Θα μπορούσε ένας κυνικός παρατηρητής να υποστηρίξει ότι η αλλαγή του πολιτικού σκηνικού στη Βόρεια Μακεδονία προσφέρει ένα πρώτης τάξεως άλλοθι σε όσους Ευρωπαίους είναι ακόμα διστακτικοί για τη διεύρυνση ώστε να σταματήσουν ή να επιβραδύνουν τη διαδικασία ένταξης. Η πραγματικότητα δεν είναι όμως τόσο απλή. Η ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας και γενικότερα των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ αποτελεί επιτακτικό γεωπολιτικό στόχο και για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αρκεί να αναλογισθεί κανείς ποια θα ήταν η κατάσταση στην περιοχή μας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αν η Βουλγαρία δεν είχε ενταχθεί στην ΕΕ. Το γαϊτανάκι των καθυστερήσεων δεν μπορεί να συνεχισθεί χωρίς σοβαρό κόστος για την Ευρωπαϊκή Ενωση και για την περιοχή μας. Επιβάλλεται η επιτάχυνση της ευρωπαϊκής πορείας ώστε να εδραιωθεί η σταθερότητα και να αποτραπούν οι όποιες ρωσικές φιλοδοξίες...

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ", και...

"ΤΑ ΝΕΑ"¨, 09/05/24

                                              "ΤΑ ΝΕΑ", 09/05/24


Διπλή νίκη των εθνικιστών στη Βόρεια Μακεδονία

Πρώτο το VMRO στις βουλευτικές κάλπες, ενώ η υποψήφιά
του Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα-Ντάφκοβα εξελέγη θριαμβευτικά
πρόεδρος της χώρας

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ

Οι διπλές εκλογές – βουλευτικές και δεύτερος γύρος των προεδρικών – που διεξήχθησαν χθες σε 3.360 τμήματα σε όλη την επικράτεια της Βόρειας Μακεδονίας ολοκλήρωσαν την ανατροπή του πολιτικού σκηνικού, δίνοντας στους εθνικιστές τον πρώτο λόγο για την πορεία που θα ακολουθήσει η χώρα τα επόμενα χρόνια. Ηταν κάτι, εξάλλου, που είχε διαφανεί καθαρά ήδη από την 24η Απριλίου όταν, στον πρώτο γύρο, η υποψήφια του VMRO-DPMNE για την προεδρία Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα είχε επικρατήσει με μεγάλη και πρακτικά μη αναστρέψιμη διαφορά του απερχόμενου προέδρου και στελέχους του σοσιαλδημοκρατικού SDSN Στέβο Πεντάροφσκι, συγκεντρώνοντας 41,2% έναντι 20,5%.

Η ετυμηγορία από τις δύο κάλπες υπήρξε αδιαμφισβήτητη. Στη μία, η Σιλιάνοφσκα επιβεβαίωσε τα προγνωστικά και αναδείχθηκε θριαμβεύτρια με ποσοστό το οποίο άγγιξε το 65%, με αποτέλεσμα να ετοιμάζεται να γίνει η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας, διαδεχόμενη τον Πεντάροφσκι (ο οποίος αναγνώρισε την ήττα του) σε μια θέση με ελάχιστες μεν εξουσίες, αλλά ισχυρό πολιτικό συμβολισμό.

Η άλλη, με καταμετρημένο τον μεγαλύτερο αριθμό των ψήφων, έφερνε πρώτο με μεγάλη διαφορά τον συνασπισμό του οποίου ηγείται το VMRO-DPMNE του Κρίστιαν Μίτσκοτσκι, που συγκέντρωνε ποσοστό άνω του 40% και φερόταν να διασφαλίζει περισσότερους από 50 αντιπροσώπους στη νέα 123μελή Βουλή (τα 3 μέλη της προέρχονται από τους πολίτες της χώρας που ζουν στο εξωτερικό). Από την πλευρά του, το υπό τους Σοσιαλιστές σχήμα γνώρισε μια οδυνηρή ήττα, καθώς έχασε μεγάλο μέρος των ψήφων και των εδρών του.

Η αλβανική μειονότητα

Οσο για τους δύο μεγαλύτερους πολιτικούς σχηματισμούς που εκφράζουν την πολυπληθή (περίπου το ένα τέταρτο των 1,85 εκατ. κατοίκων) αλβανική μειονότητα – το μέχρι χθες συγκυβερνών DUI και το αντιπολιτευόμενο VLEN/VREDI –, έχουν κάθε λόγο να είναι ικανοποιημένοι, καθώς αμφότεροι αύξησαν σημαντικά τα ποσοστά τους, ενισχύοντας τη θέση τους στο πολιτικό σκηνικό και τη διαπραγματευτική τους ικανότητα.

Αξίζει να υπενθυμίσουμε, προκειμένου να υπάρχει μέτρο σύγκρισης των αλλαγών που επέφερε η αναμέτρηση στους πολιτικούς συσχετισμούς, ότι στις βουλευτικές εκλογές του 2020 το VMRO-DPMNE είχε λάβει 34,6% και 44 έδρες, ενώ το SDSN του τότε πρωθυπουργού Ζόραν Ζάεφ 34,9% και 46 έδρες. Σε εκείνη την αναμέτρηση είχαν λάβει μέρος τρία κόμματα της αλβανικής μειονότητας, συγκεντρώνοντας συνολικά 28 έδρες, καθώς και το αριστερό Levica που πήρε 2 (και χθες έδειξε επίσης να ενισχύει την επιρροή του).

Οι επιλογές, λοιπόν, που έκαναν οι κάτοικοι της χώρας, οι οποίοι μάλιστα συμμετείχαν στη διαδικασία με αυξημένη μαζικότητα σε σύγκριση με τις αμέσως προηγούμενες εκλογές, ήταν ξεκάθαρες. Εδειξαν δε με αυτές να αδιαφορούν ουσιαστικά για την προειδοποίηση που είχε απευθύνει καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου και επανέλαβε και χθες ο επικεφαλής του SDSN Ντίμιταρ Κοβάτσεφσκι, η οποία συμπυκνώθηκε στο εξής δίλημμα: Η Βόρεια Μακεδονία «θα είναι μια χώρα η οποία θα ενταχθεί στην ΕΕ ως το 2030 (…) ή μια χώρα που θα επιστρέψει (…) στο παρελθόν;».

Υποσχέσεις χωρίς αποτέλεσμα

Η αιτία για τα παραπάνω δεν είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή: οι υποσχέσεις οι οποίες έχουν δοθεί και οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί μέχρι σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις με αρκετά μεγάλο (ηθικό) κόστος για τη χώρα και τους κατοίκους της, δεν έχουν φέρει μέχρι στιγμής ορατά αποτελέσματα. Κι αυτό είναι κάτι που χρεώθηκε πολιτικά, όπως ήταν φυσικό και αναμενόμενο, στο κυβερνών κόμμα και την ηγεσία του, που «τιμωρήθηκαν» σκληρά στις χθεσινές διπλές εκλογές.

Πλέον, η προσοχή όλων, τόσο των πολιτικών δυνάμεων στο εσωτερικό της Βόρειας Μακεδονίας όσο και των εταίρων της, στρέφεται στην επόμενη ημέρα. Αφενός, στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης, καθώς ο Μίτσκοτσκι πιθανότατα θα χρειαστεί εταίρους – με πρώτο υποψήφιο το VLEN/VREDI, που έχει αφήσει εδώ και καιρό να εννοηθεί ότι είναι έτοιμο να συνεργαστεί με τους εθνικιστές – για να φτάσει τον μαγικό αριθμό των 62 που απαιτείται για την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αφετέρου, στην πορεία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες, η οποία εξαρτάται ευθέως από τις σχέσεις της χώρας με τους γείτονές της – κυρίως Ελλάδα και Βουλγαρία – καθώς και την τήρηση των σχετικών συμφωνιών που έχει υπογράψει μαζί τους.

«Είναι υποχρέωσή τους η απαρέγκλιτη
τήρηση της Συμφωνίας των Πρεσπών»

Το μήνυμα της Αθήνας μπροστά στην αλλαγή
πολιτικού σκηνικού στα Σκόπια


ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΜΟΥΡΕΛΑΤΟΥ


Με αυξημένο ενδιαφέρον και ψυχραιμία παρακολουθεί η Αθήνα από χθες την αλλαγή του πολιτικού σκηνικού στα Σκόπια, όπως αυτή διαμορφώνεται μετά την επικράτηση του εθνικιστικού VMRO-DPMNE στις διπλές κάλπες της Βόρειας Μακεδονίας για την εκλογή προέδρου και νέας κυβέρνησης.

Αυτό που τόνιζαν ελληνικές διπλωματικές πηγές όλο το προηγούμενο διάστημα ήταν ότι πρόκειται για μια δημοκρατική διαδικασία σε μια γειτονική χώρα της οποίας το αποτέλεσμα θα γίνει σεβαστό όποιο και αν είναι, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι οι αρκετά υπονομευτικές θέσεις ως προς τη Συμφωνία των Πρεσπών που διατυπώθηκαν δημόσια κατά την προεκλογική περίοδο από τον ηγέτη του VMRO-DPMNE Χρίστιαν Μίτσκοσκι δεν έχουν περάσει απαρατήρητες και ότι σε καμία περίπτωση δεν ικανοποιούν την Αθήνα.

«Είναι υποχρέωση των Σκοπίων η απαρέγκλιτη τήρηση της Συμφωνίας των Πρεσπών» σημειώνουν διπλωματικοί κύκλοι από την Ελλάδα, επισημαίνοντας πως η Βόρεια Μακεδονία είναι αναμφισβήτητα μια σημαντική χώρα στην ευρύτερη περιοχή με την οποία θέλουμε να έχουμε καλή γειτονία και την οποία στηρίζουμε ως προς την ευρωπαϊκή της προοπτική.

Εμφατική επισήμανση

Από την Αθήνα αυτό που επισημαίνεται εμφατικά, ενόψει του νέου πολιτικού τοπίου και της ανησυχίας που υφίσταται για τυχόν κλυδωνισμούς στην τήρηση της Συμφωνίας των Πρεσπών, είναι πως πρόκειται για μια συμφωνία διεθνή με χαρακτήρα δεσμευτικό. Εξάλλου, όπως υπογραμμίζεται από την ελληνική διπλωματία, η ενταξιακή προοπτική της Βόρειας Μακεδονίας στην ΕΕ προϋποθέτει την τήρηση των συμπεφωνημένων. Οσο για την υπογραφή των τεχνικών μνημονίων και την κύρωσή τους από την ελληνική Βουλή, αυτό είναι κάτι που η Αθήνα τοποθετεί, όπως αφήνεται να εννοηθεί, σε δεύτερο χρόνο και σίγουρα αφού θα έχει καθίσει η σκόνη από το εκλογικό αποτέλεσμα στα Σκόπια, ούτως ώστε να έχουν φανεί κάποια πρώτα δείγματα γραφής από το νέο κυβερνητικό σχήμα.

Την ίδια ώρα, διπλωματικές πηγές από τα Σκόπια, που παρακολουθούν προσεκτικά τους νέους πολιτικούς συσχετισμούς και γνωρίζοντας καλά πώς λειτουργεί το κάθε κόμμα όταν βρίσκεται σε προεκλογική τροχιά, αποκλείουν το ενδεχόμενο οι εθνικιστικές κορόνες του VMRO-DPMNE να λάβουν σάρκα και οστά και να θέσουν σε κίνδυνο την τήρηση όσων έχουν συμπεριληφθεί στο κείμενο της συμφωνίας του 2018 μεταξύ Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας. «Οποιος και να κυβερνήσει τη χώρα, η Συμφωνία των Πρεσπών θα τηρηθεί μέχρι κεραίας» προεξοφλούν από τα Σκόπια, υπογραμμίζοντας πως δεν είναι καθόλου τυχαίο πως το κείμενο της Συμφωνίας των Πρεσπών δεν περιλαμβάνει ρήτρα που να αναφέρει ημερομηνία καταληκτική. «Αυτό σημαίνει πως η Συμφωνία των Πρεσπών υπεγράφη και ήρθε για να μείνει» σημειώνουν οι ίδιες διπλωματικές πηγές.

Οσον αφορά τις ρητορικές εξάρσεις που ακούστηκαν προεκλογικά, από τα Σκόπια περιγράφονται ως «πυροτεχνήματα προς άγραν ψήφων», που δεν αποκλείεται να ακουστούν και μετεκλογικά, χωρίς όμως, όπως τονίζουν, αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει έστω και μια πιθανότητα να μετατραπούν ποτέ σε κίνδυνο πραγματικό τόσο για τις σχέσεις των δύο χωρών όσο και για την τήρηση της Συμφωνίας.

                                             "ΤΑ ΝΕΑ", 09/05/24


Μετά τις κάλπες

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΥΡΚΟΥΛΑ


Δεν είναι σαφές αν το νέο πολιτικό σκηνικό που διαμορφώνεται στη γειτονική Βόρεια Μακεδονία μετά τις χθεσινές διπλές εκλογές, βουλευτικές και προεδρικές, θα προκαλέσει αλλαγές ή ακόμα και ανατροπές στις διεθνείς σχέσεις των Σκοπίων με τις γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανόμενης και της Ελλάδας και στην ευρωπαϊκή τους πορεία.

Πρόκειται οι νέοι ιθύνοντες να πολιτευθούν με τον τρόπο που είχαν εξαγγείλει προεκλογικά; Σε μια τέτοια περίπτωση οι σχέσεις με την Αθήνα και με τη Σόφια θα εισέλθουν σε περίοδο μεγάλων δυσχερειών. Η Βουλγαρία ετοιμάζεται για τη διενέργεια κοινοβουλευτικών εκλογών ταυτόχρονα με τις ευρωεκλογές στις 9 Ιουνίου, για 6η φορά τα τελευταία τρία χρόνια. Η παρατεταμένη πολιτική αστάθεια εντείνει τη νευρικότητα της Βουλγαρίας που προβάλλει τη συνταγματική αναγνώριση της βουλγαρικής μειονότητας ως απαράβατη προϋπόθεση, κάτι που οι νέοι ιθύνοντες των Σκοπίων δηλώνουν ότι δεν είναι διατεθειμένοι να πράξουν.

Αρκετοί παρατηρητές εμφανίζονται αισιόδοξοι ότι η επάνοδος του εθνικιστικού κόμματος VMRO στην εξουσία δεν θα σημάνει αναγκαστικά την επαναφορά της ακραίας αλυτρωτικής πολιτικής του φυγόδικου σήμερα πρώην πρωθυπουργού και πρώην αρχηγού του κόμματος Νίκολα Γκρούεφσκι. Ακόμα και οι ψηφοφόροι του VMRO συνεχίζουν να προσβλέπουν στην πλήρη ένταξη της χώρας τους στην Ευρωπαϊκή Ενωση παρά την απογοήτευση που αισθάνονται για τις μεγάλες καθυστερήσεις και για την αξιοποίηση της διαδικασίας από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία για να επιβάλουν στη χώρα τους επαχθείς, κατά την άποψή τους, όρους υπό την απειλή παρεμπόδισης των ενταξιακών διαδικασιών.

Πριν από 21 χρόνια το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στη Θεσσαλονίκη προσέφερε σε όλες τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων την προοπτική ένταξής τους στην ευρωπαϊκή οικογένεια και τον Δεκέμβριο του 2005 η ΕΕ αναγνώρισε τη Βόρεια Μακεδονία (τότε ΠΓΔΜ) ως υποψήφια προς ένταξη χώρα.

Εκτοτε η ενταξιακή πορεία έχει περάσει από σαράντα κύματα. Αλλοτε η κύρια ευθύνη των καθυστερήσεων επιρρίπτεται στην απροθυμία ή την αδυναμία των υποψήφιων χωρών να υλοποιήσουν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται από τις υποψήφιες χώρες.

Αλλοτε τα εμπόδια προέρχονται από το εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Υπάρχει ο φόβος της διαλυτικής επιρροής των νέων χωρών στο υπάρχον θεσμικό σύστημα με αύξηση της ανομοιογένειας μεταξύ των κρατών-μελών και της δυσχέρειας λήψης αποφάσεων. Πρώτα εμβάθυνση και μετά διεύρυνση υποστηρίζουν όσοι συμμερίζονται τους φόβους αυτούς.

Θα μπορούσε ένας κυνικός παρατηρητής να υποστηρίξει ότι η αλλαγή του πολιτικού σκηνικού στη Βόρεια Μακεδονία προσφέρει ένα πρώτης τάξεως άλλοθι σε όσους Ευρωπαίους είναι ακόμα διστακτικοί για τη διεύρυνση ώστε να σταματήσουν ή να επιβραδύνουν τη διαδικασία ένταξης.

Η πραγματικότητα δεν είναι όμως τόσο απλή. Η ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας και γενικότερα των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ αποτελεί επιτακτικό γεωπολιτικό στόχο και για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αρκεί να αναλογισθεί κανείς ποια θα ήταν η κατάσταση στην περιοχή μας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αν η Βουλγαρία δεν είχε ενταχθεί στην ΕΕ. Το γαϊτανάκι των καθυστερήσεων δεν μπορεί να συνεχισθεί χωρίς σοβαρό κόστος για την Ευρωπαϊκή Ενωση και για την περιοχή μας. Επιβάλλεται η επιτάχυνση της ευρωπαϊκής πορείας ώστε να εδραιωθεί η σταθερότητα και να αποτραπούν οι όποιες ρωσικές φιλοδοξίες.

Ειδικά για τη χώρα μας δεν πρέπει να υπάρχει κανένα δίλημμα και κανένας δισταγμός. Θα είμαστε οι μεγάλοι κερδισμένοι της ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ, κάτι που ορθώς αποτελεί στρατηγικό στόχο της εξωτερικής μας πολιτικής εδώ και δεκαετίες

-Ο Δημήτρης Κούρκουλας είναι ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ. Διετέλεσε υφυπουργός Εξωτερικών και πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον Λίβανο, τη Βουλγαρία και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη.

....από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 09/05/24

                                        "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 09/05/24

Τι τρέφει τον εθνικισμό στη Βόρεια Μακεδονία

Του ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΚΑΡΑΤΡΑΝΤΟΥ* 


Οι διπλές εκλογές στη Βόρεια Μακεδονία ανέδειξαν ένα νέο πολιτικό σκηνικό. Πέρα από την προσπάθεια ερμηνείας του αποτελέσματος των εκλογών, που αναδεικνύει και αρκετά γενικά χαρακτηριστικά της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων, είναι σημαντικό να αναζητηθούν και οι πιθανές επιπτώσεις σε περιφερειακό επίπεδο.

Μπορούμε να κατηγοριοποιήσουμε τις αιτίες του εκλογικού αποτελέσματος σε δύο άξονες. Ο πρώτος αφορά την οικονομία και τα δομικά προβλήματα για τη λειτουργία του κράτους, την αποτελεσματικότητα δηλαδή, αλλά και τη διαφθορά. Η Βόρεια Μακεδονία είναι μια χώρα με σημαντικά προβλήματα ανάπτυξης και ελλείμματος. Μια κατάσταση όμως που συναντάμε και σε άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, η οποία γίνεται δυσκολότερη και λόγω της διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος στις θεσμικές δομές και στις νόμιμες οικονομίες των χωρών. Ο δεύτερος άξονας είναι η λεγόμενη ενταξιακή κόπωση. Η μη ουσιαστική πρόοδος της ενταξιακής πορείας της Βόρειας Μακεδονίας στην Ε.Ε. Η μακρόχρονη διαδικασία, η οποία ωστόσο δεν αποτελεί μια εκδικητική στάση της Ε.Ε., αλλά αποτέλεσμα των δομικών προβλημάτων και αδυναμιών της Βόρειας Μακεδονίας. Το σύνδρομο της ενταξιακής κόπωσης χαρακτηρίζει συνολικά τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.

Στις εκλογές στη γειτονική χώρα είδαμε λοιπόν το αποτέλεσμα αυτών των δύο αξόνων. Την επιστροφή των εθνικιστικών δυνάμεων στην κυβέρνηση. Αυτή είναι η μία όψη του νομίσματος των προβλημάτων. Η δεύτερη είναι η ευαλωτότητα στη διείσδυση τρίτων παραγόντων και η προσπάθειά τους να ασκήσουν επιρροή στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις αποτελούν οι υβριδικές παρεμβάσεις της Ρωσίας και της Κίνας και οι σχέσεις εξάρτησης και ελέγχου που δημιουργούν με πολιτικές δυνάμεις αλλά και κρατικές δομές σε διάφορες χώρες. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχει κατά καιρούς αναπτύξει και η Ρωσία, αλλά και χώρες της Μέσης Ανατολής, με έμφαση στον θρησκευτικό άξονα επιρροής.

Η επιστροφή των εθνικιστών στη διακυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας αποτελεί σημαντική πρόκληση τόσο για την περιφερειακή σταθερότητα όσο και για την ενταξιακή προοπτική της χώρας. Οι εθνικιστικές ηγεσίες έχουν εκφράσει μια απορριπτική στάση προς τη συμφωνία των Πρεσπών και των προβλέψεών της. Ωστόσο, δεν είναι εύκολο να προχωρήσουν σε καταγγελία της συμφωνίας, καθώς αυτό θα είχε σημαντικές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Η εθνικιστική όμως προσέγγιση δεν αφορά μόνο τη συμφωνία ως πλαίσιο, αλλά γενικότερα την ονομασία της χώρας, καθώς οι ηγέτες του VMRO χρησιμοποιούν την ονομασία Μακεδονία.

Σε αυτό λοιπόν το πλαίσιο, η επικράτηση των εθνικιστών θα φέρει αυτό που είναι σχεδόν νομοτελειακά το παρεπόμενο των εθνικιστικών επιλογών. Την περιχαράκωση της Βόρειας Μακεδονίας και τη μερική απομάκρυνσή της από την ευρωπαϊκή προοπτική. Επιπροσθέτως, η προοπτική της χρήσης του ονόματος Μακεδονία, που θα συνιστά καταστρατήγηση της συμφωνίας των Πρεσπών, θα φέρει σίγουρα διπλωματικές εντάσεις με την Ελλάδα. Τέλος, η ευαλωτότητα της Βόρειας Μακεδονίας σε ξένη επιρροή θα ενισχυθεί, ιδιαίτερα έναντι της Ρωσίας, η οποία είχε άλλωστε προσπαθήσει να αποτρέψει και την ολοκλήρωση της συμφωνίας των Πρεσπών.

Ο εθνικισμός, όχι μόνο στην περίπτωση της Βόρειας Μακεδονίας, αλλά και γενικότερα για την περιοχή, είναι ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τα Δυτικά Βαλκάνια.

* Δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, κύριος ερευνητής ΕΛΙΑΜΕΠ.