Με πλήρεις τιμές του αναλογούντος βαθμού του, ως Αντιπτεράρχου ( Ι ) ε.α., από την ΠΑ, αλλά κυρίως με τη διάχυτη θλίψη και άφατη συγκίνηση των πολλών παραστάντων στην κηδεία, ο Γιώργος Δριτσάκος ταξίδεψε για την τελευταία του πτήση στους ουρανούς, χωρίς επιστροφή αυτή τη φορά, όπου θα συναντήσει τους συμμαθητές του της 54ης Σειράς Ιπταμένων της Σχολής Ικάρων...

ΑΝΤΙΠΤΕΡΑΡΧΟΣ (Ι) ε.α.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΡΙΤΣΑΚΟΣ (1960-2026)

Τώρα που η συγκίνηση καταλαγιάζει και μένει το πλέον ουσιώδες, δηλαδή αυτό της διά του χρόνου απέραντης και ανυπόκριτης τιμής προς τον κεκοιμημένο, καταπιάνομαι να γράψω για το ύστατο χαίρε της περασμένης Παρασκευής, 29ης Μαΐου 2026, στο Γιώργο Δριτσάκο, τον εξαιρετικό Αεροπόρο, που αποχαιρετίσαμε από τον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννη Θεολόγου στο Μπουρνάζι και εν συνεχεία από το κοιμητήριο Περιστερίου. Με πλήρεις τιμές του αναλογούντος βαθμού του, ως Αντιπτεράρχου ( Ι ) ε.α., από την ΠΑ, αλλά κυρίως με τη διάχυτη θλίψη και άφατη συγκίνηση των πολλών παραστάντων στην κηδεία, ο Γιώργος Δριτσάκος ταξίδεψε για την τελευταία του πτήση στους ουρανούς, χωρίς επιστροφή αυτή τη φορά, όπου θα συναντήσει τους συμμαθητές του της 54ης Σειράς Ιπταμένων της Σχολής Ικάρων.

Δεν θα είχε νόημα η ιδιαίτερη αναφορά στους επικήδειους που εκφωνήθηκαν, καθένας από τους οποίους ενείχε και τη διάσταση της ιδιαίτερης αποτίμησης του έργου που αντιστοίχως κατέλιπε ο εκλιπών:
• Από την εκπρόσωπο του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, όπου ο Γιώργος Δριτσάκος, από τη θέση του Προέδρου, προσέφερε τις υπηρεσίες του μέχρι τέλους, παρά την επιδεινούμενη κατάσταση της υγείας του, με πληρότητα και αίσθηση ευθύνης, όσο κι αν κατασυκοφαντήθηκε προσωπικά από την αρχηγό του νεόκοπου Κόμματος «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» και καλοθελητές των ΜΚΔ.
• Από τον εκπρόσωπο της ΥΠΑ, της οποίας διετέλεσε Διοικητής για περισσότερο από τέσσερα χρόνια.
• Από το συμμαθητή του, εκπρόσωπο της 54ης Σειράς Ιπταμένων της ΣΙ, για το ανεξίτηλο πέρασμά του από ΠΑ για περισσότερα από 30 χρόνια, για τον τρόπο με τον οποίο άσκησε Διοίκηση σε διαδοχικά επίπεδα ευθύνης, πάντοτε με το ατομικό του πρότυπο που συναντούσε ευρεία αναγνώριση από το Προσωπικό που είχε κληθεί να διοικήσει.

Εκείνη, όμως, η στιγμή που προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση ήσαν οι επικήδειοι από τα παιδιά του Γιώργου Δριτσάκου, Γιάννη και Ελίνα. «Το σώμα σου θα μάς λείπει πλέον, αλλά το πνεύμα σου, το ήθος σου, η τιμή σου και η αξιοπρέπεια θα ζουν πάντοτε μέσα μας», συγκρατώ από τα λόγια του Γιάννη, προσθέτοντας «πατέρα σε ευχαριστώ για όλα»

Ακριβώς δε στα λόγια των δύο παιδιών του Γιώργου Δριτσάκου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση ο Μητροπολίτης Μάνης, Χρυσόστομος Γ΄, ως «ελπίδα για το μέλλον», ο οποίος και εχοροστάτησε στην εξόδιο ακολουθία, ερχόμενος στην Αθήνα ειδικά για τον σκοπό αυτό.

Βεβαίως παρέστησαν εκπρόσωποι από την Κυβέρνηση και τη Βουλή, από την ΠΑ σε επίπεδο εκπροσώπων της ηγεσίας του ΓΕΑ, επίτιμοι Αρχηγοί ΓΕΑ και πολλοί Αεροπόροι, εν ενεργεία και εν αποστρατεία.

Προσωπικώς, θα συγκρατώ πάντοτε την καλή φιλία που με συνέδεε μαζύ Του. Μία φορά, μάλιστα, που επρόκειτο να τον επισκεφθώ στο γραφείο του στην ΥΠΑ, ενθυμούμαι το Γιώργο Δριτσάκο να μού λέει προκαταβολικά: «Έλα και θα σε περιμένει μία έκπληξη»(…). Με το που έφθασα, λοιπόν, μού έκανε την τιμή να με ξεναγήσει στην αίθουσα ελέγχου του FIR Αθηνών (Athinai FIR, επί το ορθότερο), ένα μεγάλο αθόρυβο χώρο, όπου κιχ δεν ακούγεται και από όπου δεκάδες ελεγκτές εναερίου κυκλοφορίας ελέγχουν, από τις οθόνες τους, τη διακίνηση κάθε αεροπορικού ίχνους που κινείται σε αυτήν τη μεγάλη περιοχή, εξασφαλίζοντας την ασφάλεια των αεροναυτιλομένων…

Αγαπητέ μου Γιώργο, θα ανατρέχω πάντοτε στον προσηνή σου χαρακτήρα, στην ανθρωπιά που εξέπεμπες, στο πρότυπο βίου με το οποίο ταυτίσθηκε το πέρασμά σου από αυτή τη ζωή. Σε εμάς τους περιλειπόμενους θα μάς λείπεις….

Σεραφείμ Χ. Μηχιώτης

Ένας εκλεκτός συνάδελφος, όπως ο Λοχαγός ουσιαστικώς να διασύρεται δημοσίως-με λέξεις ή με συνοδευτικές φωτογραφίες-για την οικογενειακή του σχέση, με προφανή τον στόχο να πολεμηθεί τελικώς ο γεννήτοράς του, αλλά εξ ίσου και η αριστεία του αδελφού του Υπολοχαγού, ομοίως των Ειδικών Δυνάμεων, αποφοιτήσαντος του δευτέρου, πρώτου με την τάξη 2019 της ΣΣΕ, όπως και ο υπογράφων. Και με Διοικητή της Σχολής όχι τον πατέρα του, σήμερα Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, αλλά τον μετέπειτα Αρχηγό ΓΕΣ, εξαιρετικό Στρατηγό Χαρ. Λαλούση, συνεπώς ουδείς επιπλέον υπαινιγμός να μην επιχειρηθεί...

ΕΓΡΑΨΑ ΠΡΟ ΟΛΙΓΩΝ ΗΜΕΡΩΝ ΟΤΙ:

Οταν δεν τούς συμφέρουν οι απαντήσεις που ζητήθηκαν, τότε χαρακτηρίζονται με περισσή ευκολία "λειψές" (...), όταν δεν στηρίζεται το σκοπούμενο...αφήγημά τους. Τί να κάνουν τίς παραθέτουν βεβαίως-άλλωστε τις εζήτησαν-αλλά η καταληκτική διατύπωση δεν τούς αρέσει ή μάλλον τούς περιορίζει στην ευκολία εισαγγελικών εωτημάτων: "Η παράνομη διακίνηση και κατοχή εμπιστευτικού υπηρεσιακού εγγράφου με προσωπικά δεδομένα πλήθους Αξιωματικών από μη εξουσιοδοτημένο πρόσωπο καθώς και η διακίνησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνιστά ποινικά κολάσιμη πράξη". Σκέπτομαι όμως γιά τα όρια της θεμιτής κριτικής και ελέγχου διά του Τύπου, με την υπέρβαση των οποίων ακόμη και η "δολοφονία χαρακτήρων" θα μπορούσε να περιλαμβάνεται στη φαρέτρα...Δηλαδή ένας Λοχαγός δεν κρίνεται αφ΄εαυτού, αλλά από την οικογενειακή του υπαγωγή στην κορυφή της Στρατιωτικής Ηγεσίας του ΥΠΕΘΑ...Κι ας έχει εξαιρετικό σποτύπωμα από τη μέχρι τώρα πορεία του στις Ειδικές Δυνάμεις, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, τότε ένα καθαρό "όχι", ένα "ως εδώ" επιβάλλεται! 

Το,πλήρες θέμα:
https://www.militaire.gr/leipses-apantiseis-me-apeiles.../

ΓΙΑ ΝΑ ΛΑΒΩ ΠΡΟ ΟΛΙΓΟΥ

ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ-ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ:

Αγαπητέ φίλε,

Παρακαλώ να ανταποκριθείς στην επιθυμία μου για καταχώρηση αυτής της επιστολής μου, υπό την απαράβατη προϋπόθεση της ανωνυμίας, σχετικώς με το «θέμα» που επιχειρήθηκε να αναδειχθεί ουσιαστικώς εναντίον του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ και του Αρχηγού ΓΕΣ, αναφορικά με τη διάθεση στρατιωτικού οικήματος (ΣΟΑ) στο Λοχαγό, γιό του πρώτου, που ανήκει στις Ειδικές Δυνάμεις, με μακρά θητεία σε Φρουρές και Μονάδες νήσων.

Συμφωνώντας με το πνεύμα σχετικού πρότερου σχολίου σου, με αφορμή επίσημες απαντήσεις της Υπηρεσίας και τα απαράδεκτα υπονοούμενα εισαγγελικού χαρακτήρα από το site που τις εζήτησε και έλαβε, προσπαθώντας «να βγει και από πάνω» (…) κατά πώς λέγεται, δεν μπορώ παρά να εκφράσω το θυμό μου: Ένας εκλεκτός συνάδελφος, όπως ο Λοχαγός ουσιαστικώς να διασύρεται δημοσίως-με λέξεις ή με συνοδευτικές φωτογραφίες-για την οικογενειακή του σχέση, με προφανή τον στόχο να πολεμηθεί τελικώς ο γεννήτοράς του, αλλά εξ ίσου και η αριστεία του αδελφού του Υπολοχαγού, ομοίως των Ειδικών Δυνάμεων, αποφοιτήσαντος του δευτέρου, πρώτου με την τάξη 2019 της ΣΣΕ, όπως και ο υπογράφων. Και με Διοικητή της Σχολής όχι τον πατέρα του, σήμερα Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, αλλά τον μετέπειτα Αρχηγό ΓΕΣ, εξαιρετικό Στρατηγό Χαρ. Λαλούση, συνεπώς ουδείς επιπλέον υπαινιγμός να μην επιχειρηθεί.

Τέτοιες συμπεριφορές συνιστούν υπονόμευση κάθε θεμιτής και τελικώς καλώς εννούμενης κριτικής των πραγμάτων, καθώς έρχονται να δημιουργήσουν ανεπίτρεπτες σκιές. Δεν έχω καμία δυσκολία να αποδεχθώ, ότι τινές μεταξύ ημών που φέρουν στολή και έχουν δώσει το νενομισμένο στρατιωτικό όρκο ενδεχομένως «να κλείνουν το μάτι» (…) σε τέτοιες υπόγειες πρακτικές, ίσως και υπό το φως του στρατιωτικού συνδικαλισμού, ο οποίος τελικώς και δυσφημείται με τέτοια.

Προσωπικώς θα έλεγα: Να τεθεί τέλος σε τέτοια απαράδεκτα, που θα μπορούσε να υπονομεύσουν την τιμή και τη συνοχή των ΕΔ που όλοι υπηρετούμε, συνυπηρετούμε για την ακρίβεια, από την κορυφή της στρατιωτικής πυραμίδας και προς τα κάτω. Ας το απαιτήσουμε. Και τα κτυπήματα «κάτω από τη μέση» να τελειώνουν, μέσα από πρακτικές που ισοδυναμούν με δολοφονίες χαρακτήρα.

Δεν επιθυμώ να παραθέσω τα στοιχεία μου δημοσίως, όχι από λόγους «φόβου» ή άλλων εύκολων συνειρμών από κάποιους πρόθυμους κατήγορους, αλλά διότι-μέσα από την ανωνυμία μου-επιλέγω να φωτίσω ένα «σαράκι» στις ΕΔ που δεν επιτρέπεται να συνεχισθεί περαιτέρω! Άλλωστε εις ουδέν ίδιον όφελος αποβλέπω, ει μη μόνον στο να αλλάξουν τέτοιες καταστάσεις για το καλό όλων ημών….

Εσείς που θα κοινοποιήσετε-όπως θέλω να ελπίζω-όσα ανέφερα, γνωρίζετε τα πλήρη στοιχεία μου, για την απαραίτητη ταυτοποίηση.

« Εξωτερικεύω την γνώση και την έμπειρία μου με τό βλέμμα στούς νεωτέρους. Έχω μεγάλο σεβασμό στήν μνήμη των γονέων και τών δασκάλων μου, στόν Πειραιά, όπου γεννήθηκα καί πήγα σχολείο. Δεν θέλω ο κόσμος μας, ο έλληνικός κόσμος, νά γίνει συντρίμμια, ή έστω νά μπει στό περιθώριο τής Ιστορίας. Και άγωνίζομαι. Τό “Δοκίμιο” είναι κατάφαση στην ικανότητά μας, κόντρα στους καιρούς, να επιβιώσουμε από καλή θέση στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Εύχομαι να το διαβάσουν πολλοί»

 Από την "ΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

"ΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 31/05/26

«Πλέον, εναπόκειται στά εργαλεία 

τής σκληρής ισχύος νά σώζουν πατρίδες!»

«Επιβάλλεται, ώς Ελληνική Δημοκρατία, νά μην ένταχθούμε στό διαγραφόμενο εντός της Ευρώπης ρεύμα παραιτήσεωςαπό την συλλογική καί τήν ιδιαίτερη ταυτότητά μας» έτόνισε στήν «ΕτΚ» ό πρέσβυς ε.τ. κ. Γ. Διον. Πουκαμισάς, με αφορμή τήν κυκλοφορία του δοκιμίου «Τό Γεωπολπισμικό Άνάτντυγμα των Ελλήνων»

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΜΑΚΗ ΔΕΛΗΠΕΤΡΟ

Η άλήθεια πηγάζει άπό προσωπικότητες πού ίστανται άνωθεν του ιστορικού τους χρόνου, επιτυγχάνουσες την ένότητα των συμβάντων με την άναγκαιότητα της όντως γνώσεως, και αυτό πράττει ο πρέσβυς έ.τ. κ. Γεώργιος Διον. Πουκαμισάς, μέ τό δοκίμιο «Το Γεωπολιτισμικό Ανάπτυγμα των Ελλήνων», που μόλις εκυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Κασταλία». Ο διπλωμάτης, ως στρατιώτης, διανοητικός ακρίτας, ως πρότυπο από «τόν Καιρό των Ελλήνων», επιχειρεί νά συσχετίσει τον δυναμισμό του πολιτιστικού αποτυπώματος των Ελλήνων ανά τους αιώνες, το οποίο συνιστά μορφή ήπιας ισχύος, με τον τρόπο με τον οποίο αυτή η ισχύς δύναται να προβληθεί και να ύπάρξει στόν σημερινό κόσμο. Η «ΕτΚ» ηθέλησε να πληροφορηθεί από τον ίδιον το νάμα αναβλύσεως των ιδεών που τον ένέπνευσε γιά να συγγράψει τό πόνημα.

Ο συγγραφεύς, ως πέραν του περίκλειστου παρόντος, μάς απαντά: «Το ποιοί είμαστε καί πώς τοποθετούμεθα οι Έλληνες στην οικουμένη, αυτό δηλαδή που κατέληξε να είναι το “Δοκίμιο”, το είχα συλλάβει πριν άπό πολλά χρόνια. Ήταν εσωτερική κατ’ αρχάς παρόρμηση, όταν θεωρείς ότι είσαι ώριμος, και μέσα σου αντηχεί τό “γίνεσθε ποιηταί λόγου και μή μόνον άκροαταί”. Την σκέψη την είχα μοιραστεί, ενθυμούμαι, με τον αείμνηστο Θανάση Βαλτινό, ο οποίος βέβαια με είχε ένθαρρύνει. Όμως κατάφερα να καταπιαστώ και να εγκύψω στην κατάστρωση των ιδεών μου μόλις τον χειμώνα του 2024-2025.Νοιώθω γαλήνιος ότι παρουσίασα ένα συνεκτικό πόνημα, το οποίο, ενώ αποτελεί την προσωπική τοποθέτησή μου πάνω σε ζητήματα που η αγνωσία τα έχει καταστήσει στασιαζόμενα, εν τούτοις αντανακλά και απηχεί τήν αντίληψη ενός μεγάλου ρεύματος συμπατριωτών μας. Τελικά, δεν είναι απλώς ένα προσωπικό credo, άλλά μάλλον ένα εγκόλπιο γιά τα θέματα πού θίγει».

Ωστόσο, ολίγοι διανοούνται να προσεγγίσουν τον δυναμισμό τού πολιτιστικού αποτυπώματος των 'Ελλήνων ανά τούς αιώνες. Ό κ. Πουκαμισάς δηλώνει χαρακτηριστικώς: «Η ελληνική σκέψη, εν προκειμένω η αρχαία σκέψη, αυτή που έκπροσωπείται από τόν Όμηρο, τους τραγικούς, τους φιλοσόφους, τους Ιστορικούς, τους γεωγράφους, τους μαθηματικούς, της Κλασσικής και της Ελληνιστικής εποχής, αλλά και τα έργα της άρχιτεκτονικής, γλυπτικής, ζωγραφικής, είχαν καταλάβει, αιχμαλωτίσει την άρχαία Ρώμη, μέσω δε αυτής καί μέσω τής νεωτέρας Ρώμης, των σοφών του δύοντος Βυζαντίου, την Ευρώπη κυρίως τής Αναγεννήσεως, καθώς καί τού Διαφωτισμού. Αυτά αποτελούν κοινό τόπο, όπου όμως πρέπει νά έπανερχόμαστε σήμερα, εποχή αμαθούς αλλά καί κακόβουλης αμφισβητήσεως-έκ τών έσω μάλιστα- τών βάθρων τού Δυτικού πολιτισμού καί διαδόσεως θεωριών, όπως ή μαύρη Άθηνά, ή ό ανάστροφος ρατσισμός πού έμφανίζεται, αίφνης, στήν ταινία “’Οδύσσεια” τού Κρίστοφερ Νόλαν».

Τό άνάπτυγμα του πολιτισμού τών Ελλήνων

Ωστόσο «ο δυναμισμός του πολιτισμικού αναπτύγματος των Ελλήνων δεν εξαντλείται στην αρχαία κληρονομιά. Δεν περιορίζεται στην γνώση τού “Timeo Danaos et dona ferentes” (Φοβοΰ τούς Δαναούς καί δώρα φέροντας), τού Βιργιλίου, άπό Αγγλους άποφοίτους σχολείων ελίτ, ή στήν γνώση του Αριστοτέλη και του Θουκυδίδη άπό τούς Κινέζους. Όταν ό Αρνολντ Τόυνμπη έγραφε γιά τις “Κληρονομιές τών 'Ελλήνων”, μέτοχος και έκφραστής τής υψηλής στρατηγικής τής Βρεταννίας, είχε σαφή γνώση της ’Ορθοδοξίας, ως άλλης σπουδαίας δεξαμενής ακτινοβολίας, δυνητικής, των 'Ελλήνων. Αυτά σκιαγραφούν -στην βάση τής γλώσσας μας, πηγής του πλούτου των ευρωπαϊκών γλωσσών- την εικόνα του αναπτύγματος του πολιτισμού των 'Ελλήνων». Όμως, την ώρα της καταιγίδος, της παγκόσμιας συγκρούσεως, η ήπια εκ τού πολιτιστικού άποθέματος ισχύς δύναται να αποδειχθεί «απολύτως ανεπαρκής ενώπιον της άσκήσεως σκληρής ισχύος. Η συντήρηση και διαιώνιση του πολιτισμού απαιτεί ισχύ, προϋποθέτει δύναμη. Η ιστορία δεν θα φεισθεί ημών, θα μάς αγνοήσει, εάν την ήπια καλούμενη ισχύ δεν μπορούμε να την πλαισιώσουμε με δύναμη. “Die Weltgeschichte ist das Weltgericht” (“Ή Παγκόσμια 'Ιστορία είναι τό Παγκόσμιο Δικαστήριο”), όπως έλεγε ό Φρήντριχ Σίλλερ, πού μάς κρίνει όλους».

Τό βάθος τών Ελλήνων δέν είναι άκριβώς... ή ωραία κοιμωμένη

Ζητούμενον είναι το γεωπολιτισμικό βάθος των 'Ελλήνων εύρύτερον, αλλά καί τού Ελληνικού Κράτους. Όπως έξηγεί ό πρέσβυς έ.τ., «το γεωπολιτισμικό άνάπτυγμα καί βάθος των 'Ελλήνων, τουλάχιστον άπό τόν Αγώνα της Ανεξαρτησίας καί τήν ίδρυση τού κράτους μας -που έπωφελήθηκε από τήν άρχαιολατρία ως πηγή φιλελληνισμού-, δεν είναι ακριβώς η ώραία κοιμωμένη. Συνεχίζει να εμποτίζει τούς λαούς, εντός και πέραν τής Δύσεως. ’Εμείς είμαστε απλώς οί πρώτοι συγκληρονόμοι, όπως είμαστε οι κύριοι φορείς της βυζαντινής κληρονομιάς. Οφείλει όμως τό κράτος, όλοι μας, να μεριμνούμε γιά την Παιδεία μας και την διακονία αυτής της βαρειάς κληρονομιάς, εντός και εκτός συνόρων. Θεωρώ, στο πλαίσιο αύτό, ότι είναι έθνικώς αναγκαίο τό Ελληνικό 'Ίδρυμα Πολιτισμού, εργαλείο προβολής τού σύγχρονου κυρίως πολιτισμού μας στο έξωτερικό, νά έπιστρέψει στόν φυσικό χώρο του, να τεθεί δηλαδή καί πάλι ύπό τήν αιγίδα τού Υπουργείου ’Εξωτερικών».

Τα ελληνικά θεμέλια, πάνω στα οποία και μόνον δυνάμεθα να κρηπιδώσουμε νέα πολιτιστικά επιτεύγματα, εδράζονται στήν διαχρονία, αφού, όπως τονίζει ό κ. Πουκαμισάς, «δεν μπορούμε να προχωρήσουμε στό μέλλον, αγνοώντας ή παραμερίζοντας τις καταβολές μας, αρχαίες, μεσαιωνικές, αλλά επίσης μεταβυζαντινές και των νεωτέρων αιώνων». «Δείτε τους Κινέζους», τονίζει, «τους Ισραηλινούς, τους Πέρσες, τους Ρώσσους, κατά σύμπτωση λαούς πέραν της στερεότυπης Δύσεως. Οδηγούνται στο μέλλον αντλώντας από τό παρελθόν τους. Ταυτόχρονα, η Δύση εμφανίζει στοιχεία παρακμής, μεταλλάσσεται. Ούτε την αναφορά στο έλληνορωμαϊκό βάθρο της δεν έπιτύχαμε, ως Εύρωπαΐοι, να έγγράψουμε στην Συνθήκη της Λισσαβώνας, άφού τό δραματικό Σύνταγμα είχε ηττηθεί στά δημοψηφίσματα Γαλλίας καί 'Ολλανδίας, τό 2005. Επιβάλλεται, ώς Έλληνική Δημοκρατία, νά μην ένταχθοΰμε στό διαγραφόμενο εντός της Εύρώπης ρεύμα παραιτήσεως από την συλλογική και τήν ιδιαίτερη ταυτότητά μας. Έτσι, θα μπορέσουμε νά μείνουμε δρώντες στά παγκόσμια πράγματα άπό θέση εύδιάκριτη».

Πρώτιστος δρος έπιβιώσεως ένός κράτους είναι ή ισχύς

Όμως, η συντήρησις καί διαιώνισις του πολιτισμού απαιτεί ισχύ, προϋποθέτει δύναμη. Γιά τον συγγράψαντα, «ζοΰμε σε αιώνα άποδυναμώσεως των διεθνών θεσμών καιί καπηλείας του Διεθνούς Δικαίου. Πρώτιστος όρος επιβίωσης του κράτους είναι η ισχύς, υπό τήν διαχείριση βεβαίως σώφρονος και προβλεπτικής ήγεσίας. Η Ισχύς περιβάλλει, αλλά και εξυπηρετεί την δημιουργία πολιτιστικών κατορθωμάτων. Τέτοια ήταν η περίπτωση τής Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Στην 'Ιστορία έχουμε περιπτώσεις άνθησης πολιτισμού, λίγο πριν την κατάληξη κρατών, όπως ή περίπτωση του κράτους των Αψβούργων, της μεσαιωνικής Αρμενίας, της Βουλγαρίας, αλλά καί του ημετέρου Βυζαντίου. Ένας πολιτισμός απεδείχθη υπερχρόνιος και αειθαλής: ό έλληνικός. Πιστεύω, πάντως, ότι την ώρα της μεγάλης κρίσεως, η ήπια καλούμενη ισχύς, ό,τι είναι νά δώσει θά τό έχει δώσει, μέ όρους εμπέδωσης τής ταυτότητας στό εσωτερικό (λ.χ. η ταινία «Καποδίστριας») και ακτινοβολίας στο διεθνές περιβάλλον. Πλέον εναπόκειται στα εργαλεία της σκληρής ισχύος να σώζουν πατρίδες»

• Ποια παραμένει η πρόθεσίς σας, με αυτήν την έκδοση αλλά και με το σύνολο έργο σας;

« Εξωτερικεύω την γνώση και την έμπειρία μου με τό βλέμμα στούς νεωτέρους. Έχω μεγάλο σεβασμό στήν μνήμη των γονέων και τών δασκάλων μου, στόν Πειραιά, όπου γεννήθηκα καί πήγα σχολείο. Δεν θέλω ο κόσμος μας, ο έλληνικός κόσμος, νά γίνει συντρίμμια, ή έστω νά μπει στό περιθώριο τής Ιστορίας. Και άγωνίζομαι. Τό “Δοκίμιο” είναι κατάφαση στην ικανότητά μας, κόντρα στους καιρούς, να επιβιώσουμε από καλή θέση στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Εύχομαι να το διαβάσουν πολλοί». Παρά τίς εναντιώσεις ελπίζει, λέγων ότι «τα καλύτερα βιβλία είναι αυτά που δέν θά γράψω ποτέ, όπως μία βιογραφία τού Λέοντος Γ' τού Ίσαύρου ή τού Μεγάλου Φωτίου καί τής έποχής του. Υπάρχει, πάντως, κάτι άλλο πού έχω τώρα κατά νου…»

«Το Γεωπολιτισμικό Ανάπτυγμα 
των Ελλήνων»

Συγγραφέας: Γεώργιος Διον. Πουκαμισάς

Σελίδες: 144
Σχήμα: 12x19
Τιμή: 11 €

ISBN: 978-618-5279-22-6

Εκδοτικός Οίκος «ΚΑΣΤΑΛΙΑ»
Σταδίου 33-Αθήνα-ΤΚ 105 59
Τηλ: (210) 3215280-3247945
Φαξ: (210) 3215281-3315176
Ε-Mail: info@kastaliaeditions.gr

Το μυθιστόρημα του Π. Θάνου δεν ανακαλεί απλώς παραστάσεις του παρελθόντος, αλλά και σπεύδει να εξοικειώσει τους νεότερους με ένα κλίμα το οποίο μόνο με μουσειακό είδος δεν μοιάζει, αποτυπώνοντας (και μάλιστα απομυθοποιητικά) την ανάσα και την αναπνοή, τον φόβο και την προσδοκία ή την ενοχή και την ευθυμία μιας σίγουρα χαμένης πλέον καθημερινότητας, ίσως και αθωότητας...

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΓΓΕΛΗ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Πολύπειρος δημοσιογράφος, ο Π. Θάνος (κατά κόσμον Θάνος Παπαδόπουλος) έχει αποδειχθεί με τα χρόνια και άξιος μυθοπλαστικός τεχνίτης, τον οποίο τρέφουν δύο πρωτίστως στοιχεία: ο ρεαλισμός με τις άμεσες, κοφτές του εικόνες και το χιούμορ (ακόμα περισσότερο η κωμωδία και η σάτιρα) με τις δραστικές του, συχνά καθαρώς πολιτικές παρεμβάσεις. Προς μια τέτοια κατεύθυνση κινείται και το μυθιστόρημα «Υπηρέτης της αγάπης», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις “Κασταλία” και αποτελεί μια ιστορία, η οποία γεννιέται μέσα στην αναταραχή και στην αντάρα του μεταπολεμικού κόσμου.

Σκοπός του συγγραφέα είναι από τη μια πλευρά να δείξει τη φτώχια, τα συνεχή εμπόδια και τις ποικίλες προκαταλήψεις που αντιμετωπίζουν τα νιάτα της εποχής, συν τα τραγικά περιστατικά τα οποία δεν έχουν πάψει ακόμη να προκαλούν οι συνέπειες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Από την άλλη μεριά ο Π. Θάνος επιδιώκει να μεταμορφώσει, και αυτό είναι το κυριότερο, την πικρή γεύση των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών σε ένα είδος μαύρης κωμωδίας και άγριας κοινωνικοπολιτικής σάτιρας τόσο του καθημερινού βίου όσο και θεσμών όπως η Εκκλησία και η αστυνομία, που μπορεί να μπλεχτούν για ψύλλου πήδημα στα πόδια των πολιτών, φέρνοντας τα πάνω κάτω στη ζωή τους.

Μεγαλωμένος στις λαϊκές γειτονιές και στις αλάνες, ο μικρός ήρωας του βιβλίου είναι γνήσιο τέκνο του καιρού και της ηλικίας του: ανυπάκουος και απείθαρχος, σαματατζής και φασαριόζος, αλωνίζει με τους φίλους του τούς δρόμους, ξεφεύγει την τελευταία στιγμή από την αστυνομία για μικροπαραπτώματα και εκ παραλλήλου τρέμει και λατρεύει τη μάνα του.

Δέσμιος μιας ακόρεστης ερωτικής και σεξουαλικής δίψας, μέσω της οποίας ο Π. Θάνος καταγράφει τη νοοτροπία των αγοριών και των κοριτσιών της περιόδου δίχως δεοντολογικούς όρους και καθησυχαστικούς εξωραϊσμούς, ο ήρωας θα ακολουθήσει εντέλει το στάδιο της ιεροσύνης για πολλούς λόγους: για να κρύψει και για να καλύψει τις ακατάβλητες ορμές του, για να ισορροπήσει κοινωνικά τον εκρηκτικό χαρακτήρα του μα και για να καταλήξει ίδιος και χειρότερος, πλαγιάζοντας με αμέτρητες γυναίκες (συζύγους, κόρες, μαθήτριες, καθηγήτριες, σεμνότυφες και τολμηρές, αιδήμονες και απελευθερωμένες) χωρίς να αγνοεί και την αρσενοκοιτία των ράσων.

Ο πρωταγωνιστής δεν προβάλλεται, παρά το σατιρικό του περίβλημα, ως καρικατούρα, πλην ως φυσικό και ως πραγματικό πρόσωπο του οποίου τα σκοπίμως υπερβολικά χαρακτηριστικά δεν φτάνουν ποτέ μέχρι τη λογοτεχνική ύβρη μια και εκείνο το οποίο επιζητεί ο συγγραφέας είναι να υποδείξει με πλάγια μέθοδο την υποκρισία και ταυτοχρόνως την ύποπτη ανεκτικότητα, την ελευθερία και επιπλέον την ψευδεπίγραφη ηθική, τους περιορισμούς και την ίδια ώρα τις δυνατότητες μιας κοινωνίας η οποία κινείται ανάμεσα στην καταπίεση, στην καταστολή, στη συλλογική φίμωση, στην ατομική επιθυμία, στο ανεμπόδιστο γέλιο και στον δραματικό απόηχο των φανερών και των αποσιωπημένων επιλογών της.

Και υπό αυτή την έννοια, το μυθιστόρημα του Π. Θάνου δεν ανακαλεί απλώς παραστάσεις του παρελθόντος, αλλά και σπεύδει να εξοικειώσει τους νεότερους με ένα κλίμα το οποίο μόνο με μουσειακό είδος δεν μοιάζει, αποτυπώνοντας (και μάλιστα απομυθοποιητικά) την ανάσα και την αναπνοή, τον φόβο και την προσδοκία ή την ενοχή και την ευθυμία μιας σίγουρα χαμένης πλέον καθημερινότητας, ίσως και αθωότητας.

Βαγγέλης Χατζηβασιλείου


«ΥΠΗΡΕΤΗΣ
ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ»
του Π.Θάνου
Επιμέλεια εξωφύλλου: Γ. Κ. Περγαντίνας
Σελίδες: 284
Σχήμα: 14 x 21
Tιμή: 15 €
ISBN: 978-618-5279-24-0


Eκδοτικός Οίκος «ΚΑΣΤΑΛΙΑ»
Σταδίου 33-Αθήνα-ΤΚ 105 59
Τηλ: (210)3215.280-3247.945
Φαξ: (210)3215.281-3315.176
E-Mail: info@kastaliaeditions.gr

Η Μάχη της Κρήτης αποτελεί μοναδικό φαινόμενο αυτοθυσίας και ηρωισμού στα παγκόσμια πολεμικά χρονικά, λόγω της πάνδημης συμμετοχής σε αυτήν του κρητικού λαού και, ιδιαίτερα, των 300 γενναίων πρωτοετών ευελπίδων μας. Είναι γνωστό ότι μετά την κατάληψη των Αθηνών από τους Γερμανούς εισβολείς, την 27η Απριλίου 1941, η ελληνική κυβέρνηση ανεχώρησε στην Κρήτη για να συνεχίσει από εκεί τον αγώνα κατά του κατακτητή. Την ίδια εποχή η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων έκλεισε και οι δευτεροετείς και τριτοετείς ευέλπιδες, κατόπιν διαταγής, είχαν ενταχθεί στον μαχόμενο στρατό, οι πρώτοι ως ανθυπασπιστές και οι δεύτεροι ως ανθυπολοχαγοί. Οι πρωτοετείς ευέλπιδες έλαβαν διαταγή να μεταβούν στα σπίτια τους επειδή είχαν εισαχθεί στη Σχολή την 8η Οκτωβρίου 1940, δηλαδή μόλις 20 ημέρες προ της κηρύξεως του πολέμου και, συνεπώς, ήσαν απαράσκευοι για πόλεμο. Οι πρωτοετείς ευέλπιδες, όμως, υπακούοντες στη φωνή της μαχόμενης πατρίδας, μετέβησαν εθελοντικά και «ιεροκρυφίως» στην Κρήτη, όπου συμπολέμησαν με τους υπόλοιπους ηρωικά μαχόμενους, γράφοντας σελίδες πρωτοφανούς μεγαλείου και ηρωισμού....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (φύλλο 29/05/26)

Η Μάχη της Κρήτης αποτελεί μοναδικό φαινόμενο αυτοθυσίας και ηρωισμού στα παγκόσμια πολεμικά χρονικά, λόγω της πάνδημης συμμετοχής σε αυτήν του κρητικού λαού και, ιδιαίτερα, των 300 γενναίων πρωτοετών ευελπίδων μας. Είναι γνωστό ότι μετά την κατάληψη των Αθηνών από τους Γερμανούς εισβολείς, την 27η Απριλίου 1941, η ελληνική κυβέρνηση ανεχώρησε στην Κρήτη για να συνεχίσει από εκεί τον αγώνα κατά του κατακτητή. Την ίδια εποχή η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων έκλεισε και οι δευτεροετείς και τριτοετείς ευέλπιδες, κατόπιν διαταγής, είχαν ενταχθεί στον μαχόμενο στρατό, οι πρώτοι ως ανθυπασπιστές και οι δεύτεροι ως ανθυπολοχαγοί. Οι πρωτοετείς ευέλπιδες έλαβαν διαταγή να μεταβούν στα σπίτια τους επειδή είχαν εισαχθεί στη Σχολή την 8η Οκτωβρίου 1940, δηλαδή μόλις 20 ημέρες προ της κηρύξεως του πολέμου και, συνεπώς, ήσαν απαράσκευοι για πόλεμο. Οι πρωτοετείς ευέλπιδες, όμως, υπακούοντες στη φωνή της μαχόμενης πατρίδας, μετέβησαν εθελοντικά και «ιεροκρυφίως» στην Κρήτη, όπου συμπολέμησαν με τους υπόλοιπους ηρωικά μαχόμενους, γράφοντας σελίδες πρωτοφανούς μεγαλείου και ηρωισμού. Προς επίρρωσιν παραθέτω απόσπασμα άρθρου με τον τίτλο «Η Εποποιία της Κρήτης - Τάγμα υπερανθρώπων», το οποίο δημοσίευσε, μετά το τέλος της μάχης, η εφημερίδα Times της Ιαπωνίας, η οποία ως γνωστόν δεν ήταν χώρα σύμμαχός μας:

«Προτείνομεν, σαν ζήτημα υπερτάτου καθήκοντος τιμής, όπως δημιουργηθή ένα έκτακτον Τάγμα των Ιπποτών της Κρήτης για να τιμηθή με ειδικό παράσημο κάθε πολίτης και κάθε αξιωματικός που έλαβε μέρος στην παραδοξοτέρα και ενδοξοτέρα μάχη της Ιστορίας, την Μάχη της Κρήτης. Οι Αγγλοι και οι Ελληνες στρατιώται, οι άνδρες και αι γυναίκες της Κρήτης, που έλαβον μέρος στη θρυλική μάχη, πρέπει να καταταχθούν με το ονόματά τους σε ένα ειδικόν Τάγμα υπερανθρώπων. Χωρίς ενισχύσεις και εφόδια, χωρίς ανάπαυση, αφού έχασαν τους αρχηγούς τους, γνωρίζοντες το αδύνατο της φυγής τους, χωρίς να έχουν κανένα να δέση τις πληγές τους, οι νεκροί μένοντας άταφοι κοντά στους ζωντανούς, βομβαρδιζόμενοι συνεχώς, εξηντλημένοι, με τα μάτια κατακόκκινα μέσα στη μανία της τρομερής μάχης, γνώριζαν ότι η τύχη τους, η ζωή ή και ο θάνατός τους εξηρτάτο από την μάχην σώμα με σώμα. Μέσα στο δαιμονισμένο μαρτύριο της αγρίας πάλης, γνώριζαν ότι εμάχοντο κατά Αρμαγγεδώνος. Πρέπει να δεχθούν την λατρεία και ευλάβεια όλων των άλλων, των μικροτέρων ανθρώπων, που παρακολουθήσαμε την ένδοξη μάχη τους και δεν μας μένει τίποτε άλλο παρά να τους στολίσωμε με δάφνες. Και αυτοί ακόμη οι Γερμανοί θα σηκώσουν το χέρι τους, θα σταθούν προσοχή και θα χαιρετίσουν ευλαβώς τις δαφνοστεφανωμένες κεφαλές των γενναίων, τις κεφαλές εκείνων που και αιμόφυρτοι ακόμη, τις κράτησαν ψηλά και δεν έσκυψαν. Σ’ αυτήν τη μάχη, στο καμίνι αυτό, εβαπτίσθησαν οι νεοσσοί ευέλπιδες».

Σημειωτέον ότι η επτάμηνη αντίσταση της Ελλάδας (28η Οκτωβρίου 1940 - 31η Μαΐου 1941) κατά του Αξονα υπήρξε ηρωική και η συμβολή της σημαντική για την έκβαση της συμμαχικής νίκης. Οι Σύμμαχοι, ως «ελάχιστη αμοιβή», παρεχώρησαν, με τη Συνθήκη των Παρισίων του έτους 1947, τη Δωδεκάνησο στη μητέρα Ελλάδα.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΣΚΑΛΤΣΑΣ Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου ΣΣΕ, ε.τ.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης ζει σε έναν κόσμο ονειρικό. Βρίσκεται επικεφαλής ενός κόμματος που αντιπολιτεύεται συχνά με κραυγές και βαριές κουβέντες. Δεν έχει καταφέρει να μειώσει τη δημοσκοπική διαφορά ανάμεσα στη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, το οποίο έως πρόσφατα εμφανιζόταν δεύτερο – κάτι που του επέτρεπε να δείχνει ότι εκπροσωπεί μεγάλο ποσοστό ελλήνων πολιτών και να κομπάζει μεταφυσικά ότι στις εκλογές θα είναι πρώτο κόμμα έστω με μια ψήφο. Αδυνατεί να συνθέσει οτιδήποτε βολευόμενος με την ιδέα της ακινησίας στην πολιτική ζωή του τόπου. Αλλα τα μάτια του λαγού… Το πολιτικό σκηνικό το ξέραμε όλοι ότι δεν θα έμενε σταθερό. Και η Μαρία Καρυστιανού και ο Αλέξης Τσίπρας είχαν αναγγείλει από καιρό την κάθοδό τους στις επόμενες εκλογές. Τους περιμέναμε. Οπως περιμένουμε και την τελική απόφαση του Αντώνη Σαμαρά – ή μάλλον την τελική εκτίμηση των συμβούλων του, αν διαφαίνεται είσοδος του κόμματος στη Βουλή ή όχι. Είναι αδιανόητο ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν ήταν προετοιμασμένος για τη μέρα της καθόδου των νέων αντιπάλων του, όταν μάλιστα το κόμμα του χρησιμοποιεί μείγμα της πολιτικής τους. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ διαμαρτύρεται επειδή δύο δημοσκοπήσεις που διενεργήθηκαν τις ίδιες μέρες, πριν από την ίδρυση του κόμματος Τσίπρα, δημοσιεύτηκαν κατά παράβαση της απόφασης του συνδέσμου των εταιρειών δημοσκοπήσεων. Προφανώς, κάνει καταγγελίες επειδή θεωρεί ότι η δημοσίευση των αρνητικών γι’ αυτόν δημοσκοπήσεων είναι αποτέλεσμα της δραστηριότητας κάποιων παραγόντων (ποιων;) που «παίζουν τα ρέστα τους για ένα βολικό πολιτικό σκηνικό». Δεν είναι πρωτοφανής γκρίνια. Κι άλλοι στο παρελθόν έχουν επικαλεστεί ανάλογα επιχειρήματα. Οταν κάτι δεν πάει καλά με ένα κόμμα, αντί να δουν τις αιτίες, ψάχνουν εξωγενείς παράγοντες. Πιο προσιτοί τέτοιοι παράγοντες είναι οι εταιρείες δημοσκοπήσεων. Τις κατήγγελλε ο ΣΥΡΙΖΑ, ήδη επί Τσίπρα, όταν κατέρρεε. Τώρα τη σκυτάλη πήρε το ΠΑΣΟΚ....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 29/05/26

ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΝΕΛΛΗ

Τον καταλαβαίνω τον Νίκο Ανδρουλάκη. Επεσε από τα σύννεφα. Η ανακοίνωση κόμματος από τον ανταγωνιστικό του Αλέξη Τσίπρα ήταν κάτι απροσδόκητο. Ο Τσίπρας έπεσε από τον ουρανό. Ούτε που θα μπορούσε να τον προβλέψει ο μεγάλος ηγέτης, κανείς δεν το συζητούσε, άλλωστε όλα πήγαιναν υπέροχα στον ΣΥΡΙΖΑ, βολεύονταν με την τρίτη ή και την τέταρτη θέση – και άρεσε στους αριστερούς που το ΠΑΣΟΚ είχε τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, γεγονός που τους απάλλασσε από τον πολύ κόπο για αξιοσημείωτη κοινοβουλευτική παρουσία.

Τον καταλαβαίνω πολύ καλά τον Νίκο Ανδρουλάκη. Μη μου τους κύκλους τάραττε. Τι δουλειά έχουν οι δημοσκόποι να μετράνε την εκλογική δύναμη των νέων κομμάτων, του κόμματος Τσίπρα και του κόμματος Καρυστιανού; Από πού κι ως πού πρέπει ντε και καλά να υπολογίσουν τα νέα κόμματα; Και άντε, τα υπολογίζουν. Γιατί δεν βγάζουν τα ίδια συμπεράσματα; Γιατί στις δύο δημοσκοπήσεις που δημοσιεύτηκαν, η μία δίνει μικρή διαφορά στην ΕΛΑΣ από το ΠΑΣΟΚ και η άλλη μεγάλη; Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει έτοιμη την απάντηση: «εξόφθαλμη επιχείρηση χειραγώγησης της κοινής γνώμης από συγκεκριμένα συστήματα, που θέλουν τη διατήρηση της Νέας Δημοκρατίας στη διακυβέρνηση της χώρας».

Ο Νίκος Ανδρουλάκης ζει σε έναν κόσμο ονειρικό. Βρίσκεται επικεφαλής ενός κόμματος που αντιπολιτεύεται συχνά με κραυγές και βαριές κουβέντες. Δεν έχει καταφέρει να μειώσει τη δημοσκοπική διαφορά ανάμεσα στη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, το οποίο έως πρόσφατα εμφανιζόταν δεύτερο – κάτι που του επέτρεπε να δείχνει ότι εκπροσωπεί μεγάλο ποσοστό ελλήνων πολιτών και να κομπάζει μεταφυσικά ότι στις εκλογές θα είναι πρώτο κόμμα έστω με μια ψήφο. Αδυνατεί να συνθέσει οτιδήποτε βολευόμενος με την ιδέα της ακινησίας στην πολιτική ζωή του τόπου.

Αλλα τα μάτια του λαγού… Το πολιτικό σκηνικό το ξέραμε όλοι ότι δεν θα έμενε σταθερό. Και η Μαρία Καρυστιανού και ο Αλέξης Τσίπρας είχαν αναγγείλει από καιρό την κάθοδό τους στις επόμενες εκλογές. Τους περιμέναμε. Οπως περιμένουμε και την τελική απόφαση του Αντώνη Σαμαρά – ή μάλλον την τελική εκτίμηση των συμβούλων του, αν διαφαίνεται είσοδος του κόμματος στη Βουλή ή όχι. Είναι αδιανόητο ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν ήταν προετοιμασμένος για τη μέρα της καθόδου των νέων αντιπάλων του, όταν μάλιστα το κόμμα του χρησιμοποιεί μείγμα της πολιτικής τους.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ διαμαρτύρεται επειδή δύο δημοσκοπήσεις που διενεργήθηκαν τις ίδιες μέρες, πριν από την ίδρυση του κόμματος Τσίπρα, δημοσιεύτηκαν κατά παράβαση της απόφασης του συνδέσμου των εταιρειών δημοσκοπήσεων. Προφανώς, κάνει καταγγελίες επειδή θεωρεί ότι η δημοσίευση των αρνητικών γι’ αυτόν δημοσκοπήσεων είναι αποτέλεσμα της δραστηριότητας κάποιων παραγόντων (ποιων;) που «παίζουν τα ρέστα τους για ένα βολικό πολιτικό σκηνικό».


Δεν είναι πρωτοφανής γκρίνια. Κι άλλοι στο παρελθόν έχουν επικαλεστεί ανάλογα επιχειρήματα. Οταν κάτι δεν πάει καλά με ένα κόμμα, αντί να δουν τις αιτίες, ψάχνουν εξωγενείς παράγοντες. Πιο προσιτοί τέτοιοι παράγοντες είναι οι εταιρείες δημοσκοπήσεων. Τις κατήγγελλε ο ΣΥΡΙΖΑ, ήδη επί Τσίπρα, όταν κατέρρεε. Τώρα τη σκυτάλη πήρε το ΠΑΣΟΚ.


Οι εταιρείες δημοσκοπήσεων κάθε φορά μετράνε την πολιτική συγκυρία. Και έχουν νόημα όχι τόσο επειδή λειτουργούν ως ψυχολογικό βαρόμετρο των πολιτών αλλά, κυρίως, επειδή θα μπορούσαν να χρησιμεύουν στα κόμματα ως εργαλείο σύνθεσης και αναπροσανατολισμού. Για το ΠΑΣΟΚ μάλλον ζητώ πολλά. Αντί για τη λογική ανάλυση των δεδομένων προτιμούν να πιστεύουν σε παραμύθια. Και στους δράκους τους.

Δημοκρατία και δικαιοσύνη

«Σημαία μας είναι η δημοκρατία και η δικαιοσύνη», είπε ο Αλέξης Τσίπρας μιλώντας στους δημοσιογράφους έξω από τον Αρειο Πάγο, όπου κατέθεσε την ιδρυτική διακήρυξη του κόμματός του προκειμένου να εγκριθεί η ονομασία του (ΕΛΑΣ) και η λειτουργία του. Εντυπωσιακό, να το δηλώνει αυτό, μάλιστα χωρίς να γελάει, ο πολιτικός που επινόησε την εμπλοκή των βασικών πολιτικών αντιπάλων του στη μεθόδευση γύρω από το σκάνδαλο Novartis, με μόνο στόχο να τους πλήξει ηθικά για να τους αποδυναμώσει πολιτικά στις εκλογές.

Εντυπωσιακό, μάλιστα, είναι ότι ο επικαλούμενος τη δικαιοσύνη πήγε στο ανώτατο δικαστήριο συνοδευόμενος από την πρώην αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Λεπενιώτη, πρόεδρο του Εφετείου Κακουργημάτων που καταδίκασε τη Χρυσή Αυγή. Σκέπτομαι ποιοι θα τον συνόδευαν αν δεν κατηγορούνταν συχνά η κυβέρνηση για χειραγώγηση της δικαιοσύνης.

Οσο για τη δημοκρατική σημαία που υπόσχεται να κρατά ο Τσίπρας, δεν ξέρω τι την εγγυάται. Στον ΣΥΡΙΖΑ εμφανιζόταν να θέλει να ανατρέψει το καθεστώς Μητσοτάκη. Παλιότεραη σύζυγός του είχε πει ότι τους ενδιέφερε να ελέγξουν τους αρμούς της εξουσίας. Δεν ξέρω αν όντως έχει τόσο πολύ μεταμεληθεί ο Αλέξης Τσίπρας. Αλλά επειδή δεν έχω ακούσει ίχνος αυτοκριτικής, θα συνεχίσω να πιστεύω ότι τα πρόβατα διεκδικεί να τα φυλάει ο λύκος.

Κατά τα λοιπά, παρατηρώ το στα όρια της πρόκλησης «σπρώξιμο» που γίνεται στο καινούργιο κόμμα, από διάφορες πλευρές, μιντιακές και άλλες, προκειμένου να εγκατασταθεί σε θέση μοναδικού αντιπάλου του προέδρου Κυριάκου του Α’. Από τη μια πλευρά είναι εκείνοι που έχουν συγκεκριμένα (πολιτικά) συμφέροντα να τον στήσουν στη θέση αυτή, πιστεύοντας ότι μπορεί να εκτοπίσει από την εξουσία τον σημερινό Πρωθυπουργό – παραβλέποντας προκλητικά ότι υπάρχει το αδυσώπητο παρελθόν, που καθιστά απαγορευτική την επάνοδό του στην εξουσία. Από την άλλη είναι όσοι (υπο)στηρίζουν τον σημερινό Πρωθυπουργό. Αυτοί θέλουν τον Τσίπρα σε θέση μοναδικού αντιπάλου του προέδρου Κυριάκου του Α’, επειδή, πρώτον, τον έχει κατατροπώσει σε πέντε-έξι εκλογικές αναμετρήσεις, άρα μια ακόμη δεν έχει να κάνει (στο μέτρημα), έχει όμως ως άμεσο παρεπόμενο την παράταση της παραμονής του στην εξουσία. Και δεύτερον, διότι από μόνη της, η παρουσία του ως δεύτερου στο πολιτικό σκηνικό, συντηρεί το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος». Η ταύτιση ως προς τις επιδιώξεις, είναι εντυπωσιακή. Και συνοδεύεται φυσικά, από επιβεβαιωτικές δημοσκοπήσεις – «ρώτα και τον μπάρμπα μου, τον ψεύτη». Με αυτά και με εκείνα, το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν θα πλήξουμε…

 Από "ΤΑ ΝΕΑ", και...

"ΤΑ ΝΕΑ", 29/05/26

Κραυγή αγωνίας γιά το ΣΥΡΙΖΑ

Μεσάνυχτα που η φύση ησυχάζει, και οι άνθρωποι σβήνουν τις τηλεοράσεις και πέφτουν για ύπνο, προκειμένου με το ξημέρωμα να βγουν στο μεροκάματο, μια ψυχή, κλεισμένη σε ένα δωμάτιο κάπου στο Μοσχάτο, την τρώει η αγωνία για το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ. Κι ανάμεσα στις τσικουδιές και τα τσιγάρα που αναπόφευκτα συνοδεύουν τη σκληρή μοναξιά και το «σεκλέτι» το βαρύ, το ασήκωτο, πιάνει το πληκτρολόγιο και αφήνει την αγωνία του, να γίνει κραυγή στο Facebook. Παύλος Πολάκης για το (ΕΑΜ)-ΕΛΑΣ του Τσίπρα, και την αφωνία Φάμελλου:

«24 ώρες μετά την εκδήλωση στο Θησείο και ούτε ο Σωκράτης Φάμελλος ούτε κάποιος από το γραφείο τύπου του ΣΥΡΙΖΑ έχει τοποθετηθεί για το νέο κόμμα ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα!!!!!!

Δεν θα έπρεπε;; Δεν ασκούν τα καθήκοντά τους πλέον;; Τι συμβαίνει;;

Πότε θα συνεδριάσει η ΠΓ και η ΚΕ;;;

Αυτή η κατάσταση απαξίωσης και εξευτελισμού του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ πρέπει να σταματήσει και να αναστραφεί!!!».

Δακρύζω.

(Παύλο, πάρε το «όπλο» σου, και ξεκίνα την επανάσταση!)

Οπαδικά πυρά

Οπως είναι φυσικό, έπειτα από αυτή την ανάρτηση, ξεκίνησε ένα πάρτι που κράτησε ως τις πρώτες πρωινές ώρες, και συνεχίστηκε και χθες το πρωί. Οι οπαδοί του «πολλά βαρύ και όχι» άρχισαν να γράφουν τα άπειρα. Από το να αναλάβει εκείνος τον ΣΥΡΙΖΑ, μέχρι να τα ρίχνουν κανονικά, όχι μόνο στον Φάμελλο, κατά του οποίου είχε στραφεί ο Πολάκης, αλλά και κατά του «τοτέμ» Τσίπρα, που είναι έτσι, αλλιώς και… γιουβέτσι!

Ωραία ατμόσφαιρα, απολαυστική, την οποία συνιστώ να μην τη χάσετε, επισκεπτόμενοι τη σελίδα Πολάκη στο Facebook. Στους χαλεπούς καιρούς που ζούμε, κάτι τέτοια, είναι μια κάποια νότα ευθυμίας…

Ας πούμε θα δείτε φωτογραφία Τσίπρα με… πλάκα τα γαλόνια του αρχηγού της ΕΛΑΣ ή φωτογραφία του… Γρίβα να δείχνει σε κύκλο το Θησείο και να λέει «έμαθα ότι έχετε κάτι προβλήματα με ΕΛΑΣΙΤΕΣ εκεί στο Θησείο»!!

Απολαύστε υπεύθυνα!

«Πού βρήκε τα λεφτά;»

Αγωνίες, και ερωτηματικά, διαφορετικά βέβαια από του άσπονδου φίλου του, Πολάκη, έχει και ο Αδωνις. Ο οποίος έθεσε ένα άλλο θέμα στη δημόσια συζήτηση, το οποίο αφορά την οικονομική στήριξη του νέου πολιτικού εγχειρήματος του Αλ. Τσίπρα. Είπε ο Αδωνις (στον ΣΚΑΪ χθες το πρωί) με εκείνο το γνώριμο ύφος του «επ, σας έπιασα τώρα»:

«Καλό θα είναι, επίσης, επειδή έκανε ένα κόμμα χωρίς κρατική επιχορήγηση, να μας πει (ο Τσίπρας) πού βρήκε τα λεφτά αφού έχουν προηγηθεί και οι καταγγελίες Κασσελάκη για μαύρα ταμεία. Είδα μια εξαιρετική εκδήλωση αρίστη σκηνοθετικά που κοστίζει πολλά λεφτά και ένας άνθρωπος που ξεκινάει τώρα ένα κόμμα με μηδέν στα ταμεία, να μας πει πώς πληρώθηκε»!

Και αν μεν αυτά θα μπορούσαν να προκαλέσουν μία σχετική θυμηδία (διότι σιγά να μην καταδεχτεί να του απαντήσει το αριστερό middle age αγόρι), ο Αδωνις έβαλε μια παράμετρο, που είμαι σίγουρος ότι κάτι υπονοεί ή και προαναγγέλλει: ότι το όνομα του κόμματος ΕΛΑΣ, δύσκολα θα «περάσει» από τον Αρειο Πάγο «γιατί, όπως σημείωσε, υπάρχουν διατάξεις που απαγορεύουν ονόματα κόμματος που παραπέμπουν στο κράτος».

Λες να το δούμε κι αυτό;!

Να κοπεί στον Αρειο Πάγο, το όνομα;

Πρόβλημα (;) με το όνομα «ΕΛΑΣ»

Νομικός, σοβαρός, τώρα, στον οποίο απευθύνθηκα μετά τις δηλώσεις Αδωνη, μου απάντησε ότι όντως διατάξεις που υπάρχουν, καθιστούν προβληματικό το όνομα του νέου κόμματος Τσίπρα. Διότι παραπέμπει ή θυμίζει το όνομα της χώρας. Και μπορεί μεν ορθογραφικά, να υπάρχει μια ορατή διαφορά, το δεύτερο λάμδα που λείπει και με το οποίο θα ταυτιζόταν απολύτως με το όνομα της χώρας, ακουστικά όμως δεν υπάρχει καμία διάκριση. Κάτι που απαγορεύεται εντελώς.

Ρώτησα αν ο Αρειος Πάγος θα αναπέμψει την κατάθεση της ιδρυτικής διακήρυξης του κόμματος, άμεσα. Αν δηλαδή θα κρίνει τώρα, και μετά τη χθεσινή κατάθεση από τον αρχηγό Τσίπρα της ιδρυτικής διακήρυξης, ότι υπάρχει κώλυμα. Η απάντηση του νομικού ήταν, όχι. Μπορεί να κατατεθεί η διακήρυξη με το όνομα και τις υπογραφές ως ΕΛΑΣ, όπως άλλωστε έγινε. Εκεί που θα υπάρξει πρόβλημα θα είναι κατά την ανακήρυξη των κομμάτων που θα λάβουν μέρος στις εκλογές, όποτε κι αν αυτές πραγματοποιηθούν. Πρόκειται για μια διαδικασία που γίνεται αμέσως μετά την προκήρυξή τους, οπότε τα κόμματα δηλώνουν ότι θα μετάσχουν σε αυτές, και ο Αρειος Πάγος εξετάζει σχολαστικά τα πιθανά κωλύματα που ενδεχομένως υπάρχουν.

Για να δούμε τι θα δούμε…

Δημοσκοπικό «σπρώξιμο»

Κατά τα λοιπά, παρατηρώ το στα όρια της πρόκλησης «σπρώξιμο» που γίνεται στο καινούργιο κόμμα, από διάφορες πλευρές, μιντιακές και άλλες, προκειμένου να εγκατασταθεί σε θέση μοναδικού αντιπάλου του προέδρου Κυριάκου του Α’. Από τη μια πλευρά είναι εκείνοι που έχουν συγκεκριμένα (πολιτικά) συμφέροντα να τον στήσουν στη θέση αυτή, πιστεύοντας ότι μπορεί να εκτοπίσει από την εξουσία τον σημερινό Πρωθυπουργό – παραβλέποντας προκλητικά ότι υπάρχει το αδυσώπητο παρελθόν, που καθιστά απαγορευτική την επάνοδό του στην εξουσία. Από την άλλη είναι όσοι (υπο)στηρίζουν τον σημερινό Πρωθυπουργό. Αυτοί θέλουν τον Τσίπρα σε θέση μοναδικού αντιπάλου του προέδρου Κυριάκου του Α’, επειδή, πρώτον, τον έχει κατατροπώσει σε πέντε-έξι εκλογικές αναμετρήσεις, άρα μια ακόμη δεν έχει να κάνει (στο μέτρημα), έχει όμως ως άμεσο παρεπόμενο την παράταση της παραμονής του στην εξουσία. Και δεύτερον, διότι από μόνη της, η παρουσία του ως δεύτερου στο πολιτικό σκηνικό, συντηρεί το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος».

Η ταύτιση ως προς τις επιδιώξεις, είναι εντυπωσιακή. Και συνοδεύεται φυσικά, από επιβεβαιωτικές δημοσκοπήσεις – «ρώτα και τον μπάρμπα μου, τον ψεύτη».

Με αυτά και με εκείνα, το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν θα πλήξουμε…

(Αλλά παράκληση: παιδιά ό,τι κάνετε, μην το κάνετε τόσο ξεδιάντροπα. Ελεος πια, για τον Τσίπρα πρόκειται…)

Η διάκριση Αριστεράς – Δεξιάς

Ελαβα ευγενική επιστολή του επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας που συνέταξε το μανιφέστο της ΕΛΑΣ-Τσίπρα, κυρίου Γιώργου Σιακαντάρη. Μια διασταλτική ερμηνεία που έκανα, εν μέρει αυθαίρετη σε όσα δήλωσε (σχετικά πρόσφατα) στο ραδιόφωνο της ΕΡΑ περί κατάργησης των όρων Αριστερά – Δεξιά, ήταν η αφορμή της επιστολής. Οπως μου γράφει, και σωστά, αντιθέτως με τα περί κατάργησης, η άποψή του είναι υπέρ της αναγκαιότητας ανάδειξης της διάκρισης Αριστερά – Δεξιά διότι όπου αυτή εξαφανίζεται, εκεί εμφανίζεται η Δεξιά και η Ακροδεξιά, και αυτό είναι κάτι που έχει κατά καιρούς υπογραμμίσει στην αρθρογραφία του (και σε εμάς εδώ στα «ΝΕΑ»).

Μου γράφει ότι με βάση όσα έχει υποστηρίξει σχετικά, κατά το παρελθόν, θα έπρεπε να με προβληματίσει το «πώς και θα είχα ξεστομίσει μια τόσο μεγάλη ανοησία περί κατάργησης της διάκρισης». Και προσθέτει πως η ακριβής διατύπωσή του, ήταν «από τη μία πλευρά είναι οι λύσεις που είναι υπέρ του μεγάλου πλούτου, άρα είναι λύσεις που σχετίζονται περισσότερο με το πρόταγμα της Δεξιάς και οι λύσεις για τα ίδια θέματα που έχουν το πρόσωπο της Αριστεράς. Διαλέγεις και θεωρείς ποιο από αυτά σου πάει περισσότερο. Γιατί ξέρετε, μιλάμε για τάξεις, μιλάμε για κοινωνικά στρώματα. Εχουμε μια κυβέρνηση που ακολουθεί σαφέστατη ταξική πολιτική για τους χ, ψ, ω λόγους. Αλλά αυτό έχουμε αυτή τη στιγμή. Πρέπει να υπάρχει μία αντίδραση σε αυτό το πράγμα».

...από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 29/05/26

ΤΟΥ ΣΑΚΗ ΜΟΥΜΤΖΗ

«Σε μια στιγμή ανάβουν τα φώτα/ κι η μουσική μας φέρνει τους μάγους στη σκηνή»

Αναμφίβολα, επικοινωνιακά, η πρεμιέρα του Αλέξη Τσίπρα πήγε καλά. Εκοψε πολλά εισιτήρια και κέρδισε την αποκλειστικότητα στις ειδήσεις, όχι για τα όσα κοινότοπα είπε, αλλά για τον τίτλο του κόμματός του. Ουδείς ασχολήθηκε με τον «νέο πατριωτισμό» του ή με τη φορολόγηση του πλούτου. Αυτά μας τα έχουν πει και άλλοι. Ολη η κουβέντα έγινε για το «ΕΛΑΣ». Ακόμη και τα ειρωνικά σχόλια αποδεικνύουν πως το επικοινωνιακό τρικ έπιασε, καθώς αυτό ακριβώς ήταν το κόλπο.

Γνώριζε ο Αλ. Τσίπρας πως επί της ουσίας δεν έχει να πει τίποτα. Αδυνατεί να προσφέρει έναν διαφορετικό προγραμματικό λόγο από αυτόν που έχει μάθει στη θητεία του στην Αριστερά. Για ένα φεγγάρι προσπάθησε να γίνει κεντροαριστερός, αλλά τα παράτησε, καθώς αντιλήφθηκε εγκαίρως πως ένας ηγέτης δεν μπορεί να αλλάζει ακροατήριο χωρίς να καταβάλλει και το σχετικό τίμημα. Ετσι, εμφανίστηκε ως ένας μάγος στη σκηνή, για να θυμηθώ και τον μεγάλο Σαββόπουλο.

Τι του απέμεινε για μια θριαμβευτική επάνοδο; Ενα πυροτέχνημα. Και το ανακάλυψε στον τίτλο του κόμματός του, ο οποίος, όπως έχει επισημανθεί, παραπέμπει φωνητικά στον κατοχικό ΕΛΑΣ, στην Ελληνική Αστυνομία και στην ονομασία της πατρίδας μας. Σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα θα φωνάζουν οι φίλαθλοι ΕΛΛΑΣ-ΕΛΛΑΣ και ο Αλ. Τσίπρας θα αγαλλιάζει. Οι πούροι αριστεροί θα φαντασιώνονται μια νέα εθνική αντίσταση και τους εαυτούς τους ως νέους Ελασίτες και οι πολίτες, σε καθημερινή βάση, θα βλέπουν το κόμμα Τσίπρα να κυκλοφορεί με τα αστυνομικά οχήματα.

Οταν η επιστροφή είναι θεαματική, όταν το κόλπο είναι επιτυχημένο, η συνέχεια είναι λιγότερο δύσκολη. Ειπώθηκαν πολλά για το πού αποβλέπει ο Αλ. Τσίπρας με αυτό το όνομα. Δεν νομίζω να υπάρχει κανένα ιδεολογικό συνδηλούμενο, καμιά πρόθεση να πει κάτι παραπάνω από αυτά που ήδη έχει πει. Το ρεπερτόριο έχει εξαντληθεί, το μόνο που αλλάζει είναι ο τίτλος του δίσκου. Βεβαίως, για να τα λέμε όλα, αυτό το τέχνασμα έχει συγκεκριμένη ακτίνα δράσης και κοντινή ημερομηνία λήξης. Στη συνέχεια, το δυνητικό ακροατήριο του κόμματος «ΕΛΑΣ» θα απαιτήσει από τον Αλ. Τσίπρα κάτι διαφορετικό από αυτά που έλεγε και την περίοδο 2019-2023. Διότι, όπως παρατήρησε ο Νίκος Κοτζιάς, ο Αλ. Τσίπρας δεν απέτυχε ως κυβέρνηση, απέτυχε ως αντιπολίτευση.

Αρα, τα δύσκολα θα αρχίσουν όταν θα σβήσουν τα φώτα στη σκηνή και ο μάγος θα πρέπει να βγάλει το ένδυμά του και να αποκαλυφθεί ενώπιον του κοινού. Στην περίπτωσή μας θα φανεί ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός. Στο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Αντερσεν ένα παιδάκι ήταν αρκετό για να ειπωθεί αυτό που όλοι έβλεπαν, αλλά αρνούνταν να παραδεχθούν. Για τον Αλ. Τσίπρα υπάρχουν εκατομμύρια «παιδάκια"

Νομίζω πως μια από τις ανίατες ασθένειες της ελληνικής πολιτικής είναι οι αναπόδεικτες αλήθειες. Που συνήθως αποτελούν απλές κουβέντες του καφενείου. Διάβασα με προσοχή την ομιλία του Καραμανλή στην παρουσίαση ενός βιβλίου των Φίλη και Αρβανιτόπουλου (26/5). Και γιατί όχι; Οι απόψεις συμπολιτών μας που υπηρέτησαν τη δημοκρατία στα υψηλότερα αξιώματα αξίζουν και προσοχή και σεβασμό. Ο Καραμανλής έκανε πολλές ορθές παρατηρήσεις, όπως για τον «πολυπολικό κόσμο που αναδύεται» ή για τις διαφορές Ευρώπης και Αμερικής που έκρινε «αγεφύρωτες». Εντυπωσιάστηκα όμως με την επανάληψη ενός αυτάρεσκου μοτίβου που αγγίζει τα όρια της αυταπάτης. Είπε ο Καραμανλής: «Η δική μας κυβέρνηση είχε μια πολυδιάστατη προσέγγιση στην εξωτερική πολιτική της». Ωραία, αλλά πότε συνέβη αυτό; Σε ποια χώρα; Διότι «πολυδιάστατοι» είναι εκείνοι που παίζουν μπάλα παντού με την ισχύ ή τη διπλωματία τους. Αντιθέτως οι κυβερνήσεις Καραμανλή διακρίθηκαν κυρίως από μια ατάραχη ακινησία. Στην εξωτερική πολιτική, την οικονομία και τους περισσότερους τομείς. Ηταν το λεγόμενο «δόγμα του ασάλευτου Προκόπη» που καθιερώθηκε επί το λαϊκότερο ως «έμεινε Προκόπης!». Σιγά-σιγά παιδιά, μη γίνει καμία στραβή και μας πάρουν χαμπάρι. Ετσι χειρίστηκαν το Κυπριακό, έτσι τις σχέσεις με την Τουρκία, έτσι τα επεισόδια του 2008, έτσι την οικονομική κρίση… Υποψιάζομαι ότι στο Μαξίμου ούτε τα τασάκια δεν άδειαζαν μην κάνουν θόρυβο. Οσο για την «πολυδιάστατη προσέγγιση» ο ίδιος ο Καραμανλής εξήγησε τι εννοούσε. «Ναι μεν αλλά…». Καταδίκασε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αλλά και η Ευρώπη «δεν ήταν αναμάρτητη». Γιατί αμάρτησε; Επειδή προωθούσε την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. Αντί, υποθέτω, να ζητήσει την άδεια της Μόσχας. Αν αυτό θεωρείται «πολυδιάστατη προσέγγιση στην εξωτερική πολιτική», τότε να πάμε όλοι μουζίκοι στη Σιβηρία. Φυσικά ο πρώην πρωθυπουργός δεν παραλείπει να εκφράσει την ανησυχία του για τα «ήρεμα νερά» και τη «Γαλάζια Πατρίδα». Πολύ σωστά ανησυχεί. Αλλωστε το αναθεωρητικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» διατυπώθηκε πρώτη φορά το 2006. Ποιος ήταν τότε πρωθυπουργός; Ενας Κώστας Καραμανλής – υποθέτω απλή συνωνυμία… Η αλήθεια όμως είναι απλή. Ποτέ η Ελλάδα δεν είχε πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Ούτε θα μπορούσε άλλωστε. Διότι η Ελλάδα είναι μια δυτική ευρωπαϊκή δημοκρατία και οι σοφοί πρόγονοί μας πάσχισαν να την εντάξουν σε διεθνείς συμμαχίες, συνασπισμούς και ενώσεις κρατών ώστε να μη γίνει Αλβανία ή να μην ξεμείνει «ανάδελφο έθνος». Είναι χρήσιμο λοιπόν να ακούμε τους πρώην με προσοχή και σεβασμό. Αρκεί να έχουμε επίγνωση και ποια είναι η πραγματικότητα....

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 29/05/26

ΘΟΡΥΒΟΥΝ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΕΣ ΜΕΤΑΤΑΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΠ, ΑΓΝΟΩΝΤΑΣ ( ; ) ΟΤΙ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΥΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" -Εντός και Εκτός, του Βασίλη Νέδου

λεσε αντιπαράθεση στη Βουλή, έπειτα από ένσταση αντισυνταγματικότητας επί του άρθρου 35 του νομοσχεδίου του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης που κατέθεσε η Πλεύση Ελευθερίας και υποστήριξαν τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης. Η πλειοψηφία απέρριψε την ένσταση αντισυνταγματικότητας, με τον υπουργό Επικρατείας Ακη Σκέρτσο (φωτογραφία) να τη χαρακτηρίζει «προδήλως αβάσιμη, ατελέσφορη, ανυποστήριχτη και απαράδεκτη». Από τους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους των κομμάτων της αντιπολίτευσης κατηγορήθηκε η κυβέρνηση ότι με την εν λόγω νομοθετική παρέμβαση, που δίνει τη δυνατότητα μετάταξης υπαλλήλων στην ΕΥΠ ακόμη και με δημιουργία προσωποπαγών θέσεων, επιχειρεί να δημιουργήσει έναν κομματικό στρατό στην Υπηρεσία Πληροφοριών, με απώτερο στόχο να ελέγξει πιθανές επιπτώσεις από το σκάνδαλο των υποκλοπών. Ο κ. Σκέρτσος επισήμανε στην απάντησή του ότι η ΕΥΠ χρειάζεται να έχει στελεχικό δυναμικό για να μπορεί να ανταποκριθεί στην αποστολή της και να λειτουργεί ως ασφάλεια της χώρας. Αναφερόμενος στις αιτιάσεις που διατυπώθηκαν από την αντιπολίτευση περί παραβίασης της αρχής της ισότητας, τόνισε ότι εκ του νόμου η ΕΥΠ έχει δικό της ειδικό καθεστώς λειτουργίας.

Η Ελλάδα για μια δεκαετία αγωνιζόταν υπό ένα καθεστώς εντατικής εποπτείας. Και πιστεύω ότι ένα από τα προβλήματα, ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν βγήκαμε νωρίτερα από αυτή την κρίση, είχε να κάνει με το γεγονός ότι δεν υπήρχε πολιτική συναίνεση για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που γνωρίζαμε ότι ήταν απαραίτητες και δεν τολμήσαμε ποτέ να τις υιοθετήσουμε και να αναλάβουμε την ευθύνη γι’ αυτές. Πιστεύω λοιπόν ότι αυτό έχει πραγματικά αλλάξει. Αυτή η κυβέρνηση έχει ισχυρή δημοκρατική νομιμοποίηση. Εκλεγήκαμε δύο φορές, με ένα πολύ σαφές πρόγραμμα και μια πολύ ξεκάθαρη πλατφόρμα. Και όταν εξετάζω τις δεσμεύσεις που αναλάβαμε το 2023 και τις συγκρίνω με τα αποτελέσματα το 2026, διαπιστώνω ότι έχουμε εκπληρώσει τις περισσότερες από τις δεσμεύσεις μας. Για παράδειγμα, προσπαθήσαμε να επικεντρωθούμε κατά τη δεύτερη θητεία μας στην αύξηση των μισθών και στη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος. Κοιτάξτε τον κατώτατο μισθό, ήταν 650 ευρώ όταν αναλάβαμε την εξουσία, τώρα είναι 920 ευρώ. Ο μέσος μισθός για πλήρη απασχόληση έχει ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ, στόχος που είχαμε θέσει το 2023. Η ανεργία, πιθανώς η μεγαλύτερη επιτυχία μας. Δεν μιλάμε αρκετά γι’ αυτό. Ήταν στο 18% το 2019, τώρα πέφτει ακόμα και κάτω από το 8%. Μιλάμε για 600.000 θέσεις εργασίας που έχουν δημιουργηθεί. Έλληνες που επιστρέφουν από το εξωτερικό, που συνιστά μία έμπρακτη δήλωση εμπιστοσύνης. Πρόκειται για πολίτες που μετανάστευσαν κατά τη διάρκεια της κρίσης και τώρα επιστρέφουν επειδή υπάρχουν καλές θέσεις εργασίας και πιστεύουν στις προοπτικές της χώρας....

Τοποθετήσεις Πρωθυπουργού  
στη συζήτηση  με την 
καθηγήτρια στο UCL Mariana Mazzucato,  στο πλαίσιο του συνεδρίου «Επενδύοντας στην Αλλαγή: Πώς μεταμορφώνεται 
η Κρήτη»

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συμμετέσχε σήμερα, Παρασκευή-29 Μαΐου 2026, σε συζήτηση με την καθηγήτρια στο University College London Mariana Mazzucato, στο πλαίσιο του συνεδρίου «Επενδύοντας στην Αλλαγή: Πώς μεταμορφώνεται η Κρήτη», που διοργανώνει ο «Economist» σε συνεργασία με το powergame.gr, στα Χανιά. 

Τη συζήτηση συντόνισαν ο συντάκτης χωρών του «The World Ahead» του «Economist» Alasdair Ross και η αναλύτρια για την Ελλάδα και σύμβουλος Ευρώπης του Economist Intelligence Unit (EIU) Joan Hoey. Ακολουθούν οι τοποθετήσεις του Πρωθυπουργού (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά)

Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, αναφερόμενος στον οικονομικό μετασχηματισμό της Ελλάδας και τις επενδύσεις που γίνονται στην Κρήτη, ο Πρωθυπουργός σημείωσε:

Καταρχάς, με χαροποιεί ιδιαίτερα που βρίσκομαι εδώ μαζί σας και που αυτό το συνέδριο διοργανώνεται στην πόλη μου, σε αυτό το υπέροχα ανακαινισμένο και πολύ σημαντικό ιστορικό κτήριο. Και θα μου επιτρέψετε να απαντήσω αμέσως στην ερώτησή σας: ναι, τα προηγούμενα χρόνια επικεντρωθήκαμε σε μεγάλο βαθμό στην αποκατάσταση της μακροοικονομικής ισορροπίας, η οποία είχε διαταραχθεί σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια της κρίσης. Δόθηκε μεγάλη έμφαση στην αποκατάσταση της υγείας των δημόσιων οικονομικών μας, στη μείωση του χρέους μας, στο λογικό κόστος δανεισμού, στην απόκτηση επενδυτικής βαθμίδας και στην επίτευξη υγιών πρωτογενών πλεονασμάτων, καθώς είναι απαραίτητα όχι μόνο για τη μείωση του χρέους μας, αλλά και για τη στήριξη δημόσιων πολιτικών που έχουν μεγάλη σημασία για εμάς.

Κατά τη δεύτερη θητεία μας, ωστόσο, πέραν της σταθεροποίησης της οικονομίας μεγάλο μέρος της έμφασης δόθηκε και στη διασφάλιση του μετασχηματισμού της. Σε αυτό το πνεύμα, οι δημόσιες επενδύσεις -και εδώ εισέρχομαι σε ένα ζήτημα που γνωρίζω ότι ενδιαφέρει πάρα πολύ τη Mariana- έχουν διαδραματίσει πάρα πολύ σημαντικό ρόλο.

Βρισκόμαστε στην Κρήτη, ένα νησί που έχει ωφεληθεί ιδιαίτερα από σημαντικές δημόσιες επενδύσεις. Θα ήθελα να επισημάνω τρία έργα μεγάλης σημασίας. Το πρώτο, το οποίο έχει ήδη ολοκληρωθεί, είναι οι δύο ηλεκτρικές διασυνδέσεις μεταξύ της Κρήτης και της ηπειρωτικής χώρας. Είναι σημαντικές όχι μόνο για λόγους ενεργειακής ασφάλειας, αλλά και διότι η Κρήτη έκαιγε ντίζελ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ τώρα μπορεί να επωφεληθεί από το διασυνδεδεμένο δίκτυο και να αξιοποιήσει το σημαντικό δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που διαθέτει το νησί.

Η δεύτερη εξαιρετικά μεγάλη δημόσια επένδυση είναι το νέο αεροδρόμιο στο Ηράκλειο. Όταν εξετάζουμε τις προοπτικές αυτού του νησιού ως το επίκεντρο της δυναμικής ελληνικής τουριστικής βιομηχανίας, δεν μπορούμε να φανταστούμε ένα νησί που αναπτύσσεται στον 21ο αιώνα με υποδομές του 20ού. Το παλιό αεροδρόμιο στο Ηράκλειο δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις αυξημένες απαιτήσεις των ταξιδιωτών που θέλουν να έρθουν στην Κρήτη. Επομένως, η κατασκευή ενός νέου αεροδρομίου ήταν προτεραιότητα για εμάς. Θα είναι, ελπίζουμε, έτοιμο το 2028, το 70% του έργου έχει ολοκληρωθεί.

Και το τρίτο μεγάλο έργο υποδομής είναι η κατασκευή ενός νέου αυτοκινητόδρομου που ουσιαστικά διατρέχει τον βόρειο άξονα του νησιού. Και σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για μια πολύ σημαντική δημόσια επένδυση σε υποδομές, η οποία είναι απαραίτητη για το μέλλον του νησιού.

Επομένως, όταν εξετάζουμε το πρόγραμμά μας, οι δημόσιες επενδύσεις πράγματι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, παράλληλα με πολιτικές που ενθαρρύνουν την επιχειρηματικότητα, προσελκύουν επενδύσεις και αξιοποιούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας μας. Και, βέβαια, όλα αυτά τα έργα κατασκευάζονται από τις μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες μας. Πρόκειται, λοιπόν, ουσιαστικά για μια σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, δεδομένου ότι πρόκειται για μοντέλα παραχώρησης, τα οποία κατά τη γνώμη μας λειτουργούν πολύ καλά.

Άρα, δεν πρόκειται πλέον μόνο για τη σταθεροποίηση της χώρας και τη βελτίωση της εικόνας της στο εξωτερικό. Πιστεύω ότι αυτό το έργο έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί. Ασφαλώς, πρέπει πάντα να είμαστε σε εγρήγορση. Πρόκειται για τη νέα φάση ανάπτυξης, στην οποία οι δημόσιες επενδύσεις διαδραματίζουν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο, ειδικά εδώ στην Κρήτη.

Η εναρκτήρια η ομιλία του Προέδρου της Δημοκρατίας:

«Πριν 28 αιώνες την ομορφιά και τον πλούτο της Κρήτης περιγράφει στην Οδύσσεια ο ίδιος ο Οδυσσέας μιλώντας στην Πηνελόπη στην 19η ραψωδία. “Κρήτη τις γαί έστι, μέσω ενι οινόπι πόντω, καλή και πίειρα, περίρρυτος εν δε άνθρωποι πολλοί, απειρέσιοι και εννήκοντα πόληες…” Δηλαδή: “Στη μέση του θαμπού γιαλού ένα νησί είναι η Κρήτη, όμορφη και πολύκαρπη και θαλασσοκλεισμένη πόχει κατοίκους άπειρους και έχει χωριά ενενήντα…”
Γι’ αυτήν την Κρήτη ήρθαμε να μιλήσουμε και σήμερα, για τις ομορφιές και τις δυνατότητες της για τη βιώσιμη αξιοποίηση του φυσικού της πλούτου που τον διατηρεί τόσους αιώνες τώρα.

Λίγοι τόποι στον κόσμο συνδυάζουν τόσο βαθιά ιστορία με τόσες μεγάλες δυνατότητες για το μέλλον. Το να βρισκόμαστε σήμερα εδώ, λοιπόν, έχει τη δική του συμβολική βαρύτητα. Γιατί αιώνες πριν, από τούτο το μέρος ξεκινούσαν πλοία που συνέδεαν την Κρήτη με τον υπόλοιπο κόσμο, έφερναν και έπαιρναν εμπορεύματα, ιδέες και ανθρώπους από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

Σήμερα καλούμαστε να συζητήσουμε το νέο κεφάλαιο της Κρήτης. Ένα κεφάλαιο επενδύσεων, υποδομών και στρατηγικών επιλογών που θα καθορίσουν τη θέση και τη φυσιογνωμία του νησιού στον κόσμο για τις επόμενες δεκαετίες.

Από αυτή τη μεγαλόνησο του νότου, ξεκίνησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος για να αλλάξει την Ελλάδα. Έφερε μαζί του το πολιτικό δαιμόνιο, αλλά και τη λεβεντιά της Κρήτης, εκείνη την ιδιότυπη σύνθεση αρετής, θάρρους και οράματος που ανέδειξε το νησί μέσα από αιώνες αγώνων και κατακτήσεων. Ενυπάρχει αυτό το στοιχείο στον τρόπο με τον οποίο η Κρήτη αντιμετωπίζει κάθε νέα πρόκληση. Με ανοιχτούς ορίζοντες και ακλόνητη θέληση.

Η Κρήτη δεσπόζει όχι μόνο στην ιστορία, αλλά και στο παρόν και στο μέλλον της Ελλάδας και της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Είναι απολύτως κομβική η θέση της Κρήτης στον γεωπολιτικό και ενεργειακό σχεδιασμό της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής. Πρόκειται για έναν φιλόδοξο και μακρόπνοο σχεδιασμό που υλοποιείται τώρα και εξελίσσεται με ορίζοντα τα επόμενα χρόνια και τις επόμενες δεκαετίες.

Είναι κοινή ομολογία ότι η Κρήτη αποτελεί μια από τις πιο νευραλγικές περιοχές της χώρας που διαρκώς αποκτούν μια αυξανόμενη στρατηγική σημασία. Εξελίσσεται σε έναν τόπο από τον οποίο εξαρτάται ολοένα και περισσότερο η οικονομική ανάπτυξη, η σταθερότητα και η ασφάλεια της χώρας μας. Κατά συνέπεια, ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν.

Οφείλουμε να προσθέσουμε σε όλα αυτά τη δεσπόζουσα παρουσία των ανώτατων σχολών της Κρήτης, τόσο στις θεωρητικές, όσο και τις θετικές σπουδές. Σχολές του Πανεπιστημίου και του Πολυτεχνείου Κρήτης που διαρκώς παράγουν πολύτιμους καρπούς γνώσης στις επιστήμες και στον στοχασμό. Και συμβάλλουν έτσι ουσιαστικά στην πνευματική και οικονομική ανάπτυξη της Κρήτης, αλλά και ολόκληρης της χώρας. Η Ανώτατη Εκπαίδευση στην Κρήτη προσφέρει εδώ και δεκαετίες σε τόσες νέες και νέους από όλη την Ελλάδα εφόδια και γνώσεις ανεκτίμητες. Στο πλαίσιο αυτό η διαρκής ενίσχυση της ανώτατης εκπαίδευσης στην Κρήτη δεν μπορεί παρά να είναι κεντρικό και αναπόσπαστο κομμάτι του εθνικού σχεδιασμού για το μέλλον της Κρήτης και της Ελλάδας ταυτόχρονα.

Δράττομαι της ευκαιρίας αυτής για να πω δυο λόγια για το εθνικό διακύβευμα της εποχής μας, το οποίο δεν είναι άλλο από τη διαρκή, εντατική και συστηματική ενδυνάμωση της Ελλάδας. Όλοι αντιλαμβανόμαστε, όλοι συζητούμε τον βαθμό αστάθειας και τη ρευστότητα που χαρακτηρίζει τις διεθνείς και τις περιφερειακές εξελίξεις τα τελευταία χρόνια. Η συνειδητοποίηση αυτή δεν πρέπει ούτε να μας σαστίζει, ούτε να μας προκαλεί αμηχανία. Πρέπει, αντιθέτως, να μας κινητοποιεί ακόμα περισσότερο για νέες πρωτοβουλίες και δημιουργία σήμερα. Δημιουργία με πείσμα, με σύστημα, με εφευρετικότητα και με αποφασιστικότητα. Πίσω από κάθε δυσκολία κρύβεται μια νέα ευκαιρία. Να την ανακαλύψουμε και να την αξιοποιήσουμε.

Η ακαδημαϊκή και η επιχειρηματική κοινότητα, οι κρατικοί και οι περιφερειακοί θεσμοί καθώς και σύσσωμη η πολιτική τάξη πρέπει όλοι μαζί χωρίς εξαιρέσεις να παραμερίσουν τα όποια προσωπικά συμφέροντα και τους εγωισμούς και να αφουγκραστούν και να ανταποκριθούν στο κάλεσμα της εποχής μας. Ένα κάλεσμα το οποίο είναι ένα και είναι ξεκάθαρο: Η Ελλάδα πρέπει να τρέξει πιο γρήγορα.

Το κάλεσμα αυτό πρέπει να γίνει αντιληπτό πέρα και πάνω από τις συνήθεις διαχωριστικές γραμμές της πολιτικής αντιπαράθεσης. Όσο καλά κι αν έχουμε πάει ως τώρα, το επόμενο ορόσημο, ο επόμενος στόχος πρέπει άμεσα να τεθεί και σύντομα να κατακτηθεί. Αλλά και όσες υστερήσεις βλέπουμε πως ακόμα επιμένουν, τώρα είναι η ώρα να σηκώσουμε τα μανίκια και να λάβουμε τις αποφάσεις για να τις θεραπεύσουμε και να τις υπερβούμε.

Το κάλεσμα της ενότητας επάνω σε στοιχειώδεις παραδοχές για την εξασφάλιση μιας πορείας διαρκούς προόδου δεν έχει προφανώς κανένα πολιτικό πρόσημο. Όλοι συμφωνούμε σε αυτό. Αυτό το κάλεσμα αφορά φυσικά ολόκληρη την Ελλάδα και όχι μόνο την Κρήτη. Αλλά η Κρήτη προσφέρει πραγματικά ένα προνομιακό πεδίο στο οποίο μπορούν να υλοποιηθούν περισσότερες πρωτοβουλίες πνοής και δημιουργίας. Πρωτοβουλίες από εκείνες που έχει ανάγκη η χώρα μας για να βαδίζει με ασφάλεια στο αύριο.

Η Ελλάδα έκανε μεγάλα βήματα κάθε φορά που τόλμησε να κοιτάξει πέρα από τα στενά όρια του παρόντος. Ο Ιωάννης Καποδίστριας προσπάθησε να χτίσει κράτος από το μηδέν, ο Χαρίλαος Τρικούπης προώθησε έργα και υποδομές, όταν η Ελλάδα ήταν ακόμη φτωχή. Ο Βενιζέλος διπλασίασε την Ελλάδα με όραμα και διπλωματική τόλμη. Ο Καραμανλής την έβαλε στον στενό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε κάθε περίπτωση, πίσω από τα μεγάλα σχέδια και τις ιστορικές αποφάσεις υπήρχαν άνθρωποι. Πολιτικοί, επιχειρηματίες αλλά και καθημερινοί πολίτες που κοίταξαν με αυτοπεποίθηση το μέλλον.

Αυτό ακριβώς επιδιώκει και το σημερινό συνέδριο. Να φέρει σε διάλογο όσους πιστεύουν ότι η επένδυση στην Κρήτη είναι επένδυση στην Ελλάδα και τους ανθρώπους της. Είναι επένδυση στο μέλλον.

Η Κρήτη σήμερα βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Το νησί αναζητά μια νέα ταυτότητα στον χάρτη της Ευρώπης και της Μεσογείου. Φιλοδοξεί να γίνει ενεργειακός κόμβος, πύλη διεθνούς συνδεσιμότητας, προορισμός υψηλής αξίας. Αυτοί οι ρόλοι δεν έρχονται σε αντίθεση με την παράδοση και τον πολιτισμό της. Αντίθετα, τρέφονται από αυτούς, και η πολιτισμική κληρονομιά του νησιού παραμένει το ισχυρότερο συγκριτικό του πλεονέκτημα στη διεθνή σκηνή.

Τα θέματα που θα συζητηθούν στο πολύ ενδιαφέρον σημερινό συνέδριο αποτυπώνουν ακριβώς αυτό το εύρος. Μεγάλα έργα υποδομών που αναλαμβάνει ο ιδιωτικός τομέας σε συνεργασία με τον δημόσιο, ο Βόρειος Οδικός Άξονας, το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι και οι ενεργειακές διασυνδέσεις, αλλάζουν ήδη τη φυσιογνωμία του νησιού. Μια ανανεωμένη ενεργειακή στρατηγική με επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές και αξιοποίηση του φυσικού πλούτου της Κρήτης επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Παράλληλα, μια τουριστική βιομηχανία που επιδιώκει συνειδητά την ποιοτική αναβάθμιση του προϊόντος της, νέοι δρόμοι για ανάπτυξη και εμπορικές δραστηριότητες. Όλα αυτά μαζί σκιαγραφούν ένα νέο παραγωγικό μοντέλο και δίνουν το παράδειγμα σε ολόκληρη την ελληνική περιφέρεια.

Η Μεσόγειος αλλάζει, κυρίες και κύριοι. Η γειτονιά μας αναδιατάσσεται, εντάσεις αναζωπυρώνονται και στην Ανατολική Μεσόγειο κρίνεται ένα μέρος της παγκόσμιας ειρήνης. Σε αυτό το περιβάλλον, μια αναπτυγμένη, συνδεδεμένη και οικονομικά ισχυρή Κρήτη είναι συμβολή στην ασφάλεια και την ειρήνη της περιοχής. Γιατί η ευημερία, εκεί που βάζει ρίζες, γίνεται η πιο αξιόπιστη εγγύηση σταθερότητας.

Καθήκον μας, ως πολιτεία και ως κοινωνία, είναι να διασφαλίσουμε ότι αυτός ο μετασχηματισμός θα έχει διάρκεια και θα ανταποδώσει την ωφέλεια σε αυτούς που τη χρειάζονται περισσότερο, δηλαδή τους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται στο νησί. Κάθε επένδυση, κάθε υποδομή, κάθε στρατηγική επιλογή έχει νόημα μόνο αν στο τέλος βελτιώνει την καθημερινή τους ζωή. Αυτή είναι η πραγματική μέτρηση της επιτυχίας.

Τα έργα αυτά, όμως, χρειάζονται κάτι πολυτιμότερο από πόρους και σχέδιο. Χρειάζονται συναίνεση. Τη συλλογική βούληση να τα προωθήσουμε μαζί, πέρα από κόμματα και κυβερνήσεις. Γιατί εκτός από πόρους και σχέδια αυτή η προσπάθεια προϋποθέτει διάρκεια και όχι περικοπή ανάλογα με την εξέλιξη της τρέχουσας πραγματικότητας. Τα μεγάλα έργα ξεκινούν από μια γενιά άλλωστε και τα παραλαμβάνει η επόμενη.

Γι’ αυτό το λόγο και το συνέδριο με θέμα τις μεγάλες επενδύσεις που αλλάζουν την Κρήτη είναι όχι μόνο καίριας σημασίας αλλά και εντελώς επίκαιρο.
Θα περιγραφεί από τις πιο υπεύθυνες φωνές το σημαντικό αναπτυξιακό σταυροδρόμι στο οποίο βρίσκεται η Κρήτη και θα αναδειχθούν οι ελπιδοφόρες προοπτικές της. Χάρη στο πρώτο αυτό ετήσιο συνέδριο που συνδιοργανώνεται από τον οίκο Economist και το powergame.gr που βάσιμα αναμένεται να εξελιχθεί σε θεσμό υψηλού κύρους με εθνική και διεθνή απήχηση, το νέο αναπτυξιακό υπόδειγμα της Κρήτης και η ευρύτερη δυναμική θα αναλυθούν και θα γίνουν κτήμα όλων μας.

Με αυτή τη σκέψη, λοιπόν, και με την πεποίθηση ότι μπορούμε να πετυχαίνουμε περισσότερα ενωμένοι, κοιτώντας την Κρήτη ως κοινό μας τόπο, έχοντας όραμα και αίσθηση ευθύνης απέναντι στο μέλλον, κηρύσσω την έναρξη του συνεδρίου σας, συγχαίροντας ταυτόχρονα τους συνδιοργανωτές για τη γόνιμη πρωτοβουλία τους.

Σας ευχαριστώ»

Ερωτηθείς για την πιο σημαντική αλλαγή που συντελέστηκε στη χώρα κατά τις δύο πρώτες θητείες διακυβέρνησης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε:

Πιστεύω ότι αυτό που επισημάνατε είναι αρκετά σημαντικό. Η Ελλάδα για μια δεκαετία αγωνιζόταν υπό ένα καθεστώς εντατικής εποπτείας. Και πιστεύω ότι ένα από τα προβλήματα, ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν βγήκαμε νωρίτερα από αυτή την κρίση, είχε να κάνει με το γεγονός ότι δεν υπήρχε πολιτική συναίνεση για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που γνωρίζαμε ότι ήταν απαραίτητες και δεν τολμήσαμε ποτέ να τις υιοθετήσουμε και να αναλάβουμε την ευθύνη γι’ αυτές.

Πιστεύω λοιπόν ότι αυτό έχει πραγματικά αλλάξει. Αυτή η κυβέρνηση έχει ισχυρή δημοκρατική νομιμοποίηση. Εκλεγήκαμε δύο φορές, με ένα πολύ σαφές πρόγραμμα και μια πολύ ξεκάθαρη πλατφόρμα. Και όταν εξετάζω τις δεσμεύσεις που αναλάβαμε το 2023 και τις συγκρίνω με τα αποτελέσματα το 2026, διαπιστώνω ότι έχουμε εκπληρώσει τις περισσότερες από τις δεσμεύσεις μας.

Για παράδειγμα, προσπαθήσαμε να επικεντρωθούμε κατά τη δεύτερη θητεία μας στην αύξηση των μισθών και στη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος. Κοιτάξτε τον κατώτατο μισθό, ήταν 650 ευρώ όταν αναλάβαμε την εξουσία, τώρα είναι 920 ευρώ. Ο μέσος μισθός για πλήρη απασχόληση έχει ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ, στόχος που είχαμε θέσει το 2023.

Η ανεργία, πιθανώς η μεγαλύτερη επιτυχία μας. Δεν μιλάμε αρκετά γι’ αυτό. Ήταν στο 18% το 2019, τώρα πέφτει ακόμα και κάτω από το 8%. Μιλάμε για 600.000 θέσεις εργασίας που έχουν δημιουργηθεί. Έλληνες που επιστρέφουν από το εξωτερικό, που συνιστά μία έμπρακτη δήλωση εμπιστοσύνης. Πρόκειται για πολίτες που μετανάστευσαν κατά τη διάρκεια της κρίσης και τώρα επιστρέφουν επειδή υπάρχουν καλές θέσεις εργασίας και πιστεύουν στις προοπτικές της χώρας.

Και καθώς καταρτίζουμε το σχέδιό μας για μια, ελπίζουμε, τρίτη θητεία -αυτές είναι οι θέσεις που θα καταθέσουμε στους πολίτες-, απαιτούνται ακόμη υψηλότεροι ρυθμοί ανάπτυξης για τη χρηματοδότηση των δημόσιων επενδύσεων, για τη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος, για τη χρηματοδότηση του κοινωνικού μας κράτους, της υγειονομικής περίθαλψης, της εκπαίδευσης. Επομένως, όλα αυτά έχουν να κάνουν με την ανάπτυξη.

Η ανάπτυξη, ασφαλώς, δεν θα έρθει χωρίς ιδιωτικές επενδύσεις. Θα έρθει, όμως, και μέσω ενός κράτους που αξιοποιεί τον ρόλο του με έξυπνο τρόπο ώστε να τονώσει την ανάπτυξη, χωρίς να υποκαθιστά τον ιδιωτικό τομέα, αλλά αναλαμβάνοντας τον ρόλο του όποτε μπορεί ή όποτε πρέπει, δημιουργώντας τις συνθήκες για να ευδοκιμήσουν οι ιδιωτικές επενδύσεις και αναλαμβάνοντας την ευθύνη για ορισμένα έργα που θα χαρακτήριζα ως δημόσια αγαθά, όπως για παράδειγμα, το ψηφιακό μας κράτος, το οποίο ωφελεί τους πάντες.

Σε ερώτηση σχετικά με το μοντέλο κράτους που επιδιώκει και την έννοια του «έξυπνου κράτους», ο Πρωθυπουργός ανέφερε:

Θα έλεγα ότι χρειαζόμαστε ένα ικανό κράτος. Και, πρωτίστως, ένα κράτος που να μπορεί, στο τέλος της ημέρας, να βασίζεται στον εαυτό του. Και αυτό απαιτεί μια επανεξέταση του τρόπου λειτουργίας του ίδιου του κράτους.

Ένα από τα πρώτα πράγματα που κάναμε το 2019 ήταν να ξαναγράψουμε, εξ ολοκλήρου, το «λογισμικό» της διακυβέρνησης σύμφωνα με αυτό που θεωρούσαμε σωστό, το οποίο σημαίνει ότι χρειάζεσαι ένα ισχυρό κέντρο, ισχυρό συντονισμό, λογοδοσία, χρειάζεται να θέτεις στόχους. Πρέπει να διασφαλίσεις ότι τα Υπουργεία λειτουργούν και συνεργάζονται αποτελεσματικά. Όλα αυτά δεν είναι πυρηνική φυσική, αλλά δεν συνέβαιναν. Και, δυστυχώς, δεν γίνονται ούτε σε πολλές άλλες κυβερνήσεις.

Έχουμε το προνόμιο, την πολυτέλεια να έχουμε μονοκομματική κυβέρνηση. Μπορώ να σας πω ότι ένα από τα μεγάλα προβλήματα όσον αφορά την αποτελεσματική διακυβέρνηση στην Ευρώπη σήμερα είναι κυβερνητικοί συνασπισμοί στους οποίους εκτυλίσσονται συνεχώς εσωτερικές διαμάχες ώστε ο καθένας να διατηρήσει τα δικά του «φέουδα». Αυτός δεν είναι αποτελεσματικός τρόπος λειτουργίας.

Και βέβαια, η επένδυση σε τεχνογνωσία που βρίσκεται μπροστά από τις εξελίξεις. Από τη δική μας πλευρά, ο ψηφιακός μετασχηματισμός άλλαξε τα δεδομένα. Η επόμενη πρόκληση, βεβαίως, είναι η τεχνητή νοημοσύνη, και τι σημαίνει για ένα «έξυπνο κράτος»; Πώς μπορούμε να διατηρήσουμε τις βασικές δυνατότητες αντί να τις αναθέτουμε σε τρίτους;

Γνωρίζω ότι σας ενδιαφέρει πολύ αυτό το ζήτημα. Ασφαλώς, όλες οι κυβερνήσεις συνεργάζονται με εξωτερικούς συνεργάτες, με συμβούλους, αλλά στο τέλος της ημέρας υπάρχει τεχνογνωσία που πρέπει να διατηρούμε «εντός των τειχών». Για παράδειγμα, αναπτύξαμε τις λειτουργίες της πύλης Gov.gr με ίδια μέσα, ουσιαστικά. Διαθέτουμε εσωτερική υποστήριξη. Είχαμε ένα μεγάλο ζήτημα με τις αγροτικές επιδοτήσεις στην Ελλάδα, και ένας από τους λόγους ήταν ότι ποτέ δεν αναλάβαμε πλήρως την κυριότητα του συστήματος που διανέμει τις επιδοτήσεις. Έτσι, τώρα το κάνουμε εσωτερικά και θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι αυτό είναι το δικό μας σύστημα.

Στην περίπτωσή μας, λοιπόν, αφορά στην αποτελεσματική παροχή δημόσιων υπηρεσιών και να διασφαλίσουμε ότι δημιουργούμε ισότιμους όρους ανταγωνισμού, ώστε να επιτύχουμε τον διπλό στόχο της βιωσιμότητας και της ανάπτυξης.

Και αν μου επιτρέπετε να σχολιάσω αυτό που μόλις είπατε, μία από τις πιο δύσκολες μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζουμε επί του παρόντος έχει να κάνει με τον χωροταξικό σχεδιασμό στην Ελλάδα, ειδικά στα πιο ευαίσθητα οικοσυστήματά μας, και αναφέρομαι συγκεκριμένα στα νησιά μας και ειδικότερα στα μικρά νησιά των Κυκλάδων, όπου γνωρίζουμε ότι πρέπει να περιορίσουμε τη δόμηση. Το λέω με πολύ απλουστευμένο τρόπο.

Πρέπει να εξετάσουμε το ζήτημα του νερού και ενδεχομένως να επιβάλουμε περιορισμούς. Αναφέρατε τις πισίνες, αλλά τελικά οι πισίνες, αν το υπολογίσεις, αντιπροσωπεύουν ένα πάρα πολύ μικρό ποσοστό του νερού που καταναλώνουμε, αν και ακούγεται ωραίο, «πιασάρικο». Αυτό που μπορούμε να κάνουμε και θα ήταν έξυπνη ρύθμιση: αν κάποιος βρίσκεται κοντά στη θάλασσα, να είναι υποχρεωμένος να χρησιμοποιεί θαλασσινό νερό για την πισίνα του. Είναι πολύ απλό. Μπορούμε να το κάνουμε και θα το κάνουμε. Δεν πρόκειται για κάτι ιδιαίτερα περίπλοκο.

Όταν, ωστόσο, μιλάμε για το νερό στην Κρήτη ή το νερό στην Ελλάδα, πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι το 85% της κατανάλωσης εξυπηρετεί την άρδευση, παρά τον τουρισμό, το νερό που πίνουμε ή το νερό για να κάνουμε ντους.

Ποιο είναι λοιπόν το κατάλληλο μοντέλο για επενδύσεις στον τομέα του νερού; Τι σημαίνει αυτό για το ρυθμιστικό περιβάλλον; Πώς μπορεί αυτό να προσελκύσει τον ιδιωτικό τομέα, τηρώντας παράλληλα τις θεμελιώδεις αρχές της βιωσιμότητας; Αυτά είναι σημαντικά ζητήματα προς συζήτηση.

Θα έλεγα όμως ότι, αυτή τη στιγμή, όταν πρόκειται για τομείς όπως η ενέργεια -τομέας απολύτως κρίσιμης σημασίας- πρέπει να επιτύχουμε ισορροπία από ρυθμιστικής άποψης ανάμεσα στην πράσινη μετάβαση, όπου η Ευρώπη και η Ελλάδα κατέχουν ηγετική θέση -παράγουμε πάνω από το 50% της ηλεκτρικής μας ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, οπότε συγκαταλεγόμαστε στις δέκα κορυφαίες χώρες παγκοσμίως τόσο στον τομέα της ηλιακής όσο και της αιολικής ενέργειας- και ταυτόχρονα να διασφαλίσουμε ότι η πράσινη μετάβαση λειτουργεί προς όφελος όλων και, φυσικά, προς όφελος της βιομηχανίας μας.

Διότι αν προχωρήσουμε πολύ γρήγορα, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος δεν μας ακολουθεί, αν είμαστε οι μόνοι που έχουμε εμμονή με τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ενώ κανείς άλλος δεν δίνει την ίδια προτεραιότητα, θα καταλήξουμε σε ένα πλήρως αποβιομηχανοποιημένο περιβάλλον στην Ευρώπη και δεν θα έχουμε συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Ορισμένα, λοιπόν, από αυτά τα προβλήματα είναι ελληνικά, άλλα είναι ευρωπαϊκά, επειδή υπάρχει μεγάλη συνάφεια με το πώς προωθούμε την καινοτομία, πώς ρυθμίζουμε έξυπνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Και μπορούν να ειπωθούν κάποια πράγματα σχετικά με την υπερβολική ρύθμιση στην Ευρώπη, με το γεγονός ότι το επιχειρείν στην Ευρώπη καθίσταται ένα πολύ περίπλοκο ζήτημα.

Χθες έλαβα μέρος σε αυτή την εξαιρετική διοργάνωση, τα Panathēnea, μια μεγάλη σύναξη νεοφυών επιχειρήσεων τεχνολογίας και ατόμων που ενδιαφέρονται για το οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων και της τεχνολογίας, συμμετείχαν περίπου 10.000 άτομα, και συνεργαζόμαστε με μια ομάδα Ευρωπαίων επιχειρηματιών για τη δημιουργία αυτού που αποκαλείται «28ο καθεστώς», για την ιδέα ότι μπορείς να ιδρύσεις και να εγγράψεις μια εταιρεία, όπως μια νεοφυή επιχείρηση, σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα και να ασκήσεις επιχειρηματική δραστηριότητα. Πρέπει βέβαια, να τηρείς, για παράδειγμα, τους εργασιακούς κανόνες της χώρας στην οποία δραστηριοποιείσαι, αλλά πρέπει να βρούμε έναν απλοποιημένο τρόπο που θα επιτρέπει στις νεοφυείς επιχειρήσεις μας να λειτουργούν στην ενιαία αγορά. Αυτή είναι έξυπνη ρύθμιση και όχι ρύθμιση στο όνομα της ρύθμισης.

Θα υποστήριζα λοιπόν την ίδια νοοτροπία, όχι μόνο όσον αφορά την Ελλάδα, αλλά και όσον αφορά την Ευρώπη, όταν εξετάζουμε όλα τα προβλήματα που έχουμε και συνειδητοποιούμε ότι στον πυρήνα των αδυναμιών μας βρίσκεται η απώλεια ανταγωνιστικότητας και ο χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης σε σχέση με την Κίνα και τις ΗΠΑ.

Ερωτηθείς για τις εκθέσεις Draghi και Letta αναφορικά με το έλλειμμα ανάπτυξης και παραγωγικότητας στην Ευρώπη και για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί κάποιος να περάσει από το σχέδιο στην εφαρμογή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε:

Θα ήμουν πολύ ευτυχής αν μπορούσαμε να υιοθετήσουμε αύριο το 100% της έκθεσης Letta και το 100% της έκθεσης Draghi, ακόμα κι αν δεν συμφωνώ με όλα τα σημεία. Γιατί το λέω αυτό; Επειδή είναι πολύ εύκολο να διαλέγεις μόνο όσα σε βολεύουν. Διαβάζετε την έκθεση Draghi και λέτε: «Μου αρέσει αυτό, αυτό και αυτό», επειδή φοράω και το εθνικό μου «καπέλο» και πρέπει να ισορροπήσω μεταξύ των εθνικών και των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων μου. Όμως, η διάγνωση είναι σωστή και η συνταγή είναι σωστή.

Να σας δώσω δύο πολύ συγκεκριμένα παραδείγματα. Το πρώτο είναι αυτό που ονομάζουμε Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Πού κατευθύνονται οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις; Καταλήγουν στο εξωτερικό. Όταν εξετάσετε τη ρευστότητα των κεφαλαιαγορών των ΗΠΑ, απλά δεν υπάρχει σύγκριση. Επομένως, σε κάποιο σημείο πρέπει να συγκεντρώσουμε πόρους σε μία κοινή «δεξαμενή» και ορισμένες χώρες πρέπει να συμφωνήσουν ότι πρέπει να το κάνουν αυτό και να εκχωρήσουν μέρος της ρυθμιστικής εξουσίας που έχουν επί των εγχώριων κεφαλαιαγορών τους.

Χθες είχαμε συνάντηση με μια πολύ επιτυχημένη νεοφυή επιχείρηση, ευρωπαϊκή εταιρεία, μόλις υπογράψαμε μνημόνιο κατανόησης. Τι θέλω να πω: έχει νόημα για μια επιτυχημένη εταιρεία να επιλέξει την εισαγωγή σε ευρωπαϊκό χρηματιστήριο, όταν η ρευστότητα στις ΗΠΑ είναι δεκαπλάσια; Όσο και αν αισθάνονται Ευρωπαίοι, θα έλεγαν «μάλλον όχι».

Αυτός είναι λοιπόν ένας απτός στόχος. Πρέπει να επιτευχθεί φέτος. Πρέπει να ξεπεράσουμε την αντίσταση. Η αντίσταση προέρχεται συνήθως από τα κράτη μέλη, οπότε είναι ένα πρόβλημα σε επίπεδο Συμβουλίου, όχι σε επίπεδο Επιτροπής ή Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Το δεύτερο ζήτημα είναι η ενέργεια. Δεν πάμε πουθενά με αυτές τις τιμές ενέργειας, επειδή έχουμε μια κατακερματισμένη αγορά ενέργειας που, τελικά, δεν αξιοποιεί την κλίμακα της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας. Πιθανώς χρειάζεται ένας ρυθμιστής ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πιθανώς χρειάζονται περισσότερες επενδύσεις στα δίκτυα, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι, αν έχουμε φθηνότερο ηλεκτρικό ρεύμα, μπορούμε να το εξάγουμε.

Παρεμπιπτόντως, η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε σημαντικό καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, επειδή παράγουμε μεγάλη ποσότητα από ανανεώσιμες πηγές και είμαστε φθηνότεροι από τους γείτονές μας. Έτσι λειτουργεί η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Αυτά είναι λοιπόν μόνο δύο παραδείγματα συγκεκριμένων προτεραιοτήτων που θέτουν οι εκθέσεις και πρέπει να υλοποιηθούν. Υπάρχει αίσθημα επείγοντος; Νομίζω ναι, σίγουρα στο τραπέζι όπου συνεδριάζει το Συμβούλιο. Είναι εύκολο να προωθηθεί αυτή η συναίνεση και να κινηθούν οι μεγάλες χώρες προς αυτή την κατεύθυνση; Δεν ισχύει πάντα αυτό.

Χρειαζόμαστε χρηματοδότηση, τόσο ιδιωτική όσο και δημόσια; Αναμφίβολα ναι. Πρέπει να εξετάσουμε τους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς και να αναρωτηθούμε αν υπάρχουν κοινά ευρωπαϊκά αγαθά που θα μπορούσαν και θα έπρεπε να χρηματοδοτηθούν από ευρωπαϊκούς πόρους; Οπωσδήποτε. Διότι, τελικά, αυτή είναι η λογική του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού: να χρηματοδοτεί πράγματα που δεν μπορούν να υλοποιηθούν σε εθνικό επίπεδο. Είναι η άμυνα ένα από αυτά τα κοινά αγαθά; Πιστεύω ότι ναι, απολύτως.

Δεν είμαι υπέρμαχος του μεγάλου δανεισμού. Βασικός μου στόχος είναι να αφήσω, ως παρακαταθήκη, μια Ελλάδα της οποίας το δημόσιο χρέος θα είναι πλήρως βιώσιμο. Όμως, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αυτό είναι κάτι που σήμερα έχει νόημα, διότι διαφορετικά δεν μπορείς να χρηματοδοτήσεις αυτές τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Και υπάρχουν επενδύσεις που πρέπει να χρηματοδοτηθούν και για τις οποίες δεν μπορούμε να βασιστούμε στην αγορά. Αν δημιουργούμε έναν υπερυπολογιστή για το οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης μας -όπως και κάνουμε παρεμπιπτόντως-, χρησιμοποιούμε χρήματα της ΕΕ, επειδή δεν μπορείς να έχεις απόδοση από αυτή την επένδυση. Έτσι, παρέχουμε υπολογιστική ισχύ στο κράτος και σε νεοφυείς επιχειρήσεις.

Πρόκειται, λοιπόν, κατά μία έννοια, για ένα δημόσιο αγαθό και χρειάζεται δημόσια χρηματοδότηση. Και στη συνέχεια πρέπει να προσδιορίσουμε την κατανομή μεταξύ εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή, πολλές ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν προβλήματα με τα δημόσια οικονομικά τους. Επομένως, η μόνη λύση θα ήταν να ενισχυθεί ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός και να πραγματοποιηθούν οι επενδύσεις που έκαναν οι ΗΠΑ πριν από πολλές δεκαετίες, χρησιμοποιώντας δημόσια χρήματα, που τελικά είχαν τεράστια διάχυση σε ολόκληρη την οικονομία.

Δεν είναι πολύ αργά. Υπάρχουν μάχες που, κατά τη γνώμη μου, έχουν χαθεί, επειδή οι ΗΠΑ και η Κίνα βρίσκονται πολύ μπροστά από εμάς, αλλά υπάρχουν και άλλες μάχες που μπορούμε και πρέπει να δώσουμε ως Ευρωπαίοι. Και αυτό θα απαιτούσε τη διάθεση σημαντικών κεφαλαίων, τόσο ιδιωτικών όσο και δημόσιων.

Σε ερώτηση αν μπορεί να συγκριθεί η σημερινή κατάσταση στην Ευρώπη με την αίσθηση του επείγοντος που επικράτησε στην Ελλάδα στο παρελθόν, ως αποτέλεσμα της κρίσης, ο Πρωθυπουργός σημείωσε:

Όχι, γιατί οι ευρωπαϊκές χώρες, δόξα τω Θεώ, δεν βίωσαν κεφαλαιακούς περιορισμούς, δεν υπέστησαν κατάρρευση του ΑΕΠ τους κατά 25%. Το πρόβλημα είναι η σταδιακή διάβρωση. Αν υποστείς ένα ξαφνικό σοκ, αναγκάζεσαι να αναγνωρίσεις και να αντιμετωπίσεις τις αδυναμίες σου, κάτι που κάναμε, και αξίζουν μεγάλα εύσημα στον ελληνικό λαό γιατί επέδειξε επιμονή. Δεν πίστευαν πολλοί ότι αυτό ήταν πραγματικά εφικτό. Το πρόβλημα στην Ευρώπη είναι ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο σοβαρά, δυστυχώς, αλλά είναι αυτή η σταδιακή διάβρωση που επισημάνθηκε στην έκθεση Letta που είναι εξαιρετικά ανησυχητική.

Και φυσικά, από πολιτική άποψη, τα παραδοσιακά κόμματα αντιμετωπίζουν δυσκολίες, η οικονομική προσιτότητα και ο πληθωρισμός αποτελούν μεγάλο πρόβλημα, και υπάρχουν εύκολες λύσεις που προσφέρονται από λαϊκιστές τόσο από τη δεξιά όσο και από την αριστερά. Υπό αυτή την έννοια, η Ελλάδα έχει ένα πλεονέκτημα, επειδή έχει ήδη πειραματιστεί με τους λαϊκιστές και δεν πήγε και πολύ καλά. Έτσι, όταν οι λαϊκιστές επανεμφανίζονται τώρα, με μια ωραία στρατηγική ανανέωσης της εικόνας τους και λένε τα ίδια πράγματα, οι πολίτες λένε: «Εντάξει, αλλά την τελευταία φορά που το δοκιμάσαμε αυτό σχεδόν χρεοκοπήσαμε». Έτσι, η Ελλάδα έχει αυτά τα δύο πλεονεκτήματα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Σχετικά με το πώς η ανάδειξη της τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζει και θα επηρεάσει τις δημόσιες πολιτικές, ο Πρωθυπουργός ανέφερε:

Αυτή είναι μάλλον η πιο περίπλοκη ερώτηση που θα μπορούσατε να θέσετε, και θα χρειαζόμασταν μια ολόκληρη μέρα για να αναλύσουμε όλες τις επιπτώσεις αυτής της απίστευτης τεχνολογικής επανάστασης. Όλα τα κράτη αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Κανείς, νομίζω, δεν έχει καθαρή εικόνα, επειδή η τεχνολογία εξελίσσεται με τόσο γρήγορους ρυθμούς και επειδή, ουσιαστικά, έχουμε δημιουργήσει υπερεθνικούς «παίκτες», τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, οι οποίες διαθέτουν τόση δύναμη που είναι σε θέση να κατευθύνουν και τον δημόσιο διάλογο προς την κατεύθυνση που επιθυμούν.

Φυσικά, όσον αφορά το κράτος, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης προσφέρει τεράστιες ευκαιρίες για βελτίωση της αποδοτικότητας. Αυτό, φυσικά, απαιτεί να προσδιοριστεί πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πραγματικά να βελτιώσει την παροχή δημόσιων υπηρεσιών ή τις ίδιες τις διαδικασίες της κυβέρνησης, μέσω της εκπαίδευσης των υπαλλήλων και των δημόσιων λειτουργών ώστε να βλέπουν την τεχνητή νοημοσύνη ως ένα πραγματικό εργαλείο και της διασφάλισης ότι αντιμετωπίζονται οι φόβοι εντός της δημόσιας διοίκησης ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε πραγματικά να καταλάβει θέσεις εργασίας, στην περίπτωση του δημόσιου τομέα δεν υφίσταται τέτοιος άμεσος κίνδυνος.

Στη συνέχεια, φυσικά, η δεύτερη υποχρέωση είναι να εξετάσουμε συγκεκριμένους τομείς ή εκείνους τους τομείς πολιτικής όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιφέρει ουσιαστική βελτίωση, όπως η υγειονομική περίθαλψη, όπου το «ισοζύγιο» θα είναι θετικό. Στην περίπτωσή μας, η δημιουργία ενός νέου οικοσυστήματος στην άμυνα και η απομάκρυνση από τα παλαιά συστήματα του Υπουργείου Άμυνας αποτελεί μείζονα προτεραιότητα. Αυτό προκαλεί μεγάλο ενδιαφέρον, επειδή προωθεί επίσης την ανάπτυξη και την καινοτομία, και μεγάλο μέρος της τεχνολογίας που αναπτύσσεται για την άμυνα διαχέεται τελικά στην πραγματική οικονομία.

Φυσικά, όμως, πρέπει επίσης να έχουμε πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι υπάρχουν ρυθμιστικές μάχες που πρέπει να δοθούν στον τομέα της τεχνολογίας. Βρίσκομαι στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας προστασίας των παιδιών και των εφήβων μας από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Θα νομοθετήσουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Αλλά αυτή είναι μόνο η πρώτη μάχη που θα δώσουμε, γιατί έχουμε αγγίξει μόνο την επιφάνεια όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά και οι έφηβοί μας αλληλεπιδρούν με την τεχνολογία. Μιλούσα χθες γι’ αυτό, για το πώς νιώθουμε για το γεγονός ότι πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται τακτικά (AI companions) συνομιλούν με τα παιδιά και τους εφήβους μας και ότι τα παιδιά μας δημιουργούν τέτοιου είδους εικονικές σχέσεις με πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης. Έχω την αίσθηση ότι αυτό δεν θα είναι πολύ καλό για την ψυχική τους υγεία.

Τι σημαίνει λοιπόν αυτό, όσον αφορά τη συνεργασία με τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και τον καθορισμό σαφών ορίων ως προς το τι επιτρέπεται και τι δεν επιτρέπεται; Η Ευρώπη έχει υιοθετήσει μια σχετικά προστατευτική στάση ως προς την ψηφιακή αγοράς της και δεν πιστεύω ότι πρέπει να υιοθετήσουμε μια υπερβολικά ρυθμιστική προσέγγιση, αλλά αν υπάρχουν συγκεκριμένα ζητήματα που μας απασχολούν, πρέπει επίσης να το κάνουμε αυτό απολύτως σαφές.

Ασφαλώς, η μεγαλύτερη πρόκληση απ’ όλες είναι η μεγάλη απώλεια θέσεων εργασίας. Σε αυτό το θέμα φοβάμαι ότι καμία χώρα δεν είναι προετοιμασμένη γιατί απλά δεν γνωρίζουμε ακριβώς τι θα συμβεί στην αγορά εργασίας. Κοιτάζοντας για παράδειγμα τις εταιρείες που αναπτύσσουν πολύ εξελιγμένους βοηθούς φωνής με τεχνητή νοημοσύνη -και συνομιλούμε μαζί τους, μάλιστα χθες υπογράψαμε συμφωνία- τι θα συμβεί στους ανθρώπους που εργάζονται στα τηλεφωνικά κέντρα; Διότι μπορώ να σας εγγυηθώ ότι σε 3 έως 5 χρόνια αυτές οι θέσεις εργασίας ενδέχεται να μην υπάρχουν πλέον.

Πρέπει, λοιπόν, να σκεφτούμε με διορατικότητα τις θέσεις εργασίας που σίγουρα θα απειληθούν στην αρχή και τις θέσεις εργασίας του μέλλοντος. Αναφέρατε τους νοσηλευτές. Νοσηλευτές θα υπάρχουν και στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά αυτή τη στιγμή έχουμε έλλειψη νοσηλευτών στην Ευρώπη.

Τι μπορούμε, λοιπόν, να κάνουμε περισσότερο για να ενθαρρύνουμε τα παιδιά μας να σκεφτούν την καριέρα σε αυτές τις θέσεις εργασίας, οι οποίες γνωρίζουμε ότι θα συνεχίσουν να υπάρχουν ακόμη και στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, που θα αφαιρέσει πολλές θέσεις εργασίας; Πιστεύω ότι αυτή η συζήτηση βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα, αλλά φοβάμαι ότι ο ρυθμός της αλλαγής είναι τόσο γρήγορος που οι κυβερνήσεις θα «λαχανιάζουν» για να προλαβαίνουν τις εξελίξεις. Και αυτό δεν είναι μόνο πρόβλημα της Ελλάδας, πιστεύω ότι είναι παγκόσμιο πρόβλημα.

Ερωτηθείς τι θα θεωρούσε επιτυχία για την Ελλάδα το 2030 καθώς και το ποια είναι τα βασικά μαθήματα που μπορεί να αντλήσει η Ευρώπη από την Ελλάδα και τις επιτυχίες της χώρας μας την τελευταία επταετία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε:

O κύριος στόχος πρέπει να είναι η ταχύτερη σύγκλιση με την Ευρώπη. Αυτό είναι που θα γίνει αντιληπτό από τους πολίτες. Αν εξετάσουμε το ποσό που ξοδεύουν οι άνθρωποι ως ποσοστό του ευρωπαϊκού μέσου όρου -κάτι που, κατά τη γνώμη μου, αποτελεί πολύ καλύτερο δείκτη από το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, καθώς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αντανακλά τα δηλωμένα εισοδήματα-, θαρρώ βρισκόμαστε γύρω στο 80% του μέσου όρου της ΕΕ. Επομένως, αν θέλουμε να συγκλίνουμε με την Ευρώπη, πρέπει να αναπτυχθούμε πολύ πιο γρήγορα από την Ευρώπη και δεν θα αναπτυχθούμε χωρίς επενδύσεις. Θα έλεγα, λοιπόν, ότι πρέπει να επικεντρωθούμε σχεδόν εμμονικά στο να διασφαλίσουμε ότι δημιουργούμε το καλύτερο δυνατό επενδυτικό περιβάλλον και ότι χρησιμοποιούμε την ισχύ του κράτους για να προσελκύσουμε το είδος των επενδύσεων που θέλουμε, διότι η πολιτική μας δεν είναι «επενδύσεις με κάθε κόστος», είναι οι «επενδύσεις που προτιμούμε».

Για παράδειγμα, επειδή έχουμε κάνει μεγάλη συζήτηση -αναγνωρίζω ότι αυτό που θα πω δεν προκειται να είναι δημοφιλές εδώ στην Κρήτη-, εάν πρόκειται να χρησιμοποιήσω κρατικές επιδοτήσεις για να στηρίξω επενδύσεις, πήρα τη συνειδητή απόφαση να επενδύσω λιγότερο στον τουρισμό και περισσότερο στη μεταποίηση, επειδή αυτοί είναι οι τύποι θέσεων εργασίας που πιστεύουμε ότι χρειαζόμαστε και επειδή πιστεύω ότι ο τουρισμός τα πάει αρκετά καλά χωρίς να χρειάζεται το ύψος των κινήτρων που λάμβανε στο παρελθόν.

Αυτές, λοιπόν, είναι οι ρυθμιστικές αποφάσεις που πρέπει να λάβουμε, και στη συνέχεια να αναπτύξουμε συγκεκριμένους τομείς αριστείας όπου μπορούμε πραγματικά να ξεπεράσουμε ορισμένους από τους Ευρωπαίους εταίρους μας.

Το ψηφιακό κράτος είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα. Αν κοιτάξετε τον τομέα της υγείας, έχουμε κάνει τεράστιες βελτιώσεις τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Μπορείτε πλέον να κλείσετε ραντεβού με γιατρό μέσα από την εφαρμογή «MyHealth» οπουδήποτε στην Ελλάδα, και πιθανότατα θα έχετε ραντεβού μέσα σε μια εβδομάδα. Δεν είμαι σίγουρος ότι αυτό είναι δυνατό στο Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (NHS). Αυτό είναι λοιπόν ένα πολύ καλό παράδειγμα του πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τεχνολογία για να ενδυναμωθούν οι πολίτες, να αυξηθεί η αποδοτικότητα, να μειωθεί το κόστος και να γίνει ολόκληρο το σύστημα πιο διαφανές. Αυτοί είναι λοιπόν μερικοί από τους τομείς στους οποίους σαφώς θα εστίαζα.

Και, φυσικά, πρέπει να φροντίζουμε στη δημόσια παρουσία μας να είμαστε ταπεινοί και να συνεχίζουμε να ακούμε τους πολίτες και τις πραγματικές ανησυχίες τους. Είναι πολύ εύκολο, όταν οδεύεις προς τον όγδοο χρόνο της θητείας σου, ειδικά αν οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι θα κερδίσεις τις επόμενες εκλογές… Αυτός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Έχουμε, λοιπόν, μια εκλογική μάχη να δώσουμε. Γνωρίζουμε ότι έχουμε οδηγήσει τη χώρα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά γνωρίζουμε επίσης ότι υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει, και πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι πολλά από τα παράπονα που τροφοδοτούν τα λαϊκιστικά κόμματα στην Ευρώπη είναι πραγματικά παράπονα.

Αν οι πολίτες ανησυχούν για το διαθέσιμο εισόδημά τους, το κάνουν επειδή τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουμε δει ταχύρυθμη αύξηση των τιμών σε ολόκληρη την αγορά, η οποία επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο λόγω του πολέμου. Επομένως, πρέπει να γίνουν επιλογές. Και όταν σκεφτόμαστε το κράτος, υπάρχει ο δημόσιος τομέας, υπάρχει η κρατική γραφειοκρατία, αλλά το κράτος, τελικά, είναι άνθρωποι. Είναι οι πολιτικοί που λαμβάνουν αποφάσεις και κάνουν επιλογές.

Εάν διαθέτω δημοσιονομικό πλεόνασμα για να δαπανήσω, έλαβα τη συνειδητή απόφαση να στηρίξω τις οικογένειες με παιδιά. Θα μπορούσα να είχα κάνει κάτι άλλο, θα μπορούσα, για παράδειγμα, να μειώσω τον ΦΠΑ. Αυτές είναι, λοιπόν, οι δύσκολες αποφάσεις που παίρνεις και, τελικά, κρίνεσαι μόνο από το αν αυτές οι αποφάσεις αποδειχθούν επιτυχείς.

Αποκατάσταση ενός ελάχιστου επιπέδου εμπιστοσύνης στους πολιτικούς θεσμούς, κάτι που εν τέλει βασίζεται στη λογοδοσία: πιστεύω ακράδαντα στη λογοδοσία. Θα ήθελα πραγματικά οι πολίτες να εξετάσουν αυτά που τους είπαμε το 2023, να διαβάσουν κυριολεκτικά το μανιφέστο μας και να το τσεκάρουν σημείο προς σημείο. Πιστεύω ότι αν το κάνουν αυτό, θα διαπιστώσουν ότι έχουμε πράγματι υλοποιήσει τις περισσότερες από τις δεσμεύσεις μας.

Ο κόσμος δεν σε ψηφίζει ποτέ για όσα έχεις κάνει. Ίσως δώσουν σε κάποιο κτήριο το όνομά σου, προς τιμήν του έργου σου, αλλά δεν θα κερδίσεις εκλογές με βάση τα πεπραγμένα σου. Εάν, όμως, η διαδρομή σου χαρακτηρίζεται από συνέπεια, τότε οι πολίτες πιθανότατα θα σου δείξουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη αν τους πεις ότι θα κάνεις ακόμα περισσότερα τα επόμενα τέσσερα χρόνια.

Συνεπώς, καθώς προετοιμαζόμαστε -και επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω με αυτό- γι’ αυτό που ουσιαστικά θα είναι το τελευταίο αυτής της θητείας διακυβέρνησης, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι, τελικά, η πολιτική αφορά βασικά τις πολιτικές, αφορά τις επιλογές, αφορά την αντιμετώπιση πραγματικών προβλημάτων, αφορά τη βελτίωση των δημόσιων μεταφορών, που είναι ένα δημόσιο αγαθό. Θέλω να πω, εάν έχεις προσθέσει περισσότερα από 1.000 νέα λεωφορεία στην Αθήνα, αυτή είναι μια καλή δημόσια επένδυση, επειδή οι δημόσιες συγκοινωνίες είναι μια σημαντική δημόσια υπηρεσία.

Άρα, όλες αυτές οι ωραίες ιδεολογικές συζητήσεις είναι καλές και ενδιαφέρουσες, αλλά τελικά οι άνθρωποι έχουν προβλήματα, περιμένουν λύσεις και, στο τέλος, πιστεύω ότι είναι λογικοί. Καθονται με τις οικογένειές τους, συζητούν και λένε: «Εντάξει, έχουμε προσφέρει σταθερότητα και προβλεψιμότητα, αυτό είναι σημαντικό».

Έχουμε σχέδιο για το πώς θα οδηγήσουμε τη χώρα προς το 2030. Θεωρώ ότι είμαστε το μόνο κόμμα τώρα που μιλάει για την ατζέντα του 2030, και είμαι βέβαιος ότι έχουμε καλές πιθανότητες οι πολίτες να μας εμπιστευτούν ξανά.