Οι μεταβολές στον κομματικό χάρτη της Ελλάδος στη διάρκεια του χρόνου που κλείνει, έχουν δώσει αφορμή για ποικίλες εικασίες για τη δυνατότητα μελλοντικών συμπράξεων, καθώς το ενδεχόμενο σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης σε επόμενες εκλογές διαφαίνεται από ισχνό έως πρακτικά ανύπαρκτο. Κι αυτό διότι όλοι οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι του λαού κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους, εντός και εκτός Κοινοβουλίου, για να διατηρούν σχέσεις ακοινωνησίας με όλους τους άλλους. Ισως λοιπόν ο στόχος της νέας χρονιάς για τους πολιτικούς μας θα πρέπει να είναι να μάθουν να «κουβεντιάζουν ήσυχα, όμορφα κι απλά», κατά τον ποιητή. Να έχουν κατά νουν (τουλάχιστον οι πιο σοβαροί εξ αυτών) ότι κάποια μέρα μπορεί να χρειασθεί να συνεργασθούν, και επομένως να περιορίσουν τις οξύτατες αντιπαραθέσεις και την καθημερινή αμοιβαία απαξίωση σε υψηλούς τόνους. Αλλο είναι η ουσιαστική κριτική με σκοπό τη βελτίωση και άλλο η συνεχής λογομαχία που αποβλέπει στη λεκτική εξόντωση του άλλου. Σε κάθε περίπτωση, το ζητούμενο είναι η σωστή και ασφαλής διακυβέρνηση της χώρας και όχι η διακομματική πυγμαχία. Από αυτήν έχουμε χορτάσει. ...

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

Ο δάσκαλος που μας άνοιξε παράθυρο στον κόσμο μαθαίνοντάς μας Γεωγραφία στην ύπαιθρο

Κύριε διευθυντά

Θα ήθελα να μνημονεύσω τον αλησμόνητο δάσκαλό μου Φώτιο Ευστάθιου Καμπισιούλη (1917-1998), ο οποίος γεννήθηκε το 1917 στο Σταυροδρόμι Γορτυνίας. Σε ηλικία πέντε ετών έμεινε ορφανός από πατέρα, ο οποίος σκοτώθηκε στον πόλεμο, το 1922, στο Εσκή-σεχίρ.

Τελείωσε τη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία στην Αθήνα, υπηρέτησε ως πρωτοδιόριστος δάσκαλος από το 1939 στα χωριά της Πιερίας, Βροντού και Καστανιά, για μερικά χρόνια και από το 1949 μέχρι το 1975 στο χωριό του.

Πριν από 70 χρόνια το φθινόπωρο, Οκτώβρη ή Νοέμβρη, όταν ο καιρός το επέτρεπε, ο αείμνηστος δάσκαλός μας μάς πήγαινε στο ρέμα της Πετρινιάς, κοντά στο χωριό, για να μας κάνει το μάθημα της Γεωγραφίας. Παιδιά που δεν είχαμε βγει έξω από τα όρια του ορεινού χωριού μας, που δεν είχαμε δει θάλασσα, που δεν μπορούσαμε να αντιληφθούμε τι είναι λιμάνι, όρμος, χερσόνησος, ακρωτήρι, ισθμός, πορθμός, διώρυγα, κ.λπ. Το ρέμα της Πετρινιάς είχε άφθονη σκουροκόκκινη κρυσταλλική άμμο και συνεχόμενη μικρή ροή νερού, από τις φθινοπωρινές βροχές. Εκεί με την καθοδήγηση του δασκάλου μας σχηματίζαμε με την άμμο και το νερό, με «προσομοίωση», λιμάνια, όρμους, ισθμούς, πορθμούς κ.λπ. και καταλαβαίναμε καλύτερα αυτά που βλέπαμε στους χάρτες και όσα έγραφε το βιβλίο της Γεωγραφίας.

Είχε και μια μικρή γεύση εκδρομής ο τρόπος αυτός διδασκαλίας. Το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό, αφού όλοι οι μαθητές κατανοούσαν και αφομοίωναν το αντικείμενο του μαθήματος! Και αυτό είναι ένα μόνο δείγμα από τις εμπνευσμένες μεθόδους διδασκαλίας του αξέχαστου δασκάλου μας. Ο χώρος και ο χρόνος δεν αφήνουν περιθώρια για άλλες αναφορές.

Τέτοιοι δάσκαλοι ασφαλώς υπήρχαν και πολλοί άλλοι στην πατρίδα μας.

Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι οι δάσκαλοι μόρφωσαν, διαπαιδαγώγησαν και διέπλασαν όλες τις γενιές μετά την απελευθέρωση από τον Τούρκο δυνάστη, παίρνοντας τη σκυτάλη, από το Κρυφό Σχολειό. Δυστυχώς όμως ποτέ δεν αναγνωρίστηκε το γιγάντιο έργο τους, από την Πολιτεία και συνολικά από τον λαό μας. Διαμορφώθηκε η αντίληψη ότι το έργο τους είναι εύκολο, απλό, «απλοϊκό». Η κατάταξή τους στην κλίμακα της διανόησης, της κοινωνικής αναγνώρισης και καταξίωσης και της δίκαιης οικονομικής στήριξης δεν έγινε όπως τους άξιζε.

Η πρωτοφανής αναταραχή που παρατηρείται σήμερα, ακόμη και στα Δημοτικά Σχολεία, με τάσεις εξάπλωσης και αύξησης της έντασης και των κρουσμάτων βίας, έχει πανικοβάλει όλους τους παράγοντες της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τους γονείς και τους ίδιους τους δασκάλους!

Το κακό δεν ξέρει κανείς εάν, πότε και πώς θα πάρει τέλος. Φαίνεται ότι θα απαιτηθεί χρόνος. Ο ρόλος του δασκάλου είναι καθοριστικός. Ο δάσκαλος πρέπει από όλους και με όλα τα ηθικά, οικονομικά και ψυχολογικά μέσα να στηριχτεί για να αρχίσει η ανάστροφη πορεία.

Επιτέλους τώρα. Χωρίς καθυστέρηση. Οι καιροί ου μενετοί.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ


Ξεναγός στα πληγωμένα σπίτια της Αθήνας

Κύριε διευθυντά

Πάνε τώρα τουλάχιστον δέκα χρόνια, μπορεί και είκοσι, που ο Νίκος Βατόπουλος παρουσιάζει κάθε βδομάδα ένα αν όχι περισσότερα μικρά εγκαταλελειμμένα σπίτια σε κάποιους συνοικιακούς δρόμους της Αθήνας.

Λαϊκά, νεοκλασικά, εκλεκτικιστικά, κτίρια του Μεσοπολέμου και του μοντέρνου κινήματος. Τα περισσότερα είναι έργα αγνώστων αρχιτεκτόνων, κάποιων, λιγότερων, γνωρίζουμε και τους δημιουργούς.

Με έναν πρόχειρο υπολογισμό, τέσσερις Κυριακές επί 12 μήνες, πρέπει να φτάνουν τα 50 τουλάχιστον κάθε χρόνο. Επί 10 χρόνια, ή επί 20, συγκεντρώνεται ένας πολύ μεγάλος αριθμός.

Μήπως ήρθε η ώρα να συντάξουμε έναν κατάλογό τους και να ψάξουμε να δούμε τι απέγιναν στα χρόνια που πέρασαν;

Ξεφυλλίζοντας το λεύκωμα του Σκοπελίτη για τα νεοκλασικά της Αθήνας συνειδητοποίησα πόσα από αυτά δεν υπάρχουν πια και πόσο έχουν γίνει αγνώριστα. Ξανακοίταγα τη σειρά των σπιτιών της οδού Πειραιώς (34;). Στέκουν ακόμα στη θέση τους λεηλατημένα βάρβαρα, χωρίς τα μαντεμένια κιγκλιδώματα των εξωστών, χωρίς πλαίσια και εξώφυλλα στα παράθυρα.

Πώς να είναι σήμερα άραγε τα σπιτάκια του Βατόπουλου; Μια νέα περιπλάνηση στους ίδιους δρόμους ίσως δώσει μια απάντηση.

Υπάρχουν άραγε ομάδες από νεαρούς φίλους, Αθηναίους, που να θέλουν να την κάνουν με οδηγό τον Νίκο Βατόπουλο; Θα ήταν σίγουρα χρήσιμο για την πόλη και ίσως ένας βοηθός για την Πολιτεία. Διαφορετικά δεν μένει παρά ένα μνημόσυνο και ένα «Υπέρ Αναπαύσεως» για την Αθήνα που χάνεται.

ΜΑΡΩ ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΗ


Η διακομματική πυγμαχία βλάπτει σοβαρά τη χώρα

Κύριε διευθυντά

Οι μεταβολές στον κομματικό χάρτη της Ελλάδος στη διάρκεια του χρόνου που κλείνει, έχουν δώσει αφορμή για ποικίλες εικασίες για τη δυνατότητα μελλοντικών συμπράξεων, καθώς το ενδεχόμενο σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης σε επόμενες εκλογές διαφαίνεται από ισχνό έως πρακτικά ανύπαρκτο. Κι αυτό διότι όλοι οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι του λαού κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους, εντός και εκτός Κοινοβουλίου, για να διατηρούν σχέσεις ακοινωνησίας με όλους τους άλλους.

Ισως λοιπόν ο στόχος της νέας χρονιάς για τους πολιτικούς μας θα πρέπει να είναι να μάθουν να «κουβεντιάζουν ήσυχα, όμορφα κι απλά», κατά τον ποιητή. Να έχουν κατά νουν (τουλάχιστον οι πιο σοβαροί εξ αυτών) ότι κάποια μέρα μπορεί να χρειασθεί να συνεργασθούν, και επομένως να περιορίσουν τις οξύτατες αντιπαραθέσεις και την καθημερινή αμοιβαία απαξίωση σε υψηλούς τόνους. Αλλο είναι η ουσιαστική κριτική με σκοπό τη βελτίωση και άλλο η συνεχής λογομαχία που αποβλέπει στη λεκτική εξόντωση του άλλου. Σε κάθε περίπτωση, το ζητούμενο είναι η σωστή και ασφαλής διακυβέρνηση της χώρας και όχι η διακομματική πυγμαχία. Από αυτήν έχουμε χορτάσει. 

ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ
Ιατρός Θεσσαλονίκη


Χρήστος Μαλεβίτσης, «φωτιστής» ανθρώπων

Κύριε διευθυντά

Μέσα από το κατά Παρασκευήν δίστηλο «Ανθρωποι και Ιδέες» στην αγαπητή «Καθημερινή» τη δεκαετία ’87-’97, ο φιλόσοφος - δοκιμιογράφος Χρήστος Μαλεβίτσης (1927-1997) διαμόρφωσε υπαρξιακά συνειδήσεις· στρέφοντας το ενδιαφέρον αναγνωστών του προς «την μέριμνα περί του εσχάτου νοήματος», προς την αρχαιοελληνική Αλήθεια, δεδομένου και του ότι τη φιλοσοφική οπτική του την χαρακτήριζε ευρύτητα πνεύματος! Αναφορά δε στο έργο του έχει γίνει κατά καιρούς μέσω επιστολών προς τη στήλη Γράμματα Αναγνωστών της εφημερίδας.

Χαρακτηριστικό, για τον Ποιητή της Εφημερίας, το πιο κάτω σταχυολογημένο απόσπασμα από σχετική αναφορά του Δ. Θ. Γκότση στο βιβλίο «Καταθέσεις για τον Χρήστο Μαλεβίτση, τον φωτιστή του ανθρώπου», που εκδόθηκε μετά την εκδημία του (1.3.97). «Οταν πρόκειται να μιλήσεις για τον λόγο του Χρήστου Μαλεβίτση, ο δικός σου λόγος σωπαίνει. Γιατί ο λόγος εκείνου είναι λόγος τελικός. Επειδή και ενδελεχής και ακροτελεύτιος. Ομως ακριβώς για τούτο και ατελείωτος δηλαδή χωρίς πέρατα. (...) Σωπαίνει, γιατί δεν μπορεί να εκπτυχθεί βέβαια πέραν του χείλους της αβύσσου, μήτε και να σταθεί και ηχήσει εντός του κενού του αιωνίου»!

Από τον Δήμο Φιλοθέηςψυχικού προς τιμήν του η ονοματοδοσία «Λύκειο Χρήστος Μαλεβίτσης». Επίσης, στις αρχές Νοεμβρίου φέτος με πρωτοβουλία του υιού του Κωνσταντίνου, μέλους του «Συνδέσμου Φίλων Χ.Μ.», το Δημοτικό Συμβούλιο ομόφωνα, παμψηφεί αποφάσισε να δοθεί το όνομα του φιλοσόφου σε οδό της Φιλοθέης, πλησίον της εκεί προτομής του όπου και το ως άνω Λύκειο. 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Σ. ΤΑΜΠΑΟΓΛΟΥ
Υμηττός


- «Ψηλά τα χέρια»! - «Οχι, δεν τα σκώνου»!

Κύριε διευθυντά

Κάπου διάβασα τη φράση: «Αν και γιγάντια η επώνυμη επίσημη ιστοριογραφία, νάνος μπροστά στην ανώνυμη». Σαφής η αναφορά στη Μικροϊστορία. Της οποίας σπουδαίο μέρος αποτελούν οι αφηγήσεις απλών ανθρώπων, για συμβάντα της εποχής τους, που από στόμα σε στόμα έφτασαν στις μέρες μας. Ακόμα καλύτερα, όταν πρόκειται για σύγχρονες αφηγήσεις-μαρτυρίες, όπως αυτή τού περίπου εκατονταετούς κοντοχωριανού μου, ενός από τους τελευταίους επιζώντες μιας από τις δραματικότερες περιόδους της νεότερης ιστορίας μας. Οπου, η γλυκόπικρη καταληκτική ιλαρότητα της ιστοριούλας του δεν καταφέρνει να άρει την τραυματική βαρυθυμία από το, έμφορτο εμφυλίου μένους, μικροϊστορικό συμβάν της διήγησής του. Με τα δικά του λόγια:

«Ημασταν μια πολυμελής οικογένεια που την περίοδο της κατοχής βρέθηκε ενταγμένη στις οργανώσεις του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. Εγώ, λόγω ηλικίας, εντάχθηκα στα “Αετόπουλα”, όπου μέσα από τη διαφώτιση των καθοδηγητών σφυρηλατούνταν η αγωνιστική αντίσταση κατά των Γερμανοϊταλών κατακτητών. Το δυστύχημα ήταν ότι, στην πορεία, τα πράγματα οδηγήθηκαν και σε αγώνα αλληλοεξόντωσης των ελληνικών αντιστασιακών οργανώσεων, οι οποίες εν τω μεταξύ είχαν δημιουργηθεί. Η αρχή αυτής της νέας κατάστασης εμένα με βρήκε, σε ηλικία 16 ετών, αναβαθμισμένο “στέλεχος” με σοβαρές υποχρεώσεις και καθήκοντα, στο Κέντρο Πληροφοριών της οργάνωσης.

Στη συνέχεια, και κατά την κορύφωσή της, συμμετείχα, ως κανονικός πολεμιστής αντάρτης, σε αρκετές μάχες εναντίον του Στρατού και της Χωροφυλακής.

Σε κάποια από αυτές τις συγκρούσεις, με καταφανείς τις άνισες εις βάρος μας δυσκολίες, βρεθήκαμε στην περιοχή των Γρεβενών, κυκλωμένοι από τον Στρατό. Οπως ήταν επόμενο, μας ζητήθηκε να παραδοθούμε και ένας ένας να παραδώσουμε τα όπλα μας, σηκώνοντας τα χέρια μας ψηλά.

Οταν ήρθε η σειρά μου, εγώ δεν σήκωνα τα χέρια, αρνούμενος να το κάνω. Ο επικεφαλής αξιωματικός με διέταξε επαναληπτικά: “Ψηλά τα χέρια”! Του απαντάω και εγώ επαναληπτικά: “Οχι, δεν τα σκώνου, δεν τα σκώνου. Δε παραδίνουμι”. Τότε αμολάει μια μικρή ριπή με το αυτόματό του στα πόδια μου. Εκεί κάτι έγινε... Χωρίς εγώ να έχω καταλάβει τίποτα, μου λέει καγχάζοντας, “Τι είναι αυτά ρε παλληκαρά της φακής;”, και μου δείχνει χαμηλά, το παντελόνι μου. Κοιτάω και βλέπω το αριστερό παντελονοπόδαρο και τα άρβυλά μου μουσκεμένα! Τα είχα κάνει απάνω μου. Υστερα απ’ αυτό και με συνοδεία τα θορυβώδη χάχανα του εχθρικού αποσπάσματος, ταπεινωμένος και με σκυμμένο το κεφάλι ακολούθησα τη φάλαγγα των επίσης καταρρακωμένων συντρόφων μου.

Στη συνέχεια ακολούθησε ο δρόμος της αιχμαλωσίας και του στρατοδικείου. Οπου οι κατηγορίες (με “μαρτυρίες” και κάποιων συγχωριανών μου) ότι ήμουν καπετάνιος και ότι είχα κάνει εγκλήματα κατέπεσαν, λόγω του νεαρού της ηλικίας μου.

Σήμερα διάγω τη δέκατη δεκαετία της ζωής μου, ζω στο χωριό μου με τη γυναίκα μου και απολαμβάνω τη χαρά της ζωής με τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου».

ΥΓ.: Η αφήγηση κατεγράφη το φετινό καλοκαίρι στο χωριό, με τη βοήθεια του φίλου, τοπικού ερευνητή και ιστορικού μελετητή Βασίλη Σταμοκώστα, τον οποίο ευχαριστώ και με αυτή την ευκαιρία. 

ΓΙΩΡΓΟΣ  Ι. ΚΩΣΤΟΥΛΑΣ Βούλα