To κύριο θέμα, από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"
![]() |
| "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 20-21/04/19 |
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΔΗΜΟΥ
Δεν είναι μόνο το ονοματεπώνυμο, η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (και σπιτιού), η οικογενειακή κατάσταση ή οι καταναλωτικές συνήθειες. Το «πετρέλαιο της ψηφιακής εποχής», όπως έχει χαρακτηρίσει τα προσωπικά δεδομένα ο «Economist» σε δημοσίευμά του, αποδεικνύεται πως είναι και τα... κιλά σωματικού βάρους, τα τετραγωνικά του εξοχικού σπιτιού, ο σκύλος στον κήπο, η ερωτική ζωή, οι πολιτικές πεποιθήσεις, η συμμετοχή σε συνδικαλιστική δράση, η χρήση φακών επαφής. Η λίστα μοιάζει ατελείωτη και το «εμπόρευμα» πωλείται ακριβά, «από μερικές εκατοντάδες έως και εκατομμύρια ευρώ», σύμφωνα με αστυνομικές πηγές. Ο αγοραστής προσπαθεί να μένει αόρατος, ενόσω εκείνος που δημιουργεί και βγάζει στο σφυρί ευαίσθητα αρχεία ψαρεύει - εν αγνοία των θυμάτων του, προφανώς - τις πληροφορίες σε κάθε είδους πηγή: υποθηκοφυλακεία, τηλεφωνικούς καταλόγους, ακόμα και στα κουδούνια των πολυκατοικιών ή σε αναρτήσεις και σχόλια στο Facebook.
Συχνά όμως το «πετρέλαιο» στην εποχή του Ιντερνετ συλλέγεται υπογείως, από μη δημόσια προσβάσιμες πηγές. Δεν πρόκειται για αυθαίρετο συμπέρασμα. Το διαπιστώνουν οι αρμόδιοι της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα καθώς και της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος όταν καταπιάνονται έπειτα από σχετικές προσφυγές με υποθέσεις «φακελώματος» πολιτών και παράνομης επεξεργασίας και πώλησης των δεδομένων τους σε τρίτους. Το ίδιο συμπεραίνουν ενώσεις καταναλωτών, όταν δέχονται καταγγελίες για διάφορες «περίεργες» διαφημίσεις. Είναι ενδεικτικό ότι ακόμα και με φυλλάδιο μια εταιρεία υποσχόταν τρελές πωλήσεις σε όσους επιχειρηματίες την προσλάμβαναν για να τους διαθέσει αμέσως τα κάθε λογής αρχεία της (με παχύσαρκους πολίτες, νεαρές μητέρες, κατόχους κατοικιδίων κ.λπ.) προκειμένου να γίνεται στοχευμένη διαφήμιση.
Πριν από ακριβώς έναν χρόνο η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος προχώρησε σε δύο συλλήψεις Ελλήνων γιατί είχαν καταρτίσει ψηφιακές λίστες με «1,5 εκατομμύριο εγγραφές πολιτών» και πουλούσαν τα δεδομένα σε τρίτους. Δεν είναι η μοναδική περίπτωση και σίγουρα η έρευνα σε τέτοιες υποθέσεις δεν σταματά στις χειροπέδες, αλλά μόνο όταν δοθούν οι πιο κρίσιμες απαντήσεις: Από πού και πώς άρπαξαν τα ευαίσθητα δεδομένα τόσων πολιτών, πού τα έδωσαν και γιατί;
Ο περίφημος GDPR. Οι επιτήδειοι καθώς και ο κίνδυνος «ατυχήματος», δηλαδή η διαρροή προσωπικών δεδομένων από νόμιμες λίστες, παραμένουν την ώρα που στη χώρα μας ο δημόσιος και ιδιωτικός τομέας προσπαθούν να προσαρμοστούν στον περίφημο GDPR. Ο Ευρωπαϊκός Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς, πρόστιμα και νέους κανόνες στη διαχείριση - μεταβίβαση - χρήση - επεξεργασία των στοιχείων ενώ μεταξύ άλλων αναγκάζει τον υπεύθυνο επεξεργασίας δεδομένων να αποδείξει ότι είχε λάβει όλα τα μέτρα για την προστασία τους. Σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ» ωστόσο τα αποτελέσματα από πρόσφατο έλεγχο σε 65 ελληνικές ιστοσελίδες (τράπεζες, e-shop, ασφαλιστικές εταιρείες κ.λπ.) με μεγάλη επισκεψιμότητα ήταν απογοητευτικά, αφού δεν ενημερώνουν καθόλου τον πολίτη ή το κάνουν ελλιπώς για τον λόγο επεξεργασίας των δεδομένων του, αν διαβιβάζουν στοιχεία σε άλλους, σε ποιους και γιατί.
Την ίδια στιγμή, οι αστυνομικοί της Δίωξης είναι ξεκάθαροι: Η ευκολία κλοπής προσωπικών δεδομένων μέσα από τη δεξαμενή του Διαδικτύου εξαρτάται από τα μέτρα ασφαλείας (υπολογιστικών συστημάτων, λογαριασμών ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, social media, ηλεκτρονικής τραπεζικής κ.ά.) που χρησιμοποιεί ατομικά ο κάθε άνθρωπος και το κατά ποσό ενημερωμένος είναι για τις ψηφιακές απειλές. Ο όγκος των online δεδομένων είναι τεράστιος και οι επιτήδειοι αναζητούν τα κατάλληλα περάσματα. Κάποιες φορές είναι το hacking (παράνομη πρόσβαση σε συστήματα), άλλες το «ηλεκτρονικό ψάρεμα» (το λεγόμενο phishing, επιθέσεις που έχουν γίνει και σε εταιρείες - κολοσσούς) ή και συνδυασμός διαφορετικών μεθόδων.
Μεγάλα κέρδη. «Στην "εποχή της πληροφορίας" που διανύουμε είναι αδιαμφισβήτητο πως τα προσωπικά μας δεδομένα έχουν μεγάλη αξία. Συνεπώς η παράνομη πώληση των δεδομένων αυτών είναι επικερδής σε συνάρτηση πάντα με το είδος, τη ζήτηση και το μέγεθος» λέει χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος Βασίλης Παπακώστας. Ο ίδιος προσθέτει ότι «το αντίτιμο πώλησης των προσωπικών δεδομένων ποικίλλει ανάλογα με το είδος των δεδομένων». Στο ίδιο μήκος κύματος ο επικεφαλής της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και επίτιμος πρόεδρος του ΣτΕ Κωνσταντίνος Μενουδάκος: «Είναι εμφανές από υποθέσεις που έχουμε χειριστεί ότι γίνεται αγοραπωλησία δεδομένων και φαίνεται να είναι αρκετά επικερδής διαδικασία».
Ενδεικτικά, η απειλή προστίμου 75.000 ευρώ σε εταιρεία για τον «βομβαρδισμό» των mail πολιτών με διαφημίσεις (είχε αναπτυχθεί ένας μηχανισμός που μπορούσε να στέλνει 15.000 μηνύματα την ημέρα!) αποδείχθηκε πολύ μικρή μπροστά στο κέρδος από το «πελατολόγιο», δεδομένου ότι η εταιρεία συνέχιζε τη δραστηριότητά της παρότι είχε ειδοποιηθεί ευθέως για τη χρηματική ποινή. Τέτοιου είδους μηνύματα, τα λεγόμενα spam, σε κινητά τηλέφωνα και στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο μαζί με το ανελέητο «κυνήγι» των πολιτών από εισπρακτικές και εταιρείες ενημέρωσης οφειλετών βρίσκονται στην κορυφή της λίστας καταγγελιών στην (υποστελεχωμένη σήμερα) Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Αν και οι οργανικές θέσεις είναι 75, στην ανεξάρτητη Αρχή εργάζονται σήμερα 40, σύμφωνα με τον επικεφαλής: «Και ούτε οι 75 θα ήταν αρκετοί. Μια διαδικασία για 13 ελεγκτές μέσω ΑΣΕΠ οδεύει προς ολοκλήρωση, ελπίζουμε σύντομα να αυξηθούν οι οργανικές θέσεις και να εγκριθούν οι προσλήψεις». Η συμβουλή των αρμοδίων προς τον πολίτη είναι να προστατεύουν και ίδιοι τα προσωπικά δεδομένα τους και να ζητούν αναλυτική ενημέρωση. Εξάλλου, στην Αρχή μπορούν (και πρέπει) να απευθύνονται αφότου έχουν επικοινωνήσει με τον εκάστοτε υπεύθυνο επεξεργασίας (για παράδειγμα να ζητήσει από την Google να αφαιρέσει link με το όνομά του κ.λπ.).
![]() |
| "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 20-21/04/19 |
Ο επιστημονικός κλάδος της προστασίας προσωπικών δεδομένων αποτελείται από τέσσερα συστατικά: ορολογία, δικαιώματα, υποχρεώσεις και ρυθμιστές. Ο νομοθέτης επινοεί νέους όρους, για να μπορέσουμε να συνεννοηθούμε. Τα «προσωπικά δεδομένα» είναι κάθε πληροφορία που αναφέρεται σε ένα φυσικό πρόσωπο η ταυτότητα του οποίου είναι γνωστή ή μπορεί να εξακριβωθεί. Αυτό το φυσικό πρόσωπο είναι το «υποκείμενο των δεδομένων». Αυτός που καθορίζει τον σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων είναι ο «υπεύθυνος επεξεργασίας», που μπορεί να τα επεξεργάζεται μόνος του με το προσωπικό του ή να αναθέτει το έργο σε τρίτη οντότητα, τον «εκτελούντα την επεξεργασία». Ολα αυτά υπάρχουν από το 1997 με τον ιδρυτικό νόμο αρ. 2472, ο οποίος εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ, παράλληλα με τον νέο Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων.
Ο GDPR εμπλουτίζει ιδίως το δεύτερο και το τρίτο συστατικό της προστασίας προσωπικών δεδομένων. Το υποκείμενο των δεδομένων έχει το δικαίωμα, όταν κάποιος υπεύθυνος επεξεργασίας συλλέγει τα προσωπικά δεδομένα, να ενημερώνει αναλυτικά για την τύχη τους. Αφού ενημερωθεί, έχει το δικαίωμα να αντιταχθεί υποβάλλοντας ένσταση και αντίρρηση για την επεξεργασία των στοιχείων του. Μπορεί να ζητήσει και τη διαγραφή των δεδομένων του, ακόμη και των αποτελεσμάτων που μπορεί να δίνουν μηχανές αναζήτησης στο Διαδίκτυο με κριτήριο έρευνας το όνομά του. Αυτό είναι το «δικαίωμα στη λήθη», μια από τις καινοτομίες του GDPR. Μια ακόμη καινοτομία είναι το «δικαίωμα ανθρώπινης παρέμβασης», για να επανεξεταστούν προσωπικά δεδομένα που οδηγούν σε μια αρνητική απόφαση, όταν αυτή λαμβάνεται με αυτοματισμό (π.χ. εξετάσεις οδήγησης). Καθώς στο μέλλον η τεχνητή νοημοσύνη θα υποδέχεται αιτήματα λήψης αποφάσεων για άτομα, ο GDPR λειτουργεί ως μια θεσμική εγγύηση ότι οι μηχανές θα υπηρετούν τον άνθρωπο κι όχι το αντίθετο.
Από τις 25.5.2018 που τέθηκε σε εφαρμογή ο GDPR, όλες οι δημόσιες υπηρεσίες και οι ιδιωτικοί φορείς που επεξεργάζονται προσωπικά δεδομένα ατόμων από επίπεδο περιφέρειας και ευρύτερα (όχι τοπικά), έχουν την υποχρέωση να ορίσουν έναν Υπεύθυνο Προστασίας Δεδομένων (Data Protection Officer). Ελάχιστοι φορείς το έχουν ήδη πράξει. Οι φορείς υποχρεούνται επίσης να καταρτίσουν Αρχείο δραστηριοτήτων επεξεργασιών προσωπικών δεδομένων, μια υποχρέωση διαφάνειας που ελάχιστοι έχουν εκπληρώσει. Για κάθε κατηγορία επεξεργασιών δεδομένων που ενδέχεται να ενέχει σοβαρές επιπτώσεις στα δικαιώματα και τις ελευθερίες των ατόμων (π.χ. λειτουργία κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης), οι υπεύθυνοι επεξεργασίας οφείλουν να εκπονήσουν μελέτη εκτίμησης αντικτύπου. Οταν διαπιστωθεί παραβίαση, οι υπεύθυνοι οφείλουν πλέον εντός 72 ωρών να ενημερώσουν την Αρχή. Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα είναι ο εθνικός ρυθμιστής, μαζί με τους DPO κάθε φορέα. Η καθυστέρησή της στην επεξεργασία προσφυγών και καταγγελιών είναι παροιμιώδης κι έχει ήδη καταδικαστεί τουλάχιστον πέντε φορές από τη Δικαιοσύνη να καταβάλει αποζημιώσεις επειδή υπερέβη τον εύλογο χρόνο διεκπεραίωσης υποθέσεων. Το μοντέλο του πολυπρόσωπου οργάνου με συνταξιούχο δικαστικό επικεφαλής έχει αποτύχει. Θα πρέπει να περάσουμε στην πιο έξυπνη λύση που ακολουθεί η Κύπρος, με ορισμό Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων και στελέχωση με το αναγκαίο ανθρώπινο δυναμικό.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που θα αναδειχθεί από τις Ευρωεκλογές θα θεσπίσει το επόμενο μεγάλο νομοθέτημα: τον Κανονισμό Ιδιωτικότητας στις Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες. Με αφετηρία τις ρυθμίσεις του GDPR, η ΕΕ είναι έτοιμη να προχωρήσει στην ενεργοποίηση του ePrivacy Regulation, οπότε θα πρέπει να ακολουθήσει ένα νέο κύμα συμμόρφωσης του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Αυτή θα είναι και η τελευταία τους ευκαιρία, πριν ξεκινήσουν οι μεγάλες κυρώσεις για τις παραβάσεις που ήδη έχουν σημειωθεί.
-Ο Βασίλης Σωτηρόπουλος είναι δικηγόρος και υποψήφιος ευρωβουλευτής με το Ποτάμι



Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου