Άλλη μία ενδιαφέρουσα ξενάγηση, από τη Χαρά Τζαναβάρα
 |
| "Εφ.Συν/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 20-21/04/19 |
Η "Ελεύθερη Σχολή"
Το πέμπτο αρχαιότερο πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας πήρε το όνομά του από τον Αλέξανδρο Πάντο, ο οποίος άφησε ολόκληρη την περιουσία του για να δημιουργηθεί η πρώτη σχολή πολιτικών επιστημών, αλλά... ηθικός αυτουργός του εγχειρήματος είναι ο Κύπριος Γεώργιος Φραγκούδης και πολιτικός υποστηρικτής του ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Το κτιριακό συγκρότημα, παρά τις μεταγενέστερες επεκτάσεις του, διατηρεί τον κατάφυτο κήπο που λειτουργεί ως δικλίδα ασφαλείας με τα γειτονικά πολυώροφα κτίρια και τη λεωφόρο Συγγρού. Στις πρόσφατες φοιτητικές εκλογές, ήρθε στο προσκήνιο καθώς, για πρώτη φορά στο συγκεκριμένο ίδρυμα, η ψηφοφορία αναβλήθηκε λόγω της εισβολής κουκουλοφόρων.
Ως το 1898 η λεωφόρος Συγγρού ήταν ένας... χωματόδρομος που ένωνε την πρωτεύουσα με το αρχαίο λιμάνι στο Φάληρο.
Η διάνοιξη και διαμόρφωση του σημερινού μεγαλύτερου αστικού δρόμου στο Λεκανοπέδιο αποφασίστηκε από τον πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη και σχεδιάστηκε από τον μηχανικό του στρατού Ιωάννη Γενίσαρλη (1824-1886), ο οποίος είχε εκπονήσει το ρυμοτομικό σχέδιο της Αθήνας με τις βασικότερες οδικές αρτηρίες, μεταξύ των οποίων η λεωφόρος Αλεξάνδρας.
Τα έργα όμως ξεκίνησαν με καθυστέρηση λόγω των μονίμως ελλειμματικών ταμείων του κράτους και τα κονδύλια εξασφαλίστηκαν από δωρεά της Ιφιγένειας, χήρας του Ανδρέα Συγγρού, η οποία έθεσε τον όρο η έως τότε οδός Φαλήρου να πάρει το όνομα του συζύγου της.
Η ολοκλήρωση των έργων στα τέλη του 1904 είχε αποκτήσει συμβολικό ρόλο, καθώς η νέα λεωφόρος συνδέθηκε με την έξοδο από την οικονομική κρίση.
Σηματοδότησε όμως και την οικιστική ανάπτυξη της γύρω περιοχής, η οποία ώς τότε παρέμενε αραιοδομημένη.
Αποτελεί το ανατολικό όριο του Δήμου Καλλιθέας, ο οποίος άρχισε να διαμορφώνεται στα τέλη του 19ου αιώνα με πυρήνα έναν οικοδομικό παραθεριστικό συνεταιρισμό. Δείγματα των πέτρινων εξοχικών εξακολουθούν να υπάρχουν σε διάφορα σημεία της πόλης.
Στη δημιουργία του, όπως αναφέρεται στην ειδική έκδοση του δήμου για την ιστορία της Καλλιθέας, είχαν πρωτοστατήσει ο έμπορος Λάσκαρις Λασκαρίδης, ο πανεπιστημιακός Γεώργιος Κρέμος και ο νομικός Γεώργιος Φιλάρετος.
Ως το 1925 ήταν ένας οικισμός που ανήκε στον Δήμο Αθηναίων και χρειάστηκε να περάσουν άλλα οκτώ χρόνια για να αποσπαστεί και να αποκτήσει τη δική του διοικητική οντότητα.
Από το 1924 ο Γεώργιος Φραγκούδης (1869-1939), γόνος ιστορικής οικογένειας από τη Λεμεσό της Κύπρου, είχε εντοπίσει την απουσία σχολής για τις πολιτικές επιστήμες.
Με σπουδές στη Νομική Σχολή της Αθήνας και στο Παρίσι, είχε ασπαστεί τις μεταρρυθμιστικές ιδέες και έβαλε στόχο ζωής να δημιουργήσει μια «Ελεύθερη Σχολή» κατά τα πρότυπα αυτής που λειτουργούσε στη γαλλική πρωτεύουσα και είχε καθοριστικό ρόλο στη διοικητική μεταρρύθμιση του κράτους.
Κορυφαίο στέλεχος του κόμματος των Φιλελευθέρων, ίδρυσε την «Εκπαιδευτική Αναγέννηση» που προωθούσε τις μεταρρυθμίσεις στην ανώτατη εκπαίδευση και αποτέλεσε τη «μαγιά» για τη νέα σχολή.
Η δωρεά Πάντου
Για τη συγκέντρωση των κονδυλίων που ήταν απαραίτητα για τη νέα σχολή ταξίδεψε στο εξωτερικό για να εξασφαλίσει τη στήριξη των ομογενών.
Η λύση που αναζητούσε βρέθηκε στο πρόσωπο του Αλέξανδρου Πάντου (1887-1930), με τον οποίο μοιράζονταν το κοινό όραμα για τη μόρφωση της «ιθυνούσης τάξεως».
Γεννημένος στη Ζαγορά του Πηλίου, καταγόταν από εύπορη οικογένεια και είχε ακολουθήσει ανάλογη διαδρομή με τον Γ. Φραγκούδη, με σπουδές στην Αθήνα και στο Παρίσι.
Ο Αλ. Πάντος άφησε ολόκληρη την περιουσία του για να κατασκευαστεί το κτίριο της σχολής, που πήρε το όνομα του χρηματοδότη και όχι του οραματιστή της.
Ο ευεργέτης πρόλαβε τη θεμελίωσή του, που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 1927 από τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, αλλά «έφυγε» λίγους μήνες πριν από τα εγκαίνια του κτιρίου που έγιναν από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Νοέμβριο του 1930.
Ηταν η πρώτη σχολή πολιτικών επιστημών στην Ελλάδα και το πέμπτο, κατά σειρά αρχαιότητας, πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας.
Ηταν επιλογή του Γ. Φραγκούδη η νέα σχολή να χτιστεί εκτός κέντρου και η Καλλιθέα, που τότε είχε υποδεχθεί τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, ήταν μια πολύ καλή λύση.
Είναι άγνωστος ο μηχανικός που σχεδίασε το αρχικό κτίριο, με την επιβλητική είσοδο προς την πλευρά της λεωφόρου, στην οποία κυριαρχούν τα μαρμάρινα στοιχεία της νεοκλασικής σχολής.
Είχε την πρόνοια να δημιουργήσει μια «ασπίδα» προς τη μεριά της Συγγρού, διαμορφώνοντας έναν ωραίο κήπο, με ψηλά δέντρα, άφθονο πράσινο και καθιστικά, που διατηρούνται ώς σήμερα και είναι αγαπημένο στέκι των φοιτητών.
Στη δεκαετία του 1970 έγινε η πρώτη προσθήκη στο Πάντειο, σε σχέδια του Ρέννου Κουτσούρη (1901-1997), που περιλαμβάνεται στους σημαντικότερους αρχιτέκτονες της γενιάς του.
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και σπούδασε στο Πολυτεχνείο της Δρέσδης, όπου συντάχθηκε με τις πρωτοποριακές για την εποχή αρχές του Μπάουχαους.
Στη δεκαετία του 1990 έγινε η προσθήκη του εντυπωσιακού γυάλινου κτιρίου, που είναι η σύγχρονη εκδοχή των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και επέτρεψε την καλύτερη ανάπτυξη των χώρων σπουδών.
Το ιστορικό κτίριο, που ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα με έντονο κεραμιδί χρώμα των εξωτερικών τοίχων, είναι πλέον η έδρα της πρυτανείας και της βιβλιοθήκης, που διαθέτει πάνω από 70.000 βιβλία και άρτια οργάνωση.
1. Το πρώτο πολιτικό debate
Στο αμφιθέατρο του Παντείου Πανεπιστημίου έγινε στις 12 Μαρτίου 1990 το πρώτο πολιτικό debate στη χώρα μας, που στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις μεταφέρθηκε στα τηλεοπτικά πλατό.
Εφερε στο ίδιο τραπέζι δύο αιώνιους αντιπάλους, τον Ανδρέα Παπανδρέου και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, από τους οποίους ο τελευταίος κέρδισε τις εκλογές που ακολούθησαν.
Τον τότε νεοσύστατο Συνασπισμό είχε εκπροσωπήσει ο ιστορικός ηγέτης του ΚΚΕ, Χαρίλαος Φλωράκης. Συντονιστής ήταν ο σπουδαίος δημοσιογράφος και πολιτικός Γιάννης Καψής.
2. Τα σκάνδαλα
Τα έργα της τελευταίας προσθήκης στο κτιριακό συγκρότημα της λεωφόρου Συγγρού, που ολοκληρώθηκαν στη δεκαετία του 1990, συνοδεύτηκαν από αποκαλύψεις για πρωτοφανείς ατασθαλίες για τις οποίες καταδικάστηκαν μέλη της πρυτανείας και υπηρεσιακά στελέχη, με ποινές φυλάκισης που αθροιστικά ξεπέρασαν τα 150 χρόνια!
3. Ο καθηγητής
Το πιο γνωστό αμφιθέατρο είναι αφιερωμένο στον εμβληματικό καθηγητή Σάκη Καράγιωργα (1930-1985), ιδρυτικό μέλος των ομίλων Παπαναστασίου και της «Δημοκρατικής Αμυνας», ο οποίος είχε καταδικαστεί σε ισόβια για την αντιδικτατορική του δράση.
Στο συγκεκριμένο αμφιθέατρο ακούστηκε την ίδια εποχή και για πρώτη φορά το συμβολικό σύνθημα «τα πτυχία copies κτώνται».
4. Ο κήπος
Στον καταπράσινο κήπο του Παντείου, που είναι μοναδικός για πανεπιστημιακή σχολή στη χώρα μας, βρίσκεται ο τάφος του ευεργέτη Αλέξανδρου Πάντου.
Το όνομά του φέρει και ο δρόμος στην πίσω πλευρά του πανεπιστημιακού συγκροτήματος, ο οποίος σε αυτό το τμήμα του έχει διαμορφωθεί σε πεζόδρομο και έχει αναδειχθεί στο πιο ζωντανό στέκι της περιοχής.
Είναι παράλληλος προς τη Συγγρού και διασταυρώνεται με τον κάθετο δρόμο στον οποίο έχει δοθεί το όνομα του Γεωργίου Φραγκούδη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου