Πρέπει να ισορροπήσουμε, ως Ευρώπη, μεταξύ της ανάγκης να είμαστε πρωταγωνιστές στην πράσινη μετάβαση, αλλά ταυτόχρονα να λάβουμε και υπόψη ότι υπάρχουν κλάδοι της βιομηχανίας για τους οποίους αυτή η μετάβαση θα είναι εξαιρετικά ακριβή.
Και αν πρέπει κάπου να πατήσουμε φρένο, για να μπορέσουμε να προστατεύσουμε αυτούς τους κλάδους της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, δεν πρέπει να διστάσουμε να το κάνουμε.
Και τέλος, πρέπει ως Ευρώπη να αντιμετωπίσουμε τις παγκόσμιες ανισορροπίες ως προς τις παραγωγικές δυνατότητες κάποιων άλλων χωρών, που ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών έχουν σήμερα τέτοια παραγωγική δυνατότητα που μπορούν ουσιαστικά να πλημμυρίσουν τις ευρωπαϊκές αγορές με προϊόντα τα οποία ενδεχομένως και να αφανίσουν ολόκληρους κλάδους της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Αυτές είναι μόνο κάποιες από τις προκλήσεις οι οποίες μας απασχολούν και θα μας απασχολήσουν στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, συνδέονται όμως άμεσα και με τις εθνικές μας προτεραιότητες, αλλά και με τη δυνατότητα της Ευρώπης να ορθώσει ανάστημα και να αξιοποιήσει αυτές τις τεράστιες δυνατότητες που ως ήπειρος έχουμε.
Κύριε Πρόεδρε, επιτρέψτε μου να κλείσω με ένα ειδικό και ένα γενικότερο σχόλιο. Το πρώτο, ειδικό, αφορά το ανθρώπινο κεφάλαιο, που κατά τη γνώμη μου συμπληρώνει το τόξο των προτεραιοτήτων που μόλις ανέλυσα, δηλαδή την απάντηση στην ενεργειακή κρίση, την ταχύτητα στη Δικαιοσύνη, το χωροταξικό, τη μέριμνα για μια εθνική βιομηχανία, τα ζητήματα της χρηματοδότησης.
Αναφέρομαι δε ειδικά στους εργαζόμενους γιατί ακριβώς βρίσκονται στην καρδιά όλων των παραπάνω, με την ποιοτική εργασία να αποτελεί πλέον ένα ξεχωριστό πλεονέκτημα και πλούτο. Το διαπιστώνετε άλλωστε και εσείς όταν σε μια αγορά εργασίας πια με πολύ χαμηλότερη ανεργία δυσκολεύεστε να προσελκύσετε άξιους και κατάλληλους συνεργάτες.
Ο ρόλος της Πολιτείας είναι να φροντίσει ώστε η νέα γενιά των Ελλήνων να διαθέτει όλο και πιο εξειδικευμένους επαγγελματίες, σε αρμονία με τα ζητούμενα της εποχής.
Και εδώ θέλω να συγχαρώ πραγματικά τη Σιβιτανίδειο Σχολή -και μπράβο σας που τη βραβεύσατε-, διότι αυτό το οποίο είδα στο βίντεο δεν είναι απλά μια, θα έλεγα, αναγνώριση της σημασίας των τεχνικών επαγγελμάτων. Είναι κάτι το οποίο πρέπει να επικοινωνήσουμε πια στην ελληνική κοινωνία.
Είδα και κάτι ακόμα, όμως: είδα την περηφάνεια αυτών των αποφοίτων ότι τα τεχνικά επαγγέλματα δεν έχουν να ζηλέψουν σε κάτι από άλλα επαγγέλματα τα οποία απαιτούν ένα πτυχίο ενός πανεπιστημίου.
Και εδώ πρέπει όλοι μαζί να κάνουμε μια μεγάλη δουλειά. Το κάνει ήδη το Υπουργείο Εργασίας με τις ακαδημίες τις οποίες ιδρύουμε μέσα στις επιχειρήσεις. Θα πρέπει να πείσουμε τα νέα παιδιά ότι υπάρχουν τόσα καλά επαγγέλματα τα οποία δεν απαιτούν κατ΄ ανάγκη ένα πτυχίο πανεπιστημίου, με καλύτερες απολαβές, με καλύτερες προοπτικές καριέρας. Κατεξοχήν αυτά είναι τα επαγγέλματα τα οποία κινδυνεύουν λιγότερο από την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης.
Η δική σας ευθύνη τώρα είναι οι συνθήκες εργασίας να γίνονται ολοένα πιο ελκυστικές, με συμμετοχή στα κέρδη των επιχειρήσεων -έχω μιλήσει πολλές φορές για το πόσο σημαντικό είναι για τις επιχειρήσεις να μπορούν να προσφέρουν προγράμματα συμμετοχής στα κέρδη των επιχειρήσεων- και, γιατί όχι, συμμετοχή και στο μετοχικό κεφάλαιο των επιχειρήσεων, με κίνητρα που θα υπερβαίνουν και άλλες δυσκολίες, όπως η γονεϊκότητα.
Ίσως θυμάστε, κ. Πρόεδρε, την πρώτη φορά που μίλησα στον ΣΕΒ, ήταν το 2016, ως αρχηγός τότε της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, πριν από ακριβώς δέκα χρόνια. Τότε ίσως σας είχα αιφνιδιάσει, μπορεί να σας είχα σοκάρει και λίγο, ζητώντας μια συμφωνία αλήθειας ανάμεσά μας, μια ειλικρινή σχέση μεταξύ Πολιτείας και επιχειρήσεων, χωρίς υπεκφυγές, χωρίς ψευδείς υποσχέσεις.
Σήμερα, δέκα χρόνια μετά, νομίζω ότι αυτή η σχέση έχει και δοκιμαστεί και έχει αντέξει. Συνεπώς, θα πρότεινα να την ανανεώσουμε, πολύ περισσότερο ειδικά τώρα που η συγκυρία επιβάλλει τη συσπείρωση, τη συνένωση όλων των δυνάμεων της χώρας μας.
Όσο για τη δεύτερη σκέψη μου, τη γενικότερη, την καταθέτω αμέσως για να μην σας κουράζω. Δεν αφορά, άλλωστε, μόνο την Πολιτεία και την επιχειρηματικότητα, αλλά και όλους τους Έλληνες, καθώς συνδέεται με την επόμενη μέρα της πατρίδας μας και με αυτή την συμφωνία προόδου και ευημερίας με ορίζοντα το 2030, που είχα την ευκαιρία να περιγράψω στη Θεσσαλονίκη.
Είναι ο δρόμος που θεωρώ ότι μπορεί να μας οδηγήσει και πάλι στο ξέφωτο, μακριά από εξωτερικές απειλές, από εσωτερικά πειράματα ακυβερνησίας που θα γκρέμιζαν όσα με κόπο έχτισε μέχρι τώρα η κοινωνία μας.
Ως σημαντική πολιτική δύναμη του τόπου, λοιπόν, σας καλώ να συγκρίνετε αυτό το σχέδιο με όσα ακοστολόγητα και ανεύθυνα διακινούνται γύρω μας, αναλογιζόμενοι τις συνθήκες που διαμορφώνονται σε ένα κόσμο αβέβαιο. Αναγνωρίζοντας, επίσης, ότι η Ελλάδα έχει ανάγκη από ένα σταθερό και έμπειρο χέρι στο τιμόνι και κυρίως μία ρεαλιστική πυξίδα στην πορεία της. Είναι μία πορεία σταθερότητας, σιγουριάς, συνέχειας και συνέπειας.
Πιστεύω ότι αν εξετάσετε την πρότασή μας και τη θεωρήσετε αξιόπιστη, θα σας ζητήσω να υπογράψετε και αυτή τη νέα ελπιδοφόρο συμφωνία για το σήμερα και για το αύριο της πατρίδας μας.
Σας ευχαριστώ.
