Η Εθνική Άμυνα δεν οφείλει να αντιμετωπίζει τις startups απλώς ως προμηθευτές ή μεταπωλητές τεχνολογικών λύσεων. Οφείλει να τις αντιμετωπίζει ως δυνητικούς στρατηγικούς εταίρους. Η συμμετοχή του εγχώριου ψηφιακού οικοσυστήματος στην υλοποίηση της Ατζέντας 2030 αφορά ακριβώς στη μετατροπή της επιχειρησιακής αναγκαιότητας, μέσω της τεχνολογικής γνώσης, σε στρατηγικό πλεονέκτημα και συναφή ικανότητα. Και αυτή η μετάβαση, από τη διανοητική σύλληψη στην υλοποίηση, είναι το πραγματικό νόημα της μετατροπής του οράματος σε αποτέλεσμα. Το ίδιο σαφείς, όμως, πρέπει να είναι και οι απαιτήσεις μας προς τις ίδιες τις startups. Η πρόκληση για αυτές δεν είναι μόνον να αναπτύξουν μία πρωτότυπη ιδέα. Είναι να τη μετατρέψουν τάχιστα σε αξιόπιστο, ανθεκτικό και επιχειρησιακώς χρήσιμο και αξιοποιήσιμο αποτέλεσμα, το οποίο να πληροί στρατιωτικά πρότυπα, προδιαγραφές ασφαλείας και απαιτήσεις πιστοποίησης ασφαλείας. Χρειαζόμαστε ασφαλείς και ταχείες τεχνολογίες, λύσεις ικανές να καλύπτουν κρίσιμο μέρος της επιχειρησιακής απαίτησης, να δοκιμάζονται γρήγορα, να βελτιώνονται προοδευτικά και να ενσωματώνονται χωρίς περιττές γραφειοκρατικές αγκυλώσεις. Η καινοτομία για την Άμυνα δεν είναι πεδίο θεωρητικών ασκήσεων. Είναι πεδίο αξιοπιστίας, χρόνου, ευθύνης και αποτελέσματος.....

Η ομιλία του Αρχηγού

ΓΕΕΘΑ Στρατηγού

Δημ. Χούπη στην έναρξη

του DEFEA CONFERENCE 2026

Περιποιεί ιδιαίτερη τιμή η συμμετοχή μου στο DEFEA Conference, σε μία διοργάνωση η οποία αναδεικνύει, με ενάργεια και στρατηγική διαύγεια, τις μείζονες μεταβολές που συντελούνται στο σύγχρονο περιβάλλον ασφαλείας. Η θεματική του παρόντος συνεδρίου, υπό το πρίσμα της αμυντικής καινοτομίας, της μεταφοράς τεχνολογίας, της στρατηγικής αυτονομίας και του μετασχηματισμού της αμυντικής βιομηχανικής βάσης, συνάπτεται αδιαρρήκτως με τον πυρήνα της εθνικής ισχύος, της επιχειρησιακής ετοιμότητας και της στρατηγικής προπαρασκευής του μέλλοντος. 

Στο πλαίσιο αυτό, η σχέση των νεοφυών επιχειρήσεων με το αμυντικό οικοσύστημα δεν αποτελεί μία περιφερειακή συζήτηση τεχνολογικής πολιτικής, ούτε ένα επιμέρους κεφάλαιο του γενικότερου διαλόγου περί καινοτομίας. Αποτελεί κατ’ ουσίαν ζήτημα στρατηγικής τάξεως, διότι άπτεται της ίδιας της δυνατότητας του κράτους να μετατρέπει εγκαίρως την ιδέα σε ικανότητα, τη γνώση σε επιχειρησιακό αποτέλεσμα και την τεχνολογική υπεροχή σε αποτρεπτική ισχύ. 

Η Εθνική Άμυνα της Χώρας εισέρχεται ήδη σε μία νέα εποχή, όπου η επιχειρησιακή ισχύς συνδέεται απαράγραπτα με την τεχνολογική καινοτομία, με την ταχύτητα επιχειρησιακής ωρίμανσης των τεχνολογικών λύσεων και με την επίτευξη δυναμικών συνεργειών με το εγχώριο οικοσύστημα ψηφιακής τεχνολογίας και καινοτομίας. 

Η έννοια της ασφάλειας στον 21ο αιώνα έχει ήδη δομικώς επαναπροσδιοριστεί. Τα κράτη δεν καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν μόνον συμβατικές απειλές με γραμμικά χαρακτηριστικά, αλλά ένα δυναμικό, πολυπαραγοντικό και μη γραμμικό πλέγμα κινδύνων, εντός του οποίου αλληλεπιδρούν γεωπολιτικές ανακατατάξεις, υβριδικές απειλές, κυβερνοεπιθέσεις, ακριβής στοχοποίηση κρίσιμων υποδομών σε πραγματικό χρόνο, μεθοδευμένη απόπειρα επηρεασμού της αντίληψης και ταχύτατη εργαλειοποίηση τεράστιου όγκου ανεπεξέργαστης πληροφορίας. 

Ως εκ τούτου, η ασφάλεια δεν εξαντλείται πλέον στα στενά όρια της παραδοσιακής στρατιωτικής ισχύος. Καθίσταται πολυεπίπεδη, δικτυοκεντρική, πολυχωρική και άμεσα συναρτημένη με την ικανότητα των κρατών να συνθέτουν πληροφορία, τεχνολογία, βιομηχανική δυνατότητα, επιχειρησιακή ετοιμότητα και ταχύτητα προσαρμογής σε ένα ενιαίο στρατηγικό αποτέλεσμα 

Σε αυτό το πολυεπίπεδο επιχειρησιακό πεδίο, η καινοτομία παύει να εκλαμβάνεται ως χρήσιμη, πλην δευτερεύουσα συνιστώσα στην αμυντική λειτουργία. Αντιθέτως, καθίσταται δομικός συντελεστής της αποτροπής, της ανθεκτικότητας και της επιχειρησιακής υπεροχής. Εξάλλου, η τεχνολογική πρόοδος αποκτά αληθινή στρατηγική αξία μόνον όταν ενσωματώνεται εγκαίρως στην εθνική στρατηγική, μετατρέπεται σε πραγματική επιχειρησιακή δυνατότητα και στηρίζεται από ανθεκτική βιομηχανική και τεχνολογική βάση. Και ακριβώς σε αυτό το σημείο εισέρχονται οι νεοφυείς (startups) και οι ταχέως αναπτυσσόμενες (scaleups) επιχειρήσεις, ως καίριοι φορείς επιτάχυνσης, εξειδίκευσης, ευελιξίας και τεχνολογικής τόλμης. 

Οι νεοφυείς επιχειρήσεις διαθέτουν χαρακτηριστικά τα οποία, στον αμυντικό χώρο, αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Διαθέτουν βραχύτερους κύκλους ανάπτυξης, αυξημένη ευχέρεια πειραματισμού, υψηλή εξειδίκευση σε τεχνολογίες αιχμής και μεγαλύτερη ικανότητα να λειτουργούν σε συνθήκες τεχνολογικής αβεβαιότητας. Σε ένα περιβάλλον όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη, η ανάλυση μεγάλων δεδομένων, τα αυτόνομα και μη επανδρωμένα συστήματα, οι εφαρμογές κυβερνοασφάλειας, οι τεχνολογίες Διαστήματος, οι προηγμένοι αισθητήρες και οι ψηφιακές πλατφόρμες 

Η σύγχρονη εμπειρία αποδεικνύει ότι η καινοτομία που φθάνει πρώτη στο πεδίο, ωριμάζει γρήγορα και ενσωματώνεται εγκαίρως στον σχεδιασμό δυνατοτήτων δύναται να επηρεάσει δυσανάλογα το επιχειρησιακό αποτέλεσμα. Δεν συνιστά, συνεπώς, υπερβολή να υποστηριχθεί ότι η σύγχρονη στρατιωτική ισχύς δεν κρίνεται μόνον από την ποσότητα των μέσων ή το ύψος των επενδύσεων, αλλά ολοένα και περισσότερο από την ικανότητα ενός κράτους να συμπιέζει τον χρόνο μεταξύ σύλληψης, ανάπτυξης, δοκιμής, υιοθέτησης και επιχειρησιακής αξιοποίησης μίας λύσεως. 

Εδώ ακριβώς εδράζεται και η σημασία των startups. Διατείνομαι ότι η αξία των νεοφυών επιχειρήσεων δεν πρέπει να προσεγγίζεται με όρους επιφανειακής τεχνολογικής αισιοδοξίας. Οι startups δεν είναι σημαντικές επειδή είναι “καινοφανείς”. Είναι σημαντικές όταν και εφόσον είναι σε θέση να μετατρέπουν ταχέως μία τεχνολογική σύλληψη σε λύση επιχειρησιακής συνάφειας. Το πραγματικό τους πλεονέκτημα έγκειται στο ότι μπορούν να λειτουργούν εγγύτερα στο πρόβλημα, ταχύτερα στον κύκλο ανάπτυξης και ευέλικτα στην προσαρμογή. Υπό αυτή την έννοια, δεν υποκαθιστούν τη βιομηχανία. Την τροφοδοτούν με ταχύτητα, εξειδίκευση και τεχνολογική δημιουργικότητα. Δεν έρχονται να ακυρώσουν τις κλασικές βιομηχανικές και θεσμικές δομές. Έρχονται να καλύψουν το κρίσιμο κενό ανάμεσα στην ιδέα, στην πρωτοτυποποίηση, στην επιχειρησιακή δοκιμή και στην ταχεία επιχειρησιακή ωρίμανση. 

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η διεθνής τάση έχει μεταβληθεί τόσο αισθητά. Τα ώριμα αμυντικά οικοσυστήματα δεν αρκούνται πλέον σε γενικές διακηρύξεις περί καινοτομίας. Οργανώνονται γύρω από αρχιτεκτονικές πρόκλησης και επιτάχυνσης, από δίκτυα πεδίων δοκιμών, από πρόσβαση των καινοτόμων επιχειρήσεων σε τελικούς χρήστες και από μηχανισμούς επιχειρησιακού πειραματισμού και υιοθέτησης. Το ΝΑΤΟ, μέσω του Επιταχυντή Αμυντικής Καινοτομίας για τον Βόρειο Ατλαντικό (Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic - DIANA), λειτουργεί ήδη με ανταγωνιστικές προκλήσεις σε τεχνολογίες βαθιάς τεχνολογίας διττής χρήσης, προσφέροντας χρηματοδότηση, προγράμματα επιτάχυνσης, χώρους δοκιμών και πρόσβαση σε επενδυτές και τελικούς χρήστες. 

Παραλλήλως, το Επενδυτικό Ταμείο Καινοτομίας του ΝΑΤΟ (NATO Innovation Fund) έχει διαμορφωθεί ως πολυκρατικό επενδυτικό σχήμα άνω τουενός δισεκατομμυρίου ευρώ για τεχνολογίες αιχμής. Αντιστοίχως, η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του Ευρωπαϊκού Σχήματος Αμυντικής Καινοτομίας (European Defence Innovation Scheme - EUDIS), έχει ήδη στραφεί σε επιταχυντές, χώρους δοκιμών, επαφή με τελικούς χρήστες και επενδυτές, ενώ η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Άμυνας, μέσω του Κόμβου Ευρωπαϊκής Αμυντικής Καινοτομίας (Hub for European Defence Innovation - HEDI), έχει μετατοπίσει το βάρος προς τον επιχειρησιακό πειραματισμό και την επιτάχυνση της υιοθέτησης ικανοτήτων. 

Η διεθνής αυτή μετατόπιση επιβεβαιώνει κάτι ουσιώδες: ότι η σχέση των startups με το αμυντικό οικοσύστημα δεν μπορεί να είναι ούτε ευκαιριακή ούτε αποσπασματική ούτε αμιγώς συμβατική. Οφείλει να είναι θεσμική, επιχειρησιακή και αμοιβαία μετασχηματιστική. Οι νεοφυείς επιχειρήσεις δεν πρέπει να καλούνται απλώς να παρουσιάζουν ιδέες. Πρέπει να εντάσσονται σε μία δομημένη διαδικασία, διά της οποίας η επιχειρησιακή απαίτηση μετασχηματίζεται σε τεχνολογική πρόκληση, η πρόκληση σε απόδειξη εφικτότητας (proof of concept), η απόδειξη εφικτότητας σε πρωτότυπο (prototype), το πρωτότυπο σε δοκιμή και επιχειρησιακή επικύρωση, και η επικυρωμένη λύση σε αξιοποιήσιμη επιχειρησιακή δυνατότητα.

Άλλως ειπείν, η συζήτηση για τις startups στην Άμυνα οφείλει να μετακινηθεί από το επίπεδο της γενικής ευμένειας στο επίπεδο της θεσμικής αρχιτεκτονικής. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι η παραγωγή καινοτομίας, αλλά η ωρίμανση, η πιστοποίηση, η ενσωμάτωση και η κλιμάκωσή της. Διότι μία ιδέα, όσο ευφυής και καινοτόμα και αν είναι, εάν δεν δύναται να δοκιμασθεί υπό ρεαλιστικές συνθήκες, εάν δεν πληροί τις απαιτήσεις αξιοπιστίας, ανθεκτικότητας, ασφάλειας και διαλειτουργικότητας, εάν δεν μπορεί να υποστηριχθεί βιομηχανικώς και επιχειρησιακώς, παραμένει απλώς δυνατότητα. Δεν μετατρέπεται σε ισχύ. 

Το γνωστό χάσμα ανάμεσα στην πρωτοτυποποίηση και στην ένταξη μίας λύσεως σε πραγματικό σύστημα προμηθειών και ικανοτήτων εξακολουθεί να αποτελεί το κρισιμότερο δομικό πρόβλημα των σύγχρονων αμυντικών οικοσυστημάτων. 

Το αμυντικό πεδίο προσφέρει ένα πλεονέκτημα το οποίο σπανίως μπορεί να προσφέρει οποιοδήποτε άλλο πεδίο για την εγχώρια καινοτομία: σαφείς προδιαγραφές, πραγματικά δεδομένα και μετρήσιμα αποτελέσματα. Υπό αυτή την έννοια, οι Ένοπλες Δυνάμεις μπορούν να λειτουργήσουν ως το πλέον απαιτητικό, αλλά και το πλέον ουσιαστικό πεδίο δοκιμής (“testbed”) της ελληνικής καινοτομίας, όπου η καινοτομία αξιολογείται επί τη βάσει της λειτουργικότητας, της αποτελεσματικότητας και της άμεσης επιχειρησιακής της αξίας. Το αμυντικό οικοσύστημα, επομένως, δεν προσφέρει στις startups απλώς έναν νέο πελάτη. Τους προσφέρει πεδίο επιτάχυνσης ωρίμανσης, εγγύτητα προς τις πραγματικές ανάγκες του τελικού χρήστη και δυνατότητα να μεταβαίνουν ταχύτερα από την καινοτόμο ιδέα στην επιχειρησιακώς ώριμη δυνατότητα. Στο σημείο αυτό εδράζεται και η βαθύτερη αξία της Εθνικής Άμυνας ως θεσμικού και στρατηγικού επιταχυντή καινοτομίας. 

Συναφώς, οι νεοφυείς επιχειρήσεις δεν χρειάζονται μόνον ενθάρρυνση. Χρειάζονται πλαίσιο και σαφώς διατυπωμένες επιχειρησιακές απαιτήσεις. Χρειάζονται πρόσβαση στον τελικό χρήστη, σε πεδία δοκιμών, σε κύκλους ταχείας ανατροφοδότησης, σε μηχανισμούς πρωτοτυποποίησης, αξιολόγησης και πιστοποίησης. Χρειάζονται πρόσβαση σε χρηματοδότηση που να αντιλαμβάνεται τη φύση του αμυντικού χρόνου και των αμυντικών κύκλων ωρίμανσης. Χρειάζονται, ακόμη, γέφυρες προς τη βιομηχανία, ώστε να μπορούν να μεταβούν από το πρωτότυπο στην παραγωγή και από την επίδειξη στη γραμμή υποστήριξης. Και τέλος, χρειάζονται ένα θεσμικό και κανονιστικό περιβάλλον που να προστατεύει την τεχνογνωσία τους, χωρίς να αναστέλλει την επιχειρησιακή αξιοποίηση. 

Το αμυντικό πεδίο προσφέρει ένα πλεονέκτημα το οποίο σπανίως μπορεί να προσφέρει οποιοδήποτε άλλο πεδίο για την εγχώρια καινοτομία: σαφείς προδιαγραφές, πραγματικά δεδομένα και μετρήσιμα αποτελέσματα. Υπό αυτή την έννοια, οι Ένοπλες Δυνάμεις μπορούν να λειτουργήσουν ως το πλέον απαιτητικό, αλλά και το πλέον ουσιαστικό πεδίο δοκιμής (“testbed”) της ελληνικής καινοτομίας, όπου η καινοτομία αξιολογείται επί τη βάσει της λειτουργικότητας, της αποτελεσματικότητας και της άμεσης επιχειρησιακής της αξίας. Το αμυντικό οικοσύστημα, επομένως, δεν προσφέρει στις startups απλώς έναν νέο πελάτη. Τους προσφέρει πεδίο επιτάχυνσης ωρίμανσης, εγγύτητα προς τις πραγματικές ανάγκες του τελικού χρήστη και δυνατότητα να μεταβαίνουν ταχύτερα από την καινοτόμο ιδέα στην επιχειρησιακώς ώριμη δυνατότητα. Στο σημείο αυτό εδράζεται και η βαθύτερη αξία της Εθνικής Άμυνας ως θεσμικού και στρατηγικού επιταχυντή καινοτομίας. 

Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις τελούν εν πλήρει επιγνώσει αυτής της νέας πραγματικότητας. Η Ατζέντα 2030 αποτυπώνει ακριβώς τη μετάβαση σε μία νέα εποχή ψηφιακής μετεξέλιξης, σε επίπεδο δομών, εξοπλισμού, διαδικασιών, διαλειτουργικότητας και, πρωτίστως, ανθρώπινου δυναμικού. Στον πυρήνα της βρίσκονται δυνατότητες όπως τα ολοκληρωμένα συστήματα Διοίκησης, Ελέγχου, Επικοινωνιών, Υπολογιστών, Κυβερνοπληροφόρησης, Επιτήρησης, Αναγνώρισης και Στοχοποίησης, οι επιχειρήσεις Κυβερνοχώρου, η ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών, η υποβοήθηση λήψης αποφάσεων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης, οι εφαρμογές υπολογιστικής αιχμής και ομοσπονδιακής μάθησης, τα αυτόνομα και συνεργατικά μη επανδρωμένα συστήματα, καθώς και οι ανθεκτικές διαστημικές επικοινωνιακές και πληροφοριακές δυνατότητες. Σε όλους αυτούς τους τομείς, η συμμετοχή των startups δεν είναι απλώς επιθυμητή. Είναι, κατά μείζονα λόγο, αναγκαία. 

Η Ατζέντα 2030 αποτελεί τον σαφή και φιλόδοξο οδικό χάρτη αυτής της μετάβασης. Μέσω του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας, το οποίο λειτουργεί ως ο θεσμικός σύνδεσμος που μεταφράζει τις στρατηγικές κατευθύνσεις της σε εφαρμόσιμες τεχνολογικές λύσεις, ενεργοποιείται το εγχώριο δίκτυο νεοφυών και ταχέως αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων και διευκολύνεται η συμμετοχή τους στην ανάπτυξη τεχνολογιών διττής χρήσης. Υπό αυτή την έννοια, οι ως άνω εταιρείες δεν καλούνται να προσαρμοσθούν σε μία άκαμπτη κρατική δομή. Καλούνται να προτείνουν και να συνδιαμορφώσουν λύσεις ως κρίσιμοι στρατηγικοί εταίροι. 

Η συγκρότηση του ΣΤ΄ Κλάδου του ΓΕΕΘΑ για τη Μετεξέλιξη, Καινοτομία και Αμυντική Τεχνολογία, καθώς και η σύσταση του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), υπηρετούν ακριβώς αυτή τη λογική. Δηλαδή, τη λογική ενός συντονιστικού και επιταχυντικού μηχανισμού, ο οποίος λειτουργεί συμπληρωματικά προς τους παραδοσιακούς μηχανισμούς προμηθειών, με έμφαση στην ταχεία δοκιμή, στον ψηφιακό μετασχηματισμό, στην επιχειρησιακή ωρίμανση και στην ενσωμάτωση τεχνολογιών αιχμής στην εθνική στρατηγική. Ο ΣΤ΄ Κλάδος, σε συνεργασία με τα Γενικά Επιτελεία, τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων και το ΕΛΚΑΚ, ενισχύει τη διασύνδεση των Ενόπλων Δυνάμεων με το εθνικό οικοσύστημα καινοτομίας – πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, βιομηχανία, νεοφυείς επιχειρήσεις και επενδυτές – μέσω κοινών δράσεων, συνεργειών και επιχειρησιακής στοχοθεσίας.

Ιδιαιτέρως κρίσιμη είναι, στο πλαίσιο αυτό, η συγκρότηση «Γραφείου Μεταφοράς Τεχνολογίας», το οποίο θα λειτουργεί εν τοις πράγμασι ως θεσμική γέφυρα ανάμεσα στην τεχνογνωσία των Ενόπλων Δυνάμεων, στην εθνική αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία και στο οικοσύστημα καινοτομίας. Ο ρόλος του είναι κομβικός: να μετατρέπει καινοτόμες ιδέες και πρωτότυπα που αναπτύσσονται εντός ή πέριξ των Ενόπλων Δυνάμεων σε πιστοποιημένα, αξιοποιήσιμα και δυνητικώς εμπορικά προϊόντα. Τοιουτοτρόπως, το οικοσύστημα των startups βρίσκει μία από τις πιο ουσιαστικές του προσβάσεις προς την Άμυνα: όχι σε επίπεδο ρητορικής, αλλά στον πυρήνα της μετάβασης από το πρωτότυπο στην παραγωγή. 

Στο ίδιο πνεύμα, δομές όπως το Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΚΕΤΑΚ) καταδεικνύουν ότι οι ίδιες οι Ένοπλες Δυνάμεις μπορούν να λειτουργούν και ως παραγωγοί αμυντικής καινοτομίας και όχι μόνον ως τελικοί χρήστες αυτής. Όταν η στρατιωτική επιχειρησιακή εμπειρία διασυνδέεται με την ερευνητική και τεχνολογική τεχνογνωσία, όταν το πεδίο δοκιμών συναντά το εργαστήριο, όταν η ανάγκη μεταφράζεται απευθείας σε σχεδίαση και ανάπτυξη λύσεων, τότε το αμυντικό οικοσύστημα αποκτά εσωτερική δυναμική και ανθεκτικότητα.Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι νεοφυείς επιχειρήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτες: να επιταχύνουν την πρωτοτυποποίηση, να εξειδικεύσουν επιμέρους λύσεις, να συμβάλουν στη συμπληρωματικότητα των δυνατοτήτων και να μεταφέρουν ρυθμούς ανάπτυξης πολύτιμους για το επιχειρησιακό περιβάλλον. 

Θα ήθελα, επομένως, να το διατυπώσω με απολύτως καθαρούς όρους. Η Εθνική Άμυνα δεν οφείλει να αντιμετωπίζει τις startups απλώς ως προμηθευτές ή μεταπωλητές τεχνολογικών λύσεων. Οφείλει να τις αντιμετωπίζει ως δυνητικούς στρατηγικούς εταίρους. Η συμμετοχή του εγχώριου ψηφιακού οικοσυστήματος στην υλοποίηση της Ατζέντας 2030 αφορά ακριβώς στη μετατροπή της επιχειρησιακής αναγκαιότητας, μέσω της τεχνολογικής γνώσης, σε στρατηγικό πλεονέκτημα και συναφή ικανότητα. Και αυτή η μετάβαση, από τη διανοητική σύλληψη στην υλοποίηση, είναι το πραγματικό νόημα της μετατροπής του οράματος σε αποτέλεσμα. 

Το ίδιο σαφείς, όμως, πρέπει να είναι και οι απαιτήσεις μας προς τις ίδιες τις startups. Η πρόκληση για αυτές δεν είναι μόνον να αναπτύξουν μία πρωτότυπη ιδέα. Είναι να τη μετατρέψουν τάχιστα σε αξιόπιστο, ανθεκτικό και επιχειρησιακώς χρήσιμο και αξιοποιήσιμο αποτέλεσμα, το οποίο να πληροί στρατιωτικά πρότυπα, προδιαγραφές ασφαλείας και απαιτήσεις πιστοποίησης ασφαλείας. Χρειαζόμαστε ασφαλείς και ταχείες τεχνολογίες, λύσεις ικανές να καλύπτουν κρίσιμο μέρος της επιχειρησιακής απαίτησης, να δοκιμάζονται γρήγορα, να βελτιώνονται προοδευτικά και να ενσωματώνονται χωρίς περιττές γραφειοκρατικές αγκυλώσεις. Η καινοτομία για την Άμυνα δεν είναι πεδίο θεωρητικών ασκήσεων. Είναι πεδίο αξιοπιστίας, χρόνου, ευθύνης και αποτελέσματος.

 Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα ουσιώδη πλεονεκτήματα. Καταρχάς διαθέτει ανθρώπινο επιστημονικό δυναμικό υψηλής ποιότητας και κατάρτισης. Πέραν τούτου, διαθέτει πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα με αξιόλογη ερευνητική ικανότητα, καθώς και αναδυόμενες τεχνολογικές επιχειρήσεις με διεθνή προσανατολισμό. Επίσης, διαθέτει βιομηχανία που μπορεί να λειτουργήσει ως φορέας κλιμάκωσης και παραγωγής. Εκείνο που απαιτείται πλέον είναι η συστηματική, θεσμική και επιχειρησιακώς στοχευμένη σύζευξη αυτών των συντελεστών, ούτως ώστε η καινοτομία να μετουσιωθεί σε πραγματικό μοχλό εθνικής ισχύος. 

Συναφώς, η σχέση των startups με το αμυντικό οικοσύστημα δεν εξαντλείται στην έρευνα και στην πρωτοτυποποίηση. Συνδέεται αμέσως με την ασφάλεια εφοδιασμού, με την κατ’ ελάχιστον συμπαραγωγή τεχνολογικώς προηγμένου αμυντικού υλικού, με τη μεταφορά τεχνογνωσίας και, τελικώς, με την ενίσχυση της αυτάρκειας στον τομέα της Άμυνας. Εάν επιδιώκουμε πραγματική στρατηγική αυτονομία, οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι η εγχώρια καινοτομία μπορεί να βρει τον δρόμο της προς την παραγωγή, την υποστήριξη και τη διαρκή αναβάθμιση. Σε αυτή τη μετάβαση, οι νεοφυείς επιχειρήσεις μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμο συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην ιδέα και στο βιομηχανικό αποτέλεσμα. 

Υπό το φως αυτής της νέας, επιτακτικής συνθήκης, καθίσταται σαφές ότι η Άμυνα του μέλλοντος διαμορφώνεται μέσω ανοικτών, επαλλήλως ανατροφοδοτούμενων οικοσυστημάτων. Η ελληνική Εθνική Άμυνα δεν θα πρέπει να λειτουργεί ως αυτοαναφορικό, περίκλειστο θεσμικό σιλό, αποκομμένο από τις ροές Γνώσης και Καινοτομίας, αλλά ως ανοικτό, διασυνδεδεμένο οικοσύστημα πολλαπλών δυνατοτήτων. Ένα απαιτητικό, πλην γόνιμο πεδίο, όπου η εθνικώς παραγόμενη τεχνολογία θα αποδεικνύει ότι η καινοτομία δεν συνιστά μόνον ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, αλλά εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση εθνικής ανθεκτικότητας και υπεροχής.

Καμία χώρα δεν μπορεί σήμερα να διεκδικήσει στρατηγική αυτονομία, εάν δεν διαθέτει ισχυρό και λειτουργικό αμυντικό οικοσύστημα. Και κανένα αμυντικό οικοσύστημα δεν μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά σύγχρονο, εάν δεν έχει ενσωματώσει οργανικά τις νεοφυείς επιχειρήσεις στη δομή, στη λογική και στη δυναμική του. Η καινοτομία, η βιομηχανική παραγωγή, η επιχειρησιακή ανάγκη και η εθνική στρατηγική οφείλουν να συναντώνται εγκαίρως, μεθοδικώς και αποδοτικώς. 

Η Ελλάδα έχει σήμερα την ευκαιρία να πραγματοποιήσει αυτό το βήμα. Να μετατρέψει τη συσσωρευμένη τεχνολογική γνώση, την ακαδημαϊκή και ερευνητική αριστεία, τη βιομηχανική εμπειρία, τη στρατιωτική τεχνογνωσία και τον δυναμισμό των νεοφυών επιχειρήσεων σε ένα συνεκτικό οικοσύστημα Άμυνας και Καινοτομίας. Ένα οικοσύστημα που δεν θα υπηρετεί μόνον την κάλυψη σημερινών αναγκών, αλλά θα παράγει προοπτική, αυτάρκεια, προσαρμοστικότητα και στρατηγικό βάθος για το αύριο. 

Υπό το φως αυτής της νέας, επιτακτικής συνθήκης, καθίσταται σαφές ότι η Άμυνα του μέλλοντος διαμορφώνεται μέσω ανοικτών, επαλλήλως ανατροφοδοτούμενων οικοσυστημάτων. Η ελληνική Εθνική Άμυνα δεν θα πρέπει να λειτουργεί ως αυτοαναφορικό, περίκλειστο θεσμικό σιλό, αποκομμένο από τις ροές Γνώσης και Καινοτομίας, αλλά ως ανοικτό, διασυνδεδεμένο οικοσύστημα πολλαπλών δυνατοτήτων. Ένα απαιτητικό, πλην γόνιμο πεδίο, όπου η εθνικώς παραγόμενη τεχνολογία θα αποδεικνύει ότι η καινοτομία δεν συνιστά μόνον ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, αλλά εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση εθνικής ανθεκτικότητας και υπεροχής.

Υπό το πρίσμα αυτό, οι startups και η σχέση τους με το αμυντικό οικοσύστημα δεν αποτελούν μία επιμέρους συζήτηση τεχνολογικής πολιτικής. Αποτελούν, στην πραγματικότητα, συζήτηση για την ίδια τη δυνατότητα της χώρας να μετατρέπει την ιδέα σε ικανότητα, τη γνώση σε αποτροπή, την καινοτομία σε ανθεκτικότητα και την τεχνολογική ταχύτητα σε στρατηγικό πλεονέκτημα. Μόνον έτσι θα κατορθώσουμε να μετασχηματίσουμε την αμυντική καινοτομία από αφηρημένο αίτημα σε πραγματική εθνική ισχύ και το εθνικό οικοσύστημα τεχνολογίας από κατακερματισμένη δυναμική σε συνεκτικό συντελεστή ισχύος, ασφάλειας και προοπτικής επ’ ωφελεία της Πατρίδος. 

H ελληνική κοινωνία στο σύνολό της τότε και διαχρονικά στέκεται πάντα δίπλα στην τουρκική κοινωνία στις «κακές ώρες». Και νομίζω ότι και η τουρκική κοινωνία όταν εμάς μας έχουν χτυπήσει συμφορές και κακές στιγμές, νομίζω συναισθηματικά είναι δίπλα μας. Δεν πιστεύω ότι οι δύο κοινωνίες έχουν αισθήματα εχθρότητας η μία για την άλλη. Όσον αφορά τώρα εμένα, ειλικρινά να σας πω ότι «αδιάλλακτο» καμιά φορά ο μόνος που με λέει είναι η γυναίκα μου. Νομίζω ότι πάντοτε διακηρύσσω και θα συνεχίσω να διακηρύσσω ότι, κατά την άποψή μου, υπάρχει παράθυρο και υπάρχει πόρτα και υπάρχει δρόμος και υπάρχει λεωφόρος για την επίλυση της ελληνοτουρκικής διαφοράς. Διότι η Ελλάδα δεν διεκδικεί οτιδήποτε από την Τουρκία, οτιδήποτε τουρκικό, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο ή με οποιαδήποτε έλλογη νομική ανάλυση σε αυτό τον πλανήτη. Εναπόκειται στην άλλη πλευρά του Αιγαίου. Εναπόκειται στην τουρκική Κυβέρνηση, γιατί για τον τουρκικό λαό, σας είπα ήδη την αντίληψή μου. Πιστεύω ότι ο τουρκικός λαός δεν έχει τίποτα να μοιράσει μαζί μας, αντιθέτως έχει αισθήματα φιλίας απέναντί μας. Εναπόκειται, λοιπόν, στην τουρκική Κυβέρνηση να αντιληφθεί ότι το πλαίσιο λειτουργίας στον 21ο αιώνα δεν μπορεί παρά να είναι ένα πλαίσιο που έχει αναφορά στο Διεθνές Δίκαιο και στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Δεν θα πω εγώ για την παράνομη κατοχή τμήματος ενός ευρωπαϊκού κράτους. Είναι εδώ ο Πρόεδρος για να το πει αυτό. Θα ήταν «εισπήδηση» Αλλά εν πάση περιπτώσει, αυτό δείχνει το πόσο πολλές φορές η τουρκική προσέγγιση απέχει από αυτό που είναι αποδεκτό ως δίκαιο, ως ανεκτό, ως επιτρεπτό. Εάν η Τουρκία το επιλέξει, ειλικρινώς σας το λέω, πιστεύω και θα συνεχίσω να πιστεύω ότι η ελληνοτουρκική διαφορά μπορεί να λυθεί εύκολα. Εύκολα. Και με αμοιβαία ωφέλεια και για εμάς και για την Τουρκία, με τεράστια ωφέλεια, με «έκρηξη» ανάπτυξης από τη δυναμική που θα δημιουργήσει η επίλυση αυτής της διαφοράς. Αλλά, βεβαίως, αυτό δεν μπορεί να γίνει όταν διατυπώνονται απόψεις του τύπου «θα έρθουμε ένα βράδυ». Να είμαστε σε αυτό επίσης σαφείς. Θα μου επιτρέψετε να πω, να επαναλάβω μία φράση την οποία είπε προχθές ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ο Mohamed bin Zayed: «Nα προσέχουν οι εχθροί μας γιατί έχουμε πολύ σκληρό πετσί και πολύ πικρή σάρκα αν μας δαγκώσουν». Άρα, λοιπόν, εμείς είμαστε έτοιμοι να υπερασπίσουμε αυτά που κατά το Σύνταγμα έχουμε θεσμική υποχρέωση να υπερασπίσουμε, έχουμε ορκιστεί να υπερασπίσουμε. Αλλά υπάρχει μία ορθάνοιχτη πόρτα, αν η Τουρκία θελήσει να συναντηθούμε και να σφίξουμε χέρια.....

H συζήτηση του ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια

με τον Πιέρρο Τζανετάκο

στην έναρξη του

DEFEA CONFERENCE 2026

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, παρέστη σήμερα, Τρίτη 5 Μαΐου 2026, στην έναρξη εργασιών του Συνεδρίου «DEFEA CONFERENCE 2026», που πραγματοποιείται στο εκθεσιακό κέντρο Metropolitan Expo, στο Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος».

Στο περιθώριο του Συνεδρίου, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και την αναπληρώτρια Γενική Γραμματέα του ΝΑΤΟ Radmila Shekerinska.

Κατά τις εργασίες του Συνεδρίου, ο κ. Δένδιας είχε συζήτηση με τον δημοσιογράφο Πιέρρο Τζανετάκο, σχετικά με τις εθνικές προτεραιότητες και τις εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο στον τομέα της Άμυνας.

Ακολουθεί το κείμενο της συζήτησης:

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Καλημέρα. Είναι μεγάλη χαρά και τιμή για μένα να συνομιλώ εδώ σήμερα με τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, τον κύριο Νίκο Δένδια. Θα μπω κατευθείαν, Υπουργέ, στη συζήτηση. Νομίζω ότι όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι βρισκόμαστε εν μέσω μιας ραγδαίας αλλαγής παραδείγματος στη γεωπολιτική, την άμυνα, τη διπλωματία.

Δύο πόλεμοι σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή χωρίς τέλος, με τις εξελίξεις στα πολεμικά πεδία να δημιουργούν όλο και πιο καινοφανή δεδομένα. Έχουμε ασύμμετρες απειλές, έχουμε πια την πρωτοκαθεδρία – αν μπορούμε να το πούμε έτσι – της τεχνολογίας. Έχουμε τα δίκτυα πληροφοριών, τη ξεχωριστή σημασία του Διαστήματος. Και το ερώτημα που προκύπτει, κύριε Δένδια,, είναι αν οι Ένοπλες Δυνάμεις και η χώρα γενικότερα, είναι έτοιμες να προσαρμοστούν στις ανάγκες αυτής της νέας εποχής ή όπως φοβούνται πολλοί, η Ελλάδα θα μπει σε έναν κύκλο περιδίνησης, να ακολουθεί τις εξελίξεις.

Αρκεί η «Ατζέντα 2030» και τι αλλαγές επιπλέον μπορούμε να δούμε στις ‘Ένοπλες Δυνάμεις;

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ

Κύριε Τζανετάκο, κατ’ αρχάς, να ευχαριστήσω για την ευκαιρία. Να πω πόσο ευτυχής είμαι που σήμερα στην DEFEA οι εργασίες άνοιξαν με την τοποθέτηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, του κυρίου Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος Προεδρεύει και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά συνέπεια, είναι, νομίζω, ιδιαίτερη τιμή και για την Ελλάδα και για τη DEFEA η παρουσία του εδώ.

Είναι μεγάλη μας χαρά που έχουμε και τον Andrius Kubilius εδώ, τον Επίτροπο, τη Αν. Γενική Γραμματέα του ΝΑΤΟ, το σύνολο της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων της Πατρίδας μας. Αυτό δείχνει το πόσο σημαντικό φόρουμ είναι η DEFEA.

Έρχομαι τώρα στην ερώτηση. Η ερώτηση είναι λογική. Μπορούμε να ανταποκριθούμε σε αυτόν τον καταιγισμό εξελίξεων; Σε αυτές τις αλλαγές; Γιατί λέω πάντα – και θα το επαναλάβω και εδώ – πρέπει να τα αλλάξουμε όλα για να μπορέσουμε (να ανταποκριθούμε). Εκτός από τις αρχές και τις αξίες μας, όλα τα άλλα πρέπει να αλλάξουν. Ό,τι ξέρουμε, ό,τι υπάρχει δεν είναι δεδομένο. Όμως, νομίζω, ότι είμαστε σε έναν πολύ καλό δρόμο να το κάνουμε και η «Ατζέντα 2030» αυτό υποδηλώνει. Αν με ρωτήσετε τώρα, είμαστε ήδη εκεί, το έχουμε καταφέρει; Θα σας πω όχι. Για αυτό τη λέμε «Ατζέντα 2030». Αλλιώς θα τη λέγαμε Ατζέντα 2026.

Βεβαίως, υπάρχει μία πορεία και μάλιστα μια δυναμική πορεία. Γιατί τα πράγματα μεταβάλλονται όσο αλλάζουμε και εμείς. Άρα, συνεχώς και εμείς πρέπει να αναπροσαρμόζουμε, να βλέπουμε ευρύτερα, να βλέπουμε ψηλότερα, αλλά είμαστε ήδη σε μια διαφορετική πραγματικότητα.

Ένα παράδειγμα, και είναι μεγάλη μου χαρά που διατυπώνω αυτό το παράδειγμα παρουσία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν αποκτήσει χαρακτηριστικά ταχύτητας και ευελιξίας που στην ιστορία τους δεν υπήρχαν. Δεν υπήρχαν γιατί δεν υπήρχαν οι ανάγκες, δεν ήταν ότι ήταν κακές οι Ένοπλες Δυνάμεις.

Κύριε Τζανετάκο, έδωσα την εντολή στην Ελληνική Πολεμική Αεροπορία να καλύψει τον εναέριο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας απέναντι στις απειλές από το Ιράν, στις 12:00 το μεσημέρι της ημέρας που εδόθη η εντολή. Στις 19:00 η ώρα το απόγευμα, τα ελληνικά αεροπλάνα με όλη την υποστηρικτή ομάδα ήταν ήδη στη βάση «Ανδρέας Παπανδρέου». Η ίδια εντολή εδόθη στο Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό στις 12:00 η ώρα το μεσημέρι. 22:30 ώρα το βράδυ, οι ελληνικές φρεγάτες απέπλευσαν για την Ανατολική Μεσόγειο. Το αγγλικό Πολεμικό Ναυτικό για την ίδια απειλή – εάν θυμάμαι καλά – χρειάστηκε κάτι παραπάνω από 20 ημέρες για να μπορέσει να στείλει φρεγάτα, να εκπέμψει ισχύ, για να καλύψει τις βάσεις στο Ακρωτήρι, στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Θα μου επιτρέψετε να αισθάνομαι υπερήφανος γι’ αυτό και συνεχάρην ευθέως τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις για αυτό το οποίο κατόρθωσαν, αλλά επίσης η δυνατότητά μας να παράγουμε στα εργοστάσια των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων drones, χιλιάδες drones πια κάθε χρόνο, και αυτό έγινε μέσα σε δύο χρόνια, η δυνατότητα να έχουμε κινητές μονάδες παραγωγής drones, να έχουμε ελληνικής κατασκευής αντί-drone σύστημα. Όλα αυτά ήταν πράγματα που αν σας τα έλεγα εδώ και 4-5 χρόνια καθήμενος σε αυτήν την καρέκλα, θα με θεωρούσατε έναν ευφάνταστο, πιθανόν και γραφικό Υπουργό.

Όμως αυτά έχουν γίνει ήδη σήμερα που συζητάμε. Έχουμε τελειώσει; Προς Θεού, έχουμε πάρα πολύ μεγάλο δρόμο μπροστά μας. Πάρα πολλά πράγματα να αλλάξουμε ακόμα. Πάρα πολλά πράγματα να απορροφήσουμε και να παρατηρήσουμε, αλλά νομίζω είμαστε σε μια καλή κατάσταση και σε έναν καλό δρόμο.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Με προλάβατε με όσα είπατε για την ανάπτυξη των ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο. Πράγματι, κατά γενική ομολογία ήταν τάχιστη. Προφανώς, το ζητούμενο ήταν η αντιμετώπιση των απειλών από τον πόλεμο της Μέσης Ανατολής, από το Ιράν ουσιαστικά. Παρόλα αυτά μπορούμε να πούμε ότι λειτουργούν οι Ένοπλες Δυνάμεις, βάζω και το σύστημα Patriot στη συζήτηση, αποτρεπτικά έναντι και άλλων απειλών. Δεν μιλώ για κάτι άλλο πέραν από την Τουρκία. Η Τουρκία είναι αυτή άλλωστε που αντέδρασε και στις συγκεκριμένες κινήσεις. Θα παραμείνουν Υπουργέ; Η διάταξη αυτή θα παραμείνει; Προφανώς, δεν θέλω να μου πείτε, να αποκαλύψετε το επιχειρησιακό σχέδιο των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά καταλαβαίνει κανείς, αν μου επιτρέπετε, ότι έχει δημιουργηθεί ένα δεδομένο αμυντικό και γεωπολιτικό, το οποίο όπως ξέρετε καλύτερα από μένα, είναι δύσκολο πια να το πάρει κανείς πίσω.

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Θα μου επιτρέψετε να σας πω το εξής και είναι απλό και νομίζω τοποθετήθηκε ευθέως ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας προηγουμένως. Ποιο είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο γίνανε αυτά; Το νομικό πλαίσιο, αν θέλετε, το αξιακό πλαίσιο. Το πλαίσιο αυτό ήταν το άρθρο 42, παρ.7, της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχει ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Γιατί ήταν μια de facto εφαρμογή του 42 παρ. 7, έτσι;

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Προφανώς. Μα προφανώς. Βεβαίως, με την Κυπριακή Δημοκρατία μάς συνδέουν δεσμοί αίματος, δεν πρόκειται εδώ να κρύψω τα λόγια μου.

Η Κύπρος για εμάς είναι αδελφό κράτος, οι Κύπριοι είναι αδελφοί μας. Αλλά υπάρχει ένα θεσμικό πλαίσιο. Αυτό ήταν το θεσμικό πλαίσιο στο οποίο κινηθήκαμε.

Εμείς δεν δημιουργούμε ad hoc αντιτουρκικούς συνασπισμούς. Και είπα και προχθές, δεν ασκούμε τουρκοκεντρική πολιτική, για τον Θεό. Κάνουμε αυτά τα οποία χρειάζεται κάθε φορά για να μπορέσουμε μέσα στο πλαίσιο που υπάρχει να υπερασπίσουμε αυτά τα οποία είναι τα σημαντικά συμφέροντα του Ελληνισμού, τα σημαντικά συμφέροντα της Ευρώπης, τα σημαντικά συμφέροντα των λαών μας.

Από εκεί και πέρα τώρα, το πώς γίνεται κάθε φορά η επιχειρησιακή μας ανάπτυξη, αυτό δεν το καθορίζω εγώ. Αυτό βασίζεται στις συμβουλές και στις εισηγήσεις της Στρατιωτικής Ηγεσίας, τις οποίες εγώ με τη σειρά μου, εφόσον αποδεχτώ, εισηγούμαι στο ΚΥΣΕΑ και τον Πρωθυπουργό της χώρας.Άρα λοιπόν, καταλήγω, δε νομίζω ότι πρέπει να βλέπουμε τα πάντα κάτω από μια τουρκοκεντρική προσέγγιση. Η Ελλάδα ασκεί πολιτική 360 μοιρών προς όλες τις κατευθύνσεις και αυτό θα συνεχίσει να πράττει.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Να θυμίσουμε απλώς, Υπουργέ, ότι υπάρχουν και τα τουρκικά F-16 στα Κατεχόμενα παρανόμως ως απάντηση. Θέλω να πω ότι οι κινήσεις στη σκακιέρα γίνονται, άρα φαντάζομαι ότι έχει και αυτό τη σημασία του.

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Κύριε Τζανετάκο, δεν ετεροπροσδιοριζόμαστε. Η Τουρκία μπορεί να λέει ό,τι θέλει, αυτό αφορά την Τουρκία. Ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά είναι που η Τουρκία έχει παραβεί το Διεθνές Δίκαιο.Δεν έχω όμως την πρόθεση, ειλικρινά σας λέω, μια καθαρά ευρωπαϊκή απάντηση σε μια πρόκληση που προέρχεται από το Ιράν και τη Χεζμπολάχ, να τη μεταφέρω, όπως θα ήθελε η Τουρκία, στο πλαίσιο άλλων διαφορών. Ότι η Τουρκία κατέχει παράνομα κυπριακό έδαφος, αυτό το ξέρουμε όλοι. Πρώτος από όλους ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας που παρίσταται εδώ, όλοι οι Ευρωπαίοι το ξέρουμε πάρα πολύ καλά αυτό. Αυτή η παρανομία, βεβαίως, κάποτε πρέπει να σταματήσει και να λήξει.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Θα δυσκολευτώ να μην γυρίσω στην Τουρκία, θα δούμε αν έχουμε χρόνο στο τέλος. Θέλω να πάμε λίγο στο κομμάτι της καινοτομίας το οποίο είναι κομβικό για τη συζήτηση. Και θέλω να σας ρωτήσω αν είστε ικανοποιημένος από το έως τώρα έργο που έχει γίνει στο ΕΛΚΑΚ, στο οποίο γνωρίζω ότι έχετε επενδύσει και είναι προσωπική επιλογή και με το επιτελείο σας γενικώς είναι μια πρωτοβουλία την οποία την προωθείτε. Και αν είστε και ικανοποιημένοι από το επίπεδο των νεοφυών, των καινοτόμων επιχειρήσεων που συμμετέχουν στο ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα.

Μιλούσα εχθές με ένα στέλεχος της αγοράς και μου έλεγε ότι είμαστε μπροστά σε μια πολύ μεγάλη ευκαιρία, η Ελλάδα να πάψει να είναι πελάτης και να γίνουν οι άλλοι πελάτες της Ελλάδας και των δικών μας εταιριών. Θα φτάσουμε σε αυτό το σημείο;

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Πολλά ερωτήματα μαζί. Πρώτον, ΕΛΚΑΚ. Είμαι περήφανος. Το ΕΛΚΑΚ το αγαπάω, είναι παιδί μου. Ήταν μια νέα πραγματικότητα στην Ελλάδα. Μια πραγματικότητα που επέφερε μια δομική αλλαγή. Είχα την ευκαιρία να συζητήσω το ίδιο πράγμα εχθές με τον Επίτροπο, και με την Αν. Γενική Γραμματέα του ΝΑΤΟ σήμερα το πρωί. Το ΕΛΚΑΚ τι κάνει; Το ΕΛΚΑΚ απαντά σε ερωτήματα που οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θέτουν προς το οικοσύστημα αμυντικής καινοτομίας της Ελλάδας. Αυτό προσπαθεί να διευκολύνει. Τι κάναμε παλιά; Παλιά λέγαμε, «θέλω να αγοράσω αυτό το προϊόν». Τώρα δεν λέμε αυτό. Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν λένε αυτό. Λένε, «θέλω να επιλυθεί αυτό το πρόβλημα. Τι λύσεις προτείνετε;» Αυτό είναι μια διαφορά κουλτούρας, μια διαφορά σκέψης. Δεν είναι διαφορά μιας διαδικασίας απόκτησης, είναι κάτι πολύ πιο βαθύ.

Σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν, το ΕΛΚΑΚ επιφέρει μια τεράστια αλλαγή στον τρόπο που σκεφτόμαστε, που λειτουργούμε, που επικοινωνούμε. Εννοώ, επικοινωνούμε, οι Ένοπλες Δυνάμεις από τη μια πλευρά, το οικοσύστημα από την άλλη.

Τώρα, εάν χρειάζεται περισσότερη εξέλιξη, περισσότερα βήματα; Βεβαίως. Όπως κάποιος βλέπει με υπερηφάνεια το παιδί του να μεγαλώνει, να γίνεται άνθρωπος, να εκπαιδεύεται, έτσι και εγώ θέλω το ΕΛΚΑΚ να μεγαλώσει και θέλω κυρίως να λύσει μια πολύ μεγάλη και βασική αντίφαση. Θέλω να σας είμαι ειλικρινής, δεν την έχουμε λύσει ακόμα. Ποια είναι η βασική αντίφαση; Το ΕΛΚΑΚ είναι μια οντότητα του ελληνικού δημοσίου. Το ελληνικό δημόσιο, όπως όλα τα κράτη του κόσμου, έχει διαδικασίες, μάλιστα όταν υπάρχει η διάθεση δημοσίου χρήματος, πολύ αυστηρές διαδικασίες. Από την άλλη έχουμε μια πραγματικότητα η οποία καλπάζει, που τρέχει, που αλλάζει κάθε μέρα. Οι διαδικασίες μας δεν είναι φτιαγμένες για να αντιμετωπίσουν αυτή την καλπάζουσα πραγματικότητα.

Πρέπει λοιπόν να μπορέσουμε να βρούμε ισορροπίες με απόλυτη προστασία βεβαίως του δημοσίου χρήματος οι οποίες να επιτρέπουν στην καινοτομία να ακολουθεί την αλλαγή της πραγματικότητας, να μην έπεται. Τι καινοτομία θα ήταν αν αυτό που καλύπτει, είναι μια ανάγκη που ήδη έχει ξεπεραστεί από τα πράγματα και υπάρχουν άλλες απαντήσεις;

Το ΕΛΚΑΚ λοιπόν καλείται να απαντήσει πια σε αυτή τη μεγάλη πρόκληση. Και δεν είναι μόνο το ΕΛΚΑΚ. Όλες οι κρατικές εταιρείες, όπως η ΕΑΒ, πρέπει να απαντήσουν σε αυτή τη μεγάλη πρόκληση. Διότι εάν δεν την απαντήσουν, κινδυνεύουν να δίνουν απαντήσεις σε ερωτήματα του χθες, όχι του σήμερα.

Αυτό είναι, κύριε Τζανετάκο, που είναι η επόμενη πρόκληση. Η πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπίσουμε πριν από το 2030. Αλλά βεβαίως είπαμε, όλα πρέπει να αλλάξουν.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Νομίζω έχετε καταγράψει την κριτική που υπάρχει για το περίφημο 25% όσον αφορά την πρόβλεψη, δηλαδή της συμμετοχής 25% των ελληνικών επιχειρήσεων σε κάθε σύμβαση εξαγοράς εξοπλισμών. Θέλω να ρωτήσω, υπάρχουν πράγματι εταιρείες που μπορούν, έχουν τη δυνατότητα να αναλάβουν τόσο μεγάλα μερίδια, ειδικά στα μεγάλα project, ας πούμε για τον Θόλο, την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ή τις φρεγάτες; Και μήπως μένουν λίγο «στην απ’ έξω», για να το πω έτσι πολύ απλά, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που νομίζω ότι είναι και η κινητήρια δύναμη; Γιατί ξέρουμε τι μπορούν να κάνουν οι μεγάλοι αλλά για να λειτουργήσει το μερίδιο αυτό της αγοράς, το κομμάτι αυτό της αγοράς, θα πρέπει να κατευθυνθούν κεφάλαια και προς τα εκεί.

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Ωραία με ρωτήσατε και μου άρεσε που τοποθετήσατε και την «αγοραία» έκφραση, το «μένουν στην απ’ έξω». Όχι δε μένουν στην απ’ έξω, γιατί δε θα «μείνουν στην απ’ έξω» εάν κι εφόσον θέλουν να είναι «στην από μέσα». Εξηγώ λοιπόν τι εννοώ.

Το 25%, το θεσμοθέτησε αυτή η Κυβέρνηση, δεν υπήρχε πριν. Βεβαίως, δεν έχει νομοθετική ισχύ. Γιατί δεν έχει νομοθετική ισχύ; Δεν έχει νομοθετική ισχύ για να διατηρεί κάποια ευελιξία. Όμως είναι ένα πρώτο πολύ σημαντικό εισαγωγικό στάδιο που δεν προϋπήρχε, ένα στάδιο που επιβάλλει σε αυτούς από τους οποίους προμηθευόμαστε συγκεκριμένα προϊόντα που είτε δεν μπορούμε ακόμη να παράξουμε εμείς είτε δεν μας συμφέρει να παράξουμε εμείς.

Γιατί εγώ δεν πιστεύω στο μέλλον από τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, πιστεύω στο μέλλον από τις «έξυπνες» πλατφόρμες, αλλά μέχρι να φτάσουμε στο επίπεδο της πλήρους δυνατότητας, πρέπει να δανειστούμε τεχνολογία και «know how».

Αυτό κάνει το 25% κι αυτό το εφαρμόζουμε. Το εφαρμόζουμε σε όλα τα προγράμματα, βεβαίως όπως είπαμε με ευελιξία, αλλού περισσότερο, αλλού λίγο λιγότερο, αλλά το 25% είναι μεσοσταθμικό.

Αυτό όμως που δεν θα συνυπογράψω, αλλά αντίθετα θα μου επιτρέψετε να βάλω μια πιο αισιόδοξη νότα, είναι ότι δεν μπορούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μπορούν, κύριε Τζανετάκο. Μπορούν διότι έχει αλλάξει η πραγματικότητα. Οι λύσεις στα προβλήματα του αύριο δεν θα προέλθουν από τους «δεινόσαυρους» του χθες, θα προέλθουν από νέες καινοτόμες επιχειρήσεις, οι οποίες θα δουν την πραγματικότητα στα μάτια και θα δημιουργήσουν λύσεις που μέχρι τώρα που συζητάμε δεν τις έχουμε καν συλλάβει. Και σε αυτό νομίζω και ο χαρακτήρας του Έλληνα, ο οποίος είναι ένας χαρακτήρας επινοητικότητας, δεν είναι ένας χαρακτήρας συνεργασίας μεγάλων δομών, μπορεί να προσφέρει απαντήσεις.

Στα drones, στα αντι-drones, στα αυτόνομα στη θάλασσα, στα αυτόνομα κάτω από τη θάλασσα, στα αυτόνομα στη στεριά, μπορούμε σε όλο τον εξοπλισμό του σύγχρονου Μαχητή, στα πλοία τα οποία θα αλλάξουν μορφές όπως περνάει ο καιρός, πηγαίνοντας περισσότερο προς το αυτόνομο και λιγότερο προς αυτό που έχουμε στο μυαλό μας, σαν το μεγάλο βαπόρι με το μεγάλο πλήρωμα, με τα κανόνια, με όλα αυτά ξέρετε που έχει ένα παιδάκι αν βάλετε να σχεδιάσει ένα πλοίο, στο μυαλό του. Όλα αυτά, σιγά-σιγά δε θα είναι τα κύρια εργαλεία μάχης, άλλα θα είναι. Και οι πόλεμοι του σήμερα, οι πύραυλοι, οι βαλλιστικοί πύραυλοι, οι πύραυλοι που θα έχουν αντιπυραυλική χρήση, είναι ατέλειωτος ο κατάλογος της νέας πραγματικότητας, που ανοίγεται μπροστά μας.

Και σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, όχι μόνο η Ελλάδα, οι μικρές χώρες, που έχουν ευελιξία, που έχουν επιχειρήσεις που μπορούν γρήγορα να αλλάζουν κατεύθυνση, έχουν το πλεονέκτημα. Το πλεονέκτημα δεν το έχουν οι μεγάλες παλιές επιχειρήσεις, που ακολουθούσαν τη διαδικασία που η ανθρωπότητα εφεύρε στην αρχή του 20ου αιώνα. Ξέρετε, όταν φτιάχτηκε το πρώτο το «4Τ», εκείνο το αυτοκίνητο στην Αμερική που χιλιάδες εργαζόμενοι στη σειρά έβαζαν ο καθένας από ένα εξάρτημα, μέχρι το τέλος της γραμμής να βγει ένα αυτοκίνητο, αυτό έχει τελειώσει πια, δεν γίνεται έτσι, όλα πια γίνονται με 3D printers, τα οποία αναπρογραμματίζονται.

Λοιπόν, οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, εάν θελήσουν να ασχοληθούν, έχουν ένα τεράστιο πλεονέκτημα, όπως όλες οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και σε αυτό βοηθάει η κουλτούρα μας, βοηθάει το ανοιχτό μυαλό. Αν θέλετε βοηθάει το δημοκρατικό πολίτευμα, αν θέλετε βοηθάει το πνεύμα της Αναγέννησης, της δυνατότητας του ανθρώπου να αναμετριέται με το μέλλον του ελεύθερα, να μην κάνει ακριβώς αυτό που του είπανε, όπως του το είπανε και να μην μπορεί να κουνηθεί λίγο παραπέρα ή λίγο παραεδώ. Είμαι πάρα πολύ αισιόδοξος, κύριε Τζανετάκο, για το μέλλον, αρκεί να δημιουργήσουμε τις υποδομές που θα επιτρέψουν να πραγματοποιηθεί αυτό το μέλλον.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Μιλάμε πάντως, Υπουργέ, για ένα πολύ μεγάλο ποσό. Δεν είμαι πολύ καλός στα μαθηματικά, αλλά το 25% στα 30 δισ. που έχουν προβλεφθεί σε βάθος της «Ατζέντας 2030» είναι ένα αξιόλογο ποσό και μπορεί να κινήσει την αγορά κατά γενική ομολογία.

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Και να σας πω το εξής, αυτόν τον πολλαπλασιασμό που κάνετε, που είναι πάνω από έξι, είναι η βάση. Είναι η βάση, εμείς υπολογίζουμε ότι πάνω από 10 δισ. ευρώ μπορούν να απορροφηθούν από ελληνικές δυνατότητες. Δηλαδή, πάμε να προσεγγίσουμε το 30%-33%. Αλλά ξαναλέω, και πάλι ελπίζω ότι το ελληνικό οικοσύστημα θα μας εκπλήξει ευχάριστα, θα μπορέσει να απορροφήσει περισσότερα.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Μακάρι. Πάμε λίγο πάλι στα τρέχοντα, υπάρχει συζήτηση, φουντώνει μέρα με τη μέρα, για την ανάπτυξη μιας ναυτικής δύναμης στα Στενά του Ορμούζ. Μιλάω από την πλευρά των Γάλλων και των Βρετανών ως πρωτοβουλία, έχουν συνυπογράψει περίπου 50 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.

Από τις δηλώσεις όλων, του Πρωθυπουργού, του κυρίου Γεραπετρίτη, τις δικές σας, αντιλαμβάνομαι ότι είμαστε εκεί, το ερώτημα είναι: Έχουμε τις δυνατότητες να είμαστε εκεί, επιχειρησιακά έχουμε τις δυνατότητες; Και ποιες είναι οι προϋποθέσεις, ποιοι είναι οι όροι, για να είναι η Ελλάδα στο Ορμούζ κι – αν θέλετε – γιατί πρέπει να είναι η Ελλάδα στο Ορμούζ;

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Ερώτημα πρώτο, μπορούμε; Η απάντηση για την Ελλάδα είναι η πιο εύκολη από οποιονδήποτε ή σχεδόν οποιονδήποτε άλλον. Είμαστε 200 μίλια, 300 μίλια πιο πέρα ήδη, επιχειρούμε με βάση το Τζιμπουτί εδώ και χρόνια, σε ένα περιβάλλον στο οποίο απειλούμαστε, σε ένα περιβάλλον το οποίο έχει εκπομπή πυραύλων, drone, οι ελληνικές φρεγάτες έχουν καταρρίψει εχθρικά drones, άρα λοιπόν εμείς είμαστε και εξοικειωμένοι με αυτό το περιβάλλον κινδύνων στην περιοχή.

Τώρα, από κει και πέρα, να είμαστε και σε αυτό καθαροί και συνεννοημένοι. Πρώτον, ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Για την Ελλάδα, μια μεγάλη ναυτική δύναμη, είναι σημαντικότατο, δεν είναι απλώς σημαντικό, είναι κομμάτι του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Ξέρετε ότι για την Ελλάδα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι σαν το «ιερό ευαγγέλιο».

Δεύτερον, έχουμε τη δυνατότητα; Βεβαίως, έχουμε τη δυνατότητα.

Τρίτον, όμως, έχουμε και τη θεσμική υποχρέωση να προστατεύσουμε τα πλοία μας και κυρίως, και πάνω από όλα, να προστατεύσουμε τα πληρώματα των πλοίων μας, τις ανθρώπινες ζωές, άρα, υπό συνθήκες σαφώς μετρημένες, σαφώς καθορισμένες μέσα από συγκεκριμένη εντολή, με συγκεκριμένη ανάλυση, μαζί με τους Ευρωπαίους εταίρους και φίλους μας, μαζί με τους Αμερικανούς συμμάχους μας. Ξαναλέω, και εφόσον έχει σαφώς δημιουργηθεί πλαίσιο επιχείρησης. Δεν ζούμε πια στην εποχή από «γιουρούσια». Αυτό απέχει της νοοτροπίας μας.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Άρα χρειάζεται κάποιος να έχει την εντολή, κάποιος να ηγείται της επιχείρησης, όπως γίνεται και στις ΑΣΠΙΔΕΣ .και είναι καθορισμένα τα καθήκοντα και οι αρμοδιότητες.

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Πρέπει να υπάρξουν πολύ σαφώς καθορισμένες προδιαγραφές και βέβαια, να υπάρξει και η κατά την εσωτερική έννομη τάξη διαδικασία. Χρειάζεται απόφαση του ΚΥΣΕΑ, χρειάζεται βούληση της Κυβέρνησης, χρειάζεται πιθανότατα και διαβούλευση με το σύνολο του ελληνικού πολιτικού συστήματος, το οποίο, νομίζω, καταλαβαίνει πόσο τεράστια σημασία έχει για την Ελλάδα η εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Θα μπορούσε να λειτουργήσει μία τέτοια επιλογή και στην κατεύθυνση, να το καλύτερα, βελτίωσης των ευρωαμερικανικών σχέσεων οι οποίες, κατά γενική ομολογία, όσο περνούν οι μέρες χειροτερεύουν;

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Να σας πω το εξής. Δεν είμαι εγώ, είναι εδώ ο Επίτροπος, νομίζω ότι είναι πολύ πιο αρμόδιος, είναι ο Πρόεδρος του Συμβουλίου εδώ, νομίζω είναι πολύ πιο αρμόδιοι να μιλήσουν για τις ευρωαμερικανικές σχέσεις από εμένα.

Αν με ρωτάτε για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, δεν τις έχω δει να χειροτερεύουν καθόλου. Είναι, νομίζω, οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις σε πάρα πολύ καλό επίπεδο. Και ακούσατε και διά χειλέων του Αμερικανού Προέδρου να διατυπώνεται αυτή η διαπίστωση.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Λοιπόν, θα κλείσω, δεν μπορώ να μη δω τον πειρασμό.

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Γυαλίζει το μάτι σας, κύριε Τζανετάκο.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Σας είπα για την Τουρκία. Θυμάστε, είχαμε ταξιδέψει μαζί εκείνη την ημέρα με τους σεισμούς στην Αττάλεια, ως Υπουργός Εξωτερικών τότε, είχατε συναντηθεί με το κύριο Τσαβούσογλου στο πεδίο σε ένα αρκετά συναισθηματικό, θα μπορούσα να πω, ταξίδι με όλα αυτά που είδαμε. Είχατε μιλήσει εκείνη την περίοδο για ένα «παράθυρο ευκαιρίας» που θα μπορούσε να ανοίξει μετά τους σεισμούς για να βελτιωθούν αισθητά οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και ενδεχομένως για να ξεκινούσε και μία εποικοδομητική συζήτηση μελλοντικά για τη διευθέτηση της διαφοράς που αναγνωρίζουμε εμείς.

Τι άλλαξε από τότε; Η αλήθεια είναι ότι γνωρίζετε πλέον ότι στην άλλη πλευρά του Αιγαίου χαρακτηρίζεστε ως ο «πλέον αδιάλλακτος», ας το πούμε έτσι, «σκληρός» Υπουργός της Κυβέρνησης Μητσοτάκη. Έχει αλλάξει κάτι;

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Να πάμε πίσω. Πράγματι, συγκινητική για εμένα στιγμή, συγκινητική στιγμή με τον φίλο μου Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Νομίζω ότι η ελληνική κοινωνία στο σύνολό της τότε και διαχρονικά στέκεται πάντα δίπλα στην τουρκική κοινωνία στις «κακές ώρες». Και νομίζω ότι και η τουρκική κοινωνία όταν εμάς μας έχουν χτυπήσει συμφορές και κακές στιγμές, νομίζω συναισθηματικά είναι δίπλα μας. Δεν πιστεύω ότι οι δύο κοινωνίες έχουν αισθήματα εχθρότητας η μία για την άλλη.

Όσον αφορά τώρα εμένα, ειλικρινά να σας πω ότι «αδιάλλακτο» καμιά φορά ο μόνος που με λέει είναι η γυναίκα μου. Νομίζω ότι πάντοτε διακηρύσσω και θα συνεχίσω να διακηρύσσω ότι, κατά την άποψή μου, υπάρχει παράθυρο και υπάρχει πόρτα και υπάρχει δρόμος και υπάρχει λεωφόρος για την επίλυση της ελληνοτουρκικής διαφοράς. Διότι η Ελλάδα δεν διεκδικεί οτιδήποτε από την Τουρκία, οτιδήποτε τουρκικό, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο ή με οποιαδήποτε έλλογη νομική ανάλυση σε αυτό τον πλανήτη.

Εναπόκειται στην άλλη πλευρά του Αιγαίου. Εναπόκειται στην τουρκική Κυβέρνηση, γιατί για τον τουρκικό λαό, σας είπα ήδη την αντίληψή μου. Πιστεύω ότι ο τουρκικός λαός δεν έχει τίποτα να μοιράσει μαζί μας, αντιθέτως έχει αισθήματα φιλίας απέναντί μας.

Εναπόκειται, λοιπόν, στην τουρκική Κυβέρνηση να αντιληφθεί ότι το πλαίσιο λειτουργίας στον 21ο αιώνα δεν μπορεί παρά να είναι ένα πλαίσιο που έχει αναφορά στο Διεθνές Δίκαιο και στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Δεν θα πω εγώ για την παράνομη κατοχή τμήματος ενός ευρωπαϊκού κράτους. Είναι εδώ ο Πρόεδρος για να το πει αυτό. Θα ήταν «εισπήδηση» Αλλά εν πάση περιπτώσει, αυτό δείχνει το πόσο πολλές φορές η τουρκική προσέγγιση απέχει από αυτό που είναι αποδεκτό ως δίκαιο, ως ανεκτό, ως επιτρεπτό.

Εάν η Τουρκία το επιλέξει, ειλικρινώς σας το λέω, πιστεύω και θα συνεχίσω να πιστεύω ότι η ελληνοτουρκική διαφορά μπορεί να λυθεί εύκολα. Εύκολα. Και με αμοιβαία ωφέλεια και για εμάς και για την Τουρκία, με τεράστια ωφέλεια, με «έκρηξη» ανάπτυξης από τη δυναμική που θα δημιουργήσει η επίλυση αυτής της διαφοράς.

Αλλά, βεβαίως, αυτό δεν μπορεί να γίνει όταν διατυπώνονται απόψεις του τύπου «θα έρθουμε ένα βράδυ». Να είμαστε σε αυτό επίσης σαφείς. Θα μου επιτρέψετε να πω, να επαναλάβω μία φράση την οποία είπε προχθές ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ο Mohamed bin Zayed: «Nα προσέχουν οι εχθροί μας γιατί έχουμε πολύ σκληρό πετσί και πολύ πικρή σάρκα αν μας δαγκώσουν».

Άρα, λοιπόν, εμείς είμαστε έτοιμοι να υπερασπίσουμε αυτά που κατά το Σύνταγμα έχουμε θεσμική υποχρέωση να υπερασπίσουμε, έχουμε ορκιστεί να υπερασπίσουμε. Αλλά υπάρχει μία ορθάνοιχτη πόρτα, αν η Τουρκία θελήσει να συναντηθούμε και να σφίξουμε χέρια.

ΠΙΕΡΡΟΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ:

Υπουργέ, θα μπορούσαμε να μιλάμε πολύ ώρα ακόμα, ως εδώ είναι.

Ευχαριστώ πάρα πολύ, ελπίζουμε να έχουμε μία νέα ευκαιρία.

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ:

Εγώ ευχαριστώ. Να είστε καλά.

Στις εργασίες του Συνεδρίου παρέστησαν, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Επίτροπος της Ε.Ε. για την Άμυνα και το Διάστημα Andrius Kubilius, ο Βουλευτής Τάσος Χατζηβασιλείου, ο Βουλευτής, Επίτιμος Αρχηγός ΓΕΕΘΑ και Ναύαρχος ε.α. Ευάγγελος Αποστολάκης, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο Αρχηγός ΓΕΣ Αντιστράτηγος Γεώργιος Κωστίδης, ο Αρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Δημήτριος-Ελευθέριος Κατάρας ΠΝ, ο Αρχηγός ΓΕΑ Αντιπτέραρχος (Ι) Δημοσθένης Γρηγοριάδης, ο Αρχηγός ΓΕΕΦ της Κυπριακής Δημοκρατίας Αντιστράτηγος Εμμανουήλ Θεοδώρου, εκπρόσωποι των Αρχηγών των Σωμάτων Ασφαλείας, ο Διευθυντής της DEFEA Βασίλης Μπάρκας, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού (ΣΕΚΠΥ) Αναστάσιος Ροζολής, εκπρόσωποι της αμυντικής βιομηχανίας κ.ά.

Βρήκα δηλαδή ένα βαρετό κείμενο αριστερής (και σε κάποια σημεία αριστερίστικης) φλυαρίας, που γίνεται προσπάθεια να εκφράσει τους πάντες, σχεδόν με μεταφυσική βεβαιότητα τύπου: κάλλιο πλούσιος και υγιής παρά φτωχός και άρρωστος. Αυτό είναι το σωστό τσιτάτο. Το Μανιφέστο επικαλείται τη ριζοσπαστική Αριστερά (η πρακτική της οποίας, επί ΣΥΡΙΖΑ, νόθευσε την όποια προτεραιότητα στη δημοκρατία έδιναν οι επεξεργασίες των ανανεωτών), την οικολογία (που πάντως στην Ελλάδα η Αριστερά πρόσθεσε αυθαίρετα στον λόγο της, ως τεχνοκρατική φοβία απέναντι στην τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη) και τη σοσιαλδημοκρατία (που ποτέ στην Ελλάδα δεν είχε ουσιαστικό βάρος η επίκλησή της, αφού ό,τι υλοποιήθηκε κυρίως από το ΠΑΣΟΚ ήταν ο εκδημοκρατισμός της πρόσβασης στο δημόσιο χρήμα, ενώ τα χρόνια του Κώστα Σημίτη κυριάρχησε ο ευρωπαϊκός εκσυγχρονισμός, ως επείγουσα προτεραιότητα). Ολα αυτά συνδυάζονται με τις γενικόλογες θέσεις για διάφορες πτυχές της πολιτικής· με μια πατερναλιστική αντίληψη που ταυτίζεται με την ενίσχυση του κράτους· με την αδυναμία περιγραφής ενός αναπτυξιακού σχεδίου· με την κολακεία σε κοινωνικές ομάδες που ο χώρος στον οποίο θα απευθυνθεί ο Αλέξης Τσίπρας τις θεωρεί προνομιούχες (π.χ. τους εργαζόμενους εξ αντανακλάσεως, τους νέους τους οποίους αντιμετωπίζει, ως ανώριμες μονάδες που πρέπει να καθοδηγηθούν)· με την πονηρή απουσία αναφορών για το βασικότερο σήμερα ζήτημα της χώρας, το μεταναστευτικό και την εξωτερική πολιτική (τα λεγόμενα εθνικά θέματα)… Γι’ αυτούς και για συναφείς λόγους, το κείμενο αυτό το αποκαλώ: ριζοσπαστικό κομφορμισμό. Ή, σαιξπηρικώ τω τρόπω, πολύ κακό για το τίποτα....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 04/05/26

ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΝΕΛΛΗ

Με ρώτησε ένας φίλος αν είχα διαβάσει το Μανιφέστο του επερχόμενου κόμματος Τσίπρα. Δεν το είχα διαβάσει. «Πώς μπορεί να αρχίζει;» με ξαναρώτησε. «Ενα φάντασμα πλανιέται πάνω απ’ την Ελλάδα;», είπα, παραφράζοντας ελαφρά το τσιτάτο του Κομμουνιστικού Μανιφέστου των Μαρξ και Ενγκελς. Οχι. Προμετωπίδα ήταν ένα άλλο τσιτάτο, του Ζαν-Ζακ Ρουσό: «Κανένας δεν θα πρέπει να είναι τόσο πλούσιος, ώστε να μπορεί να εξαγοράσει κάποιον άλλο, και κανένας τόσο φτωχός ώστε να αναγκάζεται να πουλήσει τον εαυτό του». Πολύ ποιητικό, μου θύμισε ένα λενινιστικό τσιτάτο της εφηβείας: «Από τον καθένα σύμφωνα με τις δυνατότητές του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του».

Το δυστύχημα είναι ότι μετά την πλάκα έπρεπε και να διαβάσω το κείμενο του Μανιφέστου. Κι αυτό είναι πλήγμα. Επειδή στις 7.612 λέξεις του, χωρίς τις υπογραφές, βρήκα τακτοποιημένες όλες τις ιδέες της λεγόμενης πληθυντικής Αριστεράς της νεότητάς μου, χωρίς καμία φλόγα, δηλαδή χωρίς καμία προσπάθεια να καθρεφτίσουν την πραγματική ζωή, τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων. Βρήκα δηλαδή ένα βαρετό κείμενο αριστερής (και σε κάποια σημεία αριστερίστικης) φλυαρίας, που γίνεται προσπάθεια να εκφράσει τους πάντες, σχεδόν με μεταφυσική βεβαιότητα τύπου: κάλλιο πλούσιος και υγιής παρά φτωχός και άρρωστος. Αυτό είναι το σωστό τσιτάτο.

Το Μανιφέστο επικαλείται τη ριζοσπαστική Αριστερά (η πρακτική της οποίας, επί ΣΥΡΙΖΑ, νόθευσε την όποια προτεραιότητα στη δημοκρατία έδιναν οι επεξεργασίες των ανανεωτών), την οικολογία (που πάντως στην Ελλάδα η Αριστερά πρόσθεσε αυθαίρετα στον λόγο της, ως τεχνοκρατική φοβία απέναντι στην τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη) και τη σοσιαλδημοκρατία (που ποτέ στην Ελλάδα δεν είχε ουσιαστικό βάρος η επίκλησή της, αφού ό,τι υλοποιήθηκε κυρίως από το ΠΑΣΟΚ ήταν ο εκδημοκρατισμός της πρόσβασης στο δημόσιο χρήμα, ενώ τα χρόνια του Κώστα Σημίτη κυριάρχησε ο ευρωπαϊκός εκσυγχρονισμός, ως επείγουσα προτεραιότητα).

Ολα αυτά συνδυάζονται με τις γενικόλογες θέσεις για διάφορες πτυχές της πολιτικής· με μια πατερναλιστική αντίληψη που ταυτίζεται με την ενίσχυση του κράτους· με την αδυναμία περιγραφής ενός αναπτυξιακού σχεδίου· με την κολακεία σε κοινωνικές ομάδες που ο χώρος στον οποίο θα απευθυνθεί ο Αλέξης Τσίπρας τις θεωρεί προνομιούχες (π.χ. τους εργαζόμενους εξ αντανακλάσεως, τους νέους τους οποίους αντιμετωπίζει, ως ανώριμες μονάδες που πρέπει να καθοδηγηθούν)· με την πονηρή απουσία αναφορών για το βασικότερο σήμερα ζήτημα της χώρας, το μεταναστευτικό και την εξωτερική πολιτική (τα λεγόμενα εθνικά θέματα)… Γι’ αυτούς και για συναφείς λόγους, το κείμενο αυτό το αποκαλώ: ριζοσπαστικό κομφορμισμό.

Ή, σαιξπηρικώ τω τρόπω, πολύ κακό για το τίποτα.

Ετσι κι αλλιώς, ο Τσίπρας δεν τα υπολογίζει αυτά. Υπενθυμίζω ότι είναι ο αρχηγός που, όταν ήταν παντοδύναμος στον ΣΥΡΙΖΑ, το 2016, είχε ζητήσει από το συνέδριο να ξαναψηφίσει μια θέση που δεν του άρεσε – και φυσικά, το συνέδριο του έκανε το χατίρι.

Τι είναι ο Τσίπρας φάνηκε άλλωστε και χθες, όταν απάντησε αρνητικά στην πρόταση των δημοσιογράφων Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτωρίας Δενδρινού, να εμφανιστεί σε ντοκιμαντέρ, στηριγμένο στο πετυχημένο βιβλίο τους «Η τελευταία μπλόφα» για τα έργα και της ημέρες του, ισχυριζόμενος ότι τον κατηγόρησαν ψευδώς πως αντάλλαξε με τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ τη συμφωνία για το Μακεδονικό με τη μη περικοπή των συντάξεων. Μόνο που στο βιβλίο τους (όπως παρατήρησαν και οι δημοσιογράφοι) δεν υπάρχει καμία τέτοια αναφορά.

Καταλαβαίνετε ότι όσο διάβασε το βιβλίο που επικρίνει, άλλο τόσο πρέπει να έχει διαβάσει και το μανιφέστο του επερχόμενου κόμματός του.

Υπάρχει πειθαρχική διαδικασία

Η είδηση είναι σαφής. Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) προπηλακίστηκε και, εξαιτίας της πίεσης, οδηγήθηκε στο νοσοκομείο ο αντιπρύτανης, Ιάκωβος Μιχαηλίδης, καθηγητής Ιστορίας. Σε ανακοίνωση του Πανεπιστημίου αναφέρεται ότι «ο προπηλακισμός από ομάδα φοιτητών και φοιτητριών, υποστηριζόμενη και από μέλη ΔΕΠ, με στόχο την ακύρωση συλλογικής ομόφωνης απόφασης της Συγκλήτου σχετικά με τον Κανονισμό των Φοιτητικών Εστιών, παραβιάζει κάθε έννοια θεσμικής τάξης και δημοκρατικής διαδικασίας».

Δεν είναι πρωτοφανές περιστατικό, έχει συμβεί και στο παρελθόν με άλλους καθηγητές θύματα – όχι μόνο στο ΑΠΘ αλλά και σε άλλα πανεπιστήμια της Ελλάδας. Κάποια στιγμή, όμως, αυτά χρειάζεται να σταματήσουν. Προφανώς, γι’ αυτό τον πρώτο λόγο έχει το ίδιο το ΑΠΘ, η διοίκησή του – και αναμένει κανείς ότι αυτή τη φορά θα υπάρξει πειθαρχική διαδικασία. Θα είναι οδυνηρή, επειδή εκτός των φοιτητών στον προπηλακισμό συμμετείχαν και μέλη ΔΕΠ, καθηγητές δηλαδή – και είναι ανάγκη να καταλογιστούν ευθύνες και σ’ αυτούς. Αλλά κάποια στιγμή τα πανεπιστήμια πρέπει να αποφασίσουν αν προτεραιότητα είναι η γνώση ή η δράση ακτιβιστών και κομματαρχών. Οσο οδυνηρό κι αν είναι, η πειθαρχική διαδικασία είναι καθαρτήριος μονόδρομος. Και προφανώς είναι αναμενόμενος.

Δεν ξέρω πόσο ήρεμος ήταν ο τίμιος ύπνος της τίμιας εργατιάς αυτές τις χειμωνιάτικες μέρες μιας τίμιας αγωνιστικής Πρωτομαγιάς. Αλλά αν εξαιρέσει κανείς ότι ο σύντροφος Κουτσούμπας είχε λαϊκό καλλιτεχνικό πρόγραμμα στην Καισαριανή, οι άλλες ειδήσεις ήταν μάλλον απογοητευτικές. Κατ’ αρχήν, ο πρώην πρόεδρος Προκόπης Παυλόπουλος βάδισε στα χνάρια του δραστήριου δικηγόρου Ζακ Κεσσές ή Κεσσέ κι ανακάλυψε «πλήγμα στην καρδιά του κράτους δικαίου» (ομιλία 29/4). Δεν είναι δηλαδή σαν τον διαγωνισμό για τις τηλεοπτικές άδειες επί Τσίπρα όταν με τον Παππά «13-0» μοίρασαν άδειες σε βοσκοτόπια. Ασε που το «πλήγμα» μας το ανέφερε ο πρόεδρος έτσι απότομα κι απροειδοποίητα. Αντε να συνέλθουμε μετά από τη στενοχώρια. Υστερα ξεκίνησε ξανά η φλοτίλα για τη Γάζα και πάλι τους πλάκωσαν οι Ισραηλινοί. Τους έστειλαν πίσω σηκωτούς. Δεν θέλω να στενοχωρήσω τα παιδιά της φλοτίλας αλλά ομολογώ ότι απορήσαμε. Αναρωτηθήκαμε δηλαδή μήπως το πλάκωμα τους έχει γίνει συνήθεια και γι’ αυτό έκαναν τη Γάζα κάτι σαν δρομολόγιο Αργοσαρωνικού. Πάνε, τις τρώνε, γυρίζουν και φτου από την αρχή. Και σε τελευταία ανάλυση: πού πάτε ρε αλληλέγγυοι χωρίς την Πέτη Πέρκα; Το τελειωτικό χτύπημα στη χειμωνιάτικη Πρωτομαγιά το έδωσε το ΠΑΣΟΚ που βροντοφώναξε πως «δεν κάνει παζάρια» (30/9). Ωραία ιδέα αλλά από πότε; Διότι σε όλες τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, τα κοινοβουλευτικά κόμματα διαπραγματεύονται, συμπράττουν, συναλλάσσονται, συμφωνούν ή διαφωνούν με τα άλλα κοινοβουλευτικά κόμματα, ιδίως όταν το προκρίνει το Σύνταγμα. Δεν ξέρω αν στη Χαριλάου Τρικούπη αυτό το λένε «παζάρια». Στην υπόλοιπη υφήλιο το αποκαλούν «λειτουργία της δημοκρατίας». Ολα αυτά θα ήταν ίσως αρκετά για να βυθίσουν την τίμια εργατιά στην πιο βαθιά κατάθλιψη. Αν δεν ακούγαμε από την άκρη του Αιγαίου μια γνώριμη τίμια φωνή να προειδοποιεί «γρήγορα θα κάνει ξαστεριά» (Αλ. Τσίπρας, Ηράκλειο, 29/4). Και μάλιστα μέσα στην έδρα του Ανδρουλάκη. Που έμεινε αφύλαχτη επειδή ο αρχηγός είχε πεταχτεί στην Καισαριανή να πάει κόκκινα γαρίφαλα στους εκτελεσμένους. Απομένει φυσικά να διευκρινιστεί αν η γρήγορη ξαστεριά που υπόσχεται ο Τσίπρας είναι πραγματική δέσμευση ή μήπως είναι κάτι σαν τα νταούλια και τους ζουρνάδες που θα χόρευαν τις αγορές και ακόμα περιμένουμε. Αλλά δεν πειράζει. Εδώ δεν ξέρουμε καν αν θα επιζήσει το κράτος δικαίου από το «πλήγμα» στην καρδιά που διέγνωσε ο πρώην πρόεδρος Προκόπης. Ούτως ή άλλως η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Για την ακρίβεια, προτελευταία. Τελευταίος πεθαίνει ο δυστυχής που ήλπιζε χωρίς λόγο....

 Aπό "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ",04/05/26

Δέκα χρόνια μετά την υπογραφή του πρώτου Ελληνογερμανικού Σχεδίου Δράσης το 2016, η ισχύς της εταιρικής μας σχέσης αντικατοπτρίζεται στον καθιερωμένο στενό πολιτικό διάλογο, καθώς και στις σημαντικές επενδύσεις και το διμερές εμπόριο. Η άριστη και αναπτυσσόμενη συνεργασία μας στους τομείς του πολιτισμού και της επιστήμης, και ιδίως οι δεσμοί μεταξύ του γερμανικού και του ελληνικού λαού, αποτελούν τη σταθερή και ισχυρή βάση των διμερών μας σχέσεων. Ως εταίροι στην ΕΕ και σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, κοινό μας συμφέρον είναι η διατήρηση μιας ισχυρής, ασφαλούς και ανταγωνιστικής Ευρώπης στο σημερινό απαιτητικό περιβάλλον. Με αυτό το πνεύμα, δεσμευόμαστε να εντείνουμε περαιτέρω τη στενή συνεργασία μας, καθώς και να επεκτείνουμε και να εδραιώσουμε τους διμερείς δεσμούς μας προς όφελος των κοινωνιών μας, αναβαθμίζοντας έτσι τη συνεργασία μας σε ένα νέο επίπεδο....

 

Συνάντηση Πρωθυπουργού 
Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Υπουργό Εξωτερικών 
της Γερμανίας Johann Wadephul

4 Μαΐου 2026

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου με τον Υπουργό Εξωτερικών της Γερμανίας Johann Wadephul.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν οι περιφερειακές εξελίξεις, με έμφαση στο Ιράν, στον Λίβανο και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Ο Πρωθυπουργός τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι παρούσα στην περιοχή μετά από μία ειρηνευτική συμφωνία, ενώ πρόσθεσε ότι πρέπει να στηρίξει την κυβέρνηση και τις ένοπλες δυνάμεις του Λιβάνου.

Συζητήθηκαν ακόμη ζητήματα αμοιβαίου ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, όπως οι ευρωατλαντικές σχέσεις, η ενίσχυση της συλλογικής ευρωπαϊκής άμυνας και το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.

Κατά την έναρξη της συνάντησής τους, ο Πρωθυπουργός και ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών είχαν τον ακόλουθο διάλογο (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά):

Κυριάκος Μητσοτάκης: Καλώς ήρθατε στην Αθήνα. Έρχεστε σε μια περίοδο μεγάλης αναταραχής, οπότε έχουμε πολλά να συζητήσουμε. Είμαστε, μαζί με την Κύπρο, η χώρα που βρίσκεται πιο κοντά σε όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή.

Έχουμε, ασφαλώς, πολύ έντονο ενδιαφέρον να διασφαλίσουμε ότι αυτή η κατάσταση θα επιλυθεί ειρηνικά το συντομότερο δυνατό, ειδικά όσον αφορά τη διατήρηση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Όχι μόνο ως ευρωπαϊκή χώρα, αλλά και ως χώρα με ηγετική θέση στη ναυτιλία, θεωρούμε επιτακτική ανάγκη να μην τεθεί κάποιο προηγούμενο, όχι μόνο στην περιοχή, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Και με ενδιαφέρει πάρα πολύ να ακούσω τις σκέψεις σας όσον αφορά στα επόμενα βήματα.

Είμαστε μια χώρα, όπως γνωρίζετε και όπως συζητήσατε με τον Υπουργό μας, που διατηρεί, θα έλεγα, εποικοδομητικές σχέσεις με όλες τις χώρες της περιοχής, κάτι που, κατά τη γνώμη μου, μας καθιστά αξιόπιστους «γεφυροποιούς». Φυσικά, όμως, για να φτάσουμε στο σημείο όπου θα αρχίσουμε να χτίζουμε γέφυρες, πρέπει πρώτα να ξεπεράσουμε το σημείο όπου τις ανατινάζουμε.

Επομένως, το να διασφαλίσουμε ότι θα φτάσουμε σε ένα σημείο όπου η διπλωματία θα έχει προτεραιότητα, είναι, πιστεύω, κοινή προτεραιότητα για τις δύο χώρες μας. Καλώς ήρθατε και χαίρομαι πολύ που σας βλέπω.

Johann Wadephul: Σας ευχαριστώ, κ. Πρωθυπουργέ, που μας φιλοξενείτε σήμερα το απόγευμα. Είναι πολύ σημαντικό να συναντιόμαστε σε αυτούς τους καιρούς, όπως είπατε. Σας μεταφέρω πολύ θερμούς χαιρετισμούς από τον Friedrich Merz. Συνομίλησα μαζί του χθες το απόγευμα και μου ζήτησε να σας μεταφέρω τους θερμότερους χαιρετισμούς του, εκτιμά τη φιλία που σας συνδέει. Αυτό ισχύει επίσης για τις δύο χώρες μας και για τις δύο κυβερνήσεις, ειδικά για τους Υπουργούς Εξωτερικών σε αυτές τις κρίσιμες στιγμές.

Σήμερα το πρωί συζητήσαμε εκτενώς για την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ. Θεωρώ ότι είναι απολύτως απαραίτητο να διατυπώσουμε τα επιχειρήματά μας και να διαδραματίσουμε ρόλο ως Ευρωπαϊκή Ένωση, διότι έχουμε συμφέροντα στην εν λόγω περιοχή, όπως έχουμε συμφέρον να τερματιστεί ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας.

Θα έλεγα, λοιπόν, ενόψει της ελληνικής Προεδρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το επόμενο έτος, ότι πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειές μας ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει όλες τις απειλές και τις προκλήσεις με τις οποίες είμαστε αντιμέτωποι. Και αυτό πρέπει να γίνει μεταξύ φίλων και κύριων εταίρων, όπως είναι η Ελλάδα και η Γερμανία. Σας ευχαριστώ.

Η Ελλάδα και η Γερμανία μπορούν να οικοδομήσουν σε μια μακροχρόνια φιλία που έχει τις ρίζες της σε βαθείς ιστορικούς, πολιτιστικούς και κοινωνικούς δεσμούς, καθώς και στις κοινές μας αξίες της ελευθερίας και της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του σεβασμού του κράτους δικαίου, που συνιστούν σταθερό θεμέλιο ακόμη και σε δύσκολες περιόδους.

Ως μέλη των Ηνωμένων Εθνών, στηρίζουμε πλήρως τη διεθνή τάξη πραγμάτων που βασίζεται σε κανόνες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας και στη συμμόρφωση με το Διεθνές Δίκαιο. Υποστηρίζουμε σθεναρά τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για την ενίσχυση των πολυμερών λύσεων καθιστώντας τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών πιο αποτελεσματικό και αποδοτικό. Υπό το πρίσμα των θεμελιωδών γεωπολιτικών αλλαγών που προκλήθηκαν από την επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, καθώς και της αστάθειας στην Εγγύς και ευρύτερη Μέση Ανατολή, η Ελλάδα και η Γερμανία δεσμεύονται να αναλάβουν από κοινού την ευθύνη και να εντείνουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να συμβάλλουν στην ειρήνη και την ασφάλεια στην Ευρώπη και πέραν αυτής.

Δέκα χρόνια μετά την υπογραφή του πρώτου Ελληνογερμανικού Σχεδίου Δράσης το 2016, η ισχύς της εταιρικής μας σχέσης αντικατοπτρίζεται στον καθιερωμένο στενό πολιτικό διάλογο, καθώς και στις σημαντικές επενδύσεις και το διμερές εμπόριο. Η άριστη και αναπτυσσόμενη συνεργασία μας στους τομείς του πολιτισμού και της επιστήμης, και ιδίως οι δεσμοί μεταξύ του γερμανικού και του ελληνικού λαού, αποτελούν τη σταθερή και ισχυρή βάση των διμερών μας σχέσεων. Ως εταίροι στην ΕΕ και σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, κοινό μας συμφέρον είναι η διατήρηση μιας ισχυρής, ασφαλούς και ανταγωνιστικής Ευρώπης στο σημερινό απαιτητικό περιβάλλον. Με αυτό το πνεύμα, δεσμευόμαστε να εντείνουμε περαιτέρω τη στενή συνεργασία μας, καθώς και να επεκτείνουμε και να εδραιώσουμε τους διμερείς δεσμούς μας προς όφελος των κοινωνιών μας, αναβαθμίζοντας έτσι τη συνεργασία μας σε ένα νέο επίπεδο.

Αναγνωρίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών μας σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον, συμφωνούμε να εργαστούμε από κοινού προς την κατεύθυνση μιας ατζέντας για Εταιρική Σχέση Στρατηγικής Συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, που να αφορά τους ακόλουθους πυλώνες:

I. Εξωτερική Πολιτική, Ασφάλεια, Μετανάστευση & Ευρωπαϊκές Υποθέσεις, με στόχο τη δημιουργία ενός φιλόδοξου πλαισίου διμερούς και ευρωπαϊκού συντονισμού σε βασικά γεωπολιτικά ζητήματα, την περιφερειακή σταθερότητα, τη πολυμερή διακυβέρνηση, τις μεταναστευτικές ροές και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

II. Άμυνα, Πολιτική Προστασία και Υβριδικές Απειλές, Επιβολή του Νόμου, με στόχο την ενίσχυση των δυνατοτήτων μας για την αντιμετώπιση συμβατικών και υβριδικών απειλών και την επέκταση των προσπαθειών μας στους τομείς των αμυντικών προμηθειών, της εφοδιαστικής υποστήριξης και της διαχείρισης κρίσεων.

III. Οικονομική συνεργασία, Επενδύσεις, Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Υποδομές, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του διμερούς και ευρωπαϊκού εμπορίου και των επενδύσεων, την ενδυνάμωση των βιομηχανικών οικοσυστημάτων και την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για τη διακυβέρνηση, τις επιχειρήσεις και έναν κοινωνικά δίκαιο μετασχηματισμό.

IV. Επιστήμη, Εκπαίδευση, Δεξιότητες και Πολιτισμός, Κοινωνία των Πολιτών και Νεολαία, με στόχο την προώθηση της συνεργασίας στην έρευνα, την εκπαίδευση και τις πολιτιστικές ανταλλαγές, καθώς και την περαιτέρω ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης και συμφιλίωσης μεταξύ των κοινωνιών.

Τα Υπουργεία Εξωτερικών θα είναι υπεύθυνα για την παρακολούθηση και την αποτελεσματική υλοποίηση αυτής της ανανεωμένης εταιρικής σχέσης μέσω τακτικών διαβουλεύσεων, σε συνεργασία με τα αρμόδια Υπουργεία.

Την ώρα λοιπόν που οι Ρώσοι δημιουργούν ατελείωτες ουρές κατά εκατοντάδες για να πάρουν δωρεάν κάτι να ξεγελάσουν τη πείνα τους, καταλαβαίνει κανείς πως η απόλυτη κατάρρευση είναι ήδη παρούσα, καθώς για τους συγκεκριμένους ανθρώπους που περιμένουν μέσα στο κρύο στην ουρά για μια σούπα, το ποιος θα κυβερνά την Ουκρανία θα είναι το τελευταίο που θα τους απασχολεί. Άρα φθάνουμε εκεί απ άπου ξεκινήσαμε. Αν οι πατριώτες της ομάδος «Ζ» προτρέπουν τον κόσμο να φυτέψει πατάτες, για να επιβιώσει, η κατάρρευση είναι ήδη εδώ, και δεν σου κρύβω πως και εγώ αν ζούσα στη Ρωσία θα ακολουθούσα την συμβουλή τους, για να έχω κάτι να φάω τον Σεπτέμβριο, που θα έρθει ο χειμώνας. Εδώ που τα λέμε για να πούμε και του στραβού το δίκιο η Ουκρανία εξελίσσεται σε μια υπερδύναμη, καθώς πέρα από τις ικανότητες της επί του πεδίου, πολεμάει με ξεκάθαρη ταυτότητα, που βασίζεται σε αρχές και αξίες, ανύπαρκτες στην μικροψυχία του Δικτάτορα και της κλίκας των Κλεπτοκρατών του που αφ ενός ξεκίνησαν και αφ ετέρου επιθυμούν να διαιωνίσουν τον πόλεμο, για να απομυζούν τον Ρωσικό λαό, μέσω της στρατιωτικής οικονομίας, στέλνοντας παράλληλα τους νέους της Ρωσίας στην κρεατομηχανή της Ουκρανίας, χωρίς κανέναν ενδοιασμό....

. MIA ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ Silicon Curtain

1. Όταν από την αρχή της εισβολής στην Ουκρανία, που ζούσα ακόμη στη Ρωσία, ως οικονομολόγος ανέβαζα videos στα οποία υπεστήριζα ότι η χώρα είχε εισέλθει σε μια τροχιά κατάρρευσης, όλοι με κορόιδευαν και μου λέγανε που την βλέπεις την κατάρρευση, τα super markets είναι γεμάτα, η Μόσχα είναι γεμάτη εστιατόρια, καφετέριες, και επιχειρήσεις ξένων επενδυτών, τα μέσα μαζικής μεταφοράς δουλεύουν κανονικά, και ο κόσμος βρίσκει δουλειές.

Όλους αυτούς που υποστήριζαν αυτή τη θετική εικόνα, τους ξεγελούσε ο ρυθμός της κατάρρευσης που ήταν αργός και τους φαινόταν σαν ανάπτυξη.

Τώρα που το κίνημα των Πατριωτών του «Ζ» τους λέει να φυτέψουν πατάτες για να επιβιώσουν τον επόμενο χειμώνα κατάλαβαν τι εννοούσα, όταν μιλούσα για οικονομική κατάρρευση, αλλά είναι πλέον αργά.

2. Είμαι σε θέση να γνωρίζω ότι αυτή τη στιγμή παγκοσμίως, εκτός της Ρωσίας, υπάρχουν δυνάμεις που λειτουργούν για λογαριασμό της Ρωσίας , ως αντ αυτής. Όλες αυτές οι δυνάμεις χρηματοδοτούνται η σπονσοράρονται από την ίδια την Ρωσία, και συγκεκριμένα από τις ειδικές της υπηρεσίες. Κανένας νουνεχής άνθρωπος δεν θα μπορούσε να υποστηρίζει την Ρωσία, βλέποντας τα εγκλήματα που διαπράττει στην Ουκρανία, αλλά και στον ίδιο της τον εαυτό.

Είναι αλήθεια ότι στην δεκαετία του 1990 η κατάσταση ήταν πολύ δύσκολη. Η διαφορά από τότε είναι η εξής: Τότε εμείς οι απλοί κανονικοί Ρώσοι, χωρίς αξιώματα, αισθανθήκαμε ότι τελικά αποτελούμε μέρος του υπόλοιπου κόσμου, χωρίς να είμαστε αποκομμένοι απ αυτόν. Αισθανθήκαμε αποδεκτοί, σαν να μας καλωσόριζε ο κόσμος στην αγκαλιά του.

Όλοι χαμογελούσαν από ευχαρίστηση όταν μας έβλεπαν, μας έστειλαν βοήθεια κάθε είδους, μέσα από πολιτισμικές και θρησκευτικές αποστολές, για να μας δείξουν την χαρά τους που απελευθερωθήκαμε σαν να μας έλεγαν, φίλοι ακούστε μας και ενωθείτε με τον κόσμο μας, έχουμε τόσα πολλά πράγματα να μοιραστούμε μαζί.

Παραμείνετε φιλικοί και ειρηνικοί, μείνετε όπως όλοι μας σεμνοί και κανονικοί άνθρωποι, μέρος της παγκόσμιας κοινότητος.

Και αυτό το συναισθηματικό ξεχείλισμα από πλευρά τους, μας γέμισε ελπίδα.

Τόσο εγώ προσωπικά όπως και οι γύρω μου περνούσαμε πολύ δύσκολα, αλλά με αυτή τη συμπαράσταση του κόσμου της Δύσης, αρχίσαμε και πάλι να πιστεύουμε σε ένα καλύτερο αύριο. Τότε θέλω να πω υπήρχε ένα φως στην άλλη άκρη του τούνελ. Τώρα συμβαίνει το εντελώς αντίθετο. Τώρα στην άλλη άκρη του τούνελ δεν υπάρχει φως, αλλά μόνο πηχτό σκοτάδι, και η Ρωσία τρέχει προς τα εκεί με μεγάλη ταχύτητα.

3. Η σπουδαιότερη προσφορά της Δύσης στη Ρωσία πέρα από την οικονομική, ήταν η εργασιακή οργάνωση μέσω της τεχνολογίας. Μάθαμε πως να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία για να κάνουμε δουλειές, πώς να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία για να διασφαλίζουμε υψηλά ποιοτικά επίπεδα. Τεχνολογία για επιχειρηματική επικοινωνία.

Η σύζυγος μου είναι ένα καλό παράδειγμα, ξεκίνησε την εταιρεία της το 1998, και όπως μου εκμυστηρεύτηκε τότε δεν ήξεραν τα βασικά για να επικοινωνήσουν με άλλες εταιρείες. Πώς να γράψεις και να στείλεις ένα Email, πώς να συντάξεις μια επιστολή.

Εταιρείες όπως η Philip Morris η Coca Cola η Mac Donald’s σου έδειχναν τον τρόπο της επιχειρηματικής ευθύνης, το τι σημαίνει να ενεργείς επαγγελματικά.

Να σας πω ένα παράδειγμα: Βρισκόμαστε στις αρχές Μαρτίου του 1992. Εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις βρίσκονται στη διαδικασία αποχώρησης.

Θυμάμαι την εταιρεία Mac Donald’s να κλείνει την πόρτα πίσω μου καθώς, ήμουν ο τελευταίος της πελάτης που παρήγγειλα Big Mac πριν την αποχώρηση της από τη Ρωσία.

Και εγώ με τη γυναίκα μου κοιτούσαμε γύρω μας αποσβολωμένοι με ανάμικτα αισθήματα χωρίς να μπορούμε να καταλάβουμε τι συμβαίνει. Μερικές ημέρες αργότερα αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε τι συνέβαινε.

Τότε σκέφθηκα ότι το πρωτο πράγμα που θα επλήγετο από την αποχώρηση των Δυτικών εταιρειών θα ήταν η ασφάλεια των τροφίμων καθώς θα κατέρρεε ο ποιοτικός έλεγχος που εξασφαλιζόταν με την δυτική τεχνολογία.

Και όντως 4 χρόνια αργότερα μαθαίνουμε πως μετά την αποχώρηση μιας αλυσίδας χάμπουργκερ με την ονομασία Berger King, και αφού η εταιρεία συνέχισε τις εργασίες της με την ίδια ονομασία αλλά υπό Ρωσική διεύθυνση στην πόλη Βαλγκαντόνσκ, 36 άτομα οδηγηθήκαν στο νοσοκομείο με τροφική δηλητηρίαση, χωρίς συνέχεια στο ρεπορτάζ σε σχέση με το πόσοι κατάφερα να πάρουν εξιτήριο.

Αυτά συμβαίνουν όταν η Δύση φεύγει και κλείνει την πόρτα.

Δεν υπάρχει πλέον βιομηχανία δεν υπάρχει πλέον έρευνα, ούτε επενδύσεις, τίποτα.

Πρόκειται για μεγάλη τραγωδία δεν υπάρχει φως στην άλλη άκρη του τούνελ. Δεν υπάρχει λαμπρό μέλλον, μόνο πυκνό, πηχτό σκοτάδι.

4. Είναι αλήθεια ότι η KGB νίκησε και ότι απέκτησε όλους τους αρμούς της εξουσίας και τώρα πλέον ορίζει το παιχνίδι. Και για να διατηρήσει τη θέση της χρειάζεται συνεχή και απόλυτο έλεγχο των Ρώσων πολιτών. Επειδή ο Πούτιν στηρίζεται απόλυτα στην KGB μεγαλόσχημα στελέχη της χρησιμοποιούν την επιρροή τους για να αναγκάσουν τον Πούτιν να λυγίσει μπροστά στις

αποφάσεις τους που πολλές φορές δεν συνάδουν με τις δικές του.

5. Ένα παράδειγμα ήταν η εμπλοκή της KGB στον πόλεμο του Ιράν όπου ζήτησαν από τον Πούτιν ειδικό εξοπλισμό με τον οποίο στη συνέχεια μετέβησαν στην Τεχεράνη και εξόπλισαν τον στρατό των Μουλάδων.

Ο εδικός αυτός εξοπλισμός είχε σαν αποτέλεσμα, να μπλοκάρει τα κινητά των Ιρανών πολιτών με αποτέλεσμα να μη μπορούν να συνεννοηθούν και να οργανωθούν σε ομάδες, δίνοντας παράλληλα την ευκαιρία στον στρατό των Μουλάδων, να συλλάβει τους διαδηλωτές, από τα μηνύματα που έστελναν ο ένας στον άλλο.

Με τον τρόπο αυτό διατήρησαν τον απόλυτο έλεγχο του καθεστώτος και συνέβαλαν στην εξόντωση των 40.000 Ιρανών διαδηλωτών.

6. Είδα με τα ίδια μου τα μάτια, παρόμοιες ενέργειες της KGB στο Τουρκμενιστάν, όταν το είχα επισκεφθεί πέρυσι.

Το Τουρκμενιστάν είναι ο πλησιέστερος δορυφόρος της Ρωσίας μετά την Βορειο Κορέα. Είναι πάμφτωχη χώρα, αλλά οι συγγενείς των μελών του κόμματος διατηρούν λογαριασμούς σε δολάρια στις τράπεζες μέσω των οποίων μπορούν να αγοράζουν διάφορα πράγματα από την Amazon.

Υπάρχει μια εταιρεία στο Τουρκμενιστάν με υποκατάστημα στην Αμερική η οποία διαμεσολαβεί ώστε οι παραγγελίες του Τουρκμενιστάν από την Αμερική να κατευθυνθούν στο Τουρκμενιστάν.

Η εν λογω εταιρεία είναι δημιούργημα και ιδιοκτησία της KGB του Τουρκμενιστάν. Και με τον τρόπο αυτό γνωρίζουν απολύτως ποιος έχει χρήματα στην τράπεζα σε συνάλλαγμα σε τι ποσά, καθώς και σε τι αγορές προβαίνει.

Και απ ότι ξέρω ο στόχος της KGB είναι ακριβώς ο ίδιος και στη Ρωσία, ο απόλυτος έλεγχος των πολιτών, ώστε οποιαδήποτε εκδήλωση διαφορετικότητος από την αυστηρή γραμμή του κόμματος να καταπνίγεται άμεσα στο αίμα.

7. Ο Πούτιν γνωρίζει ότι αν χάσει την απόλυτη εξουσία, θα χάσει και τη ζωή του, για αυτό θα κρατηθεί με νύχια και με δόντια σ αυτήν.

Τα δείγματα όμως της αμφισβήτησης της κυριαρχίας του άρχισαν ήδη να φαίνονται στον ορίζοντα. Ένας από τους πλέον πιστούς ακολούθους και υποστηρικτές του ο Ilya Remeslo εξαίρετος νομικός, ο οποίος είχε πρωταγωνιστήσει στον δικαστικό αγώνα του Πούτιν εναντίον του Ναβάλνι, βγήκε στη κρατική τηλεόραση και κατηγόρησε ευθέως τον Πούτιν.

Ο Remeslo σκληρός υποστηρικτής του Πούτιν,νομικός με σχέσεις και διασυνδέσεις με τις μυστικές υπηρεσίες και δεδηλωμένος εχθρός του Navalny και του κινήματος του συμμετείχε εκτενώς στις διαδικασίες φυλάκισης και δίωξης του ρώσου πολιτικού και κυριοτέρου αντιπάλου του Πούτιν, Navalni

Σε συνέντευξη του που βιντεογραφήθηκε στην εκπομπή «The Breakfast Show» του δημοφιλούς αντιπολιτευόμενου δημοσιογράφου Alexandr Plushev,λίγο προτού οδηγηθεί για καταναγκαστική «θεραπεία» στα ψυχιατρεία του Πούτιν, ο Remeslo ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικός ως μάρτυρας εκ των έσω.

Μίλησε για την παρακμή του συστήματος, την άσχημη κατάσταση των ρωσικών στρατευμάτων και τα αδιέξοδα του πολέμου, τα τρομερά οικονομικά προβλήματα, τη διάσπαση της ελίτ και την καθημερινή δυσαρέσκεια και μη αποδοχή του ρώσου δικτάτορα.

Παρά το γεγονός ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον Navalny με εχθρότητα η εικόνα που έδινε δεν ήταν ενός ανθρώπου εκτός πραγματικότητας. Αναφέρθηκε σε χρηματοδότηση με μετρητά από την προεδρική διοίκηση, σε οργανωμένες μεθόδους στοχοποίησης αντιπάλων με μηχανισμούς που χρησιμοποιεί το ίδιο το κράτος για την εξουδετέρωση της αντιπολίτευσης.

Μετά από αυτές τις αποκαλύψεις και την προσωπική κριτική του δικτάτορα οδηγήθηκε για αναγκαστική «θεραπεία». Η πρακτική αυτή δεν είναι νέα. Η ψυχιατρικοποίηση πολιτικών αντιπάλων υπήρξε εργαλείο της σοβιετικής εξουσίας. Επί πουτινισμού επανεμφανίζεται ως μέθοδος σιωπηλής εξουδετέρωσης και εφαρμόζεται ευρέως. Όταν κάποιος δεν μπορεί να διαψευστεί, μετατρέπεται σε «ψυχιατρική περίπτωση».

8. Το παράδοξο της υπόθεσης είναι ότι σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις που μετά την προσαγωγή τους στην νευρολογική κλινική συνετισμού οι άνθρωποι έβγαιναν ως φυτά, σαν ζωντανοί νεκροί από τις ναρκωτικές ουσίες με τις οποίες τους βομβάρδιζαν, ο Remeslo πήρε εξιτήριο σε δυο εβδομάδες, έχοντας σώας τας φρένας του, και συνεχίζοντας να υποστηρίζει τις απόψεις του, προσθέτοντας ότι εγώ γνωρίζω περισσότερα από ότι γνωρίσετε εσείς, και γνωρίζω ότι έρχονται αλλαγές.

Το γεγονός ότι βγήκε έχοντας σώας τας φρένας του από την ψυχιατρική κλινική του Πούτιν, από μόνο του σημαίνει ότι κάποιος παράκουσε τον Πούτιν και τον προστάτευσε.

Στη Ρωσία του Πούτιν πολλοί χάνουν τη ζωή τους για πολλύ πο απλα πραγματα σε σχέση με το έγκλημα της αμφισβήτησης του Δικτάτορα από τον Remeslo.

Τις προάλλες στο Νοβοροσίσκ ένα υψηλόβαθμο στέλεχος των κτηνιατρικών υπηρεσιών που έκρινε μερικά βοοειδή ως ακατάλληλα προς βρώση και διέταξε την θανάτωση τους βρέθηκε νεκρός.

Πολλά άτομα από το πολύ στενό του περιβάλλον όπως η βαφτιστήρα του η Σαπτσάγκ χωρίς να τον κατονομάζουν διερωτώνται δημόσια πως κατάντησε η Ρωσία σ αυτό το χάλι μέσα σε 25 χρόνια, ώστε όταν αλλάξει η κατάσταση να μπορούν να λένε ότι τα έλεγαν από πριν.

9. Η προσωπική μου εκτίμηση καταλήγει ο Konstantin όπως υποστηρίζω εδώ και τέσσερα χρόνια, είναι ότι η νίκη της Ουκρανίας, δεν θα προέλθει από τις στρατιωτικές νίκες της επί του πεδίου, αλλά από την εσωτερική κατάρρευση της Ρωσίας.

Από την εσωτερική διαμάχη των ομάδων που θέλουν να πάρουν την εξουσία και που θα πολεμήσουν μεταξύ τους μέχρι θανάτου.

Ο Πούτιν δεν θα ζει για να δει την αποχώρηση των Ρωσικών στρατευμάτων από τη Ουκρανία.

Κατά πάσα πιθανότητα θα έχει δολοφονηθεί.

Το μέλλον της Ρωσίας φαντάζει στο μυαλό μου ως ένα καταθλιπτικό χάος.

Θα υπάρχει έλλειψις κεντρικής διοίκησης, και κατά πάσα πιθανότητα θα επέλθει κατακερματισμός, όχι σε ογδόντα τέσσερεις περιφέρειες που ισχύουν τώρα, αλλά σε τέσσερα μεγάλα κομμάτια αυτό της Άπω Ανατολής, της Σιβηρίας, των Ουραλίων, και της Κεντρικής Ρωσίας.

Όσον αφορά τον κόσμο δεν θα ενδιαφέρεται πια για το τι συμβαίνει στον πόλεμο, ούτε αν η Ουκρανία θα είναι ανεξάρτητη, ή υπό Ρωσική κατοχή, θα είναι τόσο απορροφημένοι στη εξασφάλιση της επιβίωσης τους, που οτιδήποτε διαφορετικό θα τους είναι σχεδόν αδιάφορο.

Η κατάσταση είναι ήδη τραγική.

Όταν βλέπουμε κάθε Τρίτη στο Rastovondon ( θα το παρουσιάσω εκτενέστερα σαν θέμα στη δική μου εκπομπή σαν Weekly News ) στο κεντρο της πόλης υπαίθρια κινητή μονάδα κουζίνας, που ανήκει σε τοπικό φιλάνθρωπο επιχειρηματία εστίασης, ο οποίος δεν άντεχε άλλο να βλέπει τους συμπατριώτες του να πεινάνε, και αποφάσισε να προσφέρει στους κατοίκους δωρεάν γεύματα.

Την ώρα λοιπόν που οι Ρώσοι δημιουργούν ατελείωτες ουρές κατά εκατοντάδες για να πάρουν δωρεάν κάτι να ξεγελάσουν τη πείνα τους, καταλαβαίνει κανείς πως η απόλυτη κατάρρευση είναι ήδη παρούσα, καθώς για τους συγκεκριμένους ανθρώπους που περιμένουν μέσα στο κρύο στην ουρά για μια σούπα, το ποιος θα κυβερνά την Ουκρανία θα είναι το τελευταίο που θα τους απασχολεί.

Άρα φθάνουμε εκεί απ άπου ξεκινήσαμε.

Αν οι πατριώτες της ομάδος «Ζ» προτρέπουν τον κόσμο να φυτέψει πατάτες, για να επιβιώσει, η κατάρρευση είναι ήδη εδώ, και δεν σου κρύβω πως και εγώ αν ζούσα στη Ρωσία θα ακολουθούσα την συμβουλή τους, για να έχω κάτι να φάω τον Σεπτέμβριο, που θα έρθει ο χειμώνας.

Εδώ που τα λέμε για να πούμε και του στραβού το δίκιο η Ουκρανία εξελίσσεται σε μια υπερδύναμη, καθώς πέρα από τις ικανότητες της επί του πεδίου, πολεμάει με ξεκάθαρη ταυτότητα, που βασίζεται σε αρχές και αξίες, ανύπαρκτες στην μικροψυχία του Δικτάτορα και της κλίκας των Κλεπτοκρατών του που αφ ενός ξεκίνησαν και αφ ετέρου επιθυμούν να διαιωνίσουν τον πόλεμο, για να απομυζούν τον Ρωσικό λαό, μέσω της στρατιωτικής οικονομίας, στέλνοντας παράλληλα τους νέους της Ρωσίας στην κρεατομηχανή της Ουκρανίας, χωρίς κανέναν ενδοιασμό.