Δύο νέα κορίτσια, που δεν ζούσαν μόνα τους στην ερημιά. Είχαν οικογένειες, πήγαιναν σχολείο. Το περιβάλλον τους δεν είχε αντιληφθεί ότι αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα; Λέμε ότι ευθύνεται το σχολείο. Μα το σχολείο δεν είναι αφηρημένη ιδέα, ούτε μαθηματικό θεώρημα. Το αποτελούν άνθρωποι, με τους χαρακτήρες τους και τα προβλήματά τους ο καθένας, καθηγητές και μαθητές. Και η λειτουργία του σχολείου στηρίζεται στις σχέσεις αυτών των ανθρώπων, με τις ικανότητές τους και τα ελαττώματά τους. Οταν αυτές οι σχέσεις δεν λειτουργούν, τότε το σχολείο δεν λειτουργεί. Μετατρέπεται σε μια μηχανή αναπαραγωγής χωρίς ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Είναι προφανές πως κανείς από τους καθηγητές των δύο κοριτσιών δεν είχε αντιληφθεί ότι κάτι δεν πάει καλά, διότι δεν είναι μέσα στα καθήκοντά τους. Και το καθήκον του γονιού; Η οικογένεια; Εδώ οι σχέσεις είναι πιο περίπλοκες και πολύ πιο δύσκολα κωδικοποιούνται σε συναισθήματα αγάπης, σε ενοχές, σε αδιαφορία. Ας μη γελιόμαστε. Οι περισσότεροι γονείς σήμερα φοβούνται τα παιδιά τους και το κυριότερο, φοβούνται να αναγνωρίσουν τα προβλήματά τους για να απαλλαγούν οι ίδιοι από τις ενοχές τους. Εννοείται πως τίποτε απ’ αυτά δεν εξηγεί την απόγνωση των δύο κοριτσιών. Απλώς το τραγικό γεγονός θα πρέπει να μας υπενθυμίσει ότι, όση πρόοδο κι αν πετύχουμε, από την υπαρξιακή απόγνωση δεν πρόκειται να απαλλαγούμε....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

όταν οι συνθήκες δεν μας βοηθούν να ενεργοποιήσουμε τις «εύκολες» λύσεις, όπως η οικονομική απελπισία ή ο πόνος της αρρώστιας, που ούτως ή άλλως έχει προδιαγράψει το τέλος. Και δεν μιλώ για την ακραία ανοησία που επέδειξε η κ. Κωνσταντοπούλου, όταν απεφάνθη ότι για την αυτοχειρία των δύο 17χρονων κοριτσιών φταίει, ούτε λίγο ούτε πολύ, η κυβέρνηση. Αυτό και μόνον αποδεικνύει ότι δεν καταλαβαίνει τίποτε από τον κόσμο στον οποίο ζει. Αναφέρομαι στη δημοσίευση του σημειώματος της μιας εκ των δύο και στις εικόνες από το τραγικό συμβάν. Και στην αδυναμία μας να παραδεχθούμε ότι στην πράξη αυτή υπάρχει κάτι ανεξήγητο. Και αυτό το ανεξήγητο είναι που μας τρομάζει περισσότερο. Ολοι μιλάμε, όλοι έχουμε απόψεις για όλα, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχουν και γεγονότα που ξεπερνούν τις απόψεις μας, με αποτέλεσμα να έχει χάσει ο νους μας τη δυνατότητα να αμφιβάλλει, κοινώς να σκέπτεται. Ο ναρκισσισμός μας είναι η καλύτερη άμυνα για να πάμε παρακάτω. Δεν είμαστε όλοι ψυχίατροι και οι ψυχίατροι, στον βαθμό που διαθέτουν κάποια σοφία, μας υπενθυμίζουν την υποχρέωση της αμφιβολίας. Ας το πάρουμε απόφαση: δεν μπορούμε να ξέρουμε γιατί δύο νέα κορίτσια αποφάσισαν να πέσουν στο κενό για να τελειώνουν με τη ζωή τους.

Δύο νέα κορίτσια, που δεν ζούσαν μόνα τους στην ερημιά. Είχαν οικογένειες, πήγαιναν σχολείο. Το περιβάλλον τους δεν είχε αντιληφθεί ότι αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα; Λέμε ότι ευθύνεται το σχολείο. Μα το σχολείο δεν είναι αφηρημένη ιδέα, ούτε μαθηματικό θεώρημα. Το αποτελούν άνθρωποι, με τους χαρακτήρες τους και τα προβλήματά τους ο καθένας, καθηγητές και μαθητές. Και η λειτουργία του σχολείου στηρίζεται στις σχέσεις αυτών των ανθρώπων, με τις ικανότητές τους και τα ελαττώματά τους. Οταν αυτές οι σχέσεις δεν λειτουργούν, τότε το σχολείο δεν λειτουργεί. Μετατρέπεται σε μια μηχανή αναπαραγωγής χωρίς ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Είναι προφανές πως κανείς από τους καθηγητές των δύο κοριτσιών δεν είχε αντιληφθεί ότι κάτι δεν πάει καλά, διότι δεν είναι μέσα στα καθήκοντά τους. Και το καθήκον του γονιού; Η οικογένεια; Εδώ οι σχέσεις είναι πιο περίπλοκες και πολύ πιο δύσκολα κωδικοποιούνται σε συναισθήματα αγάπης, σε ενοχές, σε αδιαφορία. Ας μη γελιόμαστε. Οι περισσότεροι γονείς σήμερα φοβούνται τα παιδιά τους και το κυριότερο, φοβούνται να αναγνωρίσουν τα προβλήματά τους για να απαλλαγούν οι ίδιοι από τις ενοχές τους. Εννοείται πως τίποτε απ’ αυτά δεν εξηγεί την απόγνωση των δύο κοριτσιών. Απλώς το τραγικό γεγονός θα πρέπει να μας υπενθυμίσει ότι, όση πρόοδο κι αν πετύχουμε, από την υπαρξιακή απόγνωση δεν πρόκειται να απαλλαγούμε.

Σύμφωνα με τη διαρροή, οι εκτελεστικές εξουσίες θα δίνουν στον κ. Ερντογάν τη δυνατότητα να ανακηρύξει ΑΟΖ μέχρι και 200 ν.μ. Η διαρροή από μόνη της είναι ενδεικτική της σύγχυσης που υπάρχει επί του θέματος. Τα 200 ν.μ. μπορεί να εφαρμοστούν μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο, όχι όμως και στο Αιγαίο, όπου δεν υπάρχει σε κανένα σημείο τέτοια απόσταση. Η απόσταση ανάμεσα στο ανατολικό άκρο της Εύβοιας και τη χερσόνησο της Ερυθραίας (Τσεσμέ) στο κεντρικό Αιγαίο είναι λίγο κάτω από τα 80 ναυτικά μίλια και είναι μία από τις μεγαλύτερες μετρώντας από τη μια ηπειρωτική ακτή στην άλλη. Και, βεβαίως, ενδιαμέσως παρεμβάλλονται τα πολλά κατοικημένα νησιά του Αιγαίου που έχουν –με βάση τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Νέα διαρροή της Αγκυρας στο Bloomberg για υπερεξουσίες που θα παραχωρήσει ο νέος νόμος στον πρόεδρο της Τουρκίας, ώστε να μπορεί να ανακηρύξει ΑΟΖ μέχρι και σε έκταση 200 ν.μ. Θάλασσας (UNCLOS)– πλήρη δικαιώματα για υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, και όχι μόνο χωρικά ύδατα όπως ισχυρίζεται η Αγκυρα. Επιπλέον, ακόμη και όταν υπάρχει ανακήρυξη η UNCLOS ορίζει ότι πρέπει να υπάρξει συμφωνία ανάμεσα στα κράτη με τις αντικείμενες ακτές.

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", πρωτοσέλιδο, 16/05/26

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ",  16/05/26

Δεν υπάρχει αμφιβολία λοιπόν πως «ο αγώνας κατά της διαφθοράς» κόβει εισιτήρια. Κι αποτελεί πρόσφορο έδαφος για κάθε νέο κομματικό σχηματισμό που θέλει να δοκιμάσει το μπόι του. Αυτό δεν σημαίνει φυσικά πως όσοι τον διεξάγουν είναι έντιμοι, ανεπίληπτοι κι ανυστερόβουλοι. Κάθε άλλο! Απλώς η πατέντα βοηθάει τουλάχιστον στην αρχή. Για τη συνέχεια βλέπουμε. Το ερώτημα που προκύπτει συνεπώς δεν αφορά τη διαφθορά. Αλλά την ένταση με την οποία οι αγωνιστές κατά της διαφθοράς επιτίθενται στους θεσμούς της δημοκρατίας που έχουν ως αρμοδιότητα την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την εμπέδωση του κράτους δικαίου. Δεν χρειάζονται περισσότερες εξηγήσεις, όποιος έχει μάτια βλέπει. Αλλά είναι πασιφανές ότι η Δικαιοσύνη δέχεται μια αδιανόητη επίθεση κυρίως από όσους διαισθάνονται ή φοβούνται πως τους αδειάζει. Ή έστω πως δεν τους δικαιώνει. Πότε άλλοτε μετά τη Μεταπολίτευση δέχτηκε ο Αρειος Πάγος τόσες επιθέσεις για ενέργειές του; Και πόσες φορές δεν ακούστηκε το μοτίβο για την επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, η οποία επιλέγεται αδιατάρακτα με την ίδια μέθοδο και την ίδια διαδικασία από το… 1975 όταν ψηφίστηκε το σημερινό Σύνταγμα, πριν από μισό αιώνα; Πρόσφατα αμφισβητήθηκε ακόμη και μια ομόφωνη απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, ενός θεσμού σχεδόν εκατόν είκοσι ετών! Πολύ φοβούμαι όμως ότι η επίθεση στη Δικαιοσύνη δεν είναι επίδειξη ισχύος διαφόρων κέντρων που θέλουν να την καθυποτάξουν. Το αντίθετο. Είναι ένδειξη αδυναμίας εκείνων που δυσκολεύονται να διεκδικήσουν ευθέως την πολιτική. Με άλλα λόγια, η Δικαιοσύνη, η διαφθορά, το κράτος-δικαίου και δεν ξέρω τι άλλο αποτελούν ένα πρόσχημα ώστε να βάλουν στο τραπέζι πλαγίως την ουσία της πολιτικής που είναι πάντα το «ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο» του Κωνσταντίνου Καραμανλή.....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΡΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 16-17/05/26

TOY I.K.ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗ

Να το ξεκαθαρίσουμε από την αρχή. Οι δημοσκοπήσεις δεν μετρούν ανύπαρκτα ή υποθετικά κόμματα. Κανονικά δεν μετρούν ούτε πρωτοεμφανιζόμενα κόμματα.

Αλλά κουβέντα να γίνεται.

Οσοι λοιπόν περιμένουν τις δημοσκοπήσεις για να μετρήσουν τα κόμματα του Τσίπρα, της Καρυστιανού ή του Σαμαρά κινδυνεύουν να απογοητευτούν ή έστω να διαψευστούν.

Είναι αλήθεια ότι τους έχουν κακομάθει κι οι δημοσκόποι. Που άρχισαν να μετρούν τα wannabe κόμματα πριν καν σκάσουν μύτη.

Και τουλάχιστον για να μην τους πάρουν με τις πέτρες εφηύραν διάφορες πατέντες μέτρησης όπως «πόσο πιθανό είναι να ψηφίσετε» και μάλιστα με διαβαθμισμένες πιθανότητες «πολύ», «αρκετά», «λίγο» ή «καθόλου».

Λες κι υπάρχει ποτέ ενδεχόμενο να πάει κάποιος στην κάλπη για να ψηφίσει «λίγο» ή «αρκετά» ένα κόμμα!


Προφανώς όλα αυτά είναι αστειότητες. Που δεν θα πρέπει όμως να συσκοτίσουν ένα υπαρκτό φαινόμενο: πως σε όλη την Ευρώπη οι κομματικές ταυτίσεις έχουν ρευστοποιηθεί, νέοι κομματικοί συσχετισμοί αναδύονται και το παλαιότερο κομματικό σύστημα δοκιμάζεται σοβαρά.

Εχουμε ίσως την ευρύτερη κομματική αναδιάταξη από τον Μεσοπόλεμο όταν είχαν διεκδικήσει την είσοδό τους στο κομματικό στερέωμα οι κομμουνιστές, οι φασίστες και ναζιστές. Τα άκρα, δηλαδή.

Σήμερα, ακόμη και σε μεγάλες ευρωπαϊκές δημοκρατίες (Μεγάλη Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία…), διεκδικούν την εξουσία κόμματα που πριν από μία εικοσαετία δεν υπήρχαν καν.

Με άλλα λόγια κανείς δεν μπορεί να προδικάσει την πορεία των αναμενόμενων κομμάτων. Είναι βέβαιο όμως ότι δημιουργούνται σε μια ευνοϊκή γι’ αυτά συγκυρία

Το θεματολόγιο φυσικά δεν είναι και πολύ πρωτότυπο. Το τελευταίο δίμηνο είχαμε δύο εκλογές στην Ευρώπη που οδήγησαν σε σημαντικές πολιτικές μεταβολές. Στην Ουγγαρία και τη Βουλγαρία.

Στην πρώτη περίπτωση ο νικητής θεωρείται «φιλο-ευρωπαίος», στη δεύτερη «φιλορώσος». Και στις δύο περιπτώσεις όμως ένα από τα κεντρικά θέματα του προεκλογικού τους αγώνα ήταν η διαφθορά.

Στο ίδιο θεματολόγιο φαίνεται να προσανατολίζονται και τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης στην Ελλάδα.

Εχουμε άλλωστε και μια παράδοση. Η πρώτη καμπάνια «να φύγουν οι κλέφτες» χρονολογείται από τις εκλογές του 1932 και στρεφόταν εναντίον της τότε κυβέρνησης του Ελευθέριου Βενιζέλου.

Εκτοτε, όλα τα κόμματα εξουσίας περιόδευσαν με ανεμπόδιστη ευκολία από την εισαγγελική έδρα στο εδώλιο του κατηγορουμένου και φτου από την αρχή.


Δεν υπάρχει αμφιβολία λοιπόν πως «ο αγώνας κατά της διαφθοράς» κόβει εισιτήρια. Κι αποτελεί πρόσφορο έδαφος για κάθε νέο κομματικό σχηματισμό που θέλει να δοκιμάσει το μπόι του.

Αυτό δεν σημαίνει φυσικά πως όσοι τον διεξάγουν είναι έντιμοι, ανεπίληπτοι κι ανυστερόβουλοι. Κάθε άλλο! Απλώς η πατέντα βοηθάει τουλάχιστον στην αρχή. Για τη συνέχεια βλέπουμε.

Το ερώτημα που προκύπτει συνεπώς δεν αφορά τη διαφθορά. Αλλά την ένταση με την οποία οι αγωνιστές κατά της διαφθοράς επιτίθενται στους θεσμούς της δημοκρατίας που έχουν ως αρμοδιότητα την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την εμπέδωση του κράτους δικαίου.

Δεν χρειάζονται περισσότερες εξηγήσεις, όποιος έχει μάτια βλέπει. Αλλά είναι πασιφανές ότι η Δικαιοσύνη δέχεται μια αδιανόητη επίθεση κυρίως από όσους διαισθάνονται ή φοβούνται πως τους αδειάζει. Ή έστω πως δεν τους δικαιώνει.

Πότε άλλοτε μετά τη Μεταπολίτευση δέχτηκε ο Αρειος Πάγος τόσες επιθέσεις για ενέργειές του; Και πόσες φορές δεν ακούστηκε το μοτίβο για την επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, η οποία επιλέγεται αδιατάρακτα με την ίδια μέθοδο και την ίδια διαδικασία από το… 1975 όταν ψηφίστηκε το σημερινό Σύνταγμα, πριν από μισό αιώνα;

Πρόσφατα αμφισβητήθηκε ακόμη και μια ομόφωνη απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, ενός θεσμού σχεδόν εκατόν είκοσι ετών!

Πολύ φοβούμαι όμως ότι η επίθεση στη Δικαιοσύνη δεν είναι επίδειξη ισχύος διαφόρων κέντρων που θέλουν να την καθυποτάξουν. Το αντίθετο. Είναι ένδειξη αδυναμίας εκείνων που δυσκολεύονται να διεκδικήσουν ευθέως την πολιτική.

Με άλλα λόγια, η Δικαιοσύνη, η διαφθορά, το κράτος-δικαίου και δεν ξέρω τι άλλο αποτελούν ένα πρόσχημα ώστε να βάλουν στο τραπέζι πλαγίως την ουσία της πολιτικής που είναι πάντα το «ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο» του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Λογικά λοιπόν τα νέα κόμματα δοκιμάζονται και θα δοκιμαστούν σε αυτό το πεδίο. Κι αυτό φυσικά δεν προαγγέλλει τίποτα ευχάριστο για την προεκλογική αναμέτρηση που μας περιμένει.

Δεν θα μείνουμε εδώ όμως. Στο κάτω-κάτω μια αντιπαράθεση συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης που κορυφώνεται στην προεκλογική περίοδο δεν είναι κάτι πρωτοφανές ή ασυνήθιστο.

Το αντίθετο. Αποτελεί δημοκρατικό δεδομένο εφόσον εξελίσσεται σε συνταγματικά πλαίσια.

Το ιδιαίτερο στοιχείο είναι πως πέρα από τη σύγκρουση μεταξύ συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης έχουμε τη λιγότερο συνηθισμένη σύγκρουση μεταξύ των κομμάτων της αντιπολίτευσης, των παλαιότερων και των υπό εκκόλαψη.

Η μάχη για τη δεύτερη θέση είναι μια εξήγηση. Αλλά δεν είναι η μόνη.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι πολλά κόμματα έχουν επικαλυπτόμενες ομάδες κοινού. Τις οποίες διεκδικούν κυρίως από τον διπλανό τους. Κι αυτό είναι το αποτέλεσμα μιας αστόχαστης ομογενοποίησης του αντιπολιτευτικού λόγου.

Ολοι λένε τα ίδια. Κι αυτό στην καθημερινότητα μπορεί να μην ξενίζει και να μην κοστίζει. Τη στιγμή της εκλογικής κρίσης όμως επιβαρύνει τον λογαριασμό.

Ο καθένας θεωρεί ότι στην κάλπη κρίνεται όχι μόνο η διακυβέρνηση ή η πολιτική κυριαρχία στη χώρα αλλά και η ηγεμονία του δικού του μικρότερου πολιτικού χώρου. Κι ευλόγως αντιδρά όπως νομίζει.

Αυτόν τον ιδιότυπο δευτερεύοντα (αλλά ουσιαστικά πρωτεύοντα…) ανταγωνισμό δεν τον αποφορτίζουν αλλά τον οξύνουν τα νέα κόμματα. Οποια και όσα εμφανιστούν.

Τι να κάνουμε, όμως; Καλώς ή κακώς αυτό λέγεται δημοκρατία.

Κι αν ο κομματικός πολυκερματισμός αποτελεί εκλογικό δεδομένο όπως διαφαίνεται, τότε εντελώς φυσιολογικά θα έχει και τις συνέπειές του.

ΚΙ ΗΛΘΕ ΣΗΜΕΡΑ Ο ΧΑΤΖΗΣΩΚΡΑΤΗΣ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΡΟΥΓΚΑ ΤΟΥ ΠΡΩΗΝ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ....

 Aπό "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 16-17/05/26

Για τους κατοίκους της περιοχής και ιδιαίτερα της Πλάκας, η Βασιλίσσης Ολγας ήταν από τότε που θυμούνται τον εαυτό τους, ένας ήπιος και σύντομος δρόμος, απαραίτητος για τις καθημερινές μετακινήσεις τους. Από το 2020 όμως, αυτή η δυνατότητα έχει εκλείψει και μαζί άλλαξε ριζικά και η καθημερινότητά τους καθώς επί έξι χρόνια ζουν περίκλειστοι σε ένα ιδιότυπο γκέτο, όμοιο του οποίου δεν υπάρχει σε καμία άλλη γειτονιά της Αθήνας. Στέκονται με έκδηλη απογοήτευση μπροστά σε αυτό το θέατρο του παραλόγου όπου κεντρική εξουσία, δημοτική αρχή και μείζων αντιπολίτευση ερίζουν και πανηγυρίζουν ερήμην των κατοίκων, για την ανάπλαση μιας μικρής λωρίδας δρόμου που μοιάζει περισσότερο με παρέμβαση αισθητικού χαρακτήρα παρά με οραματικό έργο πνοής. Η λύση του προβλήματος δεν βρίσκεται στη στείρα άρνηση ούτε σε ατελέσφορα ημίμετρα όπως είναι οι πιλοτικές ρυθμίσεις που δεν έχουν πρακτική αξία, έτσι όπως έχουν πλέον διαμορφωθεί οι είσοδοι και οι έξοδοι στα δύο άκρα της λεωφόρου. Πρόκειται περισσότερο για πειραματισμούς παρά για βιώσιμες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που βεβαίως είναι γνωστές αλλά, παραδόξως, μη επιθυμητές από τους αρμοδίους... Στις αιτιολογίες της ανάπλασης της Βασιλίσσης Ολγας περιλαμβάνεται η ενίσχυση του πρασίνου με δέντρα και φυτά, ωσάν να μην αρκούσε η άμεση γειτνίαση με τον ωραιότερο πράσινο πνεύμονα της πρωτεύουσας περίπου 300 στρεμμάτων με 7.000 δέντρα και 40.000 θάμνους και φυτά! Ο Εθνικός Κήπος και ο περιβάλλων χώρος του Ζαππείου αποτελούν τον τελειότερο ορισμό του «ζωντανού δημόσιου χώρου» και δεν υπήρχε χρεία για έναν άλλο «ζωντανό δημόσιο χώρο» (κατά τον πρώην δήμαρχο) αλλά μάλλον αχρείαστο κατά την κοινή λογική, που απλά αχρήστευσε ένα δρόμο σημαντικό για την αποσυμφόρηση του κυκλοφοριακού φόρτου στο κέντρο της Αθήνας. Παρά την εύλογη πικρία που ξεχειλίζει, δεν υπάρχει διάθεση αντιπαράθεσης με κανένα θεσμικό φορέα ή δημόσιο πρόσωπο, πέρα από την επισήμανση ενός υπαρκτού προβλήματος που έχει δυσκολέψει αφάνταστα τη ζωή των κατοίκων. Ευελπιστούμε ότι έστω και έπειτα από χρόνια, κάποιοι αρμόδιοι που θα διαθέτουν κοινό νου και την απαιτούμενη ισχύ, θα αναγνωρίσουν και θα διορθώσουν το μεγάλο λάθος που σήμερα συντελείται, αν βέβαια μέχρι τότε η περιοχή του κέντρου και ειδικότερα η Πλάκα θα έχουν ακόμα κατοίκους και δεν θα έχουν αλλοτριωθεί από τη λαίλαπα των Airbnb και του υπερτουρισμού....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"  (φύλλο 16/05/26)

««Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι να ’ναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις. Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας, τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι, τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις, αν μέν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει», έγραφε στη δική του Ιθάκη ο ποιητής, περίπου τρεις χιλιετίες μετά την άλωση της Τροίας και το περιπετειώδες ταξίδι επιστροφής του πολύτροπου ήρωα στο βασίλειό του. Στην εικόνα, ο Οδυσσέας και σύντροφοί του βυθίζουν στο μοναδικό μάτι του φοβερού Πολύφημου, κλωνάρι ελιάς, και ταυτόχρονα του προσφέρουν δυνατό κρασί για να τον μεθύσουν. Λεπτομέρεια: Ο ακόρεστος Κύκλωπας κρατάει δύο ανθρώπινα μέλη συντρόφου τους έτοιμος να ολοκληρώσει ένα από τα γεύματα της ημέρας. Την οργή του Ποσειδώνα, πατέρα του Πολύφημου, την έζησαν στη συνέχεια της περιπλάνησής τους στη θάλασσα παλεύοντας με πελώρια, «θεόσταλτα» κύματα. (Λακωνική κύλικα, περί το 550 π.χ., Παρίσι Bibliothèque Nationale. Ελληνική Μυθολογία, τόμος Τρωικός Πόλεμος, της Εκδοτικής Αθηνών).

To... rebranding του (αγνώριστου) Οδυσσέα στην Ιθάκη, ο πιστός Αργος και το κρυφό δάκρυ του ήρωα

Κύριε διευθυντά

Δέκα χρόνια έλειπαν από τις πατρίδες τους οι πολιορκητές της Τροίας. Ο βασιλιάς όμως της Ιθάκης, ο πολυμήχανος Οδυσσέας, χρειάστηκε άλλα δέκα χρόνια περιπλάνησης στη θάλασσα, για να γυρίσει στο νησί-βασίλειό του. Γύρισε μόνος. Αγνωστος και αγνώριστος. Γερασμένος από τα βάσανα και τις ταλαιπωρίες σε στεριές και σε θάλασσες. Οι πολυπληθείς μνηστήρες είχαν εδραιωθεί στο ανάκτορό του από καιρό!

Ντυμένος ζητιάνος, κουρελής, για να μην τον γνωρίσουν. Τον οδηγεί ο Εύμαιος, ο παλιός χοιροβοσκός, που ούτε καν υποψιάζεται ποιος κρύβεται κάτω από τα ράκη, τα πυκνά γένια και τις βαθιές ρυτίδες.

Κοντά στο ανάκτορό του βλέπει ο Οδυσσέας τον αγαπημένο του σκύλο, τον Αργο, σε άθλια κατάσταση, γεμάτον τσιμπούρια, παραμελημένο, ακίνητο. Τότε συμβαίνει το απίστευτο. Ο Αργος αναγνωρίζει τον αφέντη του. Κουνάει λίγο την ουρά του, κίνηση γνωστή για την έκφραση αγάπης και κατεβάζει τ’ αυτιά του, δείγμα υποταγής στον αφέντη του. Μετά γέρνει το κεφάλι στη γη και παύει να αναπνέει!

Αυτή τη στιγμή ανέμενε ο Αργος επί 20 χρόνια! Κανένας από τους ανθρώπους και τους υποταχτικούς δεν αναγνώρισε τον Οδυσσέα. Μόνο ο Αργος τον αναγνώρισε! Ο ομηρικός ήρωας κατασυγκινημένος δεν μπόρεσε να συγκρατήσει ένα δάκρυ, που το σφούγγισε κρυφά για να μην τον δει ο Εύμαιος και υποψιαστεί, (...νόσφιν απομόρξατο δάκρυ).

Στη ραψωδία ρ και στους στίχους 290-327 της Οδύσσειας, ο θείος Ομηρος παρουσιάζει με περίτεχνο τρόπο τη σκηνή αυτή με τον Αργο, που συγκινεί μέχρι σήμερα κάθε ευαίσθητο άνθρωπο.

Ας δούμε όμως και μερικά άλλα στοιχεία για τον Αργο που προκύπτουν από το κείμενο ή συνάγονται από αυτό.

Πριν φύγει για την Τροία ο Οδυσσέας, ο Αργος θα πρέπει να ήταν 1-2 χρόνων. Ο Οδυσσέας τον ασκούσε στο κυνήγι. Ηταν όμορφο, έξυπνο, γρήγορο, τολμηρό, επίμονο, πεισματάρικο και δυνατό σκυλί. Αγρια κατσίκια, ζαρκάδια και λαγοί δεν του ξέφευγαν εύκολα. Με όσφρηση απίθανη. Με μουσούδα προτεταμένη. Με γερά, ψηλά και λεπτά πόδια. Με όλα τα χαρακτηριστικά των κυνηγετικών σκυλιών.

Είκοσι χρόνια πέρασαν κι ο Αργος αντιστεκόταν στη φθορά και στον θάνατο. Αντεχε τις κακουχίες, την παραμέληση, την κακομεταχείριση. Αντεχε τα τσιμπούρια που του ρουφούσαν το αίμα. Αντεχε τις κοπριές των μεγάλων ζώων, πάνω στις οποίες περνούσε τις λίγες μέρες που του απόμεναν (...κείτο εν πολλή κόπρω ημιόνων τε βοών τε...).

Δεν μπορούσε πια ούτε να σταθεί όρθιος. Το τέλος του ήταν τόσο κοντά. Ολα αυτά τα βάσανα ανταμείφθηκαν σε μια στιγμή και μόνο. Τη στιγμή που ο αφέντης του πλησίασε κοντά του (...ως ενόησεν Οδυσσέα εγγύς εόντα...).

Μένει ένα τελευταίο στοιχείο να αναζητήσουμε στη μικρή αυτή αναφορά, που δεν μνημονεύεται στην Οδύσσεια. Τι χρώμα είχε το τρίχωμα του Αργου; Πιστεύουμε ότι περιέχεται στο όνομα. Ο Αργος ήταν ένα λευκό σκυλί.

Κάτασπρο. Θα μπορούσε να λέγεται... Ασπρούλης, γιατί άργος στην Ομηρική και την Αρχαία Ελληνική σημαίνει λευκός, αργυρόχρωμος!...

Ηταν σύμπτωση, προτύπωση, ή κάτι άλλο δυσερμήνευτο, που ο πολύτροπος Οδυσσέας διάλεξε αυτό το όνομα για τον σκύλο του; Είκοσι ολόκληρα χρόνια της ζωής του αφιέρωσε στο... Αργος και στους Ατρείδες!

ΜΙΧΑΛΗΣ ΙΩ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΎΛΟΣ



Ο ποιητής Χάινε και ο πρόεδρος Τραμπ

Κύριε διευθυντά

Με αναμφισβήτητες και δεδομένες τις αγνές προθέσεις και την πάντα φιλειρηνική διάθεση του συνήθως ευδιάθετου Αμερικανού προέδρου, αλλά κυρίως μετά τα πρόσφατα «φιλικά κτυπήματα» στην πλάτη... των Ιρανών και συγκεκριμένα των ιρανικών δεξαμενοπλοίων, θα ήθελα να μεταφέρω εδώ, για τους αναγνώστες της «Καθημερινής», ένα κείμενο του Χάινριχ Χάινε*, με ταπεινές προσδοκίες (το κείμενο) και απρόβλεπτη κατάληξη. Αλλωστε, σε έναν μεγάλο ποιητή επιτρέπεται να εκφράζει, τουλάχιστον αστειευόμενος(;) αυστηρά απαγορευμένες αλήθειες. Ετσι, ο Χάινε ομολογεί: «Εχω την πιο φιλειρηνική διάθεση. Οι επιθυμίες μου είναι: μια ταπεινή καλύβα, μια αχυρένια στέγη, βέβαια ένα καλό κρεβάτι, καλό φαγητό, ολόφρεσκο γάλα και βούτυρο, λουλούδια στο περβάζι, όμορφα δέντρα μπρος στην πόρτα και, αν ο καλός Θεός θέλει να με κάνει ολότελα ευτυχισμένο, θα με αξιώσει να δω σε τούτα τα δέντρα κάπου έξι, ίσαμε εφτά, από τους εχθρούς μου κρεμασμένους. Συγκινημένος θα συγχωρήσω όσα κακά μου έχουν κάνει πριν πεθάνουν, ναι, πρέπει να συγχωρούμε τους εχθρούς μας, όχι όμως πριν πεθάνουν».

Μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση όταν το άκουσα για πρώτη φορά στο Ινστιτούτο Γκαίτε, αλλά τώρα πια δεν το θυμόμουν ακριβώς. Τελικά το βρήκα, όχι χωρίς κόπο, στο «Heine, Gedanken und Einfälle», αλλά μέσω Φρόιντ!

Μετά ταύτα και αν υπήρχε κάποιος που δεν κατάλαβε τι εννοούσε ο ποιητής, ο καλός μας πρόεδρος το αποσαφήνισε πλήρως, από τον χρυσό του κοιτώνα – και εννοούμε αιώνα.

Η διαφορά με την ταπεινή καλύβα και την αχυρένια στέγη είναι απλά ασυμπτωματικό καλλιτεχνικό επεισόδιο, συμβαίνει και σήμερα, κυρίως στα εικαστικά. Στην περίπτωση που εξετάζουμε, πρόκειται για μια διαφορετική επιλογή δομικών υλικών στην προτίμηση των δύο δημιουργών: ενός σπουδαίου ποιητή και ενός μεγάλου παρα-ποιητή – των ημερών μας και της Νύχτας που μας τυλίγει όλο και πιο απαλά... στα μαύρα μας μεσάνυχτα.

Και αυτό δεν είναι καθόλου, μα καθόλου «αστείο», όπως θα το εννοούσε ο Κούντερα. Είναι απλώς τραγικό.

* Χάινριχ Χάινε, Γερμανός ποιητής και συγγραφέας (Ντίσελντορφ 1797 – Παρίσι 1856).

ΒΙΒΗ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ



Βασιλίσσης Ολγας: Η δική μας «Via Dolorosa»

Κύριε διευθυντά,

Συνεχίζεται αμείωτη η άγονη πολιτική διελκυστίνδα με αφορμή την ολοκλήρωση των έργων στην πολύπαθη λεωφόρο Βασιλίσσης Ολγας, που έχει μετατραπεί σε ένα είδος πειραματόζωου και για τους κατοίκους, σε μία σύγχρονη «Via Dolorosa».

Οι πρώτες ιδέες για τον δρόμο αυτό είχαν διατυπωθεί το 1999 στο πλαίσιο της Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων, δηλαδή πριν από 27 ολόκληρα χρόνια! Εκτοτε, η υπόθεση πέρασε από σαράντα κύματα όταν το 2020, ο τότε νεοεκλεγείς δήμαρχος εξήγγειλε τη μετατροπή της Βασιλίσσης Ολγας –ως μέρος του «Μεγάλου Περιπάτου»– σε έναν εκτεταμένο πεζόδρομο, αγνοώντας κάθε άλλη σοβαρή παράμετρο, ωσάν να επρόκειτο για διευθετήσεις σε κάποια ερημική και ακατοίκητη περιοχή.

Η αναφορά στη «δημιουργία ενός ενιαίου πολιτιστικού και περιβαλλοντικού διαδρόμου που ολοκληρώνει τον αρχαιολογικό περίπατο από τον Κεραμεικό έως το Παναθηναϊκό Στάδιο», δύσκολα βρίσκει αντίκρισμα σε πρακτικό επίπεδο. Δεν μπορεί να γίνεται λόγος για πραγματική (και όχι εικονική) «ενοποίηση» αρχαιολογικών χώρων, όταν ανάμεσά τους ρέουν αδιάκοπα ισχυροί κυκλοφοριακοί χείμαρροι, που απλώς προσποιούμαστε ότι δεν τους βλέπουμε. Επίσης, ο ισχυρισμός ότι η απαγόρευση των αυτοκινήτων σε ένα δρόμο λίγων εκατοντάδων μέτρων θα επιφέρει ουσιαστικά περιβαλλοντικά οφέλη, αντίκειται στη λογική και στα πραγματικά δεδομένα καθώς η περιοχή περιβάλλεται από τις ιδιαίτερα επιβαρυμένες λεωφόρους Αμαλίας, Βασ. Κωνσταντίνου, Αρδηττού και Αθαν. Διάκου, όπου η κυκλοφοριακή συμφόρηση παραμένει ασφυκτική και η ατμοσφαιρική ρύπανση ξεπερνά κάθε επιτρεπτό όριο.

Η πρόσφατη ανακοίνωση για την ολοκλήρωση των έργων ανέδειξε ένα αξιοσημείωτο παράδοξο: Ο πρώην δήμαρχος πανηγυρίζει για την πραγμάτωση του ονείρου του και καλεί τους δημότες να «ανακαλύψουν» ένα νέο «ζωντανό δημόσιο χώρο», ενώ και ο δήμαρχος κάνει λόγο για έναν «πολυτροπικό δρόμο, στολίδι για την Αθήνα» που θέτει τέρμα στην ταλαιπωρία των Αθηναίων, χωρίς όμως να αποσαφηνίζει πώς ακριβώς επιτυγχάνεται ο τερματισμός της ταλαιπωρίας τους.

Για τους κατοίκους της περιοχής και ιδιαίτερα της Πλάκας, η Βασιλίσσης Ολγας ήταν από τότε που θυμούνται τον εαυτό τους, ένας ήπιος και σύντομος δρόμος, απαραίτητος για τις καθημερινές μετακινήσεις τους. Από το 2020 όμως, αυτή η δυνατότητα έχει εκλείψει και μαζί άλλαξε ριζικά και η καθημερινότητά τους καθώς επί έξι χρόνια ζουν περίκλειστοι σε ένα ιδιότυπο γκέτο, όμοιο του οποίου δεν υπάρχει σε καμία άλλη γειτονιά της Αθήνας. Στέκονται με έκδηλη απογοήτευση μπροστά σε αυτό το θέατρο του παραλόγου όπου κεντρική εξουσία, δημοτική αρχή και μείζων αντιπολίτευση ερίζουν και πανηγυρίζουν ερήμην των κατοίκων, για την ανάπλαση μιας μικρής λωρίδας δρόμου που μοιάζει περισσότερο με παρέμβαση αισθητικού χαρακτήρα παρά με οραματικό έργο πνοής.

Η λύση του προβλήματος δεν βρίσκεται στη στείρα άρνηση ούτε σε ατελέσφορα ημίμετρα όπως είναι οι πιλοτικές ρυθμίσεις που δεν έχουν πρακτική αξία, έτσι όπως έχουν πλέον διαμορφωθεί οι είσοδοι και οι έξοδοι στα δύο άκρα της λεωφόρου. Πρόκειται περισσότερο για πειραματισμούς παρά για βιώσιμες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που βεβαίως είναι γνωστές αλλά, παραδόξως, μη επιθυμητές από τους αρμοδίους...

Στις αιτιολογίες της ανάπλασης της Βασιλίσσης Ολγας περιλαμβάνεται η ενίσχυση του πρασίνου με δέντρα και φυτά, ωσάν να μην αρκούσε η άμεση γειτνίαση με τον ωραιότερο πράσινο πνεύμονα της πρωτεύουσας περίπου 300 στρεμμάτων με 7.000 δέντρα και 40.000 θάμνους και φυτά! Ο Εθνικός Κήπος και ο περιβάλλων χώρος του Ζαππείου αποτελούν τον τελειότερο ορισμό του «ζωντανού δημόσιου χώρου» και δεν υπήρχε χρεία για έναν άλλο «ζωντανό δημόσιο χώρο» (κατά τον πρώην δήμαρχο) αλλά μάλλον αχρείαστο κατά την κοινή λογική, που απλά αχρήστευσε ένα δρόμο σημαντικό για την αποσυμφόρηση του κυκλοφοριακού φόρτου στο κέντρο της Αθήνας.

Παρά την εύλογη πικρία που ξεχειλίζει, δεν υπάρχει διάθεση αντιπαράθεσης με κανένα θεσμικό φορέα ή δημόσιο πρόσωπο, πέρα από την επισήμανση ενός υπαρκτού προβλήματος που έχει δυσκολέψει αφάνταστα τη ζωή των κατοίκων. Ευελπιστούμε ότι έστω και έπειτα από χρόνια, κάποιοι αρμόδιοι που θα διαθέτουν κοινό νου και την απαιτούμενη ισχύ, θα αναγνωρίσουν και θα διορθώσουν το μεγάλο λάθος που σήμερα συντελείται, αν βέβαια μέχρι τότε η περιοχή του κέντρου και ειδικότερα η Πλάκα θα έχουν ακόμα κατοίκους και δεν θα έχουν αλλοτριωθεί από τη λαίλαπα των Airbnb και του υπερτουρισμού.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΗΣΙΜΟΣ 

Κάτοικος Πλάκας



Ξεφυλλίζοντας συγκινήσεις του 1920

Κύριε διευθυντά,

Τακτοποιώντας τα κατάλοιπα αγαπημένου φίλου, καθηγητή της Φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο, με πραγματική έκπληξη βρήκα ένα παλιό τετράδιο με χρονολογία 1920. Ενα τετράδιο απλό, από αυτά με τις ρίγες. Ενα τετράδιο γεμάτο παιδικές ζωγραφιές.

Τις θυμάστε τις ζωγραφιές, κάτι μικρά χρωματιστά, γυαλιστερά, ντεκουπέ χαρτάκια (κάποιοι τις έλεγαν και χαλκομανίες, αν και χαλκομανίες είναι κάτι άλλο. Λεπτές μεμβράνες, επικολλημένες σε χαρτί, που μπορεί να μεταφερθεί σε μια άλλη επιφάνεια).

Μάζευα κι εγώ ζωγραφιές και τις κόλλαγα σε λεύκωμα τη δεκαετία του ’50, αλλά δεν είχα δει ποτέ μου τόσο παλιές ζωγραφιές, 100 χρόνων.

Το συγκινητικό είναι ότι σε κάθε σελίδα είναι γραμμένο και κάποιο στιχάκι αφιερωμένο στον μικρό Γιούλη, υπογεγραμμένο από κάποιον στενό συγγενή, τον παππού, τη γιαγιά, τον πατερούλη, τη μανούλα, τις θείες, τους θείους, τα ξαδέλφια, τη Σουζάνα, τη Μαριανθούλα, τον Μιχαλάκη. Εικόνες με ζώα, με παιδάκια, με φάτνη για τα Χριστούγεννα, λαγουδάκια για το Πάσχα.

Σήμερα που κυκλοφορούν ένα σωρό παιδικά με χρωματιστές εικόνες, το λεύκωμα αυτό μοιάζει τόσο παλιοκαιρινό και ταυτόχρονα τόσο συγκινητικό. Ολοι μαζί συγγενείς και φίλοι έφτιαξαν με αγάπη ένα παιδικό βιβλίο για τον Γιούλη.

«Ζωγραφιά παλιά παιδιάτικη/τα μαλλιά λυτά, χυμένα,/ στο λαιμό της γύρω απλώνουνε μεταξένια τραχηλιά» έγραφε ο Γ. Δροσίνης.

ΜΑΡΩ ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΗ ΑΔΑΜΗ

Ομότιμη καθηγήτρια ΕΜΠ

Ή Κοκκινιά, ο δήμαρχος και ο πρίγκιπας

Κύριε διευθυντά,

Ας μου επιτραπούν ορισμένες παρατηρήσεις αναφορικά με το περιεχόμενο επιστολής του αγαπητού φίλου των φοιτητικών μας χρόνων, δημοσιογράφου κ. Νίκου Γερακάρη, που με τίτλο «Οταν η Κοκκινιά αποθέωσε την Ελισάβετ» δημοσιεύθηκε στην «Κ» (2/5/2026).

Η πρώτη παρατήρηση αναφέρεται στον τόπο καταγωγής του τότε (1950) δημάρχου Νίκαιας (Κοκκινιάς) Πότη Αλμπάνη. Ο τελευταίος γεννήθηκε στη Μεσσήνη (γενέτειρά μου επίσης) και ανήκε σε επιχειρηματική οικογένεια της πόλης μας. Σε νεαρά ηλικία κατετάγη ως εθελοντής και πολέμησε στη Μακεδονία. Η προσφορά του ήταν τέτοια ώστε τιμήθηκε με τον επίζηλο τίτλο του ισόβιου προέδρου των αγωνιστών του «Μακεδονικού Αγώνα». Διετέλεσε δήμαρχος Νίκαιας από το 1946 έως και το 1951 και επί των ημερών του η Κοκκινιά άλλαξε όψη.

Προσωπικότητα πληθωρική, διεκρίνετο για την άνευ ορίων ενεργητικότητά του. Η κατοικία του στο Μικρολίμανο (Τουρκολίμανο), ήταν κέντρο συνάθροισης όλων των πολιτικών της εποχής. Στενός συνεργάτης του Κ. Καραμανλή ανέλαβε τη διεύθυνση της ΕΡΕ στον Πειραιά. Η σύζυγός του (ρουμανικής καταγωγής) συγκατελέγετο μεταξύ των πρώτων γυναικών δημοτικών συμβούλων. Εξελέγη τη δεκαετία του ’50 δημοτική σύμβουλος στον Πειραιά με αξιοσημείωτη κοινωνική δράση.

Πράγματι, όπως τονίζει ο εκλεκτός φίλος Ν. Γερακάρης, ο Π. Αλμπάνης υπηρέτησε υπό τις διαταγές του πρίγκιπα Ανδρέα, στο μικρασιατικό μέτωπο, και συνδέθηκε έκτοτε στενά μαζί του και έτσι η έλευση, το 1950, του διαδοχικού ζεύγους της Μεγάλης Βρετανίας (Ελισάβετ και Φίλιππος) συνδυάστηκε με την επίσκεψή τους στην Κοκκινιά, που οργάνωσε αποκλειστικά ο ίδιος. Ο πρίγκιπας Ανδρέας, αντίθετα απ’ όσα αναφέρονται, επέστρεψε στην Ελλάδα το 1935 και ανέλαβε καθήκοντα αντιπροέδρου του Ευαγούς Ταμείου, που τότε ιδρύθηκε.

Ως προς τη «δίκη των Εξι», στίγμα στον νομικό και πολιτικό πολιτισμό μας, υπενθυμίζω ότι με την υπ’ αριθμόν 1675/2010 απόφαση του Ζ΄ Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, η οποία συμπλήρωσε την προηγούμενη υπ’ αριθμόν 1533/2009 απόφαση του ίδιου Τμήματος, ακυρώθηκε η εις θάνατον απόφαση του Εκτάκτου Επαναστατικού Στρατοδικείου Αθηνών και κήρυξε τους έξι άνδρες (τρεις πρωθυπουργούς, δύο κορυφαίους υπουργούς και τον αρχιστράτηγο) αθώους της βαριάς σκιάς της εσχάτης προδοσίας. 

ΙΩΑΝΝΗΣ Κ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ
Δικηγόρος

Σήμερα ξεκινάει το Συνέδριο της ΝΔ κι εκπλήξεις δεν αναμένονται. Ούτως ή άλλως, τα κομματικά συνέδρια σπανίως προσφέρονται για εκπλήξεις, ακόμη λιγότερο τα συνέδρια της ΝΔ. Είναι συνήθως πανηγυριώτικες εκδηλώσεις που ανεβάζουν τον ενθουσιασμό, ενδεχομένως τη συσπείρωση και όλοι περνούν καλά. Δεν θα πάει ο άλλος να τσακωθεί μερικούς μήνες πριν από τις εκλογές. Διότι ούτως ή άλλως το συνέδριο αποτελεί το προεκλογικό εναρκτήριο λάκτισμα της ΝΔ. Από εδώ και πέρα, η κυβέρνηση θα έχει μπει στο τέταρτο έτος της θητείας της, τα περιθώρια εξαντλούνται και οι κάλπες ανατέλλουν στον ορίζοντα. Θα δώσει ο Μητσοτάκης χρησμό για τον χρόνο των εκλογών; Δεν το πολυπιστεύω. Θεωρητικά παραμένουμε κάπου ανάμεσα στο σενάριο της άνοιξης 2027 και το σενάριο του φθινόπωρου 2026. Διαλέγετε και παίρνετε. Ούτως Ή άλλως, εκείνη που θα αποφασίσει είναι η οικονομία. Οι μαντεψιές λοιπόν είναι περιττές. Είναι εξίσου προφανές ότι ο Μητσοτάκης δεν θα αποκαλύψει ποιον προτιμάει για αντίπαλο, αν προτιμάει κάποιον. Ακόμη περισσότερο που η συζήτηση στερείται κάθε λογικής. Οσο κι αν τσακώνονται μεταξύ τους οι πασόκοι και οι τσιπραίοι, δεν είναι δουλειά του Μητσοτάκη να αποφασίσει και να ονοματίσει ποιον από τους δύο θέλει απέναντί του. Ασε που αν ήταν στο χέρι καθενός να διαλέγει τον αντίπαλο που τον βολεύει, τότε καλύτερα να το κλείσουμε το μαγαζί. Ελπίζω δηλαδή οι αντίπαλοι να επιλέγονται από τους ψηφοφόρους και στην κάλπη. Και όχι προκαταβολικά από τους αντιπάλους τους. Περιττός καβγάς, λοιπόν. Κι είμαι βέβαιος ότι ο Μητσοτάκης δεν θα ανακατευτεί διότι δεν έχει λόγο να το κάνει. Θα κάτσει πίσω να χαζεύει τον καβγά που ελπίζουμε να μη μας απογοητεύσει. Διότι το βασικό πρόβλημα του Μητσοτάκη δεν είναι οι αντίπαλοι ή ο αντίπαλος. Είναι να εξηγήσει στον κόσμο γιατί επιδιώκει μια τρίτη θητεία. Το επιχείρημα «διότι οι άλλοι θα τα κάνουν σαν τα μούτρα τους» δεν αρκεί. Και γι’ αυτό η απάντηση του Πρωθυπουργού έχει τη σημασία της. Τα υπόλοιπα θα έχουν ξεχαστεί την επόμενη εβδομάδα. Οι δελφίνοι θα κάνουν την παρέλασή τους, οι παράγοντες το κομμάτι τους και οι σύνεδροι θα περάσουν ένα ωραίο τριήμερο. Θα έχουμε ενδεχομένως την ευκαιρία να ξαναδούμε και να θυμηθούμε μερικούς υπουργούς των οποίων η παρουσία έχει σβηστεί από τη μνήμη μας. Δεν έχω αμφιβολία ότι δουλεύουν σκληρά για την πατρίδα και την παράταξη. Αλλά ούτε ένα γράμμα βρε αδελφέ; Ούτε ένα τηλεφώνημα;...

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 15/05/26

Σημασία έχει το ίδιο το έργο το οποίο είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον, διότι είναι σε δύο φάσεις. Αρχικά φέρει τον τίτλο «διμέτωπος με Τσίπρα – ΠΑΣΟΚ» (με αυτή τη σειρά, πρώτα ο Τσίπρας και μετά το ΠΑΣΟΚ, το οποίο «κάτι» δείχνει, νομίζω). Η πρώτη φάση του σχεδιασμού είναι η εξής: «βάζω στην ίδια μοίρα τον Τσίπρα με το ΠΑΣΟΚ, εξισώνω κάτι που υπάρχει με κάτι που έρχεται και κανείς δεν ξέρει τι θα είναι. Αρα, μειώνω το ΠΑΣΟΚ, για την ακρίβεια το κρατάω χαμηλά, με τη βοήθεια και των πρόθυμων δημοσκόπων». Παρένθεση: οι πρόθυμοι δημοσκόποι ήδη ανεβάζουν δεύτερο το «κόμμα» Τσίπρα και κατατάσσουν τρίτο το ΠΑΣΟΚ, κλείνει η παρένθεση. Με τον τρόπο αυτό ανεβαίνει τόσο όσο το κόμμα Τσίπρα, γίνεται εμφανής απειλή για τον Κυριάκο Α’, ενεργοποιείται το συλλογικό υποσυνείδητο, «κατεβάζει» εικόνες από την… αξέχαστη διακυβέρνηση του Τσίπρα με τον καμένο συνέταιρό του και ο κόσμος αντιδρά ανακλαστικά: τρέχει αλλόφρων να ψηφίσει τον Κυριάκο Α’, διαγράφοντας μεμιάς ό,τι έως τώρα τον απωθούσε σε αυτόν… Για να μην ξαναγυρίσει ο άλλος...

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 14/05/26

Ο "μπαμπούλας" Τσίπρας

Καινούργιο έργο ανεβάζει η κυβέρνηση, αποτέλεσμα προσεκτικής και εμπεριστατωμένης επεξεργασίας των στοιχείων, λέει, που διαθέτει. Ποια στοιχεία και από πού, δεν μου ανέφερε η πηγή η οποία με ενημέρωσε σχετικά, και νομίζω πως δεν έχει και τόση σημασία το γεγονός. Σημασία έχει το ίδιο το έργο το οποίο είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον, διότι είναι σε δύο φάσεις. Αρχικά φέρει τον τίτλο «διμέτωπος με Τσίπρα – ΠΑΣΟΚ» (με αυτή τη σειρά, πρώτα ο Τσίπρας και μετά το ΠΑΣΟΚ, το οποίο «κάτι» δείχνει, νομίζω). Η πρώτη φάση του σχεδιασμού είναι η εξής: «βάζω στην ίδια μοίρα τον Τσίπρα με το ΠΑΣΟΚ, εξισώνω κάτι που υπάρχει με κάτι που έρχεται και κανείς δεν ξέρει τι θα είναι. Αρα, μειώνω το ΠΑΣΟΚ, για την ακρίβεια το κρατάω χαμηλά, με τη βοήθεια και των πρόθυμων δημοσκόπων». Παρένθεση: οι πρόθυμοι δημοσκόποι ήδη ανεβάζουν δεύτερο το «κόμμα» Τσίπρα και κατατάσσουν τρίτο το ΠΑΣΟΚ, κλείνει η παρένθεση.

Με τον τρόπο αυτό ανεβαίνει τόσο όσο το κόμμα Τσίπρα, γίνεται εμφανής απειλή για τον Κυριάκο Α’, ενεργοποιείται το συλλογικό υποσυνείδητο, «κατεβάζει» εικόνες από την… αξέχαστη διακυβέρνηση του Τσίπρα με τον καμένο συνέταιρό του και ο κόσμος αντιδρά ανακλαστικά: τρέχει αλλόφρων να ψηφίσει τον Κυριάκο Α’, διαγράφοντας μεμιάς ό,τι έως τώρα τον απωθούσε σε αυτόν…

Για να μην ξαναγυρίσει ο άλλος.

Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα

Φάση δεύτερη του σχεδιασμού, που έχει να κάνει με την ισχυρή πιθανότητα ακόμη και έτσι, με τον «μπαμπούλα» Τσίπρα, να μην αποδεικνύεται επαρκής για να κερδηθεί η αυτοδυναμία.

Πραγματοποιούνται οι πρώτες εκλογές, πρώτη η ΝουΔου, δεύτερος ο Τσίπρας, τρίτο το ΠΑΣΟΚ, και τώρα ανοίγει το κεφάλαιο «λεηλασία ΠΑΣΟΚ». Προκηρύσσονται δεύτερες εκλογές. Στο μεσοδιάστημα, υπερακοντίζεται η «απειλή» επανάκαμψης Τσίπρα στην εξουσία, γίνεται τεράστια, βοηθούν όπως πάντα οι «πρόθυμοι» δημοσκόποι και οι κεντρώοι ψηφοφόροι νιώθουν να στριμώχνονται στη γωνία, με το περίστροφο στον κρόταφο. Να ψηφίσουν πάλι ΠΑΣΟΚ, αλλά αν ο Τσίπρας καταφέρει να νικήσει τον Κυριάκο Α’, τι γίνεται; Θα επιστρέψουμε στο «τότε»; Ωχ, ποιος το αντέχει πάλι, ποιος αντέχει ξανά περιπέτειες με… σεισμούς, λιμούς, καταποντισμούς και τις δέκα πληγές του φαραώ; Ετσι, μη έχοντας άλλη επιλογή, πάνε αν όχι όλοι, τουλάχιστον οι περισσότεροι, να ψηφίσουν σιχτιρίζοντας τον Κυριάκο Α’, στη λογική τού «το μη χείρον, βέλτιστον».

Υποεκδοχή του σχεδιασμού: κερδίζει πάλι, και στις δεύτερες εκλογές, ο Κυριάκος Α’, αλλά χωρίς να μπορεί να συγκροτήσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Λογικά θα προσφύγει στο ΠΑΣΟΚ για τη συγκρότηση κυβέρνησης συνεργασίας. Τι θα κάνει το ΠΑΣΟΚ; Αν αρνηθεί, θα προκηρυχθούν και τρίτες εκλογές, με κίνδυνο να τις χρεωθεί και να κινδυνεύσει πια πραγματικά να χάσει κόσμο και προς τα δεξιά του, και προς τα αριστερά. Αν δεν αρνηθεί, θα βρεθεί στο δίλημμα που αντιμετώπισε το καλοκαίρι του 2012, όταν αποφάσισε να μετάσχει σε κυβέρνηση με τη ΝουΔου και τη ΔΗΜΑΡ. Τα αποτελέσματα αυτής της συμμετοχής είναι γνωστά – έφτασε στα όρια της απίσχνασης.

Πρόκειται για μια πλήρη αποτύπωση του τι σημαίνει στην πολιτική «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα». Εκτός φυσικά από μια άσκηση επί χάρτου, που έχουν καταστρώσει οι «εγκέφαλοι» του Μεγάρου Μαξίμου…

Ποιος θα κάνει τη δουλειά;

Φυσικά, πλην όλων των προεκτεθέντων, υπάρχουν και μερικά ακόμη, που αφορούν το πώς θα στηθεί το όλο σκηνικό και στην άλλη πλευρά. Διότι ναι μεν είναι μια λαμπερή προσωπικότητα ο πρόεδρος εξ εφέδρων Τσίπρας, αλλά αρκεί αυτό; Δεν αρκεί. Χρειάζεται κόσμο, ομάδα. Κι αυτός, απ’ ό,τι δείχνουν τα πράγματα, μέχρι τώρα έχει συμπεριφορά «κυνηγού ταλέντων», όχι αρχηγού κόμματος. Ολες οι πληροφορίες που έχουμε αναφέρουν ότι επί του παρόντος έχει αποκλείσει τον περισσότερο ΣΥΡΙΖΑ από το εγχείρημα και προσπαθεί να το στελεχώσει με νέα πρόσωπα. Βλέπει, μου λένε, κόσμο με βιογραφικά στο χέρι – έχει μεταβληθεί σε έναν hunt hunter, όπως θα λέγαμε και στην εύανδρο Ηπειρο, αν είχαμε να κάνουμε με κάποιον που στελεχώνει μια εταιρεία.

«Επικρατεί ενθουσιασμός», μου ανέφερε σχετικά ένας κολλητός που μαθαίνει πράγματα από το μαγαζί του προέδρου Τσίπρα, «κάθε φορά που ο πρόεδρος αποφασίζει να εντάξει στην ομάδα κάποιον καινούργιο».

Πολύ ωραίο μού ακούγεται αυτό, να ενθουσιάζεται η ομάδα με την ένταξη ενός νέου στελέχους – το κάνουν και οι πρόσκοποι (αν και εκείνοι φωνάζουν «ούρααα»). Αλλά εκλογές ποιος θα κάνει; Ο Γιώργος Βασιλειάδης ας πούμε, που, παρότι υπουργός (Αθλητισμού, αν θυμάμαι), είχε «καταφέρει», διότι περί κατορθώματος επρόκειτο, να καταταγεί 10ος στις εκλογές; Συμπερασματικά, τόπο στα νιάτα, ναι, αλλά να βρούμε και κανέναν να κάνει τη δουλειά…

Σοκ στο ΠΑΣΟΚ

Διάβασα κάπου, δεν έχει σημασία πού, ότι στο ΠΑΣΟΚ επικρατεί, λέει, αναταραχή και αλαλούμ, επί τη εμφανίσει (την περασμένη Δευτέρα) του προέδρου Τσίπρα ως αρχηγού υπό κατασκευήν κόμματος. Και αναφερόταν στο δημοσίευμα, ως απόδειξη των περί αναταραχής και αλαλούμ, ότι προέβησαν σε σκληρές δηλώσεις για τον πρώην πρωθυπουργό ο Παν. Δουδωνής και η Βάσια Αναστασίου!!!

Τρομερό, έχω να προσθέσω. Βασικά, παραλείπεται από το «ρεπορτάζ», και δεν αντιλαμβάνομαι γιατί, η… έγκυρη πληροφορία ότι στη Χαριλάου Τρικούπη έχουν χάσει όχι μόνο τον ύπνο τους, αλλά και τινές εξ αυτών λιμοκτονούν ήδη – μπουκιά δεν μπορούν να βάλουν στο στόμα τους…

Λόγω Τσίπρα. Συγκλονιστικό!

Το δηλητήριο των ψυχών

Και τέλος για σήμερα, με κάτι σοβαρό, που βάζει στο περιθώριο κάθε συζήτηση για πολιτική, πολιτικούς και όλα αυτά που εξελίσσονται στη δημόσια ζωή, πολλές φορές στο περιθώριο της πραγματικής ζωής. Αναφέρομαι στην τραγωδία της Ηλιούπολης, με τις δυο μικρές που πήδηξαν από την ταράτσα της πολυκατοικίας. Και θέλω να αναφερθώ ειδικότερα στο συγκλονιστικό σημείωμα που άφησε το ένα παιδί. Δεν πρόκειται απλά για γροθιά στο στομάχι της ελληνικής κοινωνίας.

Είναι ουσιαστικά μια κραυγαλέα απόδειξη ότι το μοντέλο ζωής που προβάλλουν και εν τέλει προάγουν τα social media αρχίζει ήδη να δείχνει τα δόντια του στα παιδιά μας. Γιατί αυτό το μοντέλο με τους influencers που γίνονται πλούσιοι μέσω TikTok και Instagram είναι ένα κανονικό δηλητήριο που δηλητηριάζει τις αθώες ψυχές τους, τους οδηγεί στην κατάθλιψη και όπως προχθές στην αυτοχειρία, επειδή αυτά τα παιδιά νιώθουν ότι δεν θα γίνουν ποτέ σαν αυτό που βλέπουν.

Και αφήνω κατά μέρος το άγχος που τα συνθλίβει σε αυτή την ηλικία, προκειμένου να καταφέρουν να περάσουν σε ένα πανεπιστήμιο γιατί αν δεν τα καταφέρουν «θα ψάξουν να βρουν μια δουλειά που δεν θα έχει καλά λεφτά».

Για μένα, αυτό που συνέβη προχθές στην Ηλιούπολη δεν είναι τίποτε άλλο παρά η αφορμή για να ανοίξει μια πλατιά συζήτηση για όλα: εκπαιδευτικό σύστημα, τρόπο ζωής, τρόπο ανατροφής των παιδιών, social media, απασχόληση.

Αν θέλουμε να σώσουμε ψυχές. Αλλιώς, ας κάτσουμε να ασχολούμαστε με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις υποκλοπές και τον τοξικό λόγο του ενός πολιτικού και του άλλου.

"ΤΑ ΝΕΑ", 14/05/26

"ΤΑ ΝΕΑ", 14/05/26

Με αφορμή όμως το αδιαμφισβήτητο πραγματολογικό λάθος, η πλατεία της υψηλής κουλτούρας επιτίθεται στον Καλύβα, με στόχο την εξαφάνισή του από τους κύκλους όσων ορίζουν με εγκυρότητα τη δημόσια συζήτηση. Είναι επίθεση νέου τύπου, φεϊσμπουκική. Και στόχος της, η ακύρωση του κύρους του προσώπου, ώστε αυτομάτως να ακυρωθούν και οι απόψεις του – που άλλωστε χαρακτηρίζονται ακροδεξιές και χουντικές. Οι άσφαλτοι δεν συγχωρούν τα σφάλματα. Η αριστερή διανόηση έχει ένα απωθημένο με τον Καλύβα. Θεωρεί ολέθρια την έναρξη επιστημονικής κατεδάφισης εκ μέρους του της θυματοποιημένης και ηρωικής Αριστεράς του εμφυλίου. Αν δεν τον ισοπεδώσουν επιστημονικά και ηθικά, δεν μπορούν να σβήσουν την ισχύ της έρευνάς του και των κατευθύνσεων που άνοιξε, ούτε τη διεθνή ακαδημαϊκή λάμψη του. Γι’ αυτό τον πετροβολούν....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 14/05/26

ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΝΕΛΛΗ

Η κατάσταση ακόμα μια φορά ξεφεύγει προς το ιδεολογικό μίσος, που ακόμα μια φορά γίνεται κοινωνικό μίσος. Το μίσος αυτό, μάλιστα, που καλλιεργείται στην κοινωνία, έχει καταλάβει και τμήμα του χώρου της διανόησης. Κι αυτό δεν είναι καλός οιωνός. Να μια μικρή ιστορία:

Πριν από μερικούς μήνες, ο καθηγητής της Οξφόρδης Στάθης Καλύβας μαζί με τη σκηνοθέτιδα Νατάσσα Τριανταφύλλη εξέδωσαν το βιβλίο τους «Big Bang 1970-1973» (εκδ. Μεταίχμιο) με θέμα την πολιτιστική άνθηση τα χρόνια της χούντας. Το βιβλίο υποστηρίζει ότι η εικόνα για την κουλτούρα μας χτίστηκε εν μέρει πάνω σε έναν μύθο απόλυτης ρήξης, που μας βόλεψε πολιτικά και ηθικά, αλλά μας στέρησε αναλυτική διαύγεια και, ουσιαστικά, υπέταξε τη σκέψη μας και τις πεποιθήσεις μας σε μια αντιστασιακή τελεολογία, της οποίας «ο λαός» είναι το βασικό υποκείμενο.

Τι υποστηρίζει το βιβλίο; Οτι την 21η Απριλίου 1967 τα κόμματα εξέλιπαν. Κι η απαγόρευσή τους ναι μεν ανέστειλε τη δημοκρατία, στην τέχνη όμως άνοιξε χώρο σε δημιουργικές δυνάμεις οι οποίες «κάτω από διαφορετικές συνθήκες θα είχαν δυσκολευτεί να βρουν τον δρόμο τους». Σύμφωνα με την ανάγνωση αυτή, η πολιτιστική σφαίρα αποκτούσε αυξημένη αυτονομία, όχι μόνο απέναντι στη χούντα αλλά και απέναντι στον κομματισμό και στις εξαρτήσεις του. Ετσι δημιουργήθηκε μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική συνθήκη μέσα στη δικτατορία, που δεν συνεχίστηκε τη Μεταπολίτευση, αφού το 1974 επέστρεψε η πολιτική και, μαζί, επέστρεψε η χρήση των καλλιτεχνικών ιδιωμάτων από τα κόμματα, και ιδίως από τα κόμματα της Αριστεράς που επένδυσαν στο αφήγημα του αντιστασιακού λαού.

Η ανάγνωση αυτή, για να τεκμηριωθεί, χρησιμοποιεί εκατοντάδες παραδείγματα – το βιβλίο ξεπερνά τις 700 σελίδες. Πολλοί που το διάβασαν διαφώνησαν με την ιεράρχηση κάποιων συμβάντων, άλλοι έχουν αντιρρήσεις για το συμπέρασμα. Εύλογο. Τέτοια ζητήματα προκαλούν τον διάλογο. Προκαλούν όμως, όπως αποδεικνύεται, και έντονα πάθη.

Το βιβλίο έχει τουλάχιστον ένα πραγματολογικό λάθος – λέω τουλάχιστον, επειδή μπορεί να έχει κι άλλα. Είναι λάθος η αναφορά στον συγγραφέα του «Κοινόβιου», τον Μάριο Χάκκα. Λέει ότι αυτοκτόνησε, ενώ ο Χάκκας πέθανε από καρκίνο – στο «Κοινόβιο», μάλιστα, καταγράφεται και η αγωνία ενόψει του επικείμενου θανάτου. Υπήρξε ψόγος για το λάθος, και από τον σπουδαίο εκδοτικό οίκο Αγρα που επανεκδίδει τον Χάκκα – και οδήγησε σε μια απάντηση που είχε έναν άδικο υπαινιγμό για επίθεση με «αυριανική» συσχέτιση. Το λάθος πάντως, είχε επισημανθεί πρωτύτερα από συγγενή του Χάκκα, ο δε εκδοτικός οίκος του «Big Bang 1970-1973» έχει ενθέσει στα πωλούμενα αντίτυπα σχετικό διορθωτικό δελτάριο – κι έχει αναγγείλει τη διόρθωση στην επόμενη έκδοση. Δεν είναι και σπάνιο να γίνονται λάθη και να διορθώνονται στον εκδοτικό χώρο.

Με αφορμή όμως το αδιαμφισβήτητο πραγματολογικό λάθος, η πλατεία της υψηλής κουλτούρας επιτίθεται στον Καλύβα, με στόχο την εξαφάνισή του από τους κύκλους όσων ορίζουν με εγκυρότητα τη δημόσια συζήτηση. Είναι επίθεση νέου τύπου, φεϊσμπουκική. Και στόχος της, η ακύρωση του κύρους του προσώπου, ώστε αυτομάτως να ακυρωθούν και οι απόψεις του – που άλλωστε χαρακτηρίζονται ακροδεξιές και χουντικές. Οι άσφαλτοι δεν συγχωρούν τα σφάλματα.

Η αριστερή διανόηση έχει ένα απωθημένο με τον Καλύβα. Θεωρεί ολέθρια την έναρξη επιστημονικής κατεδάφισης εκ μέρους του της θυματοποιημένης και ηρωικής Αριστεράς του εμφυλίου. Αν δεν τον ισοπεδώσουν επιστημονικά και ηθικά, δεν μπορούν να σβήσουν την ισχύ της έρευνάς του και των κατευθύνσεων που άνοιξε, ούτε τη διεθνή ακαδημαϊκή λάμψη του. Γι’ αυτό τον πετροβολούν.

Το εμπόριο της ασημαντολογία

Περιστατικό που σοκάρει, η πράξη των δύο κοριτσιών που πήδηξαν από την ταράτσα, κινητοποίησε τους μηχανισμούς της συλλογικής κοινοτοπίας, προκειμένου μια εθνική μίρλα να κυριαρχήσει στη δημόσια συζήτηση. Τουτέστιν, κατάρες για «το σύστημα», ευκαιρία για ψυχολόγους κι ερασιτέχνες ψυχολόγους να υψώσουν το δάχτυλο δίνοντας συμβουλές στους γονείς, αδιακρισία με αφορμή την επιλογή των κοριτσιών. Η δημόσια συζήτηση για κοινωνικά δράματα είναι πρωτίστως προϊόν εμπορεύσιμο, ώστε να φτάσει ακόμα και στη Βουλή. Πρόκειται για υπόστρωμα καταγγελίας που συντίθεται από επιστημονικοφανή φλυαρία, πομπώδες ύφος, ύφος βαρύ για να υποδηλώνει ενδιαφέρον, σοβαροφάνεια κι αφόρητη βαρεμάρα. Κανονικό εμπόριο ασημαντολογίας.

Σε καμία περίπτωση ο αδόκητος θάνατος εφήβων που υφίστανται την πίεση ενός κοινωνικού συστήματος αξιολόγησης δεν μπορεί να είναι αφορμή για ψυχολογικές διαγνώσεις της εποχής μας από τα ΜΜΕ. Τα γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά των δύο κοριτσιών δεν φτιάχνουν μηχανισμό συμπεριφορών.

Κατά τα άλλα, τα ελληνικά είναι η γλώσσα της τραγωδίας – κι αν έχουμε μάθει κάτι από τις αναπαραστάσεις των έργων της είναι να μην αφηνόμαστε στην εξαπλούστευση. Ιδίως οι μεγάλες αποφάσεις για τη ζωή ή τον θάνατο κάποιου δεν χωράνε στα τσιτάτα για τη ζωή και τα συστατικά της.

Για τέτοια δράματα, δηλαδή, η σιωπή είναι προτιμότερη από τον θόρυβο.

Τα πράγματα μάλλον δεν πήγαν όπως τα νόμιζε η κυρία Κοβέσι. Κρίμα αλλά τα έχει αυτά η ζωή. Στους Δελφούς μας είπε πως αν το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο δεν θέλει να συμμορφωθεί με τα ουκάζια της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας θα πρέπει να αποταθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Λάθος. Το Συμβούλιο δεν συμμορφώθηκε και φυσικά άσκησε τον θεσμικό του ρόλο. Εδωσε λοιπόν μόνο διετή παράταση θητείας στους εντεταλμένους έλληνες εισαγγελείς έως ότου ολοκληρωθούν οι έρευνες που έχουν ανοίξει. Λογικό. Και μετά θα δούμε. Συνεπώς θα πρέπει τώρα η κυρία Κοβέσι να προσφύγει εκείνη στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για να βρει το δίκιο της. Οποτε το βρει. Εύχομαι καλή επιτυχία. Και περιμένω με ανυπομονησία να δω ποιο ευρωπαϊκό δικαστήριο θα εκχωρήσει σε κάποιον θεσμό το ανεξέλεγκτο δικαίωμα να παρατείνει αενάως, αυτοβούλως και με τον τσαμπουκά τη θητεία του. Ούτε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει αποκτήσει ποτέ τέτοιο δικαίωμα για τον εαυτό του. Κι ούτε νομίζω να υπάρχει σε οιαδήποτε δημοκρατική χώρα. Μπορώ λοιπόν να ακούσω τα πάντα. Αλλά στις παλαβομάρες σηκώνω τα χέρια ψηλά. Κατατέθηκαν προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Καλοδεχούμενες. Αν και μου θύμισαν το παλιό πανεπιστημιακό καλαμπούρι με τον καθηγητή που λέει στον φοιτητή για την εργασία του. – Αγαπητέ μου, έχει πολλά πρωτότυπα κι ενδιαφέροντα στοιχεία. Απλώς τα πρωτότυπα δεν είναι ενδιαφέροντα. Και τα ενδιαφέροντα δεν είναι πρωτότυπα. Η πρόταση, για παράδειγμα, να επιλέγουν την ηγεσία της Δικαιοσύνης οι… καθηγητές Πανεπιστημίου είναι στα όρια του εκκεντρικού παραληρήματος. Ενώ και η ιδέα να ανακηρυχθεί το ΕΣΥ «συνταγματικός θεσμός» έχει το γούστο της. Απλώς δεν είναι προφανές τι σημαίνει. Θα κάνουν τις εγχειρήσεις συνταγματολόγοι; Παρ’ όλα αυτά, καλά έκαναν και κατέθεσαν τις προτάσεις τους. Εστω κι αν ο Ανδρουλάκης διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να γίνει αναθεώρηση με υποκλοπές και ΟΠΕΚΕΠΕ. Προφανώς αυτά τα πράγματα δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Αλλά ο άνθρωπος δικαιούται να εκφράσει το παράπονό του τώρα που ο Τσίπρας ξαναβγήκε στο σεργιάνι. Και μια απορία. Προτείνουν στο ΠΑΣΟΚ να επιστρέψει η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας στην πλειοψηφία των 3/5 ώστε να διασφαλίζεται η συναίνεση. Καμία αντίρρηση. Αλλά με ποιους θα γίνει συναίνεση για τον Πρόεδρο; Με εκείνους που δεν μπορεί να γίνει αναθεώρηση λόγω υποκλοπών κι ΟΠΕΚΕΠΕ; Είναι ένα πρόβλημα. Ακόμη περισσότερο που δεν βλέπω εύκολο να σχηματίσει το ΠΑΣΟΚ αναθεωρητική πλειοψηφία με τον Βαρουφάκη και τη Ζωή. Και τότε ποιος ακούει τον Καστανίδη!...

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 14/05/26

Με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουμε, με την πολυεπίπεδη και ξεκάθαρη εξωτερική μας πολιτική, με την ενίσχυση δεσμών με στρατηγικούς εταίρους, τον δημιουργικό μας ρόλο εντός της ΕΕ, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, με την αλλαγή της εικόνα και της φήμη της χώρας μας και την ισχυροποίηση της οικονομίας μας, με την ενδυνάμωση όλων των παραγόντων ισχύος της χώρας, εσωτερικών και εξωτερικών, πετύχαμε την επανενεργοποίηση του διεθνούς παράγοντα και την έναρξη των σχετικών διεργασιών, που ευελπιστούμε, πολύ σύντομα, να οδηγήσουν σε θετική κατάληξη. Θέλω σήμερα, με τον πλέον επίσημο τρόπο, από αυτό το ιστορικό βήμα, να τονίσω ότι για εμάς η λύση δύο κρατών δεν υφίσταται ούτε ως σκέψη. Ποτέ, κυρίες και κύριοι, δεν θα δεχθούμε να συζητήσουμε νομιμοποίηση της παρανομίας. Και ποτέ δεν πρόκειται να υπογράψουμε μονιμοποίηση και νομιμοποίηση του διοικητικού, πολιτικού και εδαφικού ακρωτηριασμού της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στα δικά μας οράματα, το αύριο της Κύπρου κατοχυρώνεται μέσα από την επανένωση της χώρας μας, από το ένα άκρο μέχρι το άλλο: από το Ακρωτήρι του Αποστόλου Ανδρέα μέχρι την μαρτυρική Τηλλυρία και από την Κερύνεια μέχρι την Λεμεσό και την Αμμόχωστο....

Ομιλία Προέδρου

της Κυπριακής Δημοκρατίας

Νίκου Χριστοδουλίδη  ενώπιον της

Ολομέλειας της Βουλής των Ελλήνων

Είναι με αισθήματα βαθύτατου σεβασμού και απεριόριστης εκτίμησης που έχω την ιδιαίτερη τιμή, αλλά και το προνόμιο να απευθύνομαι εκ μέρους του κυπριακού λαού στην Ολομέλεια της Βουλής των Ελλήνων, παρουσία του Πρωθυπουργού και του συνόλου της πολιτικής ηγεσίας της χώρας.

Παρακαλώ, κύριε Πρόεδρε της Βουλής, δεχθείτε τις θερμότατες ευχαριστίες μου για την πρόσκληση που μού απευθύνατε να προσφωνήσω την ειδική αυτή συνεδρίαση. Μεταφέρω μηνύματα αδελφικής αγάπης και παντοτινής ευγνωμοσύνης προς κάθε Ελληνίδα και Έλληνα, τόσο στον μητροπολιτικό ελληνισμό όσο και στην ομογένεια σε όλο τον κόσμο.

Η παρουσία μου εδώ, στον Ναό της Δημοκρατίας, στη χώρα που γέννησε την Δημοκρατία πριν από χιλιάδες χρόνια, συνοδεύεται από το ιστορικό χρέος να αρχίσω την ομιλία μου, μνημονεύοντας τους Έλληνες της Κύπρου που πήραν μέρος σε όλους τους εθνικούς αγώνες.

Σε κάθε γωνιά της ελληνικής επικράτειας, αλλά και πέραν αυτής, υπάρχουν τα οστά αγωνιστών από τη Μεγαλόνησο που θυσιάστηκαν για την ελευθερία, για την ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους και για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Ομοίως, είμαστε υπερήφανοι και ευγνώμονες γιατί τα χώματα της Κύπρου είναι εμποτισμένα με το αίμα των Ελλήνων αδελφών μας που έσπευσαν να υπερασπιστούν την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας μας, μένοντας μέχρι τέλους συνεπείς στο συναπάντημα με την ιστορία και την εθνική επιταγή για ελευθερία, όπως ορίζεται από τα βάθη των αιώνων.

Υποκλινόμαστε, κυρίες και κύριοι, στους ηρωικούς Έλληνες αξιωματικούς, οπλίτες, αλλά και πολίτες, που φώναξαν βροντερό «παρών» και θυσίασαν ό,τι πολυτιμότερο είχαν, για να αποτρέψουν τους διχοτομικούς σχεδιασμούς της Τουρκίας, αρχικά το 1963, τρία μόλις χρόνια μετά τη δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας, του ανεξάρτητου κυπριακού κράτους και, ακολούθως, το 1974, με την παράνομη, βάρβαρη εισβολή του Αττίλα, που συνεχίζει να καταπατά το 37% της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Υποκλινόμαστε επίσης στους Έλληνες αδελφούς μας που τόσα χρόνια μετά παραμένουν αγνοούμενοι, διαβεβαιώνοντας τους οικείους τους ότι ποτέ δεν θα ησυχάσουμε εάν δεν διακριβωθεί η τύχη και του τελευταίου αγνοουμένου της κυπριακής τραγωδίας. Το χρέος μας είναι ακόμη μεγαλύτερο, εάν αναλογιστούμε ότι με τη θυσία τους έβαλαν βάλσαμο στην πληγή που προκάλεσε η πιο σύγχρονη τραγωδία του Ελληνισμού, πληγή που, δυστυχώς, αιμορραγεί μέχρι και σήμερα. Αυτοί κράτησαν ψηλά το λάβαρο της αξιοπρέπειας και κατέκτησαν μια θέση στο πάνθεον των αθανάτων, μαζί με τον Λεωνίδα, τον Κολοκοτρώνη, τον Παλληκαρίδη, τον Αυξεντίου, και πολλούς άλλους, συνεχιστές της ιστορικής μας διαδρομής.

Κυρίες και κύριοι,

Παντοτινή θα είναι η ευγνωμοσύνη μας και έναντι των Ελλήνων αδελφών μας που άνοιξαν τα σπίτια τους και φιλοξένησαν παιδιά από την Κύπρο το μαύρο καλοκαίρι του 1974, που πρόσφεραν δουλειά και φαγητό σε χιλιάδες συμπατριώτες μου, που έδωσαν σε γενεές Κυπρίων την ευκαιρία να κατακτήσουν το φως της γνώσης εδώ, στα Πανεπιστήμια της Ελλάδας. Ποτέ μα ποτέ δεν θα ξεχάσουμε τη βοήθεια που μάς προσφέρατε εκείνες τις δύσκολες ώρες, όταν ο λαός μας, οι παππούδες μας, οι πατεράδες μας αναζητούσαν ένα αποκούμπι ελπίδας, για να κρατηθούν όρθιοι.

Στις τιμημένες στήλες των μνημείων μας και στην Κύπρο και στην Ελλάδα είναι χαραγμένα τα ονόματα των ηρώων που έπεσαν στους ένδοξους αγώνες από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα.

Στην επιτύμβια πλάκα στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη στο Σύνταγμα, μερικά μέτρα από εδώ, υπάρχει χαραγμένο το όνομα της Κύπρου, δίπλα από άλλες τοποθεσίες όπου πολέμησαν Έλληνες. Όλοι αυτοί οι ήρωες είναι οι αρμοί που ενώνουν τους κοινούς μας αγώνες, τις κοινές μας αξίες και τα κοινά μας οράματα, που κατά τον Ηρόδοτο συνθέτουν την εθνική μας ταυτότητα, αλλά και τη συνείδησή μας: το όμαιμον, το ομόγλωσσον, το όμόθρησκον και το ομότροπον.

Κυρίες και Κύριοι,

Ο ιστορικός αυτός χώρος της Βουλής των Ελλήνων, η ευρύτερη περιοχή του κέντρου των Αθηνών που τον περιβάλλει, κάθε πλατεία, κάθε γειτονιά της πόλης, όπως βεβαίως και όλες τις πόλεις της Ελλάδας είναι σιωπηλοί μάρτυρες μείζονων γεγονότων που σημάδεψαν τη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου και της Ελλάδας: Από τη δεκαετία του ’50, όταν οι Έλληνες της Κύπρου εξεγέρθηκαν, διεκδικώντας το αυτονόητο, μέχρι τη μαύρη επταετία της Χούντας των Συνταγματαρχών, που οδήγησε στο προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974, το οποίο χρησιμοποιήθηκε προσχηματικά από την Τουρκία για την παράνομη εισβολή, η ελευθερία παραμένει μέχρι και σήμερα το βασικό διακύβευμα.

Από εκείνο το μαύρο καλοκαίρι του 1974 μέχρι και σήμερα, η Τουρκία διαπράττει με τη βία των όπλων ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα στη μεταπολεμική Iστορία της Ευρώπης και είναι υπόλογη για τη δολοφονία χιλιάδων αμάχων και στρατευσίμων, αρκετοί από τους οποίους παραμένουν αγνοούμενοι. Αυτό που συμβαίνει σήμερα, κυρίες και κύριοι, στην Ουκρανία, και δικαίως προκαλεί την εντονότατη αντίδραση της διεθνούς κοινότητας, διαπράχθηκε στην Κύπρο πριν από μισό αιώνα και, δυστυχώς, οι συνέπειες υφίσταται μέχρι σήμερα.

Τα στοιχεία για την Τουρκία είναι συντριπτικά.

• Για 52 ολόκληρα χρόνια συνεχίζει την παράνομη κατοχή του 37% της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενός κυρίαρχου και ανεξάρτητου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ).
• Απαγορεύει την επιστροφή των προσφύγων στα σπίτια και τις περιουσίες τους.
• Αρνείται να επιτρέψει την πρόσβαση σε αρχεία του κατοχικού στρατού για τη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων, Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών, σε ένα καθαρά ανθρωπιστικό θέμα.
• Παραβιάζει βασικές ελευθερίες και θεμελιώδη δικαιώματα όλων των νόμιμων κατοίκων της Κύπρου, Ελληνοκυπρίων, Τουρκοκυπρίων, Μαρωνιτών, Αρμενίων και Λατίνων.
• Διευρύνει τον παράνομο εποικισμό και την αλλοίωση του δημογραφικού χαρακτήρα της χώρας.
• Εντατικοποιεί την οικονομική, πολιτική, θρησκευτική και κοινωνική χειραγώγηση των Τουρκοκυπρίων συμπατριωτών μας.
• Διώκει πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας που παραμένουν τόσα χρόνια μετά εγκλωβισμένοι στις κατεχόμενες περιοχές.
• Καταστρέφει τη θρησκευτική και πολιτιστική κληρονομιά.
• Εμποδίζει όλους μας να εγκατασταθούμε, να διακινηθούμε, να ζήσουμε ελεύθερα σε όποιο μέρος της πατρίδας μας επιθυμούμε, όπως ακριβώς πράττουν όλοι οι Ευρωπαίοι πολίτες.

Όλα όσα προανέφερα είναι μόνο μερικά από τα τεκμήρια ενός παρατεταμένου τουρκικού εγκλήματος, που παραβιάζει κατάφορα το Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο, τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, σε βάρος της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Συνιστά αδιαμφισβήτητη παραβίαση των θεμελιωδών ελευθεριών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όλων των Κυπρίων-Ευρωπαίων πολιτών, περιλαμβανομένων φυσικά και των Τουρκοκυπρίων συμπατριωτών μας.

Η ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ:

https://youtu.be/PNOv5skNX7E?si=YaO_mNXudTYHL90l

Κυρίες και Κύριοι,

Οι αδικαίωτοι νεκροί και αγνοούμενοι της κυπριακής τραγωδίας, οι πρόσφυγες, οι εγκλωβισμένοι και οι παθόντες, η κάθε οικογένεια που συνεχίζει για 52 ολόκληρα χρόνια να υποφέρει από αυτό το κατ’ εξακολούθηση έγκλημα, ορίζουν το χρέος που έχουμε, για να απαλλαγούμε από τα δεσμά της κατοχής και να απελευθερώσουμε την πατρίδα μας, ώστε να διασφαλίσουμε στους πολίτες της χώρας μας το δικαίωμα να ζήσουν σε συνθήκες ασφάλειας και ευημερίας και να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα όπως όλοι οι Ευρωπαίοι πολίτες.

Έχοντας, λοιπόν, ως όρο εντολής από τον κυρίαρχο λαό την απελευθέρωση και επανένωση της πατρίδας μας, εργαζόμαστε ακατάπαυστα, για να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις επανέναρξης των διαπραγματεύσεων για συνολική επίλυση του Κυπριακού, πάντα στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των ΗΕ, του διαπραγματευτικού κεκτημένου, και φυσικά των αρχών, των αξιών και του Δικαίου της ΕΕ. Και είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι το Ενωσιακό Δίκαιο μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για επίλυση του Κυπριακού, αλλά και ως η σημαντικότερη ασφαλιστική δικλείδα για εφαρμογή μίας λειτουργικής και βιώσιμης λύσης.

Από την πρώτη ημέρα ανάληψης της διακυβέρνησης της χώρας, πριν από τρία και πλέον χρόνια, έχοντας ξεκάθαρη πολιτική βούληση και με διεκδικητικό ρεαλισμό, επιδιώξαμε, στη βάση συγκεκριμένου πλάνου και σχεδιασμού, την ανακίνηση του διεθνούς ενδιαφέροντος για το Κυπριακό. Μεσούσης της παγκόσμιας αναταραχής εξαιτίας δύο πολέμων, στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, μπορέσαμε να τερματίσουμε το επταετές τέλμα, όπως ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας (ΓΓ) των ΗΕ δημόσια ανέφερε, και αυτήν τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη μια υποσχόμενη πρωτοβουλία για επανέναρξη των συνομιλιών.

Παρά τα προβλήματα, τις προκλήσεις, τις δυσκολίες, που σε καμιά απολύτως περίπτωση δεν υποβαθμίζω, επενδύουμε στη διαπραγματευτική προσπάθεια, στη ξεκάθαρη πολιτική βούληση του ΓΓ, με την πεποίθηση ότι θα υπάρξουν πολύ σύντομα χειροπιαστά αποτελέσματα.

Κύριε Πρωθυπουργέ, κύριε Πρόεδρε της Βουλής, κυρίες και κύριοι Βουλευτές,

Σε αυτήν τη τιτάνια προσπάθεια που καταβάλλουμε για απαλλαγή από τα δεσμά της κατοχής δεν αισθανόμαστε ότι είμαστε μόνοι. Έχουμε τη στήριξη πρώτα και κύρια της Ελλάδας, η οποία παραμένει ο πιο συνεπής και ανιδιοτελής μας σύμμαχος. Και θα ήθελα σήμερα, για μια ακόμη φορά, να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μας για τη διαχρονική συμπαράσταση. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η στήριξη που έχουμε από τους εταίρους μας στην ΕΕ. Σημειώνω με ικανοποίηση το γεγονός ότι, μετά από επίπονες δικές μας προσπάθειες, οι επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου απευθύνθηκαν από κοινού στον ΓΓ, καταγράφοντας μια ιστορική, ας μού επιτραπεί ο όρος, επιστολή, με τον πλέον επίσημο τρόπο, εκφράζοντας όχι μόνο το ενδιαφέρον της ΕΕ για το Κυπριακό, αλλά και το πλαίσιο, που πρέπει να διασφαλίζει η επίλυσή του.

Αυτή η κοινή επιστολή μαζί με τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου του 2024, στα οποία γίνεται σαφής διασύνδεση των ευρωτουρκικών με την πρόοδο στο Κυπριακό, ενισχύουν τη διπλωματική και πολιτική μας φαρέτρα και ξεκαθαρίζουν προς πάσα κατεύθυνση ότι το Κυπριακό είναι και ευρωπαϊκό πρόβλημα.

Με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουμε, με την πολυεπίπεδη και ξεκάθαρη εξωτερική μας πολιτική, με την ενίσχυση δεσμών με στρατηγικούς εταίρους, τον δημιουργικό μας ρόλο εντός της ΕΕ, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, με την αλλαγή της εικόνα και της φήμη της χώρας μας και την ισχυροποίηση της οικονομίας μας, με την ενδυνάμωση όλων των παραγόντων ισχύος της χώρας, εσωτερικών και εξωτερικών, πετύχαμε την επανενεργοποίηση του διεθνούς παράγοντα και την έναρξη των σχετικών διεργασιών, που ευελπιστούμε, πολύ σύντομα, να οδηγήσουν σε θετική κατάληξη.

Θέλω σήμερα, με τον πλέον επίσημο τρόπο, από αυτό το ιστορικό βήμα, να τονίσω ότι για εμάς η λύση δύο κρατών δεν υφίσταται ούτε ως σκέψη. Ποτέ, κυρίες και κύριοι, δεν θα δεχθούμε να συζητήσουμε νομιμοποίηση της παρανομίας. Και ποτέ δεν πρόκειται να υπογράψουμε μονιμοποίηση και νομιμοποίηση του διοικητικού, πολιτικού και εδαφικού ακρωτηριασμού της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στα δικά μας οράματα, το αύριο της Κύπρου κατοχυρώνεται μέσα από την επανένωση της χώρας μας, από το ένα άκρο μέχρι το άλλο: από το Ακρωτήρι του Αποστόλου Ανδρέα μέχρι την μαρτυρική Τηλλυρία και από την Κερύνεια μέχρι την Λεμεσό και την Αμμόχωστο.

Κυρίες και κύριοι,

Στην Ιστορία του Ελληνισμού υπήρξαν δεινά που γεννήθηκαν στη μήτρα του διχασμού, εξαιτίας αφρόνων και ολέθριων επιλογών. Ευτυχώς, όμως, φωτεινά είναι τα παραδείγματα, κατά τα οποία ο Ελληνισμός κατέγραψε επιτυχίες, όταν επικρατούσαν συνθήκες συνεννόησης και ξεκάθαρες στρατηγικές επιλογές, με όραμα, με στόχο και με πλάνο. Οι ένδοξες σελίδες της Ιστορίας μας γράφτηκαν με χρυσά γράμματα, όποτε οι Έλληνες ενεργούσαμε μονιασμένοι για την επίτευξη ευγενών στοχεύσεων, με οδηγό τον διεκδικητικό ρεαλισμό, την ορθολογική ανάγνωση των διεθνών εξελίξεων και τον ορθό υπολογισμό του συσχετισμού δυνάμεων, πάντα με ευθυκρισία και πραγματισμό.

Και είμαστε περήφανοι γιατί η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ το 2004, η πιο δραστική μεταβολή μετά την ανεξαρτησία του 1960 και η πιο σημαντική διπλωματική μας επιτυχία από ιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν ακριβώς το αποτέλεσμα του διεκδικητικού ρεαλισμού και της αγαστής, της άριστης συνεργασίας Κύπρου και Ελλάδας. Αυτό το κορυφαίο επίτευγμα, που άλλαξε κυριολεκτικά τη μοίρα της χώρας, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στη σθεναρή στήριξη της Ελλάδας. Πέραν της συμπαράστασης των ελληνικών κυβερνήσεων διαχρονικά, και της πολιτικής ηγεσίας στο σύνολό της, οφείλω να αναγνωρίσω, να εξάρω σήμερα την ουσιαστική συμβολή της Βουλής των Ελλήνων, η οποία με ψήφισμα είχε καταστήσει σαφές προς όλους ότι δεν θα επικύρωνε την διεύρυνση της ΕΕ, εάν δεν περιλάμβανε και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Αυτή η θέση της Ελληνικής Βουλής λειτούργησε καταλυτικά για την επίτευξη του μείζονος εθνικού στόχου της ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ. Σήμερα, είκοσι δύο χρόνια μετά, η Κυπριακή Δημοκρατία είναι πλέον ένα ώριμο μέλος, ένας δημιουργικός εταίρος, με καθοριστική συμβολή στα ευρωπαϊκά δρώμενα. Με σαφή και ξεκάθαρο πολιτικό προσανατολισμό στα μεγάλα θέματα, με διοικητική και οργανωτική επάρκεια, η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί περήφανα, το τρέχον εξάμηνο, με αυτοπεποίθηση την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και γεωοικονομικών προκλήσεων, που δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα των κρατών μελών, δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα της Ένωσης και διακυβεύουν την ενότητα και τη συνοχή μας.

Δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία ότι η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, η αυτονομία σε όλους τους ζωτικούς τομείς είναι εκ των ων ουκ άνευ για τη διαδικασία προς την περαιτέρω ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, για μια Ένωση πιο αυτόνομη, πιο ανεξάρτητη και ισχυρή, ικανή να προστατεύει τους πολίτες της, να προστατεύει τα σύνορά της και τα συμφέροντά της. Και ακριβώς, γι’ αυτήν την ΕΕ εργαζόμαστε.

Κυρίες και κύριοι,

Πολύ πρόσφατα βιώσαμε ακόμη περισσότερο την ανάγκη ετοιμότητας και αυτονομίας της ΕΕ στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, όταν η στρατιωτική Βρετανική Βάση Ακρωτηρίου, που βρίσκεται στην επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, δέχθηκε επίθεση από μη επανδρωμένο αερόχημα.

Η άμεση ανταπόκριση της ελληνικής κυβέρνησης, στο αίτημά μας για ενίσχυση της αμυντικής μας επάρκειας, ήταν ο προπομπός, για να εκδηλωθεί αλληλεγγύη στην πράξη και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και θέλω σήμερα να ευχαριστήσω θερμά τον Πρωθυπουργό για την άμεση, ουσιαστική, έμπρακτη ανταπόκριση. Πέραν της ενίσχυσης του αισθήματος ασφάλειας που προκάλεσε η ελληνική βοήθεια, η άμεση ανταπόκρισή σας υπηρέτησε στον ύψιστο βαθμό και τους ισχυρούς συμβολισμούς που δεν χρειάζονται επεξήγηση. Ήταν, αν θέλετε, η ηθική αποκατάσταση μιας ιστορικής εκκρεμότητας που χάραξε τραυματικά τη συλλογική μνήμη, ειδικότερα της δικής μου γενιάς, με την φράση «η Κύπρος κείται μακράν».

Κυρίες και κύριοι,

Πέραν των ιστορικών δεσμών, Κύπρος και Ελλάδα, δύο νόμιμα αναγνωρισμένες οντότητες στη διεθνή κοινότητα, λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλά και από κοινού, με θεμέλιο τις κοινές αρχές, τις κοινές αξίες, στις οποίες αναφέρθηκα προηγουμένως.

Χαίρομαι, γιατί τα τελευταία χρόνια αυτή η διμερής σχέση δεν είναι συγκυριακή. Η Διακυβερνητική Συνεργασία Κύπρου-Ελλάδας, που συμφωνήθηκε και ξεκίνησε το 2023, είναι ένας θεσμοθετημένος μηχανισμός στρατηγικής συνεργασίας. Δεν πρόκειται για μια ακόμη πολιτική συνάντηση, αλλά για μόνιμο μηχανισμό διακυβέρνησης, με συνέχεια, με λογοδοσία, με απτά αποτελέσματα, που θεμελιώνει ουσιαστικά τις διμερείς μας σχέσεις.

Αυτή η Διακυβερνητική Συνεργασία καλύπτει ένα ευρύ θεματικό φάσμα, που ξεπερνά τα αυστηρά εθνικά θέματα και επεκτείνεται σε τομείς, όπως η Παιδεία, η Υγεία, η Έρευνα και Καινοτομία, ο Εκσυγχρονισμός του κράτους, ο Πολιτισμός, και πολλοί άλλοι τομείς.

Η προστιθέμενη αξία αυτής της Διακυβερνητικής [Συνεργασίας] έγκειται στο ότι επικεντρώνεται σε πολιτικές που στόχο έχουν να βελτιώσουν την καθημερινότητα των πολιτών μας. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι η Διακυβερνητική λειτουργεί και ως πλαίσιο στρατηγικού συντονισμού εντός της ΕΕ, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της τρέχουσας Κυπριακής Προεδρίας, αλλά και της Ελληνικής Προεδρίας το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Η Διακυβερνητική μας Συνεργασία αποδεικνύει επίσης στην πράξη ότι οι δύο χώρες μπορούν να συνεργάζονται όχι μόνο ως ιστορικοί εταίροι, αλλά και ως σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη που συνδιαμορφώνουν πολιτικές. Και ακριβώς πάνω σε αυτό το πολύ στέρεο υπόβαθρο εδράζεται η θεσμική συνεργασία που έχουμε αναπτύξει τα τελευταία τρία χρόνια στο ανώτατο επίπεδο. Και χαίρομαι, διότι οι σχέσεις Κύπρου-Ελλάδας διέρχονται το καλύτερο σημείο, στο οποίο βρέθηκαν ποτέ, ως αποτέλεσμα της μεθοδικής, της απόλυτα ειλικρινούς και αποτελεσματικής συνεργασίας, που αναπτύσσουμε σε μια σειρά από θέματα, με απόλυτο σεβασμό σε ενδεχόμενες διαφορετικές προσεγγίσεις.

Κυρίες και κύριοι,

Ως ο πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας της μεταπολεμικής γενιάς, πατέρας τεσσάρων παιδιών, αντιλαμβάνομαι το ιστορικό βάρος που ανέλαβα έναντι του λαού μου, να εργαστώ, να κάνω ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατόν, για να παραδώσω μια πατρίδα χωρίς στρατό κατοχής, χωρίς συρματοπλέγματα, χωρίς τον φόβο που τραυμάτισε τις ζωές της δικής μου γενιάς, χωρίς την ανασφάλεια που προκαλεί καθημερινά το εύθραυστο status quo.

Την ίδια στιγμή, εξίσου βαριά είναι η ευθύνη που αναλάβαμε, για να εκσυγχρονίσουμε το κυπριακό κράτος, να αναβαθμίσουμε τις υπηρεσίες που προσφέρει στον πολίτη, να γίνει πιο αποτελεσματικό, πιο γρήγορο, πιο προσιτό, πιο φιλικό και ανθρώπινο. Στο πλαίσιο αυτό, ασταμάτητη είναι η προσπάθειά μας για τολμηρές μεταρρυθμίσεις για εκσυγχρονισμό των θεσμών, την ενίσχυση του Κράτους Δικαίου, την πάταξη της διαφθοράς, την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της πατρίδας μας, την επένδυση στην κοινωνική πρόνοια και την ενδυνάμωση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών μας σε όλους τους τομείς. Προϋπόθεση για όλα αυτά, τα οποία, αναμφίβολα, ενισχύουν και το εξωτερικό αποτύπωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και ενισχύουν την προσπάθειά μας για επίτευξη της υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητάς μας, είναι και μια ισχυρή και ανθεκτική οικονομία, μέσα από μια υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική, που διασφαλίζει αναπτυξιακή πορεία προς όφελος του συνόλου του λαού μας και μάς επιτρέπει να ασκούμε στοχευμένη κοινωνική πολιτική.

Με βάση τον κοινωνικό φιλελευθερισμό, που αποτελεί το ιδεολογικοπολιτικό μας πλαίσιο, αντιμετωπίζουμε το κάθε θέμα μέσα από μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση, που συνδυάζει την ατομική πρόοδο με την κοινωνική αλληλεγγύη, ενισχύει το κοινωνικό κράτος και, ταυτόχρονα, ενεργοποιεί όλους τους μοχλούς οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

Και πραγματικά είμαι περήφανος για τις επιδόσεις της κυπριακής οικονομίας, οι οποίες είναι αξιοσημείωτες και συγκρίνονται ευνοϊκά σε σχέση με οικονομικά μεγάλες και ισχυρές χώρες της Ευρώπης, ειδικότερα σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών προκλήσεων. Μόλις χθες ανακοινώθηκε ότι, η προκαταρκτική εκτίμηση για το πρώτο τρίμηνο του 2026, η Κύπρος καταγράφει ρυθμό ανάπτυξης 3%, τον υψηλότερο στην ΕΕ, γεγονός που επιβεβαιώνει την ανθεκτικότητα και τη δυναμική της οικονομίας της. Αυτοί οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, σε συνδυασμό με το σημαντικό δημοσιονομικό πλεόνασμα, το περιορισμένο δημόσιο χρέος και τον χαμηλό πληθωρισμό, μάς επιτρέπουν να αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικά τις εσωτερικές και εξωτερικές κρίσεις και προκλήσεις. Η εύρωστη δημοσιονομική βάση, τα υγιή θεμελιώδη μεγέθη και το ανθεκτικό τραπεζικό σύστημα της χώρας ενισχύουν την δυνατότητα της οικονομίας και μάς επιτρέπουν να επενδύουμε σε τομείς με ιδιαίτερη προστιθέμενη αξία, όπως η Υγεία, η Παιδεία, το Στεγαστικό, το Κράτος Πρόνοιας.

Κύριε Πρωθυπουργέ, κύριε Πρόεδρε της Βουλής, κυρίες και κύριοι,

Από αυτόν εδώ τον χώρο με το θεσμικό εκτόπισμα, το ιστορικό βάρος και τον ισχυρό συμβολισμό, στέλνω προς τις απανταχού Ελληνίδες και Έλληνες το αισιόδοξο μήνυμα ότι η Κύπρος και η Ελλάδα πορεύονται μαζί το δρόμο της προόδου, της ευημερίας, της ανάπτυξης και της ασφάλειας, με τη βεβαιότητα ότι οι μέρες που θα έρθουν για τις χώρες μας και, φυσικά, για τους πολίτες θα είναι ακόμη καλύτερες.

Αντλούμε διδάγματα, δύναμη και πρότυπα από τις αστείρευτες πηγές του ιστορικού μας παρελθόντος, που λειτουργεί ως θεμέλιο για την οικοδόμηση ενός ανθεκτικού μέλλοντος, κατά τρόπο βιώσιμο και πραγματιστικό.

Σφίγγω νοερά το χέρι όλων σας και, μαζί με τις θερμές μου ευχαριστίες εκ μέρους του κυπριακού λαού γι’ αυτήν την ιδιαιτέρα τιμητική φιλοξενία από το ελληνικό κοινοβούλιο, σάς μεταφέρω την ειλικρινή διαβεβαίωση ότι θα συνεχίσω να εργάζομαι για την επίτευξη των μείζονων εθνικών επιδιώξεων προς αμοιβαίο όφελος.

Η απελευθέρωση και η επανένωση της Κύπρου είναι το τάμα που ενώνει όλους μας, σε Κύπρο και Ελλάδα, ανεξάρτητα από κομματικές επιλογές ή ιδεολογικές προτιμήσεις. Η βαριά οφειλή έναντι όλων εκείνων στην Κύπρο και στην Ελλάδα που αγωνίστηκαν για τα οικουμενικά ιδανικά της Δημοκρατίας, της Δικαιοσύνης, της Ελευθερίας, και το χρέος προς όλους όσοι θυσιάστηκαν, για να είμαστε εμείς σήμερα ελεύθεροι, δεν μάς επιτρέπουν να συμφιλιωθούμε με οτιδήποτε λιγότερο.

Πάνω στη δική τους παρακαταθήκη πατάμε γερά, ατενίζουμε το αύριο με αισιοδοξία, με τη σιγουριά του ποιητή ότι λίγο ακόμα θα ιδούμε τις αμυγδαλιές ν’ ανθίζουν, τα μάρμαρα να λάμπουν στον ήλιο, τη θάλασσα να κυματίζει. Λίγο ακόμα, να σηκωθούμε, λίγο ψηλότερα.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.

Αγαπητέ Mario, Το 2012, βοήθησες την Ευρώπη να πιστέψει ότι το ευρώ θα αντέξει. Το 2024, προκάλεσες την Ευρώπη να διασφαλίσει ότι η ευημερία, η ασφάλεια και η σημασία της θα αντέξουν επίσης. Σήμερα, στο Άαχεν, τιμούμε αυτό και πολλά άλλα. Τιμούμε τον άνθρωπο που συνέβαλε στη διατήρηση της Ευρώπης σε μια στιγμή υπαρξιακού κινδύνου και τιμούμε τον Ευρωπαίο που μας ζητά τώρα να ανανεώσουμε την Ευρώπη, προτού ένας διαφορετικός κίνδυνος καταστεί μη αναστρέψιμος. Πάνω απ’ όλα, όμως, Mario, η Ευρώπη σού χρωστάει ευγνωμοσύνη όχι μόνο για τις αποφάσεις που έλαβες σε στιγμές κρίσης, αλλά και για το πρότυπο υπηρεσίας στα κοινά που εκπροσωπείς: θάρρος που βασίζεται στο αίσθημα του καθήκοντος, πατριωτισμός που συνοδεύεται από ευρωπαϊκή ευθύνη, και μια αληθινή ευρωπαϊκή ψυχή, που πηγάζει από μια κοινή ταυτότητα, ένα μείγμα Δύσης και Ανατολής, Βορρά και Νότου. Το Βραβείο Καρλομάγνου αποτελεί αναγνώριση της προσφοράς. Όμως, στην περίπτωσή σας, αποτελεί επίσης μια υπενθύμιση για όλους μας. Το έργο της Ευρώπης δεν τελειώνει ποτέ. Η ενότητα δεν είναι ποτέ δεδομένη. Η δύναμη δεν κληροδοτείται στο διηνεκές. Ηγεσία σημαίνει να λέμε την αλήθεια, ακόμα κι αν είναι δυσάρεστη. Και η παρακμή δεν είναι κάτι μοιραίο, αν το θάρρος έρθει την κατάλληλη στιγμή....

 

Χαιρετισμός Πρωθυπουργού  στην 

τελετή απονομής του «Βραβείου Καρλομάγνου» στον Mario Draghi, 

στο Άαχεν της Γερμανίας

14 Μαΐου 2026

Κυρία Πρόεδρε von der Leyen, κ. Καγκελάριε Merz, κ. Δήμαρχε Ziemons, Δρ Draghi, αγαπητέ Mario, αξιότιμοι καλεσμένοι, κυρίες και κύριοι,

Είναι μεγάλη τιμή και προνόμιο να βρίσκομαι εδώ, στο Άαχεν, μια πόλη που φέρει τόσες πολλές αναμνήσεις της Ευρώπης.

Το Άαχεν μας υπενθυμίζει ότι η Ευρώπη δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια «γεωγραφική κατασκευή». Ήταν πάντα μια ιδέα, και κάτι περισσότερο από αυτό, ήταν μια επιλογή: μια επιλογή που έκαναν ξανά και ξανά έθνη με διαφορετική ιστορία, γλώσσα, συμφέροντα και, συχνά, οδυνηρές αναμνήσεις, για να συνδέσουν το μέλλον τους.

Αυτός είναι ο λόγος που το βραβείο αυτό έχει τόσο μεγάλη σημασία. Τιμά όσους όχι μόνο πίστεψαν στην Ευρώπη, αλλά και την ενίσχυσαν όταν η Ευρώπη το χρειαζόταν περισσότερο. Όσους βοήθησαν την Ένωσή μας να αντέξει στιγμές σοβαρού κινδύνου. Όσους μπόρεσαν να δουν πέρα από τον ορίζοντα και να μας προετοιμάσουν για ένα αβέβαιο μέλλον.

Σήμερα, τιμούμε έναν από αυτούς τους αληθινούς Ευρωπαίους: τον Mario Draghi.

Mario, η ζωή σου χαρακτηρίζεται από πνευματική σοβαρότητα, προσωπική πειθαρχία, αφοσίωση στους θεσμούς και το θάρρος να αναλαμβάνεις ηγετικό ρόλο σε στιγμές που η διστακτικότητα θα ενείχε πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο από την τολμηρή δράση.

Έχετε υπηρετήσει τη χώρα σας και την Ευρώπη ως οικονομολόγος, ως κεντρικός τραπεζίτης, ως Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ως Πρωθυπουργός και τώρα και πάλι ως μία από τις σημαντικότερες φωνές στον διάλογο για το μέλλον της Ευρώπης.

Για όσους από εμάς ανήκουμε σε μια άλλη γενιά, ήσασταν πηγή έμπνευσης για το τι σημαίνει πραγματικά να υπηρετείς τα κοινά. Πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, ο Max Weber, στο εμβληματικό του δοκίμιο «Η πολιτική ως επάγγελμα» -που αποτελεί υποχρεωτική ανάγνωση για όλους τους πολιτικούς, θα προσέθετα-, έγραψε για την ηθική της ευθύνης. Αυτή ακριβώς η αίσθηση ευθύνης, όχι μόνο απέναντι στη χώρα σας αλλά και απέναντι στο ευρωπαϊκό εγχείρημα στο σύνολό του, ήταν πάντα η ηθική «πυξίδα» σας.

Ίσως το βαθύτερο χαρακτηριστικό που διατρέχει τη μακρά καριέρα σας είναι το γεγονός ότι βοηθήσατε την Ευρώπη να αντικρίσει με κριτικό βλέμμα τον εαυτό της στον παγκόσμιο οικονομικό και γεωπολιτικό «καθρέφτη».

Η Ευρώπη, όπως γνωρίζετε, διακρινόταν πάντοτε για τις διαδικασίες, τη διαβούλευση και τους συμβιβασμούς. Αυτά δεν αποτελούν αδυναμίες, έτσι λειτουργεί μια Ένωση δημοκρατιών. Υπάρχουν, όμως, στιγμές στην ιστορία όπου απαιτείται θάρρος, τόλμη και την ικανότητα να πούμε ξεκάθαρα: «αυτό είναι το μέγεθος της πρόκλησης, και αυτό πρέπει να γίνει για να την αντιμετωπίσουμε».

Και βέβαια, η πιο γνωστή από αυτές τις στιγμές ήρθε το 2012. Η Ευρώπη βρισκόταν αντιμέτωπη με μια κρίση που δεν ήταν μόνο οικονομική, αλλά και υπαρξιακή. Οι αγορές αμφισβητούσαν το μέλλον του ενιαίου νομίσματος. Οι πολίτες ανησυχούσαν. Οι κυβερνήσεις ήταν διχασμένες. Η πιθανότητα κατακερματισμού, που κάποτε ήταν σχεδόν αδιανόητη, είχε γίνει πραγματικότητα.

Η ΟΜΙΛΙΑ ΣΕ ΑΡΧΕΙΟ ΒΙΝΤΕΟ:

https://youtu.be/17c3h9uEMhQ?si=6gOB9BboVgJTM1UK

Έπειτα, στο Λονδίνο, όπως είπε ο Friedrich, ο Mario Draghi είπε τα λόγια που άλλαξαν τον ρου της ιστορίας του ευρώ: «Στο πλαίσιο της εντολής μας, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι έτοιμη να κάνει ό,τι χρειαστεί για να διαφυλάξει το ευρώ. Και πιστέψτε με, αυτό θα είναι αρκετό». Δεν χρειάστηκε καν να υψώσεις τη φωνή σου, Mario.

Καμία χώρα δεν υπέφερε περισσότερο από την Ελλάδα κατά τη διάρκεια της κρίσης της Ευρωζώνης. Δεν είμαστε ευγνώμονες μόνο σε όσους έσωσαν το ευρώ, αλλά και σε όσους πάλεψαν σκληρά για να πείσουν τον καθένα εκείνη την εποχή ότι η Ευρωζώνη ήταν τόσο ισχυρή όσο και ο πιο αδύναμος κρίκος της. Σ’ ευχαριστώ, Mario, που πίστεψες στην επιμονή μας. Σ’ ευχαριστώ, Jean-Claude, που στήριξες τη χώρα μου σε μια εποχή που οι σκεπτικιστές επέμεναν ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να μεταρρυθμιστεί.

Η διαδρομή από το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της κρίσης της Ευρωζώνης έως την προεδρία του Eurogroup ήταν μακρά και επώδυνη. Αλλά ένα πράγμα είναι βέβαιο: ο ελληνικός λαός αποδείχθηκε άξιος της εμπιστοσύνης της Ευρώπης.

Κυρίες και κύριοι,

Σήμερα, ο Mario Draghi τιμάται όχι μόνο για όσα έκανε το 2012. Αναγνωρίζεται, επίσης, επειδή, τα τελευταία χρόνια, είπε ξανά στην Ευρώπη αυτό που πρέπει να ακούσει, σε μια γλώσσα που είναι ωμή και -ευπρόσδεκτα- μη διπλωματική.

Αυτή τη φορά, ο κίνδυνος είναι διαφορετικός. Δεν αφορά το ξαφνικό ενδεχόμενο κατάρρευσης του ευρώ. Η απειλή είναι πιο αθόρυβη, πιο αργοκίνητη και, ίσως γι’ αυτόν τον λόγο, πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί.

Πρόκειται για τη σταδιακή διάβρωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης: το διευρυνόμενο χάσμα στην παραγωγικότητα και την καινοτομία, τον κατακερματισμό των κεφαλαιαγορών και των αγορών ενέργειας, τη δυσκολία αύξησης του μεγέθους των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, την εξάρτηση από τρίτους όσον αφορά κρίσιμες τεχνολογίες, την ενέργεια, τις αμυντικές δυνατότητες και τις στρατηγικές αλυσίδες εφοδιασμού. Πρόκειται για τον κίνδυνο η Ευρώπη να παύσει να είναι ο δημιουργός του μέλλοντός της και να καταστεί περισσότερο θεατής αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού.

Αυτή είναι η προειδοποίηση στην «καρδιά» της έκθεσης Draghi. Δεν πρέπει να την αντιμετωπίσουμε απλώς ως ένα ακόμη έγγραφο προς συζήτηση σε συνέδρια που διοργανώνουν κέντρα μελετών. Πρόκειται για ένα κάλεσμα αφύπνισης. Ταυτόχρονα, αποτελεί και ένα λεπτομερές σχέδιο δράσης για το τι πρέπει να γίνει.

Μας υπενθυμίζει ότι η οικονομική ισχύς δεν είναι πολυτέλεια, η ανταγωνιστικότητα δεν είναι μια στενή οικονομική έννοια. Αυτά είναι τα θεμέλια για όλα τα άλλα που εκτιμούμε: για το κοινωνικό μας μοντέλο, την παγκόσμια επιρροή μας, τη δημοκρατία μας και τις ευκαιρίες για την επόμενη γενιά.

Το 2012, η φράση «ό,τι χρειαστεί» σήμαινε τη διατήρηση του ευρώ. Σήμερα, το ερώτημα είναι τι απαιτούν από εμάς αυτές οι λέξεις τώρα.

Απαιτούν, καταρχάς, η Ευρώπη να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της. Αν δεν αναπτυχθούμε, δεν μπορούμε να επενδύσουμε. Αν δεν καινοτομήσουμε, θα καταστούμε εξαρτημένοι. Αν οι επιχειρήσεις μας δεν μπορούν να αναπτυχθούν, οι ιδέες μας θα αξιοποιηθούν εμπορικά αλλού. Και αν η βιομηχανική μας βάση αποδυναμωθεί, το ίδιο θα συμβεί και με το στρατηγικό μας βάρος.

Η Ευρώπη πρέπει να γίνει ένας τόπος όπου οι ιδέες μπορούν να μετατραπούν σε επιχειρήσεις και οι επιχειρήσεις να αναδειχθούν σε παγκόσμιους ηγέτες. Ένας τόπος όπου η καινοτομία χρηματοδοτείται, δεν οδεύει στο εξωτερικό. Ένας τόπος όπου η βιομηχανία δεν αντιμετωπίζεται ως κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά ως στρατηγικό πλεονέκτημα για το μέλλον.

Δεύτερον, η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα το ζήτημα της ασφάλειας, με την ευρύτερη έννοια του όρου. Ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας γκρέμισε την ψευδαίσθηση ότι η ειρήνη στην ήπειρό μας ίσχυε αξιωματικά και δεν θα αμφισβητούνταν ποτέ. Ωστόσο, η ασφάλεια σήμερα εκτείνεται πολύ πέρα από την άμυνα. Περιλαμβάνει την ενέργεια, την ανθεκτικότητα στον κυβερνοχώρο, τα σύνορα, τις κρίσιμες υποδομές, την τεχνολογία, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την προστασία των δημοκρατικών μας θεσμών. Μια Ευρώπη που δεν μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό της δεν μπορεί να είναι πλήρως κυρίαρχη.

Τρίτον, η Ευρώπη πρέπει να οικοδομήσει πραγματική στρατηγική αυτονομία. Η στρατηγική αυτονομία, όπως έχουμε συζητήσει πολλές φορές στο Συμβούλιο, δεν σημαίνει απομόνωση, δεν σημαίνει προστατευτισμό, δεν σημαίνει αντιαμερικανισμό. Δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη απομακρύνεται από τους συμμάχους της. Αντιθέτως, μια ισχυρότερη Ευρώπη είναι καλύτερος σύμμαχος, μια πιο ικανή Ευρώπη είναι πιο αξιόπιστος εταίρος, μια Ευρώπη που συνομολογεί εμπορικές συμφωνίες με εταίρους που μοιράζονται τις ίδιες αξίες είναι μια Ευρώπη με αυτοπεποίθηση.

Η στρατηγική αυτονομία σημαίνει απλώς ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει κυρίαρχες αποφάσεις. Δεν πρέπει να εξαρτόμαστε μόνιμα από άλλους όσον αφορά τις τεχνολογίες που διαμορφώνουν τις οικονομίες μας, τις αμυντικές δυνατότητες που προστατεύουν τους πολίτες μας, την ενέργεια που τροφοδοτεί τις βιομηχανίες μας ή τις εισροές στη βιομηχανία μας που διατηρούν την ευημερία μας.

Η στρατηγική αυτονομία αποτελεί, στον πυρήνα της, μια πράξη υπευθυνότητας, αυτοσεβασμού και μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας.

Αυτή είναι η νέα έννοια της φράσης «ό,τι κι αν χρειαστεί»: ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια και η δυνατότητα να ενεργούμε με δική μας πρωτοβουλία.

Επιτρέψτε μου να προσθέσω δύο τελευταία σημεία.

Αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα το ζήτημα της ασφάλειας της Ευρώπης, τότε η συλλογική μας άμυνα πρέπει να καταστεί κεντρικό στοιχείο της γεωπολιτικής μας σκέψης. Η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής -το Άρθρο 42, παράγραφος 7, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση- παρέχει το πλαίσιο. Έχει έρθει ο χρόνος να το καταστήσουμε επιχειρησιακά αξιόπιστο, πολιτικά ουσιαστικό και πρακτικά εφαρμόσιμο σε περιόδους κρίσης.

Και οι πρόσφατες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδίως η άμεση και αποφασιστική στήριξη που προσέφεραν κράτη μέλη -μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία και η Ισπανία- προς την Κύπρο, αποδεικνύουν ότι η αρχή αυτή δεν είναι αφηρημένη. Μπορεί να καθοδηγήσει την πραγματική ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και δράση.

Πρόκειται για μια φιλόδοξη ατζέντα, απαιτεί φιλόδοξη χρηματοδότηση. Τα ιδιωτικά κεφάλαια πρέπει να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να ολοκληρωθεί η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Ωστόσο, οι δημόσιες επενδύσεις θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας. Οι κοινές μας προτεραιότητες πρέπει να αντικατοπτρίζονται σε έναν ευρωπαϊκό προϋπολογισμό που να ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες μας.

Και όπου αντιμετωπίζουμε πραγματικά κοινές προκλήσεις, όπως η ενέργεια και η άμυνα, θα πρέπει να παραμείνουμε ανοιχτοί στον κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό. Διότι τα κοινά αγαθά δικαιολογούν κοινά εργαλεία και οι κοινές προκλήσεις απαιτούν από κοινού θάρρος και τους απαραίτητους συμβιβασμούς. Όλοι πρέπει να θυσιάσουμε κάτι προκειμένου να ενισχύσουμε την Ευρώπη συνολικά.

Αγαπητέ Mario,

Το 2012, βοήθησες την Ευρώπη να πιστέψει ότι το ευρώ θα αντέξει. Το 2024, προκάλεσες την Ευρώπη να διασφαλίσει ότι η ευημερία, η ασφάλεια και η σημασία της θα αντέξουν επίσης.

Σήμερα, στο Άαχεν, τιμούμε αυτό και πολλά άλλα. Τιμούμε τον άνθρωπο που συνέβαλε στη διατήρηση της Ευρώπης σε μια στιγμή υπαρξιακού κινδύνου και τιμούμε τον Ευρωπαίο που μας ζητά τώρα να ανανεώσουμε την Ευρώπη, προτού ένας διαφορετικός κίνδυνος καταστεί μη αναστρέψιμος.

Πάνω απ’ όλα, όμως, Mario, η Ευρώπη σού χρωστάει ευγνωμοσύνη όχι μόνο για τις αποφάσεις που έλαβες σε στιγμές κρίσης, αλλά και για το πρότυπο υπηρεσίας στα κοινά που εκπροσωπείς: θάρρος που βασίζεται στο αίσθημα του καθήκοντος, πατριωτισμός που συνοδεύεται από ευρωπαϊκή ευθύνη, και μια αληθινή ευρωπαϊκή ψυχή, που πηγάζει από μια κοινή ταυτότητα, ένα μείγμα Δύσης και Ανατολής, Βορρά και Νότου.

Το Βραβείο Καρλομάγνου αποτελεί αναγνώριση της προσφοράς. Όμως, στην περίπτωσή σας, αποτελεί επίσης μια υπενθύμιση για όλους μας. Το έργο της Ευρώπης δεν τελειώνει ποτέ. Η ενότητα δεν είναι ποτέ δεδομένη. Η δύναμη δεν κληροδοτείται στο διηνεκές. Ηγεσία σημαίνει να λέμε την αλήθεια, ακόμα κι αν είναι δυσάρεστη. Και η παρακμή δεν είναι κάτι μοιραίο, αν το θάρρος έρθει την κατάλληλη στιγμή.

Ας αποχαιρετήσουμε λοιπόν το Άαχεν όχι μόνο με αίσθημα ευγνωμοσύνης, αλλά και με αποφασιστικότητα. Ας λάβουμε σοβαρά υπόψη την προειδοποίηση. Ας αξιοποιήσουμε με σύνεση τον οδικό χάρτη. Ας βρούμε κοινό τόπο όπου η Ευρώπη απαιτεί συμβιβασμούς, ας επενδύσουμε όπου η Ευρώπη απαιτεί κλίμακα, ας προχωρήσουμε σε μεταρρυθμίσεις όπου η Ευρώπη απαιτεί θάρρος και ας οικοδομήσουμε όπου η Ευρώπη απαιτεί δυνατότητες.

Δεν χρειάζεται να επανεφεύρουμε τους εαυτούς μας. Χρειάζεται μόνο να πιστέψουμε στους εαυτούς μας. Και ας αποδείξουμε, για άλλη μια φορά, ότι όταν η Ευρώπη αποφασίζει να κάνει ό,τι χρειαστεί, μπορεί ακόμα να διαμορφώνει την ιστορία.

Σας ευχαριστώ.