«Η έρευνα και καινοτομία είναι στρατηγικές επιλογές στον κόσμο που έρχεται», ανέφερε ο Στ. Καλαφάτης, ενώ, σε σχέση με το ερώτημα που προβάλλεται συχνά, εάν η ΤΝ συνιστά ευκαιρία ή απειλή απάντησε: «Η εμβέλεια της ΤΝ θα είναι 10 φορές μεγαλύτερη και ταχύτερη από τη βιομηχανική επανάσταση. Δεν μιλάμε για μια νέα τεχνολογία αλλά για μια νέα κουλτούρα και έναν νέο τρόπο σκέψης, με συμβολή στο παγκόσμιο ΑΕΠ που αναμένεται να ξεπεράσει τα 15 τρις δολάρια έως το 2030....

ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ:

"Καινοτομία παντού-Πώς η έρευνα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και οι νέες τεχνολογίες, επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών".

Μία εξαιρετικώς ενδιαφέρουσα εκδήλωση-συζήτηση γιά την Τεχνητή Νοημοσύνη έλαβε χώρα στο εντευκτήριο του Συνδέσμου Θεσσαλονικέων Αθήνας (Αβέρωφ 11) την Τετάρτη 18 Απριλίου 2026, με ομιλητή τον Υφυπουργό Ανάπτυξης, αρμόδιο για θέματα Έρευνας και Καινοτομίας, Σταύρο Καλαφάτη,

Θέμα της ομιλίας του Θεσσαλονικέως Υφυπουργού και Βουλευτή Θεσσαλονίκης, ήταν "Καινοτομία παντού-Πώς η έρευνα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και οι νέες τεχνολογίες, επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών".

Παρουσιάζοντας την ταυτότητα της καινοτομίας, μέσω της ΤΝ, ο ομιλητής προέταξε ότι συνιστά πολλαπλασιαστή αξίας για την οικονομία, καθώς:
- Αυξάνει την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος.
- Δημιουργεί νέες αγορές και προϊόντα.
- Προσελκύει επενδύσεις.
- Συμβάλλει στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
- Ενισχύει την κοινωνική συνοχή, δημιουργώντας θέσεις εργασίας για τους νέους επιστήμονες.

«Η έρευνα και καινοτομία είναι στρατηγικές επιλογές στον κόσμο που έρχεται», ανέφερε ο Στ. Καλαφάτης, ενώ, σε σχέση με το ερώτημα που προβάλλεται συχνά, εάν η ΤΝ συνιστά ευκαιρία ή απειλή απάντησε: «Η εμβέλεια της ΤΝ θα είναι 10 φορές μεγαλύτερη και ταχύτερη από τη βιομηχανική επανάσταση. Δεν μιλάμε για μια νέα τεχνολογία αλλά για μια νέα κουλτούρα και έναν νέο τρόπο σκέψης, με συμβολή στο παγκόσμιο ΑΕΠ που αναμένεται να ξεπεράσει τα 15 τρις δολάρια έως το 2030.

Σε σχέση με το ρόλο και της θέση της Ελλάδας, σε σχέση με το παγκοσμίως γίγνεσθαι περί την ΤΝ, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης προσδιόρισε ότι η χώρα μας βρίσκεται στην πρώτη θέση στην Ε.Ε. στη χρήση εργαλείων ΤΝ από νέους, με ποσοστό 83,5%. (Επίσημα στοιχεία της Eurostat, 2026), εξειδικεύοντας τους επηρεαζόμενους τομείς από την ΤΝ ως εξής:
-Εκπαίδευση και ψηφιακή μάθηση
-Πολιτισμός και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς
-Περιβάλλον και πρόβλεψη φυσικών καταστροφών
-Υγεία, διάγνωση ασθενειών και εξατομικευμένη φροντίδα.
-Στον επιχειρηματικό τομέα ενισχύοντας την παραγωγικότητα.
-Στη διακυβέρνηση για μέτρηση αποτελεσμάτων.

Ακόμη συμπλήρωσε ότι η ΤΝ επηρεάζει και κάθε πτυχή της οικονομίας, στα πεδία της παραγωγής, στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις χρηματοοικονομικές λειτουργίες.

Σχετικώς με την εθνική στρατηγική, ως προς τη ΤΝ, ο Στ. Καλαφάτης τόνισε ότι «η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες που διαθέτει Εθνική Στρατηγική για την ΤΝ, εναρμονισμένη με το ευρωπαϊκό ΑΙ Αct», δίνοντας έμφαση στη δημιουργία νέων εθνικών ψηφιακών υποδομών, όπως:
- Ένα από τα 7 πρώτα Εργοστάσια ΤΝ στην Ελλάδα, το AI «Pharos»,
- Ο πρώτος υπερ-υπολογιστής «Δαίδαλος» και ο προγραμματισμός λειτουργίας και δεύτερου στην Κοζάνη,
- Σχεδιασμός για μεγάλα Data Centers

Ως προς τις επιδόσεις από την εισαγωγή της ΤΝ στην επιχειρηματικότητα, δόθηκε έμφαση στο ότι οι εταιρείες που την ενσωματώνουν καταγράφουν τετραπλάσια αύξηση παραγωγικότητας (Έρευνα PwC), όπως και ότι η υιοθέτηση Tεχνητής Nοημοσύνης μπορεί να προσθέσει περίπου 1% στην ολική παραγωγικότητα των παραγωγικών συντελεστών σωρευτικά σε πέντε χρόνια (ΔΝΤ).

Στην Ελλάδα, ανέφερε ο Υφυπουργός Ανάπτυξης, περισσότερες από 400.000 επιχειρήσεις αξιοποιούν ήδη λύσεις AI, από τις οποίες το 34% σε συστηματικό βαθμό, με αύξηση εσόδων για το 89% που έχουν υιοθετήσει διαδικασίες ΤΝ σε ποσοστό 18%, με την «εξειδίκευση» λέξη-κλειδί.

Επίσης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις «πολύτιμες συνεργασίες» της Κυβέρνησης με κολοσσούς, όπως η OpenAI, η Google και η Mistral AI, θυμίζοντας ότι νεοφυείς επιχειρήσεις αποκτούν δωρεάν πρόσβαση σε μοντέλα ανάπτυξης AI-native λύσεων, όπως και ότι εξελίσσονται πιλοτικά προγράμματα εισαγωγής της ΤΝ στα σχολεία και στη Δημόσια Διοίκηση.

Σε ένα ακροατήριο, όπως αυτό σε εκδήλωση του Συνδέσμου Θεσσαλονικέων, ο Στ. Καλαφάτης έδωσε, τέλος, ιδιαίτερη έμφαση στο βαρύνοντα ρόλο της Βορείου Ελλάδος στην εισαγωγή της ΤΝ, εξελισσόμενης σε Hub Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας στο χώρο της ΝΑ Ευρώπης και εξειδικεύοντας ότι πρωταγωνιστεί, στο πλαίσιο αυτό:
- Με το νέο ερευνητικό κέντρο AI Nucleus του ΕΚΕΤΑ 2.0
- Με τα τρία Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Α.Π.Θ., Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος)
- Με Ερευνητικά Κέντρα όπως το ΕΚΕΤΑ και τα 5 Ινστιτούτα του,
- Με το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας ΝΟΗΣΙΣ με το εξαιρετικό επιστημονικό δυναμικό που αυτό διαθέτει.
- Με ένα δυναμικό οικοσύστημα καινοτομίας που συναποτελούν η
Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας, η Τεχνόπολη και το Thess INTEC,

Η Θεσσαλονίκη εξελίσσεται δυναμικά.

Δίδοντας τελικώς ένα στίγμα για τη σημερινή θέση της Ελλάδας, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης ανέδειξε το μήνυμα αυτοπεποίθησης και σταθερότητας που εκπέμπεται σήμερα από τη χώρα, με κύρια χαρακτηριστικά του την προβλεψιμότητα και συνέπεια της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής, η οποία επιβεβαιώνεται από τις συνεχείς αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας, οδηγώντας τελικώς στην εκλογή του Έλληνα Υπουργού Οικονομικών ως Προέδρου του Eurogroup.

Δεν είναι τυχαίο, κατέληξε, το ρεκόρ άμεσων ξένων επενδύσεων ύψους άνω των 8 δις ευρώ, το πρώτο 8μηνο του 2025, όπως και το ότι υλοποιείται το μεγαλύτερο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων των τελευταίων ετών, ύψους 14,6 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο στηρίζει την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία.

Ο Υφυπουργός με τον Πρέδρο του Συνδέσμου Αντιπτέραρχο(Ι) ε.α. Ζαφ. Ταμπακίδη

Λοιπόν, σε αυτό το περιβάλλον, εμείς, η Ελλάδα, πρέπει να κάνουμε επιλογές. Δεν κοιτάμε παραπάνω από το μπόι μας. Είμαστε μια μικρή χώρα, μεσαίου μεγέθους. Βέβαια, είμαστε επίσης η χώρα που διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, που βασιζόμαστε σε ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας, και αυτό δεν επηρεάζει μόνο τους αριθμούς ή τις στατιστικές. Πάντα επισημαίνω τον αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων και των Ευρωπαίων πολιτών. Ο πληθωρισμός «σκοτώνει» την οικονομία και πλήττει ιδιαίτερα τους φτωχότερους ανάμεσά μας. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, λοιπόν, δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τους ειδικούς του Διεθνούς Δικαίου, τους δικηγόρους, τους πλοιοκτήτες ή τους αξιωματικούς του Ναυτικού. Μας αφορά όλους, τον καθένα από εμάς. Για την Ελλάδα, λοιπόν, αυτές είναι οι διεθνείς προκλήσεις, και πρέπει να σας πω ότι δεν ξεχνάω μια πρόκληση που βρίσκεται πιο κοντά μας, πιο κοντά στο σπίτι μας, γιατί εξακολουθούμε να έχουμε έναν γείτονα που ερμηνεύει το Διεθνές Δίκαιο της θάλασσας με έναν μάλλον ιδιόμορφο τρόπο.....

 Ομιλία Υπουργού Εθνικής Άμυνας Ν. Δένδια 

στο 3ο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιας Ασφάλειας

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, συμμετέσχε χθες, Τρίτη 28 Απριλίου 2026, ως κεντρικός ομιλητής, στο 3ο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιας Ασφάλειας, το οποίο πραγματοποιείται στο Ίδρυμα Ευγενίδου.

Το Συνέδριο με θέμα «Η Θαλάσσια Ασφάλεια σε μια Εποχή Γεωπολιτικής, Γεωοικονομικής και Τεχνολογικής Αναταραχής» (Maritime Security in an Era of Geopolitical, Geoeconomic and Technological Disruption), διοργανώνεται από το Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων (Council for International Relations), το International Propeller Club (Port of Piraeus), το S4GEO (The Society for Geopolitics) και το Ινστιτούτο Foreign Affairs, σε συνεργασία με τη Σχολή Ναυτιλίας και Βιομηχανίας του Πανεπιστημίου Πειραιώς και το Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) του Παντείου Πανεπιστημίου.

Παρέστησαν ως εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΝ, ο Διοικητής Διοίκησης Ναυτικής Εκπαίδευσης (ΔΝΕ) Υποναύαρχος Στέφανος Σαρρής ΠΝ, εκπρόσωποι της ναυτιλιακής, επιχειρηματικής και ακαδημαϊκής κοινότητας, καθώς και διεθνών οργανισμών.

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε στην ομιλία του:

«Σας ευχαριστώ πολύ για αυτή την πολύ ευγενική παρουσίαση.

Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, θα σας απαλλάξω από την ανάγνωση μιας σχολαστικά προετοιμασμένης ομιλίας, καθώς θεωρώ ότι ήρθα εδώ για να μιλήσω, όχι για να διαβάσω. Επομένως, επιτρέψτε μου να σας παρουσιάσω την άποψή μου σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και η ελληνική κυβέρνηση αντιμετωπίζουν το τρέχον περιβάλλον ασφάλειας, το τρέχον περιβάλλον θαλάσσιας ασφάλειας. Καταλαβαίνω ξεκάθαρα και φυσικά είναι απολύτως αναμενόμενο, ότι το Συνέδριο έχει επικεντρωθεί κυρίως σε ό, τι συμβαίνει στο Ορμούζ, το οποίο αποτελεί όντως – συμφωνώ απόλυτα – τεράστια πρόκληση για τη θαλάσσια ασφάλεια, για την παγκόσμια οικονομία. Το Συνέδριο για το θέμα αυτό, τη Θαλάσσια Ασφάλεια, υπογραμμίζει την τεράστια πρόκληση που αντιμετωπίζουμε.

Ας δούμε όμως πρώτα πού ακριβώς βρισκόμαστε. Αν το δούμε με Ελληνικά μάτια, από την ελληνική οπτική γωνία, όσον αφορά τις νέες πραγματικότητες, θα ήθελα να ξεκινήσω με κάτι λιγότερο προφανές για το οποίο δεν μιλάμε, ωστόσο υπάρχει και αλλάζει πολλά. Και αναφέρομαι στη βόρεια διαδρομή, τον βόρειο θαλάσσιο διάδρομο, ο οποίος αλλάζει πολλά, αλλά και στις προκλήσεις ασφαλείας που θα αντιμετωπίσουμε τα επόμενα χρόνια.

Δεν θα επεκταθώ περαιτέρω στο θέμα αυτό, αλλά σας παρακαλώ να το έχετε πάντα κατά νου. Και πρέπει να πω ότι υπάρχουν θαρραλέοι και διορατικοί Έλληνες ναυτικοί που ήδη χρησιμοποιούν τον Βόρειο Διάδρομο. Όμως, αυτός ο Βόρειος Διάδρομος αλλάζει την αρχιτεκτονική ασφάλειας που πρέπει να παρέχουμε. Την ασφάλεια των θαλασσών. Και φυσικά, η Μαύρη Θάλασσα· οι προκλήσεις στη Μαύρη Θάλασσα εξακολουθούν να υπάρχουν. Η Μαύρη Θάλασσα χρησιμοποιείται, αλλά δεν μπορούμε να την χαρακτηρίσουμε ασφαλή. Είμαι βέβαιος ότι έχετε μιλήσει εκτενώς για το Στενό του Ορμούζ. Δεν θα επεκταθώ συγκεκριμένα στο Στενό του Ορμούζ, αλλά δεν είναι φυσικά το μόνο σημείο συμφόρησης. Το Μπάμπα Αλ-Μαντάρ βρίσκεται μερικές εκατοντάδες μίλια ανατολικά και κάθε χρόνο οι Χούθι μας λένε ότι θα το κλείσουν ξανά.

Και τελικά, ίσως πρέπει να είμαστε ευγνώμονες που ο πορθμός της Μαλάκα παραμένει ανοιχτός, γιατί η ίδια η ύπαρξή του αμφισβήτησε την ίδια την ουσία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Ποτέ δε σκεφτήκαμε, δε νομίζω ότι θα είχε σκεφτεί κανείς, εκτός από τους πολεμικούς αναλυτές στο Ιράν, ότι θα έφτανε η μέρα που το Στενό του Ορμούζ θα έκλεινε εντελώς. Σαν να μην έφτανε αυτό, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στο σύγχρονο θαλάσσιο περιβάλλον δεν είναι μόνο στην επιφάνεια. Επεκτείνονται κάτω από αυτή, σε κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές ενέργειας και επικοινωνιών. Και αυτές πρέπει επίσης να τις προστατεύσουμε.

Λοιπόν, σε αυτό το περιβάλλον, εμείς, η Ελλάδα, πρέπει να κάνουμε επιλογές. Δεν κοιτάμε παραπάνω από το μπόι μας. Είμαστε μια μικρή χώρα, μεσαίου μεγέθους. Βέβαια, είμαστε επίσης η χώρα που διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, που βασιζόμαστε σε ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας, και αυτό δεν επηρεάζει μόνο τους αριθμούς ή τις στατιστικές. Πάντα επισημαίνω τον αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων και των Ευρωπαίων πολιτών. Ο πληθωρισμός «σκοτώνει» την οικονομία και πλήττει ιδιαίτερα τους φτωχότερους ανάμεσά μας.

Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, λοιπόν, δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τους ειδικούς του Διεθνούς Δικαίου, τους δικηγόρους, τους πλοιοκτήτες ή τους αξιωματικούς του Ναυτικού. Μας αφορά όλους, τον καθένα από εμάς. Για την Ελλάδα, λοιπόν, αυτές είναι οι διεθνείς προκλήσεις, και πρέπει να σας πω ότι δεν ξεχνάω μια πρόκληση που βρίσκεται πιο κοντά μας, πιο κοντά στο σπίτι μας, γιατί εξακολουθούμε να έχουμε έναν γείτονα που ερμηνεύει το Διεθνές Δίκαιο της θάλασσας με έναν μάλλον ιδιόμορφο τρόπο.

Για παράδειγμα, οι αγαπητοί μας φίλοι στη γειτονική Τουρκία ισχυρίζονται ανοιχτά ότι τα νησιά δεν έχουν δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα. Ότι τα νησιά, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους —η Κρήτη, για παράδειγμα— δεν αποτελούν μέρος των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών, ότι τα νησιά του Αιγαίου βρίσκονται στην ασιατική υφαλοκρηπίδα. Αυτοί οι ισχυρισμοί παρουσιάζονται με σοβαρότητα σε διεθνή φόρουμ, αν και πρέπει να σας πω ότι αν ένας πρωτοετής φοιτητής του Πανεπιστημίου που παρακολουθεί μαθήματα Διεθνούς Δικαίου, για παράδειγμα, έγραφε κάτι τέτοιο, είτε θα αποτύγχανε παταγωδώς στις εξετάσεις, είτε οι συμφοιτητές του θα γελούσαν μέχρι δακρύων. Αλλά, και πάλι, πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτού του είδους τη θέση σε σοβαρά Φόρουμ ανά τον κόσμο.

Τώρα, τι κάνουμε; Πρώτον, όσον αφορά τα νομικά ζητήματα, η Ελλάδα πάντα διακήρυττε ότι η UNCLOS, η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, είναι «ιερό ευαγγέλιο» για εμάς και θα έπρεπε να είναι «ιερό ευαγγέλιο» και για ολόκληρο τον κόσμο. Για μένα, θα πρέπει να είναι το «ιερό ευαγγέλιο» για όλα τα κράτη του κόσμου. Ανεξάρτητα από το αν έχουν υπογράψει ή όχι την UNDRIP, τη Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Αυτοχθόνων Λαών, όπως έχουν κάνει οι περισσότερες χώρες του κόσμου, υπάρχουν χώρες που αποδέχονται πλήρως την UNDRIP, αν και δεν την έχουν υπογράψει, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Η αλήθεια βέβαια είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν τη συνθήκη, αλλά δεν έχει επικυρωθεί από το Κογκρέσο. Ωστόσο, αυτό αφορά το νομικό επίπεδο. Πρέπει να είμαστε πιο πρακτικοί. Λοιπόν, θα σας πω τι πράττουμε. Προχωράμε σε ριζική αναδιάρθρωση, ώστε να είμαστε σε θέση να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις.

Ο κύριος πρόεδρος, είχε την ευγενή καλοσύνη να αναφερθεί στην καινούρια μας φρεγάτα, τον «ΚΙΜΩΝΑ», που βρίσκεται (η φωτογραφία του) ακριβώς πίσω μου. Όμως, ο «ΚΙΜΩΝ» δεν είναι παρά η ορατή κορυφή του παγόβουνου. Το παγόβουνο αυτό είναι η «Ατζέντα 2030» και οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Και όταν κάποιος με ρωτάει τι αλλάζουμε, η απάντησή μου είναι πολύ απλή και πολύ σύντομη. Αλλάζουμε τα πάντα, εκτός από τις αξίες μας.

Αλλάζουμε τον τρόπο λειτουργίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Αλλάζουμε τα μέσα του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Θα σας πω ένα παράδειγμα. Όπως ίσως γνωρίζετε, προμηθευόμαστε 4 φρεγάτες από την Groupe Navale, γαλλικές φρεγάτες, τις FDI, Frégates d‘ Intervention. Αυτές οι φρεγάτες δεν είναι απλώς μια πιο σύγχρονη παραλλαγή της κλάσης MEKO ή άλλων φρεγατών που ήδη διαθέτουμε.

Είναι ένα διαφορετικό είδος πλοίου. Είναι κάτι διαφορετικό. Και γιατί αυτό; Επειδή αυτές οι 4 φρεγάτες ανήκουν σε μια κατηγορία που, επιτρέψτε μου να σας πω, δεν είναι το είδος φρεγάτας που χρησιμοποιεί το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό. Οι Γάλλοι χρησιμοποιούν φρεγάτες τύπου Standard 2.

Εμείς θα χρησιμοποιήσουμε τις Standard 2+++. Μόλις πριν από 3 ημέρες είχα την ευκαιρία να εξηγήσω στον Πρόεδρο Μακρόν τις αλλαγές που έχουμε κάνει, και εντυπωσιάστηκε αρκετά. Και πιστεύω ότι οι Γάλλοι θα αναβαθμίσουν τις FDI τους στην κατηγορία «+++». Η κατηγορία «+++» έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 32 στρατηγικούς πυραύλους, σε αντίθεση με τους 12 αντιαεροπορικούς πυραύλους των γαλλικών φρεγατών.

Και αυτή θα είναι και η ικανότητα των νέων φρεγατών κλάσης Bergamini, τις οποίες πρόκειται να προμηθευτούμε από την Ιταλία.

Φρεγάτες 10 ετών, μεγάλα πλοία, ακόμη μεγαλύτερα από τις FDI, άνω των 6.000 τόνων, ικανά να επιχειρούν σε ανοιχτή θάλασσα. Επαναλαμβάνω, φρεγάτες που θα μπορούν να φέρουν στρατηγικούς πυραύλους. Και αυτό θα αποτελέσει το μέσο αποτροπής μας, αλλά και τη δυνατότητά μας να συμμετέχουμε σε επιχειρήσεις που διασφαλίζουν την ελευθερία στη θάλασσα.

Φυσικά, η προφανής ερώτηση που μου κάνουν είναι: τι θα γίνει με το Αιγαίο; το πλέον σημαντικό για την Ελλάδα; Η απάντησή μου είναι πολύ απλή. Φυσικά, θα προστατεύσουμε τo Αιγαίο. Θα προστατεύσουμε το Αιγαίο πολύ καλύτερα από ό, τι κάναμε μέχρι σήμερα, αλλά θα το κάνουμε με έναν πολύ πιο σύνθετο τρόπο. Θα το κάνουμε με πυραύλους. Θα το κάνουμε με μη επανδρωμένα σκάφη. Θα το κάνουμε επίσης με μικρότερα σκάφη στην επιφάνεια της θάλασσας, αλλά και με μη επανδρωμένα σκάφη κάτω από την επιφάνεια. Έτσι, θα διασφαλίσουμε την ασφάλεια του Αιγαίου με πολύ οικονομικότερο τρόπο από ό,τι στο παρελθόν, και θα εξασφαλίσουμε στις μεγαλύτερες πλατφόρμες μας ελευθερία κινήσεων και ελευθερία αποτροπής. 

Γιατί, όπως γνωρίζαμε μέχρι τώρα, το σενάριο που αντιμετωπίζαμε είναι ότι κάποιος «έρχεται», όπως μας είπαν, και καταλαμβάνει ένα μικρό νησί. Και τότε η Ελλάδα καλείται να αποφασίσει: «Τι θα κάνουμε; Θα κηρύξουμε πόλεμο πλήρους κλίμακας; Θα εισβάλουμε στην Ανατολική Θράκη; Θα πραγματοποιήσουμε μια μικρή επιχείρηση για να ανακτήσουμε κάτι που θα είναι εξαιρετικά δύσκολο»; Τι θα κάνουμε; Ποιο είναι το δίλημμα; Και σε ένα τέτοιο σενάριο, ο επιτιθέμενος έχει το πλεονέκτημα». Λοιπόν, σε μια μελλοντική περίπτωση, ο εν δυνάμει επιτιθέμενος θα πρέπει να έχει κατά νου ότι διαθέτουμε τη δυνατότητα και θα έχουμε την ικανότητα να απαντήσουμε με σημαντικό αριθμό στρατηγικών πυραύλων από πλατφόρμες που θα είναι κατανεμημένες, όχι μόνο στο Αιγαίο, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο και οπουδήποτε κρίνουμε ότι θα είναι χρήσιμο, ενώ οι πλατφόρμες θα είναι προστατευμένες. Και αυτές οι ίδιες πλατφόρμες θα μπορούν να βρίσκονται στην Ερυθρά Θάλασσα, εάν απαιτείται, όπου οι Φρεγάτες ΥΔΡΑ, ΨΑΡΑ και ΣΠΕΤΣΕΣ επιχείρησαν με τεράστια επιτυχία τον περασμένο μήνα στην Επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ.

Παρεμπιπτόντως, η Επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ έχει ελληνικό όνομα, επειδή η Ελλάδα υποστήριζε εξ αρχής ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει μια επιχείρηση για την προστασία της Ερυθράς Θάλασσας και του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Και δεν αποτελεί τιμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση το γεγονός ότι οι χώρες που συμμετέχουν σταθερά στην επιχείρηση είναι η Ελλάδα, η Ιταλία και, κατά καιρούς, οι Κάτω Χώρες και η Γερμανία. Όταν μιλάμε για γεωπολιτική προοπτική. Και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μιλούσε για τη γεωπολιτική επιτροπή. Αν θέλουμε να μας παίρνουν στα σοβαρά, πρέπει να κάνουμε πολύ περισσότερα από αυτό, ως Ευρώπη. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Τώρα, θέλω να σας το ξεκαθαρίσω. Η Ελλάδα δεν είναι και δεν πρέπει να γίνει «τουρκοκεντρική». Η Τουρκία δεν είναι το κύριο πρόβλημά μας και δεν πρέπει να είναι το κύριο πρόβλημά μας. Πρέπει απλώς να είμαστε αρκετά ικανοί ώστε να αποτρέψουμε οποιαδήποτε απειλή προέρχεται από τον γείτονά μας.

Η Ελλάδα πρέπει να έχει, θα έπρεπε να έχει, μια προσέγγιση 360 μοιρών. Και παρακαλώ να θυμάστε ότι από αυτές τις 360 μοίρες, περισσότερες από 220, 230 μοίρες, αν δείτε τη γεωγραφία μας, βλέπουν προς τη θάλασσα, από το Βόρειο Αιγαίο έως τη Νότια Αδριατική Θάλασσα. Επομένως, ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούμε σε ένα θαλάσσιο περιβάλλον και ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να λειτουργήσουμε σε ένα θαλάσσιο περιβάλλον είναι υψίστης σημασίας. Εκτός από τις πλατφόρμες που σας ανέφερα, υπάρχουν πολλά άλλα στοιχεία για τα οποία θα χρειαζόμουν ώρες για να σας εξηγήσω.

....Αλλάζουμε τον τρόπο λειτουργίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Αλλάζουμε τα μέσα του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Θα σας πω ένα παράδειγμα. Όπως ίσως γνωρίζετε, προμηθευόμαστε 4 φρεγάτες από την Groupe Navale, γαλλικές φρεγάτες, τις FDI, Frégates d‘ Intervention. Αυτές οι φρεγάτες δεν είναι απλώς μια πιο σύγχρονη παραλλαγή της κλάσης MEKO ή άλλων φρεγατών που ήδη διαθέτουμε. Είναι ένα διαφορετικό είδος πλοίου. Είναι κάτι διαφορετικό. Και γιατί αυτό; Επειδή αυτές οι 4 φρεγάτες ανήκουν σε μια κατηγορία που, επιτρέψτε μου να σας πω, δεν είναι το είδος φρεγάτας που χρησιμοποιεί το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό. Οι Γάλλοι χρησιμοποιούν φρεγάτες τύπου Standard 2. Εμείς θα χρησιμοποιήσουμε τις Standard 2+++. Μόλις πριν από 3 ημέρες είχα την ευκαιρία να εξηγήσω στον Πρόεδρο Μακρόν τις αλλαγές που έχουμε κάνει, και εντυπωσιάστηκε αρκετά. Και πιστεύω ότι οι Γάλλοι θα αναβαθμίσουν τις FDI τους στην κατηγορία «+++». Η κατηγορία «+++» έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 32 στρατηγικούς πυραύλους, σε αντίθεση με τους 12 αντιαεροπορικούς πυραύλους των γαλλικών φρεγατών. Και αυτή θα είναι και η ικανότητα των νέων φρεγατών κλάσης Bergamini, τις οποίες πρόκειται να προμηθευτούμε από την Ιταλία...

Επίσης, επενδύουμε στον άνθρωπο — στο ανθρώπινο δυναμικό μας. Έχουμε βελτιώσει το Κέντρο Εκπαίδευσης Ναυτικής Αποτροπής του ΝΑΤΟ, το οποίο εκπαιδεύει το καλύτερο προσωπικό για να δραστηριοποιείται στο θαλάσσιο περιβάλλον, τις καλύτερες ειδικές δυνάμεις που έχει δει ποτέ ο κόσμος, ώστε να είναι σε θέση να προστατεύουν τα συμφέροντά μας στο θαλάσσιο περιβάλλον. Και όπως υποδηλώνει το όνομά του, δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά ολόκληρο το ΝΑΤΟ. Έτσι, οι καλύτεροι του ΝΑΤΟ έρχονται να εκπαιδευτούν μαζί μας.

Αλλά και πάλι, αυτό δεν αρκεί. Τα πράγματα έχουν αλλάξει, και μάλιστα ριζικά. Και πρέπει φυσικά να έχεις παρουσία στη θάλασσα, όπως πρέπει να έχεις παρουσία στον αέρα, και πρέπει να έχεις παρουσία στην ξηρά. Αλλά αυτό δεν αρκεί πια. Ο κόσμος έχει αλλάξει.

Γι’ αυτό, στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030, την οποία υποστηρίζω από το 2023 – την πρώτη μέρα που πήγα στο Υπουργείο Άμυνας – ξεκινήσαμε μια πρωτοβουλία που ονομάζουμε «Ασπίδα του Αχιλλέα». Γιατί την ονομάζω «Ασπίδα του Αχιλλέα»; Επειδή είναι η δεύτερη ασπίδα του Αχιλλέα – εννοώ, εκείνη του Έλληνα ήρωα, όπως θυμόμαστε από τον Τρωικό Πόλεμο. Σε αυτόν τον πόλεμο, όταν σκοτώθηκε ο Πάτροκλος, ο Έκτορας πήρε όλα τα όπλα. Έτσι, ο Αχιλλέας έπρεπε να ικετεύσει τη μητέρα του να φτιάξει νέα όπλα.

Μεταξύ αυτών βρισκόταν και αυτή η περίφημη ασπίδα. Η ασπίδα αυτή έχει 5 στρώματα. Ο καθηγητής κ. Χατζηεμμανουήλ είχε την καλοσύνη να μου υπενθυμίσει τους 5 κύκλους για τους οποίους μιλούσα στην προηγούμενη ομιλία μου. Φαίνεται ότι έχω μια ιδιαίτερη σχέση με τον αριθμό 5. Αυτά τα 5 στρώματα της Ασπίδας του Αχιλλέα συμβολίζουν τη θάλασσα, τη γη, τον αέρα, αλλά και τον κυβερνοχώρο και το διάστημα.

Και μέχρι τώρα — μέχρι πριν από 24 μήνες — δεν διαθέταμε καμία ουσιαστική ικανότητα σε αυτά τα δύο επίπεδα. Γι’ αυτό και εργαζόμαστε σκληρά και στα δύο. Δεν θα μιλήσω για τον κυβερνοχώρο, αν και αυτό θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον, αλλά θα ήθελα να γνωρίζετε ότι είναι η πρώτη φορά στην ιστορία μας που η Ελλάδα έχει ήδη στο διάστημα δύο μίνι δορυφόρους, δύο φωτογραφικούς μίνι δορυφόρους, και θα προχωρήσουμε στη δημιουργία ενός ολόκληρου συστήματος τα επόμενα χρόνια. Θα φτάσουμε τους 13 ή 14. Έτσι, χάρη σε αυτούς τους μίνι δορυφόρους, μπορούμε να διαθέτουμε φωτογραφίες στις δικές μας δυνάμεις για ανάλυση σε ελάχιστο χρόνο.

Και δεν χρειάζεται να εξαρτόμαστε από άλλους για να μας παρέχουν πληροφορίες που είναι εξαιρετικά σημαντικές. Και φυσικά, οι περιοχές για τις οποίες μιλούσαμε περιλαμβάνονται στην περιοχή που μπορούν να φωτογραφίσουν αυτοί οι δορυφόροι. Αλλά επίσης, σχεδιάζουμε και θα αποκτήσουμε τον πρώτο δορυφόρο επικοινωνιών που θα ανήκει στην Ελλάδα. Διότι στον σύγχρονο κόσμο, αν δεν έχεις επικοινωνία, δεν έχεις τίποτα. Και χωρίς δορυφόρο, στο σύγχρονο περιβάλλον, δεν μπορείς να διασφαλίσεις την επικοινωνία σου.

Εν ολίγοις, λοιπόν, μεταβαίνουμε από ένα παραδοσιακό περιβάλλον που περιλαμβάνει μια σειρά φρεγατών και άλλων πλοίων, σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον στο οποίο μη επανδρωμένα σκάφη, σύγχρονες πλατφόρμες, δορυφόροι και ανθρώπινο δυναμικό, στο πλαίσιο μιας ολιστικής προσέγγισης που ονομάζεται «Ασπίδα του Αχιλλέα» και με τη χρήση σύγχρονου εξοπλισμού επικοινωνιών, θα είναι σε θέση να εγγυηθούν, εξ ονόματος της Ελληνικής Δημοκρατίας, τη θαλάσσια ασφάλεια στις περιοχές όπου έχουμε ζωτικό συμφέρον.

Σας ευχαριστώ πολύ».

Ο Σκέρτσος, σε ανάρτησή του στα σόσιαλ μίντια, όπως το συνηθίζει, επέκρινε την αντιπολίτευση για υποκρισία, υπενθυμίζοντας ότι αδιαφορεί για οτιδήποτε μεταρρυθμίζει το πολιτικό σύστημα. Και πρόσθεσε ότι το πελατειακό κράτος είναι το χρεοκοπημένο κράτος, βασικό συστατικό του εθνικού προβλήματος. Η θέση αυτή ενόχλησε κάποιες παλιές καραβάνες του κόμματος, που μάλιστα χρημάτισαν στο Μαξίμου αλλά σήμερα δεν παρεπιδημούν εκεί. Ο πιο ευφραδής εξ αυτών, ο Μάκης Βορίδης, συνόψισε την ενόχλησή του, ως αντίθεση όσων διεκδικούν την ψήφο και τον σταυρό των πολιτών σε εκείνους «η νομιμοποίηση των οποίων προέρχεται από τον Πρωθυπουργό και όχι από την επιλογή των πολιτών». Πίσω του στοιχίζονται ο Στέλιος Πέτσας, ο Γιάννης Οικονόμου και κάποιοι ακόμα. Ο Μάκης Βορίδης μιλάει πάντα πολιτικά, είναι προσεκτικός δηλαδή ακόμα κι όταν περιγράφει μια εσωκομματική σύγκρουση, αλλά εν προκειμένω έχει άδικο. Προφανώς, τον έχει ενοχλήσει η πρόθεση του Πρωθυπουργού για την αλλαγή του εκλογικού συστήματος, η προσπάθεια καθιέρωσης μεικτού συστήματος που να προσομοιάζει με το γερμανικό, επειδή έτσι μπορεί να ανεβεί το επίπεδο όσων διεκδικούν την ψήφο των πολιτών – πρόθεση την οποία προφανώς αποδίδει στις επεξεργασίες του Ακη Σκέρτσου. Καταρχάς, η κριτική του «σε πρόσωπα η νομιμοποίηση των οποίων προέρχεται από τον Πρωθυπουργό» (δηλαδή στον Σκέρτσο) είναι καθυστερημένη. Κι αυτός, και οι ακόλουθοί του, δεν έλεγαν τα ίδια όταν βρίσκονταν στο Μαξίμου. Για την απομάκρυνσή τους από το πρωθυπουργικό περιβάλλον, επίσης, δεν φταίει κανένας εξωκοινοβουλευτικός ανταγωνιστής τους αλλά η ίδια η πολιτεία τους. Μπορεί λοιπόν να ισχυρίζονται το σαρτρικό «η κόλαση είναι οι άλλοι» (έστω κι αν δεν χρειάζεται να παραπέμψουν στον εισηγητή της φράσης). Ωστόσο, ξέρουν καλά ότι δεν φταίει κανένας άλλος για τον παλαιοκομματισμό που υπηρέτησαν και, στην ουσία, υπερασπίζουν. Καταλαβαίνω ότι την κριτική στο τεχνοκρατικό τμήμα του Μαξίμου τη συμμερίζονται πολλοί στο βαθύ κόμμα. Αν σκέφτονταν λίγο βαθύτερα, θα μπορούσαν να κατανοήσουν πως ναι μεν ό,τι είναι σε ένα βαθμό το οφείλουν στη δουλειά τους, σε έναν άλλο βαθμό όμως το οφείλουν στο βασικό χαρακτηριστικό της συνταγής Μητσοτάκη· στον συνδυασμό παραδοσιακών πολιτικών και τεχνοκρατών. Το ρήγμα που δήθεν αναδεικνύει ο Μάκης Βορίδης και οι ακόλουθοί του στην πράξη δεν υφίσταται. Απλώς, διάλεξαν άλλη μια φορά λάθος μάχη και λάθος στόχο. Η μεταφορά στο εσωτερικό της ΝΔ μιας κρίσης ή ενός ρήγματος στην πραγματικότητα υπονομεύει και την παράταξη και τη θέση των ίδιων στο πολιτικό σκηνικό. Η επανεκλογή τους αλλά κι η επανεκλογή κυβέρνησης ΝΔ περνάει μέσα από το brand Μητσοτάκης. Και το brand Μητσοτάκης προϋποθέτει τη σύνθεση των δύο μερών, των παλαιού τύπου πολιτικών και των τεχνοκρατών....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 27/04/26

Στην Ελλάδα επικρατεί σήμερα ένα μικρό χάος. Η ΝΔ δηλώνει ότι επιδιώκει να πάρει αυτοδυναμία ή να συνεργαστεί με ένα κόμμα δεξιά της ή αριστερά της. Δεν ξέρω για την αυτοδυναμία. Αλλά αν καταφέρει να βρει κάποιον ενδιαφερόμενο η συνεργασία αριθμητικά βγαίνει. Το πώς θα τη διαμορφώσει ο Μητσοτάκης και με ποιους είναι άλλη υπόθεση. Ούτως ή άλλως, το πρώτο κόμμα ορίζει το παιχνίδι. Η Αριστερά από την πλευρά της προτείνει «προοδευτική συνεργασία» ή «λαϊκό μέτωπο». Είναι ασφαλώς μια πρόταση αλλά με ένα 15% που φαίνεται να μαζεύει συνολικά δεν δείχνει και πολύ ρεαλιστική αριθμητικά. Πάντως υπάρχει. Αν δραστηριοποιηθεί και ο Τσίπρας ίσως μαζέψει περισσότερους αλλά απέχοντας ακόμη πολύ από την πλειοψηφία. Το ΠΑΣΟΚ τα λέει πιο μπερδεμένα. Δεν θέλει τη ΝΔ (πράγμα που αποτελεί δικαίωμά του) αλλά προτείνει «μια πολιτική αλλαγή» και μια «προοδευτική κυβέρνηση». Ωραίο σενάριο αλλά με ποιους; Διότι αν δεν πάρει αυτοδυναμία το ίδιο, τότε θα χρειαστεί να συνεργαστεί με κάποιους. Δεν υπάρχει άλλη διαδικασία. Αντιλαμβανόμαστε όλοι πως το ΠΑΣΟΚ δυσκολεύεται προεκλογικά να αποκαλύψει με ποιους θα έφτιαχνε αυτήν την προοδευτική κυβέρνηση διότι κινδυνεύει να εμπλακεί σε εσωτερική αντιπαράθεση. Το ερώτημα όμως είναι αν θα μπορέσει να φτάσει έως τις εκλογές με μισές κουβέντες και χωρίς να λέει τα πράγματα με το όνομά τους. Υποψιάζομαι ότι θα είναι δύσκολο. Ιδίως όταν φουντώσει ο προεκλογικός αγώνας και το «ποιος θα κυβερνήσει» καταστεί κυρίαρχο. Φοβάμαι δηλαδή πως αν το ΠΑΣΟΚ δεν διαμορφώσει εγκαίρως μια ρεαλιστική και πειστική πρόταση διακυβέρνησης θα βρεθεί σε μειονεκτική θέση όχι τόσο απέναντι στη ΝΔ (που μπορεί να μην το ενδιαφέρει…), όσο απέναντι στην Αριστερά και τον Τσίπρα που δεν θα διστάσουν να δώσουν ονοματεπώνυμα και διευθύνσεις. Αν μάλιστα οδηγηθούμε σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση όπως είναι πολύ πιθανό, το «ποιος και με ποιους» κινδυνεύει να γίνει πραγματικός βραχνάς. Διότι μην έχετε την παραμικρή αμφιβολία πως σε περίπτωση παρατεταμένης ακυβερνησίας, η διακυβέρνηση θα γίνει σχεδόν το μοναδικό αντικείμενο της συζήτησης. Εκτός φυσικά αν το ΠΑΣΟΚ πάρει αυτοδυναμία και τελειώσουν μεμιάς όλοι οι βραχνάδες....

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ" 

"ΤΑ ΝΕΑ", 27/04/26

Έχουν περάσει δεκαετίες, έχουν περάσει πολλά χρόνια. Όμως, όπως ξαναείπα, ειλικρινά δεν έχουμε ξεχάσει. Λυπάμαι να πω ότι το ανθρώπινο γένος δεν διδάχθηκε από την γενοκτονία των Αρμενίων. Υπήρξαν και άλλες μετά, το ολοκαύτωμα των Εβραίων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, πιο πρόσφατα δυστυχώς, η γενοκτονία στη Ρουάντα. Αλλά η γενοκτονία των Αρμενίων μη καταδικασθείσα έγκαιρα επέτρεψε αυτήν την άθλια συνέχιση. Σήμερα στεκόμαστε δίπλα στον αρμενικό λαό. Στεκόμαστε δίπλα στην Αρμενία, με σεβασμό, με αλληλεγγύη, με ιστορική συνείδηση, με αίσθημα ευθύνης. Αποτίουμε τίτλο σεβασμού και τιμής σε όσους έχασαν τότε τη ζωή τους, στους συγγενείς τους που ζουν σήμερα, στην αντοχή του αρμενικού λαού, που δεν υπέκυψε, δεν εξαφανίστηκε, δημιούργησε ένα σύγχρονο κράτος. Θα επαναλάβω το αυτονόητο, ότι η Ελλάδα στέκεται και θα στέκεται πάντοτε δίπλα στην Αρμενία. Με αίσθημα ευθύνης απέναντι και στη δική της ιστορία....

Ομιλία ΥΕΘΑ Ν.Δένδια

στην εκδήλωση για 

την Ημέρα Μνήμης 

της Γενοκτονίας 

των Αρμενίων

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, εκπροσώπησε τον Πρόεδρο της Κυβέρνησης, Κυριάκο Μητσοτάκη, και ήταν κεντρικός ομιλητής σήμερα, Κυριακή 26 Απριλίου 2026, στην εκδήλωση για την «Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Αρμενίων από την Τουρκία». Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Ωδείο Αθηνών από την Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδας, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής, με αφορμή τη συμπλήρωση 111 ετών από τη Γενοκτονία των Αρμενίων και 30 ετών από την αναγνώρισή της από τη Βουλή των Ελλήνων.

Ο ΥΕΘΑ ανέφερε στην ομιλία του:

«Κυρίες και κύριοι,

Είναι για μένα μεγάλη τιμή και μεγάλη ευθύνη η παρουσία μου στη σημερινή εκδήλωση και σε αυτό το βήμα, εκπροσωπώντας την ελληνική Κυβέρνηση σε μια Επέτειο την οποία δεν θεωρούμε ως απλώς μια χρονολογική αναφορά στη μακρά σειρά των επετείων.

Αλλά μια ημερομηνία που ανήκει στη συλλογική μνήμη κάθε ανθρώπου που θέλει να αισθάνεται άνθρωπος, που τιμά το γένος του και που συμμερίζεται την αντίληψη ότι διαφέρουμε από το ζωικό βασίλειο, ότι έχουμε αφήσει πίσω μας μέσα από μια εξελικτική πορεία χιλιάδων ετών, τους νόμους της «ζούγκλας».

Έτσι και για αυτό, 111 χρόνια μετά την 24η Απριλίου του 1915, τιμάμε τη μνήμη της Ημέρας κατά την οποία η ηγεσία των Νεότουρκων, στο όνομα της εθνικής καθαρότητας και της ομοιογένειας, την οποία προσπαθούσαν να δημιουργήσουν, αγνόησε, περιφρόνησε και καταπάτησε κάθε αρχή του ανθρωπισμού και εγκαινίασε τη συστηματική – επαναλαμβάνω τη συστηματική- εξόντωση του αρμενικού λαού. Αρχίζοντας από τις κεφαλές του αρμενικού έθνους, από τη σύλληψη εκατοντάδων διανοουμένων, κληρικών και προκρίτων της αρμενικής κοινότητας στην Κωνσταντινούπολη.

Θα ήθελα για αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας να πω ότι είχε αρχίσει ήδη η παράδοση των γενοκτονιών λίγα χρόνια πριν. Δεν είναι γνωστό, γιατί έγινε στην Αφρική από έναν Γερμανό αξιωματικό, τον φον Τρόθα, κατά περίπου 100.000 γηγενών κατοίκων της Ναμίμπια.

Όμως, και στην θλιβερή περίπτωση της γενοκτονίας των Αρμενίων, πάλι υπήρχαν παρόντες Γερμανοί αξιωματικοί. Είναι ιστορικά βεβαιωμένο ότι ο φον Σέλντορφ ο τότε κύριος Γερμανός σύμβουλος στο τουρκικό Γενικό Επιτελείο, εγνώριζε και είχε αποδεχθεί τη γενοκτονία των Αρμενίων. Όπως επίσης ξέρετε, ρωτάω πολλές φορές τους Γερμανούς φίλους μου, να μου πουν τέσσερα ονόματα σημαντικών διοικητών του οθωμανικού στρατού στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τον πρώτο σας τον είπα ήδη.

Οι άλλοι τρεις είναι ο φον ντερ Γκολτς, που εκπαίδευσε στην ύστερη φάση τον οθωμανικό στρατό, ο Λίμαν φον Σάντερς, επικεφαλής των τουρκικών στρατιών στην Καλλίπολη, και ο φον Φάλκενχαϊν επικεφαλής των τουρκικών στρατιών του νότου.

Η σύγχρονη Γερμανία όμως, και οφείλουμε να το υπογραμμίσουμε αυτό, έχει αναγνωρίσει την γενοκτονία των Αρμενίων, εκφράζοντας έτσι εκ των υστέρων έστω, τη συγγνώμη της για αυτά που τα στελέχη της αυτοκρατορίας του Κάιζερ ανέχθηκαν, αν όχι αυτά εις τα οποία συνέπραξαν.

Αυτό το οποίο πάντως μένει ως το βέβαιο, αποδεδειγμένο πλήρως, ανεξάρτητα τι λέει οιοσδήποτε, ιστορικό γεγονός, είναι η ίδια η γενοκτονία, οι πορείες θανάτου, οι σφαγές, η εκρίζωση από τις πατρογονικές εστίες.

Και αυτά, επαναλαμβάνω, γιατί είναι καλό να λέγεται, όχι ως μια τυφλή έκρηξη βίας, χωρίς να σημαίνει βέβαια ότι και κάτι τέτοιο δεν θα ήταν απολύτως καταδικαστέο, αλλά για ένα οργανωμένο, απολύτως οργανωμένο και μελετημένο κρατικό σχεδιασμό. Ακριβώς αυτό είναι που η σύγχρονη επιστήμη αναγνωρίζει και επιβάλλει να λέγεται γενοκτονία.

Έτσι είδαμε ότι ένα πατριωτικό κίνημα, το οποίο ακολουθούσε τις γενικές αρχές του ρομαντισμού για τη δημιουργία ενός εθνικού κράτους, μετατράπηκε στην ύστερη φάση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στα χέρια των Νεοτούρκων, όχι σε ένα θετικό αφήγημα δημιουργίας ενός σύγχρονου έθνους- κράτους, αλλά σε ένα βίαιο, σκοτεινό, απεχθές αφήγημα εθνοκαθάρσεων.

Και τιμάμε σήμερα ένα από τα πιο σημαντικά θύματα αυτής της θλιβερής εθνοκάθαρσης, τον αρμενικό λαό. Έναν λαό με βαθιά ιστορία, με πνευματική και πολιτιστική διαδρομή. Έναν λαό που αγκάλιασε τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία με τη δική του ιδιαίτερη γλώσσα-την ακούσαμε πριν- με αλφάβητο με ανθεκτική και σημαντική ταυτότητα και έναν λαό που με εμάς τους Έλληνες συμπορεύτηκε.

Με έναν λαό- θέλω να πω πως βεβαίως δεν ξέχασε- γιατί νομίζω, ξέρετε όλοι σε αυτή την αίθουσα, ότι ο αρμενικός λαός εξετέλεσε τους ηγέτες των Νεοτούρκων, τον Ταλάτ, τον Τζεμάλ, τον Σακίρ, τον Εμβέρ, ίσως η χειρότερη περίπτωση από όλους ως στρατιωτικός αρχηγός, σκοτώθηκε στο σημερινό Τατζικιστάν.

Αλλά πάντως, οι Αρμένιοι δεν ξέχασαν. Εμείς, εδώ στην Ελλάδα, μετά τη γενοκτονία, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, υποδεχτήκαμε δεκάδες χιλιάδες Αρμένιους αδελφούς μας, πρόσφυγες που ξεριζώθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες. Που γνώρισαν κι αυτοί τους διωγμούς που γνώρισαν και οι Έλληνες της Μικράς Ασίας.

Και νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό, ότι η αρμενική κοινότητα στην Ελλάδα μεγάλωσε, άνθισε, μεγαλούργησε, προσέφερε, ζει μαζί μας, πορεύεται μαζί μας, για το μέλλον της ευρωπαϊκής Ελλάδας, το οποίο θέλουμε, επιθυμούμε και υποστηρίζουμε να συμμεριστεί και η φίλη Αρμενία.

Θα ήθελα να μνημονεύσω και εγώ ως τίτλο τιμής στον Πρόεδρο της Βουλής Απόστολο Κακλαμάνη, ότι επί των ημερών του το Ελληνικό Κοινοβούλιο αναγνώρισε και καθιέρωσε την 24η Απριλίου που τιμάμε σήμερα, ως ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Αρμενίων.

Και βέβαια αυτό συνιστά μια πράξη δικαιοσύνης, μια πράξη αρχής, μία πράξη αξιοπρέπειας, μία πράξη σεβασμού στους νεκρούς.Μια πράξη αλήθειας.

Γιατί ξέρετε, η ελληνική γλώσσα είναι μία σπουδαία γλώσσα. Είναι μία σπουδαία γλώσσα, γιατί καταθέτει αυτοτελώς μια πολιτισμική πρόταση. Εξηγώ τι λέω: η αλήθεια στα ελληνικά είναι η άρνηση της λησμονιάς. Η άρνηση της λήθης. Είναι κάτι διαφορετικό από ό, τι ισχύει σε άλλες γλώσσες. Παραδείγματος χάριν, στα λατινικά που είναι η πηγή όλων των γλωσσών του δυτικού κόσμου, η αλήθεια ξεκινάει, λέγεται veritas, ξεκινάει από την ινδοευρωπαϊκή ρίζα ver, που σημαίνει το ον, το πραγματικό.

Για μας όμως στα γερμανικά, παραδείγματος χάρη, wahrheit, ο αληθινός. Σε μας όμως δεν είναι μόνο το πραγματικό. Είναι το διαχρονικά υπάρχον, αυτό που δεν ξεχνάμε. Και για αυτό η αναγνώριση της γενοκτονίας συνιστά πράξη αλήθειας.

Έχουν περάσει δεκαετίες, έχουν περάσει πολλά χρόνια. Όμως, όπως ξαναείπα, ειλικρινά δεν έχουμε ξεχάσει. Λυπάμαι να πω ότι το ανθρώπινο γένος δεν διδάχθηκε από την γενοκτονία των Αρμενίων. Υπήρξαν και άλλες μετά, το ολοκαύτωμα των Εβραίων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, πιο πρόσφατα δυστυχώς, η γενοκτονία στη Ρουάντα. Αλλά η γενοκτονία των Αρμενίων μη καταδικασθείσα έγκαιρα επέτρεψε αυτήν την άθλια συνέχιση.

Σήμερα στεκόμαστε δίπλα στον αρμενικό λαό. Στεκόμαστε δίπλα στην Αρμενία, με σεβασμό, με αλληλεγγύη, με ιστορική συνείδηση, με αίσθημα ευθύνης. Αποτίουμε τίτλο σεβασμού και τιμής σε όσους έχασαν τότε τη ζωή τους, στους συγγενείς τους που ζουν σήμερα, στην αντοχή του αρμενικού λαού, που δεν υπέκυψε, δεν εξαφανίστηκε, δημιούργησε ένα σύγχρονο κράτος.

Θα επαναλάβω το αυτονόητο, ότι η Ελλάδα στέκεται και θα στέκεται πάντοτε δίπλα στην Αρμενία. Με αίσθημα ευθύνης απέναντι και στη δική της ιστορία.

Σας ευχαριστώ πολύ».

Παρόντες στην εκδήλωση ήταν επίσης ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Φιλίας Ελλάδας – Αρμενίας Βουλευτής Βασίλης Οικονόμου, ως εκπρόσωπος της Βουλής των Ελλήνων, ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Απόστολος Κακλαμάνης, οι Βουλευτές Παύλος Χρηστίδης, Κατερίνα Νοτοπούλου, Στυλιανός Φωτόπουλος, Αθηνά Λινού, Αθανάσιος Χαλκιάς, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο Αρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Δημήτριος – Ελευθέριος Κατάρας ΠΝ, ο Επίσκοπος Ευρίπου κ.κ. Χρυσόστομος, ως εκπρόσωπος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών, ο Αντιπεριφερειάρχης Κεντρικού Τομέα Αθηνών της Περιφέρειας Αττικής Γεώργιος Βλάχος, ως εκπρόσωπος του Περιφερειάρχη Αττικής, ο Αντιπεριφερειάρχης Δυτικού Τομέα Αθηνών της Περιφέρειας Αττικής Αλεξανδράτος Χαράλαμπος, ο Δήμαρχος Νέας Σμύρνης Γεώργιος Κουτελάκης, ο Δήμαρχος Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας Ιωάννης Σταθάς, εκπρόσωποι Κομμάτων και Δήμων, επικεφαλής διπλωματικών αντιπροσωπειών στην Ελλάδα, ανώτατοι και ανώτεροι αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων, εκπρόσωποι των Σωμάτων Ασφαλείας, φορέων, σωματείων, συλλόγων, καθώς και της κοινότητας των Αρμενίων στην Ελλάδα.

Επίσης, παρέστησαν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης των Ορθοδόξων Αρμενίων Ελλάδας Επίσκοπος κ.κ. Σαχάκ Γεμισιάν, ο Έξαρχος των Καθολικών Αρμενίων Ελλάδος κ.κ. Μικαέλ Μπασάλε, ο Πάστορας των Αρμενίων Ευαγγελιστών Ελλάδας κ. Βικέν Τσολακιάν.

Χαιρετισμούς απηύθυναν ο εκπρόσωπος της Βουλής, Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Φιλίας Ελλάδας – Αρμενίας Βουλευτής Βασίλης Οικονόμου, ο εκπρόσωπος του Περιφερειάρχη Αττικής Γεώργιος Βλάχος και εκ μέρους της Αρμενικής Νεολαίας Ελλάδας ο Αρμέν Τσακαλιάν. Επίσης, προβλήθηκε βιντεοσκοπημένο μήνυμα του πρώην Πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά.

Ηταν από τα ξεχωριστά σου χαρίσματα, πέρα από τη διεισδυτική σου ματιά: η ικανότητα να διακρίνεις και να αναδεικνύεις πώς μέσα από τη γνώση -ή την «ανάγνωση» όπως λέγαμε κάποτε- της τέχνης του κινηματογράφου, μπορούμε να φτάσουμε στην ουσία, στον πυρήνα της: στην πρόκληση ή την αναμόχλευση ιδεών και συναισθημάτων που μας μαθαίνουν κάτι ουσιαστικό για τον εαυτό μας και τον κόσμο. Στην απόλαυση, στη νοητική δόνηση, κάποτε και στον καθαρτήριο συγκλονισμό που μας γεννούν οι κινούμενες εικόνες και οι ήχοι των κινηματογραφικών ταινιών...

Φίλε Μισέλ.*

Θα σε θυμόμαστε πάμπολλοι, σε πλήθος στιγμές, σε πλήθος εικόνες, από την πλούσια ζωή σου.

Όμως εγώ θα σε θυμάμαι όπως ήσουν σ’ εκείνη τη φωτογραφία, που είχες διαλέξει ο ίδιος για το προφίλ σου στα κοινωνικά δίκτυα. Γελαστό, με τα μαλλιά ανακατεμένα, τον ήλιο στο πρόσωπο, τα βράχια και τη θάλασσα πίσω σου. Είναι η εικόνα σου στην οποία, για μένα, συμπυκνώνονται όλες οι άλλες, οι πολύ παλιές και οι μεταγενέστερες, οι εικόνες της κοινής μας νιότης και της ωριμότητάς μας, της κοινής μας πορείας και της αδιάσπαστης φιλίας μας.

Γιατί σε θυμάμαι, φίλε Μισέλ, από πολύ-πολύ παλιότερα: από τότε, πριν ακόμη από τη δικτατορία, όταν, τελειώνοντας το γαλλικό λύκειο διάβαινες το δρόμο και περνούσες απέναντι, στο «Ασπρό», εκείνο το παράδοξο στέκι όπου συναντιόνταν νέοι διανοούμενοι και παλιοί «νυχτοπερπατημένοι» –και μερικοί που έπαιζαν και στα δύο ταμπλό-, ψηλά στη Σίνα, απέναντι από το Γαλλικό Ινστιτούτο (τη γαλλική Ακαδημία, όπως τη λέγαμε τότε). Στέκι συνταιριάσματος «υψηλής» και «χαμηλής», κουλτούρας, καλαμπουριού και –πολύ σύντομα- και αντιστασιακών κινήσεων.
Είναι παρούσα, πάντα ζωντανή, εκείνη η εικόνα, εκείνη η πρώτη φορά που αντικριστήκαμε και σφίξαμε τα χέρια, καταλαβαίνοντας απ’ την πρώτη στιγμή ο ένας τον άλλον –καταλαβαίνοντας πόσο ταίριαζαν τα χνώτα μας. Χέρια που έμειναν σφιγμένα πενήντατόσα τώρα χρόνια.

Κι άλλες, κι άλλες στιγμές. Όταν, αργότερα, επιστρέφοντας από τις κινηματογραφικές –και όχι μόνο- σπουδές σου στο Παρίσι, ερχόσουν στις συναντήσεις της πρώτης περιόδου του Σύγχρονου Κινηματογράφου, μεσούσης πια της δικτατορίας, καταθέτοντας, με θάρρος και πειθώ, τις αγάπες σου για το γαλλικό «Νέο Κύμα», τον Γκοντάρ, τον Τρυφώ, τον Ρομέρ, τον Ριβέτ, τον Μαλ, δίπλα στον Χίτσκοκ και τον Τζων Φορντ, αναπτύσσοντας τη βαθειά σχέση σου με τα περίφημα τότε «Cahiers du Cinéma» και την πρωτοποριακή, για την εποχή, ανάγνωση της κινηματογραφικής τέχνης.

Και θυμάμαι την εικόνα σου, όταν, ως νέος κριτικός κινηματογράφου, μετά την πτώση της δικτατορίας, ανανέωσες την κινηματογραφική κριτική μέσα από τις στήλες της – εφημερίδας, τότε– Αυγής.

Αλλά και όταν ανέλαβες ο ίδιος τη διεύθυνση του Σύγχρονου Κινηματογράφου, συγκεντρώνοντας γύρω σου ό,τι καλύτερο υπήρχε στο χώρο της κινηματογραφικής κριτικής και δημιουργώντας ένα περιοδικό-υπόδειγμα, μια ευαίσθητη κεραία στα σύγχρονα ρεύματα της σκέψης που εμπλούτισε τον θεωρητικό λόγο περί σινεμά, και βάθυνε τη γνώση μας για τη γλώσσα και την αισθητική του.

Κι άλλες, κι άλλες στιγμές –και εικόνες. Όταν ανέλαβες την ευθύνη του ξένου προγράμματος της ΕΡΤ και –μαζί με τον Γιάννη Μπακογιαννόπουλο- της Κινηματογραφικής Λέσχης, προσφέροντας μας γνωστά και άγνωστα αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου αλλά και εμπλουτίζοντας το πρόγραμμα της Δημόσιας Τηλεόρασης με σπουδαίες ξένες σειρές όπως, πχ., το «Μπερλίν, Αλεξάντερπλατς», λίγο μετά την προβολή του στη γερμανική τηλεόραση, «υποχρεώνοντας» παρέες ολόκληρες να συγκεντρώνονται κάθε Πέμπτη βράδυ γύρω από τις σπάνιες ακόμη τηλεοπτικές συσκευές για να απολαύσουν το τηλεοπτικο-κινηματογραφικό επίτευγμα του Φασμπίντερ.

Και ασφαλώς, κορυφαία στιγμή, για την οποία θα σε θυμούνται πάμπολλοι, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, όταν ανέλαβες τη διεύθυνση του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, καταφέρνοντας να μετατρέψεις έναν εσωστρεφή, ανύπαρκτο για το διεθνές πεδίο, ημιθανή θεσμό,- το «Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου»- στο «Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης», που κάθε χρόνο κέρδιζε, εντός και εκτός, κύρος, αίγλη και κοινό. Μετατρέποντας το –πέρα από τις σημαντικές αναδρομές και τα αφιερώματα στις σπουδαίες μορφές της κινηματογραφικής τέχνης – σε πεδίο ανακάλυψης και προβολής των νέων τάσεων και προσωπικοτήτων του διεθνούς κινηματογραφικού στερεώματος.

Και βέβαια δε γίνεται παρά να σε θυμούνται όλοι αυτοί, Έλληνες και ξένοι με τους οποίους συνομίλησες, συνεργάστηκες, συνέπραξες και στους οποίους ματαλαμπάδευσες το τεράστιο κεφάλαιο γνώσης, ευαισθησίας και ομορφιάς που είχες ήδη συσσωρεύσει.

Γιατί κι αυτό ήταν από τα ξεχωριστά σου χαρίσματα, πέρα από τη διεισδυτική σου ματιά: η ικανότητα να διακρίνεις και να αναδεικνύεις πώς μέσα από τη γνώση -ή την «ανάγνωση» όπως λέγαμε κάποτε- της τέχνης του κινηματογράφου, μπορούμε να φτάσουμε στην ουσία, στον πυρήνα της: στην πρόκληση ή την αναμόχλευση ιδεών και συναισθημάτων που μας μαθαίνουν κάτι ουσιαστικό για τον εαυτό μας και τον κόσμο. Στην απόλαυση, στη νοητική δόνηση, κάποτε και στον καθαρτήριο συγκλονισμό που μας γεννούν οι κινούμενες εικόνες και οι ήχοι των κινηματογραφικών ταινιών.

Ή όπως έλεγε, φίλε Μισέλ, ο Εμπειρίκος:
Τα μυστικά του σινεμά
Είναι σαν της ποιήσεως τη μαγεία
Είναι σαν ποταμός που ρέει
Εικών εικών και άλλες εικόνες
Κ’ αίφνης – διακοπή
Αλλά, όπως συμπλήρωνε, ο ίδιος:
Κι έπειτα πάλι ο ποταμός
Κ’ έπειτα πάλι εικόνες

Και –ίσως ακριβώς γι’ αυτό, αλλά και πέρα απ’ αυτό, για τη ζωή μας πια – θα σε θυμάμαι όπως ήσουν σ’ εκείνη τη φωτογραφία, εκείνη την εικόνα, από κάποιες κοινές διακοπές μας στην Κρήτη. Ανεμοδαρμένο, γελαστό και χαρούμενο, έτοιμο να καλαμπουρίσουμε, να κάνουμε πλάκα, να διασκεδάσουμε παίζοντας και μαθαίνοντας ο ένας από τον άλλον –πράγμα που κάναμε για δεκαετίες … Να παίζουμε και να χαιρόμαστε με τις ιδέες, τις εξελίξεις, τις συνθήκες, τις καταστάσεις, ακόμη και να περιγελάμε όσα αστοιχείωτα και παραληρηματικά μας περιβάλλανε –και συνεχίζουν να μας περικυκλώνουν.

Και νομίζω πως έτσι, φίλε Μισέλ, θα σε θυμόμαστε όλοι: σαν άνθρωπο της γνώσης όσο και της πράξης, αλλά πάνω απ’ όλα σαν άνθρωπο της χαράς της ζωής.
Και εμείς, οι φίλοι σου, που δεν θα πάψουμε να σε φέρουμε μέσα μας και μετά την αναχώρησή σου, και οι αγαπημένοι σου, η Έρση, η Καρολίνα, ο Μάρκελλος, που μέσα στο βαρύ πένθος της έλλειψής σου, θα σε αισθάνονται παρόντα σαν ένα ζεστό φως, το φως που ούτε στιγμή δεν έπαψες να εκπέμπεις όσο ζούσες.
Αντίο φίλε. Adieux l’ ami.

*Πρόκειται για τον επικήδειο που εκφωνήθηκε κατά την πολιτική κηδεία του Μισέλ στο Α’ νεκροταφείο

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΓΑΛΛΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΝΤΕ ΓΚΩΛ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΕΝ ΟΨΕΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΜΑΚΡΟΝ....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 23/04/36

ΤΟΥ ΣΑΚΗ ΜΟΥΤΖΗ

Η Γαλλία ακόμα ζει με το ένδοξο παρελθόν της. Η Βρετανία ζυγίζοντας πιο ρεαλιστικά την κατάσταση μετά τον Β΄ Π.Π. διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να στηρίξει οικονομικά την αυτοκρατορία της. Εφυγε από την Ελλάδα, την Παλαιστίνη, την Ινδία. Η Γαλλία του Ντε Γκωλ το 1945 επέμενε να έχει ρόλο στη Συρία, προκαλώντας τοπικά επεισόδια και εντάσεις στις σχέσεις του στρατηγού με τον Τρούμαν και τον Τσώρτσιλ. Αμφότεροι δεν τον είχαν σε καμιά εκτίμηση. Η τελευταία απόπειρα της Βρετανίας να επιβεβαιώσει τον αυτοκρατορικό της ρόλο βούλιαξε το 1956 στα στενά του Σουέζ, σε μια κοινή στρατιωτική επιχείρηση με τη Γαλλία και το Ισραήλ που προκάλεσε την οργή του Αμερικανού προέδρου Ντουάιτ Αϊζενχάουερ.

Η Γαλλία στη συνέχεια μπορεί να εγκατέλειψε την Αλγερία, όμως ο Ντε Γκωλ δεν εγκατέλειψε το σύνδρομο του γαλλικού μεγαλείου. Απλώς το μετέθεσε εντός του ΝΑΤΟ και του ευρωπαϊκού οράματος. Ετσι, το 1958 ζήτησε από τους Μακμίλαν και Αϊζενχάουερ τη συγκρότηση ενός τριμερούς διευθυντηρίου εντός της ατλαντικής συμμαχίας και να υπαχθεί η Αλγερία στην περιοχή ευθύνης της συμμαχίας. Και οι δύο προτάσεις απορρίφθηκαν. Συγχρόνως ο στρατηγός άρχισε να καταθέτει δημοσίως το όραμά του για μια Ευρώπη από τον Ατλαντικό ώς τα Ουράλια, με τη Ρωσία, αλλά χωρίς τις ΗΠΑ, υπό τη γαλλική ηγεμονία. Εκτιμούσε πως το σοβιετικό καθεστώς αργά ή γρήγορα θα μεταλλασσόταν. Συνέχισε δε την ανεξάρτητη πορεία του αναγνωρίζοντας την Κίνα (1964), εξέφρασε την αντίθεσή του στην ανάμειξη των ΗΠΑ στο Βιετνάμ και στο τέλος απέσυρε τη Γαλλία από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, υποχρεώνοντας τη συμμαχία να μεταφέρει την έδρα της εκτός του γαλλικού εδάφους (1966). Τον στρατηγό προσγείωσε ανώμαλα στην πραγματικότητα η επέμβαση των Σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία που διέλυσε το όραμά του για μια Ευρώπη από τον Ατλαντικό ώς τα Ουράλια. Σε αυτή την πορεία της γκωλικής μεγάλης ιδέας να μην παραλείψω να αναφέρω και την κραυγή του το 1967, κατά την επίσκεψή του στον Καναδά, «ζήτω το ελεύθερο Κεμπέκ».

Τα θυμήθηκα όλα αυτά διαβάζοντας πως ο φίλος μας ο Εμανουέλ Μακρόν θύμωσε με το Ισραήλ διότι απέκλεισε τη Γαλλία από τις συζητήσεις με την κυβέρνηση του Λιβάνου για την ειρήνευση στην περιοχή. Ζώντας ακόμη στην εποχή του συμφώνου Σάικς–πικό φαίνεται να μην έχει αντιληφθεί ότι αυτό που μετράει σήμερα δεν είναι το ένδοξο παρελθόν, αλλά τι όπλα διαθέτουν οι ενδιαφερόμενοι σε μια περιοχή. Ποια είναι η ισχύς τους, πόσο μπορούν να πιέσουν προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση. Και υπ’ αυτούς τους όρους η Γαλλία είναι εκτός παιχνιδιού στον Λίβανο.

Οι Βρετανοί φαντάζομαι να αντιλήφθηκαν και τη δική τους θέση, όταν ένα πολεμικό τους πλοίο έκανε περίπου δύο εβδομάδες για να αποπλεύσει με προορισμό την Κύπρο.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 23/04/36

ΤΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΛΛΙΣ

Η συμμαχία Ελλάδας - Γαλλίας εξελίσσεται σταθερά σε όλα τα μέτωπα, με ιδιαίτερη σημασία να αποδίδεται, για ευνόητους λόγους, στον τομέα της άμυνας. Η ανανέωση της συμφωνίας στρατηγικής εταιρικής σχέσης για συνεργασία στην άμυνα και την ασφάλεια, η οποία θα υπογραφεί κατά την επικείμενη επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα την Παρασκευή, επιβεβαιώνει τη δύναμη αυτής της διμερούς σχέσης και αποφέρει οφέλη και στις δύο πλευρές. Στο υπάρχον πλαίσιο θα προστεθεί και ένα ξεχωριστό μνημόνιο κατανόησης, που θα καλύπτει κοινές δράσεις στην καινοτομία και την πολιτική προστασία.

Η αρχική συμφωνία υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2021, σε μια περίοδο υψηλής έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, και περιλαμβάνει ρήτρα ενεργοποίησης αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής σε περίπτωση παραβίασης της κυριαρχίας – της εδαφικής ακεραιότητας οποιασδήποτε από τις δύο χώρες.

Η παραδοσιακή φιλία των δύο χωρών ενισχύθηκε στο συλλογικό υποσυνείδητο των Ελλήνων το 1974, όταν ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας, Βαλερί Ζισκάρ Ντ’ Εστέν, προσέφερε το αεροπλάνο του στον εξόριστο Κων. Καραμανλή, προκειμένου να διευκολύνει την επιστροφή του στην Αθήνα και την αποκατάσταση της δημοκρατίας μετά την πτώση της χούντας. Λίγα χρόνια αργότερα ο Γάλλος πρόεδρος διαδραμάτισε καταλυτικό ρόλο για την ένταξη της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ.

Στα χρόνια που ακολούθησαν η φιλία υπήρξε ειλικρινής και ισχυρή με όλους τους ηγέτες, ανεξαρτήτως ιδεολογίας και υπό διαφορετικές συνθήκες. Δεν ήταν μόνον η ξεχωριστή περίπτωση Ζισκάρ - Καραμανλή. Τα παραδείγματα στενών προσωπικών σχέσεων είναι πολλά: Μιτεράν Παπανδρέου, Ζοσπέν - Σημίτης, Σαρκοζί - Καραμανλής, Ολάντ - Τσίπρας, με τον κρίσιμο ρόλο του πρώτου στο δύσκολο καλοκαίρι του 2015, και τώρα Μακρόν - Μητσοτάκης.

Κατά την τρέχουσα δεκαετία η Γαλλία υπήρξε σημαντικός προμηθευτής στρατιωτικών συστημάτων και όπλων στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων φρεγατών και μαχητικών αεροσκαφών, με πιο πρόσφατα παραδείγματα την απόκτηση 24 αεροσκαφών Rafale και τεσσάρων φρεγατών Belharra, εκ των οποίων η πρώτη παραδόθηκε πριν από λίγους μήνες. Η Αθήνα συγκαταλέγεται στους συμμάχους που το Παρίσι εντάσσει στη νέα στρατηγική την οποία αναπτύσσει και περιλαμβάνει τη γαλλική πυρηνική ομπρέλα. Επίσης, ο Μακρόν έχει επανειλημμένως αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας ως λίκνου της δημοκρατίας. Σε αυτό το πλαίσιο, τον Σεπτέμβριο του 2017, λίγους μόλις μήνες μετά την πρώτη εκλογή του ως προέδρου της Γαλλίας, εκφώνησε σημαντική ομιλία για το μέλλον της Ευρώπης στην Πνύκα. Αύριο θα συμμετάσχει σε μια παρόμοια εκδήλωση στην Αρχαία Ρωμαϊκή Αγορά, σε συζήτηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και συντονιστή τον διευθυντή της «Καθημερινής» Αλέξη Παπαχελά.

Το σύνθημα Ελλάς - Γαλλία Συμμαχία δεν είναι κάτι θεωρητικό, έχει γίνει στρατηγική πραγματικότητα. Αυτή η ιδιαίτερη σχέση πολλών δεκαετιών εμβαθύνει, ενισχύοντας το αποτύπωμά της στη Μεσόγειο, που για πολλούς λόγους ενδιαφέρει και τις δύο χώρες και λειτουργεί προς όφελος της σταθερότητας της περιοχής.

Η κυβέρνηση, δηλαδή, όπως φάνηκε με σαφήνεια, στηρίζει τον θεσμό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί μια κυβέρνηση, ένας υπουργός, ένας βουλευτής ή ένας πολίτης, που συμφωνούν με τη θεσμική διερεύνηση και την παραπομπή στη δικαιοσύνη εγκλημάτων κατά του προϋπολογισμού της ΕΕ, να ασκήσει κριτική σε πρόσωπα και σε διαδικασίες. Με αφορμή τις διώξεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, υπήρξαν επικρίσεις για τους χειρισμούς και το παρελθόν της εισαγγελέως Πόπης Παπανδρέου, που χειρίστηκε τη συγκεκριμένη υπόθεση. Κατηγορήθηκε ότι σαλαμοποίησε τις δικαστικές υποθέσεις, με πολιτικό κίνητρο. Το κίνητρο δεν μπορεί να αποδειχτεί, αλλά η σαλαμοποίηση έγινε. Η πρώην αντιπρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ, Δήμητρα Χαλικιά, ισχυρίζεται ότι η δικογραφία είναι «απόλυτη κοπτοραπτική». Αντιρρήσεις έχουν εκφράσει και πολιτικοί. Είναι θεμιτές και δεν σημαίνουν αμφισβήτηση του θεσμού – η κριτική είναι σύμφυτη με τη δημοκρατία. Στο κάτω κάτω, η ενοχή ή μη των κατηγορουμένων θα κριθεί στο δικαστήριο....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 23/04/26

ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΝΕΛΛΗ

Χθες, στη Βουλή, ήρθη με πολύ μεγάλη πλειοψηφία η ασυλία των 13 βουλευτών που αναφέρονται στις πρόσφατες δικογραφίες για επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ σε παραγωγούς. Παρά την ενδοκομματική γκρίνια, η κυβέρνηση επέλεξε να οδηγηθεί η διαδικασία το συντομότερο στη δικαιοσύνη για να υπάρξουν αποφάσεις. Ο ισχυρισμός ότι «così fan tutte» (έτσι κάνουν όλες), ότι δηλαδή η σχέση πολιτικών και πολιτών συχνά καθορίζεται από το ρουσφέτι, δεν είναι ψέματα. Ισχύει· αλλά, εν προκειμένω, έχουν ασκηθεί διώξεις από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ούτως ή άλλως δηλαδή μια διακεκριμένη υπόθεση πελατειακών σχέσεων θα καταλήξει στο ακροατήριο. Η κυβέρνηση επαίρεται ότι, τελικά, κλείνοντας τον ΟΠΕΚΕΠΕ και ενσωματώνοντάς τον στην ΑΑΔΕ, δίνει ένα σοβαρό χτύπημα στο πελατειακό κράτος. Κι είναι οξύμωρο ότι όσοι σήμερα κατηγορούν τη ΝΔ δεν ψήφισαν αυτή τη μετάβαση.

Χθες, επίσης, συναντήθηκαν ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, με την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας Λάουρα Κοβέσι. Στη συνάντηση αυτή, σύμφωνα με τις πληροφορίες που διέρρευσαν, υπήρξε καλό κλίμα, ενώ ο υπουργός διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα υποστηρίζει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και προσπαθεί να τη διευκολύνει στο έργο της. Δεν φάνηκε να υπάρχει κάποια σοβαρή διαφορά μεταξύ της κυβέρνησης και της ευρωπαίας εισαγγελέως – αν, πάντως, υπάρχουν διαφωνίες θα τις μάθουμε σήμερα, αφού η Λάουρα Κοβέσι μιλάει στο Συνέδριο των Δελφών. Ο υπουργός φέρεται να ενημέρωσε την ευρωπαία εισαγγελέα για τη δικονομική διάταξη την οποία επεξεργάζεται το υπουργείο Δικαιοσύνης με σκοπό σύντομα να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή και αφορά την κατά προτεραιότητα δικαστική διερεύνηση υποθέσεων που αφορούν πολιτικά πρόσωπα.

Η κυβέρνηση, δηλαδή, όπως φάνηκε με σαφήνεια, στηρίζει τον θεσμό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί μια κυβέρνηση, ένας υπουργός, ένας βουλευτής ή ένας πολίτης, που συμφωνούν με τη θεσμική διερεύνηση και την παραπομπή στη δικαιοσύνη εγκλημάτων κατά του προϋπολογισμού της ΕΕ, να ασκήσει κριτική σε πρόσωπα και σε διαδικασίες.


Με αφορμή τις διώξεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, υπήρξαν επικρίσεις για τους χειρισμούς και το παρελθόν της εισαγγελέως Πόπης Παπανδρέου, που χειρίστηκε τη συγκεκριμένη υπόθεση. Κατηγορήθηκε ότι σαλαμοποίησε τις δικαστικές υποθέσεις, με πολιτικό κίνητρο. Το κίνητρο δεν μπορεί να αποδειχτεί, αλλά η σαλαμοποίηση έγινε. Η πρώην αντιπρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ, Δήμητρα Χαλικιά, ισχυρίζεται ότι η δικογραφία είναι «απόλυτη κοπτοραπτική». Αντιρρήσεις έχουν εκφράσει και πολιτικοί. Είναι θεμιτές και δεν σημαίνουν αμφισβήτηση του θεσμού – η κριτική είναι σύμφυτη με τη δημοκρατία. Στο κάτω κάτω, η ενοχή ή μη των κατηγορουμένων θα κριθεί στο δικαστήριο.

Κατά τα άλλα, ορθώς έγινε και επίκληση της υπόθεσης με τα «υποβρύχια που έγερναν» και δικαίως είχε τότε ενοχληθεί το ΠΑΣΟΚ. Είναι τα ίδια υποβρύχια για τα οποία ο Ευάγγελος Βενιζέλος, το 2020, είχε δηλώσει περήφανος για τη χρήση τους στην τότε σοβαρή ελληνοτουρκική κρίση.

Ορθή είναι και η επίκληση της ταλαιπωρίας των στελεχών της ΕΛΣΤΑΤ, και ιδίως του Ανδρέα Γεωργίου, ο οποίος κατηγορήθηκε ότι φούσκωσε το έλλειμμα του 2009. Η δεκαετής δικαστική ταλαιπωρία αυτού του ανθρώπου, που τελικά αποδόθηκε αθώος, στην ουσία κάλυψε την κρίσιμη και τοξική συνεισφορά της πολιτικής, και ιδίως της κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή, στον δημοσιονομικό εκτροχιασμό της χώρας. Αλίμονο, ο Γεωργίου αντιμετώπισε τη δικαιοσύνη ανυπεράσπιστος και μόνος.

Για όλους αυτούς τους λόγους, και η αναψηλάφηση υποθέσεων και η κριτική τους είναι απαραίτητη. Ιδίως, όταν μια δικαστική διαδικασία διαμορφώνει την περιρρέουσα ατμόσφαιρα μιας πολιτικής συγκυρίας. Θα το επαναλάβω: στη δημοκρατία δεν υπάρχει θεσμός, οι αποφάσεις του οποίου να μην υπόκεινται σε κριτική.

Εχω μια απορία. Αν έχει ανανεωθεί η θητεία των Ελλήνων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και μάλιστα από τον περασμένο Νοέμβριο χωρίς άλλη διαδικασία, τότε τι συζητάμε; Γιατί τρώγονται οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι με δημοσιεύματα; Γιατί υπέβαλαν αιτήσεις ανανέωσης στον Αρειο Πάγο; Αν έχει ανανεωθεί η θητεία τους, τότε τι θέλουν; Και γενικά γιατί κόπτονται φίλοι και οπαδοί; Πολύ απλό. Διότι δεν έχει ανανεωθεί. Γι’ αυτό τρέχει δεξιά κι αριστερά η Κοβέσι που ούτως ή άλλως μας αποχαιρετά σε πέντε μήνες. Γι’ αυτό στενοχωριέται ο νεοσύστατος Ομιλος Οπαδών. Μέχρι και η κυρία Θάνου ανέλαβε δράση. Με ισορροπημένη διατύπωση κατέληξε ότι είναι ο Αρειος Πάγος που έχει «την τελική αρμοδιότητα» («Δημοκρατία», 22/4). Πράγμα που σημαίνει πως κάτι σωστό κάνουν όσοι αμφισβητούν μια επιχειρούμενη εισαγόμενη αυθαιρεσία. Οι τρεις θα κριθούν μαζί με άλλους έξι υποψηφίους από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, όπως ενημέρωσε κι ο Φλωρίδης την Κοβέσι. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό με τις ανανεώσεις; Γιατί ασχολούμαστε; Οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι μάλλον φοβούνται πως αν λήξει έτσι απλά η θητεία τους θα επιστρέψουν άδοξα στο εθνικό δικαστικό σώμα. Κι ίσως βρεθούν πάλι σε κάποια Νάξο να χαζεύουν τα πλεούμενα στην Παροναξία. Μπορεί. Αλλά δικό τους θέμα. Οι οπαδοί τους, ειλικρινά δεν ξέρω. Ισως επειδή ποντάρουν πως η μέθοδος «δικογραφίες στη Βουλή» βοηθάει την εμπέδωση του κράτους δικαίου. Δεν αμφιβάλλω ότι κάποιοι τελεμέδες μπορεί και να το πιστεύουν, άβυσσος η ψυχή. Κάποιοι άλλοι κάνουν απλώς φιγούρα. Και φυσικά διάφοροι προσδοκούν «πολιτική αλλαγή». Από την άλλη πλευρά, αν οι κυβερνήσεις άλλαζαν με δικογραφίες τέτοιου τύπου δεν θα ζούσαμε σε δημοκρατία αλλά σε κάποιο μπουντρούμι του Τσαουσέσκου. Κάτι που ευτυχώς γλιτώσαμε. Ετσι έχουμε Βουλή που κατά το Σύνταγμα αποφασίζει τις ασυλίες των βουλευτών όπως έγινε χθες. Εχουμε εκλογές που βγάζουν τις κυβερνήσεις. Εχουμε και Δικαιοσύνη. Η οποία ακόμη και με ελλιπείς δικογραφίες θα κληθεί να αποφασίσει, όσο κι αν υποψιαζόμαστε την κατάληξη της υπόθεσης. Ελπίζω μάλιστα η Δικαιοσύνη να καταλήξει σύντομα ώστε να μην ταλαιπωρούνται άδικα οι άνθρωποι. Διότι στη δημοκρατία που ζούμε δεν κερδίζεις «με του βοηθού το χέρι». Μια φορά δοκιμάστηκε η ιδέα και απέτυχε οικτρά. Ηταν το 1989 που χαρακτηρίστηκε «βρώμικο». Γενικότερα το ανακάτεμα ποινικών διαδικασιών και πολιτικών επιδιώξεων ποτέ δεν είχε ευτυχή κατάληξη. Για τον απλούστατο λόγο ότι τίποτα και κανείς δεν υπέρκειται των κανόνων μιας συνταγματικής δημοκρατίας. Ολοι τελικά καταλήγουν στο μέτρο τους. Κι αυτό θα πρέπει να έχουν σταθερά στο μυαλό και οι πολιτικοί και οι δικαστές....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 23/04/26

Η αλήθεια είναι ότι το θέμα, παρά τη σοβαρότητά του, δεν απασχόλησε όσο έπρεπε τη δημόσια ζωή της χώρας. Πώς είναι δυνατόν ένα μέρος του εκλογικού σώματος να αλλάζει προτιμήσεις. Πολλοί ισχυρίζονται ότι αυτό είναι ένα από τα παράδοξα της δημοκρατίας, όμως ο κ. Αρβανίτης δεν αρκείται στην περιγραφή του φαινομένου. Φαίνεται πως εμβάθυνε στην ψυχολογία των γυναικών και των ανδρών της Μεγαλονήσου, αναδίφησε σε αρχεία, κατέγραψε μεταμφιεσμένος σε απλό πολίτη συμπεριφορές και έπειτα από τετραετία επισταμένων ερευνών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μεταστροφή δεν εξηγείται με τους νόμους της φυσικής. Κάποιο ανθρώπινο χέρι παρενέβη, «πείραξε» τα πλήθη και τα οδήγησε να ψηφίσουν άλλο απ’ αυτό που έπρεπε να ψηφίσουν αν ήσαν φυσιολογικοί. Υπήρξαν βέβαια και ορισμένοι που αντιστάθηκαν για να σώσουν την τιμή της μαρτυρικής Μεγαλονήσου. Την επομένη, δε, επειδή ο κ. Αρβανίτης διαπίστωσε, μάλλον με τη βοήθεια ΑΙ, ότι αυτό το «πειραγμένες» ενδέχεται να θεωρηθεί απρεπές, προσπάθησε να εξηγήσει ότι εννοούσε πως κάποιοι –δεν σας λέω ποιοι– πείραξαν τη συνείδηση των ψηφοφόρων. Δημιούργησαν σύγχυση, με αποτέλεσμα να μπερδέψουν τα ψηφοδέλτια.

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

που ήταν «πρασινοκόκκινη» έγινε μπλε. Η αλήθεια είναι ότι το θέμα, παρά τη σοβαρότητά του, δεν απασχόλησε όσο έπρεπε τη δημόσια ζωή της χώρας. Πώς είναι δυνατόν ένα μέρος του εκλογικού σώματος να αλλάζει προτιμήσεις. Πολλοί ισχυρίζονται ότι αυτό είναι ένα από τα παράδοξα της δημοκρατίας, όμως ο κ. Αρβανίτης δεν αρκείται στην περιγραφή του φαινομένου. Φαίνεται πως εμβάθυνε στην ψυχολογία των γυναικών και των ανδρών της Μεγαλονήσου, αναδίφησε σε αρχεία, κατέγραψε μεταμφιεσμένος σε απλό πολίτη συμπεριφορές και έπειτα από τετραετία επισταμένων ερευνών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μεταστροφή δεν εξηγείται με τους νόμους της φυσικής. Κάποιο ανθρώπινο χέρι παρενέβη, «πείραξε» τα πλήθη και τα οδήγησε να ψηφίσουν άλλο απ’ αυτό που έπρεπε να ψηφίσουν αν ήσαν φυσιολογικοί. Υπήρξαν βέβαια και ορισμένοι που αντιστάθηκαν για να σώσουν την τιμή της μαρτυρικής Μεγαλονήσου. Την επομένη, δε, επειδή ο κ. Αρβανίτης διαπίστωσε, μάλλον με τη βοήθεια ΑΙ, ότι αυτό το «πειραγμένες» ενδέχεται να θεωρηθεί απρεπές, προσπάθησε να εξηγήσει ότι εννοούσε πως κάποιοι –δεν σας λέω ποιοι– πείραξαν τη συνείδηση των ψηφοφόρων. Δημιούργησαν σύγχυση, με αποτέλεσμα να μπερδέψουν τα ψηφοδέλτια.

Ολα αυτά δεν θα είχαν καμία απολύτως σημασία. Ούτως ή άλλως έως μεθαύριο το πολύ θα έχουν μείνει ως εγγραφή στο προσωπικό ημερολόγιο του κ. Αρβανίτη. Αποκτούν όμως κάποια σημασία επειδή αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο ένας ευρωβουλευτής αντιμετωπίζει τον τρόπο που σκέφτεται ο ψηφοφόρος. Για την ακρίβεια, τον τρόπο που δεν σκέφτεται ο ψηφοφόρος. Δεν λέω ότι έχει απαραιτήτως άδικο. Αυτό ήταν το πρόβλημα της δημοκρατίας από την ημέρα που γεννήθηκε. Δεν σκέφτεται ότι και ο ίδιος, ως βουλευτής, μπορεί να έχει εκλεγεί από ψηφοφόρους με πειραγμένες συνειδήσεις; Μάλλον εννοεί ότι όλοι οι ψηφοφόροι έχουν πειραγμένες συνειδήσεις εκτός απ’ αυτούς που ψήφισαν τον ίδιο. Μια σκέψη που αναδεικνύει και το μεγαλείο της δημοκρατίας. Θα μου πείτε, ο Αρβανίτης μάς πείραξε; Εδώ ο ΓΑΠ, για να γλιτώσει από το όνειδος της πτώχευσης το 2010, δήλωσε ότι ο ελληνικός λαός είναι διεφθαρμένος και γι’ αυτό έφτασε εκεί που έφτασε. Ξεχνώντας πως ο ίδιος ήταν πρωθυπουργός επειδή τον εξέλεξε ο λαός τον οποίο ο ίδιος θεωρούσε διεφθαρμένο. Το ερώτημα είναι ποιος και τι πείραξε τις δικές του συνειδήσεις.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 23/04/26

Ο Ζαχάρης ήταν γείτονας, φίλος της οικογένειάς μας και λεωφορειούχος. Προ του πολέμου ανήκε στους θιασώτες του ιταλικού φασισμού. Οταν τορπιλίστηκε η «Ελλη» ο πατέρας μου αποφάσισε να μην ξαναμπούμε στο λεωφορείο του γιατί, λέει, ήταν μελανοχίτωνας. Στην κατοχή ο Ζαχάρης, που είχε χάσει το επιταγμένο λεωφορείο του, μεταβλήθηκε σε φανατικό κομμουνιστή. Αμέσως μετά την απελευθέρωση επρόκειτο να βαφτίσει το παιδί ενός άλλου γείτονα. Ο παπα-ζαχάρης ερωτά τον συνονόματό του νονό: «Πώς θα το πούμε το κοπέλι, Ζαχάρη;». «Στάλιν, θα το βγάλεις», απαντά εκείνος. «Ωφου, θέλεις να με καθαιρέσει ο Δεσπότης; Δεν μπορώ». «Εγώ είμαι ο νονός, εγώ θα πω πώς θα το βγάλομε το κοπέλι: “Στάλιν” θα το βγάλεις». «Να το βγάλομε “Σήφη”, το ίδιο κάνει». Ο πατέρας του παιδιού τον παρακαλεί: «Σύντεκνε, “Μανώλη” να το πούμε, ν’ αναστήσομε τον πατέρα μου που πώθανε πριν από ένα μήνα. Ετσά δεν είχαμε συμφωνήσει;». «Ή το βγάζεις “Στάλιν” ή φεύγω». «Δεν μπορώ, σου είπα». Τότε ο Ζαχάρης μαζεύει τα βαφτιστικά και φεύγει, ο δε παπα-ζαχάρης ειδοποίησε την πρεσβυτέρα να έρθει για να βαφτίσει το παιδί. Λίγο μετά, όταν άρχισε η κομμουνιστική ανταρσία να κάμπτεται, ο Ζαχάρης προσεγγίστηκε από έναν πολιτικό του νομού, «ανένηψε», «αποχαρακτηρίστηκε» και αποτέλεσε για πολλά χρόνια οικογενειακώς έναν «ζωηρό» οπαδό του ευεργέτη του...

 Aπό την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (φύλλο 21/04/26)

ονόματα όπως Σοβιετία, Δημοκρατία, Λαοκρατία και τα αντίστοιχα ανδρικά, όπως το Λαοκράτης του κ. Κοράνη. Εχω όμως στο μυαλό μου από προσωπική εμπειρία και μια περίπτωση που ξετυλίχθηκε σε πόλη της Κρήτης, όπου μεγάλωσα, αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Ζαχάρης ήταν γείτονας, φίλος της οικογένειάς μας και λεωφορειούχος. Προ του πολέμου ανήκε στους θιασώτες του ιταλικού φασισμού. Οταν τορπιλίστηκε η «Ελλη» ο πατέρας μου αποφάσισε να μην ξαναμπούμε στο λεωφορείο του γιατί, λέει, ήταν μελανοχίτωνας. Στην κατοχή ο Ζαχάρης, που είχε χάσει το επιταγμένο λεωφορείο του, μεταβλήθηκε σε φανατικό κομμουνιστή. Αμέσως μετά την απελευθέρωση επρόκειτο να βαφτίσει το παιδί ενός άλλου γείτονα. Ο παπα-ζαχάρης ερωτά τον συνονόματό του νονό: «Πώς θα το πούμε το κοπέλι, Ζαχάρη;». «Στάλιν, θα το βγάλεις», απαντά εκείνος. «Ωφου, θέλεις να με καθαιρέσει ο Δεσπότης; Δεν μπορώ». «Εγώ είμαι ο νονός, εγώ θα πω πώς θα το βγάλομε το κοπέλι: “Στάλιν” θα το βγάλεις». «Να το βγάλομε “Σήφη”, το ίδιο κάνει». Ο πατέρας του παιδιού τον παρακαλεί: «Σύντεκνε, “Μανώλη” να το πούμε, ν’ αναστήσομε τον πατέρα μου που πώθανε πριν από ένα μήνα. Ετσά δεν είχαμε συμφωνήσει;». «Ή το βγάζεις “Στάλιν” ή φεύγω». «Δεν μπορώ, σου είπα». Τότε ο Ζαχάρης μαζεύει τα βαφτιστικά και φεύγει, ο δε παπα-ζαχάρης ειδοποίησε την πρεσβυτέρα να έρθει για να βαφτίσει το παιδί. Λίγο μετά, όταν άρχισε η κομμουνιστική ανταρσία να κάμπτεται, ο Ζαχάρης προσεγγίστηκε από έναν πολιτικό του νομού, «ανένηψε», «αποχαρακτηρίστηκε» και αποτέλεσε για πολλά χρόνια οικογενειακώς έναν «ζωηρό» οπαδό του ευεργέτη του.

ΔΡ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗΣ
Βούλα

Ο καθένας αποφασίζει ανάλογα με τις αντοχές του. Ομως το χυδαίο είναι και προκλητικό, καθώς προσελκύει ακόμα και αυτούς που το απεχθάνονται. Δεν είναι λίγες οι φορές που συναντώ μειλίχιους ανθρώπους να είναι εξοργισμένοι με αυτά που διάβασαν στο Διαδίκτυο. Και στην αυθόρμητη ερώτησή μου «γιατί τα διαβάζεις, αφού σε συγχύζουν», η απάντηση που παίρνω είναι πως «έπεσε το μάτι μου επάνω στο συγκεκριμένο σχόλιο». Φυσικά κανένα μάτι δεν πέφτει τυχαία κάπου. Η ανάγνωση απαιτεί πρόθεση που συνδυάζεται με την υπομονή των ολίγων δευτερολέπτων, αν το τοξικό σχόλιο είναι μερικών μόνο λέξεων. Αλλοι, διαβάζοντας τέτοια σύντομα κείμενα, αντιλαμβάνονται για μια ακόμα φορά το πολιτισμικό χάος που τους χωρίζει από αυτόν τον βούρκο. Αλλοι πέφτουν στην παγίδα να αναπαραγάγουν λόγο ιδίου επιπέδου, αλλά προς την αντίθετη πολιτική κατεύθυνση. Και τέλος άλλοι απλώς απολαμβάνουν αυτό το παιχνίδι της χυδαιότητας, καλυμμένοι υπό το ισοπεδωτικό όλοι ίδιοι είναι. Και για να προλάβω πιθανές ενστάσεις, αυτή η κατάσταση επικρατεί παντού όπου υπάρχει Διαδίκτυο και ανωνυμία, ακόμα και στις πιο προηγμένες πολιτικά και πολιτισμικά χώρες της Δύσης, αν υπάρχουν πλέον τέτοιες χώρες.

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 21/04/26

ΤΟΥ ΣΑΚΗ ΜΟΥΜΤΖΗ

Αναφέρομαι στην ανάγνωση των δηλητηριωδών σχολίων που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο. Αξίζει τον κόπο να τα διαβάζει κάποιος; Ή μπορεί να τα προσπεράσει ενώ συγχρόνως θα παραμένει χρήστης του; Το ερώτημα αυτό απασχολεί πολλούς ανθρώπους οι οποίοι δεν αντέχουν αυτό το δυσώδες κλίμα που επικρατεί κυρίως στο Χ (πρώην Twitter), όπου η ανωνυμία δίνει τη δυνατότητα στον καθένα να γράφει ό,τι υβριστικό σχόλιο θέλει.

Απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν υπάρχει, υπό την έννοια πως ο καθένας αποφασίζει ανάλογα με τις αντοχές του. Ομως το χυδαίο είναι και προκλητικό, καθώς προσελκύει ακόμα και αυτούς που το απεχθάνονται. Δεν είναι λίγες οι φορές που συναντώ μειλίχιους ανθρώπους να είναι εξοργισμένοι με αυτά που διάβασαν στο Διαδίκτυο. Και στην αυθόρμητη ερώτησή μου «γιατί τα διαβάζεις, αφού σε συγχύζουν», η απάντηση που παίρνω είναι πως «έπεσε το μάτι μου επάνω στο συγκεκριμένο σχόλιο». Φυσικά κανένα μάτι δεν πέφτει τυχαία κάπου. Η ανάγνωση απαιτεί πρόθεση που συνδυάζεται με την υπομονή των ολίγων δευτερολέπτων, αν το τοξικό σχόλιο είναι μερικών μόνο λέξεων.

Αλλοι, διαβάζοντας τέτοια σύντομα κείμενα, αντιλαμβάνονται για μια ακόμα φορά το πολιτισμικό χάος που τους χωρίζει από αυτόν τον βούρκο. Αλλοι πέφτουν στην παγίδα να αναπαραγάγουν λόγο ιδίου επιπέδου, αλλά προς την αντίθετη πολιτική κατεύθυνση. Και τέλος άλλοι απλώς απολαμβάνουν αυτό το παιχνίδι της χυδαιότητας, καλυμμένοι υπό το ισοπεδωτικό όλοι ίδιοι είναι. Και για να προλάβω πιθανές ενστάσεις, αυτή η κατάσταση επικρατεί παντού όπου υπάρχει Διαδίκτυο και ανωνυμία, ακόμα και στις πιο προηγμένες πολιτικά και πολιτισμικά χώρες της Δύσης, αν υπάρχουν πλέον τέτοιες χώρες.

Πάντως, αν θέλει κάποιος να έχει μια ικανοποιητική εικόνα για τις αντιλήψεις και το ήθος ενός υπολογίσιμου κομματιού της κοινωνίας, επιβάλλεται η περιήγησή του κυρίως στο Χ, καθώς το Facebook διαθέτει μερικά πλέγματα –έστω υποτυπώδη– προστασίας των χρηστών του. Περιδιαβαίνοντας το Χ είσαι ενημερωμένος όχι μόνον για το τι κυκλοφορεί στην «πιάτσα», αλλά κυρίως για το πώς κυκλοφορεί. Ετσι, αποκλείεται κάποια στιγμή να πέσεις από τα σύννεφα, καθώς αυτό που ήρθε εκκολαπτόταν στους διαδρόμους του Διαδικτύου. Οι ανώνυμοι υβριστές είναι κανονικοί άνθρωποι με συγγενείς, φίλους και έναν ευρύτατο περίγυρο ακολούθων, για αυτό και αποκαλούνται διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Τη μια γράφουν τα γνωστά τους σχόλια και διακινούν τα γνωστά συνωμοσιολογικά σενάρια, την επομένη κραυγάζουν στις πλατείες «η χούντα δεν τελείωσε το 73» και ζητούν κρεμάλες.

Φυσικά θεραπεία σε αυτό το φαινόμενο δεν μπορεί να υπάρξει καθώς η ανωνυμία είναι το δέλεαρ που προσφέρει η κάθε πλατφόρμα μέσω της οποίας διακινούνται ειδήσεις, απόψεις και σχόλια. Συνεπώς: Υπάρχει το σύνδρομο της στρουθοκαμήλου από τη μια πλευρά και η ανάγνωση μιας ζοφερής πραγματικότητας από την άλλη. Διαλέγουμε και παίρνουμε.

Επειδή όμως αρχίσαμε να συζητάμε για τα πτυχία και για την αξία τους, με στόχο βέβαια να μοιραστούν δημόσια πρόσωπα, ως κορυφαία και παρακατιανοί, με βάση το πτυχίο τους, ας πούμε ότι πολύ συχνά τα πτυχία είναι τύποις μεν επιβεβαιωτικά μιας εκπαιδευτικής πορείας, αλλά δεν πιστοποιούν πάντα γνώσεις. Δεν θέλω να επεκταθώ σε αυτό, επειδή ανάμεσα σε άλλα φαινόμενα του καιρού μας ξεχωρίζει ένα ακόμα που θα το έλεγα εκπαιδευτικός ρατσισμός. Εχουν δηλαδή βγει διάφοροι και, παίζοντας τον ρόλο ενός υπερ-ΔΟΑΤΑΠ, χωρίζουν τα πτυχία των ελληνικών πανεπιστημίων σε καλά και κακά, σε έγκυρα και σε μη αποδεκτά. Πρόσωπα σε χώρους που αρνούνται την αξιολόγηση, έχουν αρχίσει και νομιμοποιούν πτυχία, ακυρώνοντας άλλα. Η κουλτούρα της ακύρωσης α λα ελληνικά ήδη απαξιώνει τα πτυχία του Ελεύθερου Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ), προφανώς επειδή ο νέος κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ, Δημήτρης Μαρκόπουλος, έχει πτυχίο από εκεί. Κι όμως. Το ΕΑΠ ιδρύθηκε στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής τάσης που διευκολύνει τη διά βίου μάθηση. Η ίδρυσή του το 1992, από τον Γιώργο Σουφλιά στο υπουργείο Παιδείας της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, είναι βέβαια μια ανορθογραφία για τον προοδευτισμό – αλλά η ουσία, το άνοιγμα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης σε πρόσωπα που δεν είχαν την ευκαιρία στη ζωή τους να σπουδάσουν, είναι απόδειξη κοινωνικής κινητικότητας. Κι αλίμονο, αν οι κοινωνικές κατακτήσεις μας έπρεπε κάθε φορά να κρίνονται μέσω της οπαδικής εμπάθειας κομμάτων και των κομματικών εσταυλισμένων τους.

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 21/04/26

ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΝΕΛΛΗ

Η θλιβερή ιστορία του Μακάριου Λαζαρίδη, όπως όλα τα ζητήματα στην Ελλάδα, οδήγησε σε λάθος συμπεράσματα. Η συζήτηση για το πτυχίο του δεν αφορούσε, δεν έπρεπε να αφορά, τη σχέση του πτυχίου και της πολιτικής του πορείας, αλλά μια ιστορία του παρελθόντος του, όταν κατέλαβε δημόσια θέση χωρίς το πτυχίο που θα τη δικαιολογούσε. Αν ο παραιτηθείς, ήδη, τέως υφυπουργός είχε καταλάβει τι παίχτηκε, η εξέλιξη ίσως ήταν διαφορετική. Κρίμα, τον πρόδωσε η ιδιοσυγκρασία του.

Οι χειρισμοί του Μακάριου Λαζαρίδη, μάλιστα, και ο τρόπος με τον οποίο εξελίχθηκε η συζήτηση, οδήγησε ως συνήθως τη δημόσια συζήτηση από παρεξήγηση σε παρεξήγηση. Με αποτέλεσμα να συζητάμε πια αν πρέπει να έχει ή να μην έχει πτυχίο ο βουλευτής ή ο υπουργός.

Η απάντηση, προφανώς, βρίσκεται στο Σύνταγμα και στη λειτουργία της δημοκρατίας. Ούτε οι βουλευτές ούτε οι υπουργοί είναι ανάγκη να έχουν πτυχίο, αφού στη Βουλή τους στέλνει η ψήφος των πολιτών, οι οποίοι δεν κρίνουν τα αντικειμενικά προσόντα τους δίκην ΑΕΠ, αλλά, μέσω πολλών παραγόντων, κρίνουν αν σε σχέση με άλλους συνυποψηφίους τους είναι αυτοί που θα μας εκπροσωπούν για μια κοινοβουλευτική θητεία. Συνεκδοχικώς, δεν είναι καθοριστικός παράγων, για να γίνει κάποιος υπουργός, πρωθυπουργός ή Πρόεδρος της Δημοκρατίας, οι σπουδές του και η πιστοποίησή τους. Ουδείς, δηλαδή, θα ζητήσει πτυχίο από έναν πρωθυπουργό, ούτε ο ΔΟΑΤΑΠ θα χρειαστεί για να δώσει την ισοτιμία κάποιου πτυχίου του εξωτερικού σε κάποιον βουλευτή. Η ψήφος των πολιτών δεν ισοδυναμεί με μόρια του ΑΣΕΠ.

Ο Νίκος Φίλης, για να φέρω στη συζήτηση ένα ακομπλεξάριστο παράδειγμα, δεν είχε πτυχίο από τη Νομική, όπου σπούδαζε, χωρίς αυτό να είναι πρόβλημα για την πολιτική του διαδρομή. Κι όταν τον απέβαλε από την κυβέρνησή του ο Αλέξης Τσίπρας, στην οποία υπηρετούσε ως υπουργός Παιδείας, δεν το έκανε για τα πτυχία του, αλλά επειδή το ζήτησε ο κυβερνητικός εταίρος του, Πάνος Καμμένος. Στην πολιτική, το μέτρο των πραγμάτων δεν είναι οι τίτλοι σπουδών.

Επειδή όμως αρχίσαμε να συζητάμε για τα πτυχία και για την αξία τους, με στόχο βέβαια να μοιραστούν δημόσια πρόσωπα, ως κορυφαία και παρακατιανοί, με βάση το πτυχίο τους, ας πούμε ότι πολύ συχνά τα πτυχία είναι τύποις μεν επιβεβαιωτικά μιας εκπαιδευτικής πορείας, αλλά δεν πιστοποιούν πάντα γνώσεις.

Δεν θέλω να επεκταθώ σε αυτό, επειδή ανάμεσα σε άλλα φαινόμενα του καιρού μας ξεχωρίζει ένα ακόμα που θα το έλεγα εκπαιδευτικός ρατσισμός. Εχουν δηλαδή βγει διάφοροι και, παίζοντας τον ρόλο ενός υπερ-ΔΟΑΤΑΠ, χωρίζουν τα πτυχία των ελληνικών πανεπιστημίων σε καλά και κακά, σε έγκυρα και σε μη αποδεκτά. Πρόσωπα σε χώρους που αρνούνται την αξιολόγηση, έχουν αρχίσει και νομιμοποιούν πτυχία, ακυρώνοντας άλλα.


Η κουλτούρα της ακύρωσης α λα ελληνικά ήδη απαξιώνει τα πτυχία του Ελεύθερου Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ), προφανώς επειδή ο νέος κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ, Δημήτρης Μαρκόπουλος, έχει πτυχίο από εκεί. Κι όμως. Το ΕΑΠ ιδρύθηκε στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής τάσης που διευκολύνει τη διά βίου μάθηση. Η ίδρυσή του το 1992, από τον Γιώργο Σουφλιά στο υπουργείο Παιδείας της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, είναι βέβαια μια ανορθογραφία για τον προοδευτισμό – αλλά η ουσία, το άνοιγμα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης σε πρόσωπα που δεν είχαν την ευκαιρία στη ζωή τους να σπουδάσουν, είναι απόδειξη κοινωνικής κινητικότητας. Κι αλίμονο, αν οι κοινωνικές κατακτήσεις μας έπρεπε κάθε φορά να κρίνονται μέσω της οπαδικής εμπάθειας κομμάτων και των κομματικών εσταυλισμένων τους.