"....Εμείς πάλι - κι αν δεν συμφωνείς, φίλε αναγνώστη, πάρ' το ως πληθυντικό μεγαλοπρεπείας - έχουμε εμπιστοσύνη στους Γάλλους. Ισως επειδή πάντα τους αγαπούσαμε. Ισως επειδή αναγνωρίζουμε ότι ο πρόεδρος Ολάντ, όσες κριτικές κι αν δέχθηκε, είναι ο άνθρωπος που μας κράτησε στην Ευρώπη. Πιστεύουμε, λοιπόν, ότι οι Γάλλοι δεν θα παρασυρθούν από τις σειρήνες του εθνικολαϊκισμού, δεξιού και αριστερού. Δεν θα τους καθοδηγήσει ο φόβος, αλλά η ελπίδα. Και θα ψηφίσουν για πρόεδρο έναν πολιτικό που δεν απαιτεί από τους δημοσιογράφους να λογοκρίνουν τις ερωτήσεις τους, αλλά υπερασπίζεται την ανοιχτή κοινωνία. Που δεν αφαιρεί την ευρωπαϊκή σημαία από το βήμα, αλλά την ανεμίζει ο ίδιος, υπερήφανος, μπροστά στα πλήθη...."

ΦΑΚΕΛΛΟΣ "ΓΑΛΛΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ" ΑΠΟ "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"
(επιλογή από το 16σέλιδο εξαιρετικό ένθετο, συγχαρητήρια!)

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 22-23/04/17

A bout de souffle (Με κομμένη την ανάσα)

Του Μιχάλη Μητσού

Είχε σχεδόν προαναγγελθεί: ένα τρομοκρατικό κτύπημα στην καρδιά του Παρισιού λίγες ημέρες πριν από τον πρώτο γύρο, που θα έσπερνε τον φόβο και θα έσπρωχνε τους Γάλλους στην προστατευτική αγκαλιά του Φρανσουά Φιγιόν ή της Μαρίν Λεπέν.

Κι έτσι θα επιβεβαιώνονταν οι δημοσκοπήσεις στην αρχή αυτής της προεκλογικής εκστρατείας που προέβλεπαν για τον δεύτερο γύρο μια επανάληψη του 2002: ο ηγέτης της κλασικής Δεξιάς απέναντι στην αρχηγό της Ακροδεξιάς. Μόνο που αυτή τη φορά η κόρη ήταν καλύτερα προετοιμασμένη και περισσότερο αποδεκτή από τον πατέρα. Και κτυπούσε ακόμη και την προεδρία.

Μεσολάβησαν όμως πολλά. Και, κυρίως, η «εισβολή» ενός 39χρονου πρώην τραπεζίτη και πρώην υπουργού Οικονομίας, που εκπροσωπεί το «ριζοσπαστικό Κέντρο», είναι ένθερμος ευρωπαϊστής και ελπίζει να γίνει ο νεότερος πρόεδρος στην ιστορία της Γαλλίας. Χωρίς μάλιστα να έχει τη στήριξη κάποιου από τα μεγάλα κόμματα της χώρας.

Η εκστρατεία αυτή σημαδεύτηκε ακόμη από την εμπλοκή του Φιγιόν σε σκάνδαλα διαφθοράς, από τη δημοσκοπική κατάρρευση του επίσημου υποψηφίου του Σοσιαλιστικού Κόμματος Μπενουά Αμόν και από τη μετεωρική άνοδο του αρχηγού της Ανυπότακτης Γαλλίας Ζαν-Λικ Μελανσόν. Σιγά σιγά η εικόνα άρχισε να θολώνει και οι βεβαιότητες να υποχωρούν. Οι αναλυτές σήκωσαν τα χέρια ψηλά. Για πρώτη φορά, λένε, όλα τα σενάρια είναι πιθανά. Ακόμη και τα πιο τρομακτικά.

Εμείς πάλι - κι αν δεν συμφωνείς, φίλε αναγνώστη, πάρ' το ως πληθυντικό μεγαλοπρεπείας - έχουμε εμπιστοσύνη στους Γάλλους. Ισως επειδή πάντα τους αγαπούσαμε. Ισως επειδή αναγνωρίζουμε ότι ο πρόεδρος Ολάντ, όσες κριτικές κι αν δέχθηκε, είναι ο άνθρωπος που μας κράτησε στην Ευρώπη. Πιστεύουμε, λοιπόν, ότι οι Γάλλοι δεν θα παρασυρθούν από τις σειρήνες του εθνικολαϊκισμού, δεξιού και αριστερού. Δεν θα τους καθοδηγήσει ο φόβος, αλλά η ελπίδα. Και θα ψηφίσουν για πρόεδρο έναν πολιτικό που δεν απαιτεί από τους δημοσιογράφους να λογοκρίνουν τις ερωτήσεις τους, αλλά υπερασπίζεται την ανοιχτή κοινωνία. Που δεν αφαιρεί την ευρωπαϊκή σημαία από το βήμα, αλλά την ανεμίζει ο ίδιος, υπερήφανος, μπροστά στα πλήθη.

Για όλους αυτούς τους λόγους, vive la France, vive la République! Εt vive l'Europe!

                                    "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 22-23/04/17

Ποιός θα καταστρέψει ή ποιος

θα σώσει τη Γαλλική Δημοκρατία
Η εκλογική βάση κάθε υποψηφίου έχει στοιχεία κινούμενης άμμου που λειτουργούν αποθαρρυντικά για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων


Του Περικλή Δημητρολόπουλου

Μια ακροδεξιά κι ένας ακροαριστερός που ψωνίζουν από την ίδια εκλογική δεξαμενή δυσαρέσκειας· ένας δεξιός που έχει τραυματιστεί βαριά από ένα σκάνδαλο· ένας Σοσιαλιστής που έχει αμφισβητηθεί έντονα από το ίδιο του το κόμμα· κι ένας διάττοντας αστέρας, ανένταχτος κομματικά, που φάνηκε να είναι η μόνη αξιόπιστη απάντηση απέναντι στην ακροδεξιά απειλή. Ποτέ άλλοτε στην ιστορία της Πέμπτης Γαλλικής Δημηκρατίας μια εκλογική αναμέτρηση δεν είχε τόσο πολλούς και διαφορετικούς παίκτες και τόσο μεγάλη αβεβαιότητα. Ποτέ στο παρελθόν δεν έμοιαζε με ένα κουβάρι για το οποίο κανένας δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα λυθεί στις κάλπες. Γιατί, εάν εξαιρέσει κανείς τον προδομένο Σοσιαλιστή Μπενουά Αμόν, όλοι οι άλλοι συνδυασμοί είναι πιθανοί. Νικητές στον αυριανό α' γύρο, και επομένως μονομάχοι στον β' της 9ης Μαΐου, μπορεί να είναι η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν και ο σοσιαλφιλελεύθερος Εμανουέλ Μακρόν. Αλλά τίποτε δεν αποκλείει να είναι η Λεπέν και ο δεξιός Φρανσουά Φιγιόν ή ο Φιγιόν και ο Μακρόν ή ακόμη και η Λεπέν με τον ακροαριστερό Ζαν - Λικ Μελανσόν.

Αυτό το τελευταίο και πλέον όχι και τόσο απίθανο σενάριο κάνει την Ευρώπη να κρατάει την ανάσα της. Η Λεπέν και ο Μελανσόν είναι οι εκπρόσωποι του γαλλικού αντιευρωπαϊσμού. Και μολονότι κι αυτές οι εκλογές, όπως άλλες στο παρελθόν, μοιάζουν στους δρόμους βουβές, είναι ανοικτό το ενδεχόμενο κάποιος από τους δυο, είτε η υποψήφια της Ακρας Δεξιάς είτε ο υποψήφιος της Ακρας Αριστεράς, να μετατρέψει την υπόγεια ψήφο διαμαρτυρίας σε εκκωφαντικό πλειοψηφικό ρεύμα και να βρεθεί στο Ελιζέ. Για να συμβεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να υπάρχει μια κρυφή ψήφος και να φανερωθεί στις κάλπες. Εως εκείνη τη στιγμή, όμως, κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει εάν αυτή η κρυφή ψήφος υπάρχει και θα εκδηλωθεί και στη Γαλλία, όπως υπήρξε και εκδηλώθηκε στη Βρετανία υπέρ του Brexit ή στις Ηνωμένες Πολιτείες υπέρ του Ντόναλντ Τραμπ. Το μόνο που μπορεί να ειπωθεί είναι ότι εάν όντως υπάρχει, θα εκδηλωθεί υπέρ των υποτιθέμενων αντισυστημικών - του ζεύγους δηλαδή που έχει λόγους να φοβάται η Ευρώπη.


Οι δημοσκόποι ασφαλώς ψάχνουν από είδη ψήφων έως είδη ψηφοφόρων. Ποιοι θα ρίξουν τη λεγόμενη χρήσιμη ψήφο και ποιοι θα ψηφίσουν ιδεολογικά; Ποιοι είναι εκείνοι που θα ψηφίσουν επειδή συμπαθούν ή τους έχει πείσει κάποιος υποψήφιος και ποιοι θα ψηφίσουν για να τιμωρήσουν; Κι έπειτα, ποιος είναι ο μέσος ψηφοφόρος του Φιγιόν και ποιος του Αμόν; Τζίφος. Οπως το έθεσε προ ημερών στη «Λιμπερασιόν» ο εκλογολόγος Ιβ Μαρί Καν, «όσο περισσότερο εστιάζουμε στο αντικείμενο τόσο περισσότερο η εικόνα θολώνει». Ο ελληνικής καταγωγής γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ζαν Κριστόφ Καμπανελίς το είπε κάπως αλλιώς: «Μια ανεξιχνίαστη εκλογή». Οι ειδικοί διαπιστώνουν συνεχείς μετακινήσεις - ψηφοφόροι που τη μια ημέρα δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν Φιγιόν την επομένη αποφασίζουν να στηρίξουν τον Μακρόν. Η εκλογική βάση κάθε υποψηφίου, όσο στέρεη και να είναι στα θεμέλιά της, έχει στοιχεία κινούμενης άμμου που λειτουργούν αποθαρρυντικά για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.

Επιστρέφοντας κανείς και πάλι στο παρελθόν, μπορεί να θυμηθεί και άλλες αβέβαιες αναμετρήσεις. Το 1974, για παράδειγμα, ο Βαλερί Ζισκάρ ντ' Εστέν κέρδισε με μόλις 424.000 ψήφους διαφορά τον Φρανσουά Μιτεράν. Το 1995 ο Σοσιαλιστής Λιονέλ Ζοσπέν επωφελήθηκε από τον δεξιό εμφύλιο ανάμεσα στον Ζακ Σιράκ και τον Εντουάρ Μπαλαντίρ και κατέκτησε την πρώτη θέση στον α' γύρο. Κι επτά χρόνια αργότερα θα ερχόταν το πρώτο ακροδεξιό σοκ, όταν ο Ζαν Μαρί Λεπέν, πατέρας της σημερινής υποψήφιας του Εθνικού Μετώπου, θα απέκλειε από τον β' γύρο τον Ζοσπέν. Ποτέ, όμως, οι πιθανοί συνδυασμοί του β' γύρου δεν ήταν έξι. Πώς έγινε αυτό; Πολλά οφείλονται στην «ανώμαλη» φύση της προεκλογικής περιόδου. Ποτέ, για παράδειγμα, δεν είχε συμβεί ο απερχόμενος πρόεδρος της Δημοκρατίας να παραιτείται από τη διεκδίκηση δεύτερης θητείας στο Ελιζέ. Και μπορεί η προεκλογική καμπάνια να ήταν ζωντανή στα τηλεοπτικά στούντιο και τα ντιμπέιτ, αλλά αυτή η εικόνα του πολιτικού πάθους ήταν παραπλανητική. Στην πραγματικότητα, η καμπάνια δεν πέτυχε τον πρωταρχικό σκοπό κάθε προεκλογικής εκστρατείας που δεν είναι άλλος από την κινητοποίηση των ψηφοφόρων.


Συμβαίνει έτσι το εξής παράδοξο: η συμμετοχή στις κάλπες είναι πιθανό να μην επιβεβαιώσει τον χαρακτήρα αυτών των εκλογών ως των πιο κρίσιμων των τελευταίων πολλών δεκαετιών. Παράδοξο αλλά όχι πρωτότυπο. Το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί στις εκλογικές αναμετρήσεις και άλλων χωρών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Μαζί με την κρυφή ψήφο υπάρχει και μια χαμένη ψήφος, ένας εκλογικός σκεπτικισμός που επιλέγει να μην εκφράζεται στις κάλπες. Είναι μια κατάσταση που δεν απαγορεύει σε κάποιον υποψήφιο να επωφεληθεί από μια τάση - τον Φιγιόν από τη συντηρητική στροφή της κοινωνίας ή τον Μακρόν από την κόπωση που έχει φέρει στο εκλογικό σώμα η εναλλαγή των δυο κομμάτων εξουσίας. Τα αποτελέσματα όμως είναι ισχνά, οι κοινωνικές ή πολιτικές συμπεριφορές δεν παγιώνονται εκλογικά. Τα φαβορί, πάντα με την εξαίρεση του Μπενουά Αμόν, είναι όσα και τα αουτσάιντερ και είναι τα ίδια: τέσσερα.

Σε αυτό το μείγμα που κάνει να μην κερδίζει κανένας από τους τέσσερις και κανέναν τους να χάνει πρέπει να προστεθεί και η σύγχυση. Ενας αριστερός πρέπει να ψηφίσει Μακρόν για να υψώσει ένα ανάχωμα στον Φιγιόν ή - ακόμη περισσότερο - στη Λεπέν; Ή να ψηφίσει Μελανσόν με την απολύτως λογική ελπίδα να δει για πρώτη φορά στον β' γύρο έναν αριστερό στην πιο καθαρή του μορφή; Η σύγχυση μπορεί να λάβει τον χαρακτήρα ενός υπαρξιακού διλήμματος εάν στον α' γύρο αναδειχθούν νικητές η Μαρίν Λεπέν και ο Ζακ - Λικ Μελανσόν. Θα «τολμήσει» αυτή η Γαλλία της συντηρητικής στροφής να επιλέξει έναν δηλωμένο θαυμαστή της Βενεζουέλας του Τσάβες και του φαντάσματος του Λένιν για να μη δει να κατακτά το Ελιζέ η Ακρα Δεξιά στην επίσης πιο καθαρή μορφή της; Ή θα επικρατήσουν τα αντιαριστερά αντανακλαστικά και η Ιστορία θα γράψει ότι η Μαριάν, το σύμβολο της γαλλικής δημοκρατίας, πήρε το 2017 τη μορφή της Μαρίν Λεπέν; Τα ερωτήματα είναι πολλά, οι απαντήσεις ελάχιστες. Και η λύση μοιάζει να ακούει σε ένα όνομα: αυτό του 39χρονου Εμανουέλ Μακρόν.


Εμανουέλ Μακρόν
Ο υποψήφιος με την ευρύτερη στήριξη

Μια από τις τελευταίες «ψήφους» ήρθε από έναν μεγάλο – ίσως τον τελευταίο μεγάλο – της ευρωπαϊκής διανόησης: τον γερμανό φιλόσοφο Γιούργκεν Χάμπερμας. Είχαν προηγηθεί ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ, άλλοτε εμβληματικό πρόσωπο του Μάη του ‘68 και στη συνέχεια ηγετική φυσιογνωμία των ευρωπαίων Πρασίνων, καθώς και ο σοσιαλιστής πρώην πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς. Και προχθές προστέθηκε στην παρέα ο δεξιός πρώην πρωθυπουργός Ντομινίκ ντε Βιλπέν. Κάπως έτσι, ο Εμανουέλ Μακρόν πηγαίνει στις κάλπες με μια ευρεία στήριξη που λίγοι πολιτικοί έχουν απολαύσει στη ζωή τους. Είναι και ο υποψήφιος που θα ήθελαν να δουν πρόεδρο πολλοί στην Ευρώπη, αλλά και εκείνος που δεν θέλει η Μόσχα.

Φρανσουά Φιγιόν
Ενα πεισματάρικο αουτσάιντερ

Τίποτε δεν περιγράφει τη ρευστότητα του πολιτικού σκηνικού στη Γαλλία όσο η περίπτωσή του: ξεκίνησε ως αουτσάιντερ στις προκριματικές εκλογές της Δεξιάς απέναντι στον Αλέν Ζιπέ και τον Νικολά Σαρκοζί, αλλά καβάλησε ένα υπόγειο κύμα, μπήκε σφήνα ανάμεσά τους και στο τέλος κέρδισε. Η νίκη του στις εκλογές για το χρίσμα τού έδωσε αυτομάτως τον τίτλο του φαβορί απέναντι στη Μαρίν Λεπέν. Μέχρι που ήρθε η αποκάλυψη για το οικονομικό σκάνδαλο από τον διορισμό της γυναίκας του και των παιδιών του στο γραφείο του. Ο Φιγιόν παρέμεινε στην κούρσα σε πείσμα όλων όσοι πίστευαν ότι θα παραιτηθεί. Και είναι και πάλι αουτσάιντερ.

Μαρίν Λεπέν
Υπόσχεται πόλεμο με την Ευρώπη

Το τελευταίο της αντιευρωπαϊκό σόου ήταν στα στούντιο της γαλλικής δημόσιας τηλεόρασης, όπου η Μαρίν Λεπέν απαίτησε να αφαιρεθεί από το φόντο η σημαία της ΕΕ για να παραχωρήσει τη συνέντευξη που της ζητήθηκε. Το αίτημα αυτό δίνει και το στίγμα των προθέσεών της απέναντι στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα: η υποψήφια της γαλλικής Ακρας Δεξιάς δεν υπόσχεται τίποτε λιγότερο από έναν ολοκληρωτικό πόλεμο που θα ξεκινήσει από την αποχώρηση από την ευρωζώνη και δεν αποκλείεται να ολοκληρωθεί με την αποχώρηση από την ίδια την ΕΕ. Ενα Frexit, με άλλα λόγια, με οδηγό την πρώτη γυναίκα πρόεδρο στην ιστορία της Γαλλίας.

Μπενουά Αμόν
Η Ιφιγένεια και η διάσχιση της ερήμου

Πολύ αριστερός για τους «δεξιούς» των Σοσιαλιστών, πολλοί από τους οποίους τον εγκατέλειψαν υπέρ του Μακρόν, ο Μπενουά Αμόν φαίνεται καταδικασμένος να ενσαρκώσει κατεξοχήν το τέλος του γαλλικού δικομματισμού και – μαζί με αυτόν – την «πασοκοποίηση» του κόμματός του, χωρίς ασφαλώς να είναι υπεύθυνος γι’ αυτήν. Υπέρ του πάντως δεν έχει εκφραστεί ούτε ο απερχόμενος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ που, σύμφωνα με κάποιους, φαίνεται να γέρνει – και αυτός – υπέρ του Μακρόν. Ο Αμόν δεν είναι απαραίτητα η Ιφιγένεια της Ιστορίας. Το βέβαιο είναι, όμως, ότι διασχίζει μια έρημο.

Ζαν-Λικ Μελανσόν
Η γοητεία της πολιτικής αδιαλλαξίας

Είναι οι παράλληλες ομιλίες σε διαφορετικές πολιτικές συγκεντρώσεις με τη βοήθεια των ολογραμμάτων του ό,τι πιο σύγχρονο έχει να επιδείξει ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, ένας υποψήφιος που, αν μη τι άλλο, μπορεί να κατηγορηθεί για πεπαλαιωμένο ιδεολογικό οπλοστάσιο; Μπορεί, αλλά τώρα πια δεν έχει και τόση σημασία ούτε τι πιστεύει ούτε από ποιον εμπνέεται. Ο Μελανσόν είναι ο υποψήφιος που διεκδικεί την είσοδό του στο Μέγαρο των Ηλυσίων με σύνθημα «Ή αλλάζουμε την Ευρώπη ή την εγκαταλείπουμε». Και μπορεί να το δει κανείς ως μέρος μιας γενικότερης πολιτικής αδιαλλαξίας που εκλογικά είναι πιθανό να τον δικαιώσει.

                                   "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 22-23/04/17


Λοράν Ζοφρέν
Ας ελπίσουμε στο τέλος να κερδίσει η Ευρώπη
Ο διευθυντής της ιστορικής αριστερής εφημερίδας «Liberation» δυσκολεύεται να ψηφίσει αύριο. Η καρδιά του, του έλεγε Σοσιαλιστές. Το μυαλό του, κάτι άλλο

Η συνέντευξη στην Κίττυ Ξενάκη

Τον πετύχαμε να γράφει σενάρια - όλα τα πιθανά σενάρια, από εκείνο που εμφανίζουν ως πιθανότερο οι δημοσκοπήσεις, μονομαχία Μακρόν - Λεπέν, έως το χειρότερο για τους μετριοπαθείς όλων των στρατοπέδων καθώς και για την Ευρώπη, μονομαχία Μελανσόν - Λεπέν. «Ποιο πρωτοσέλιδο θα θέλατε για τη "Libération" τη Δευτέρα;» ρωτήσαμε τον Λοράν Ζοφρέν, τον διευθυντή της ιστορικής αριστερής εφημερίδας. «Δυσκολεύομαι να απαντήσω. Δεν ξέρω καν ποιον θα ψηφίσω» απάντησε. Η καρδιά του, του έλεγε Σοσιαλιστές. Αλλά το μυαλό του, κάτι άλλο. Τελικά, μάλλον έχει αποφασίσει. 

 
Κύριε Ζοφρέν, τις φοβάστε αυτές τις εκλογές;

Ναι. Γιατί κυριαρχούνται από εθνικιστικές αντιδράσεις. Το είδαμε και στο ντιμπέιτ των 11. Σχεδόν όλοι οι υποψήφιοι, πλην του Μακρόν, χτυπούσαν την ΕΕ. Υπάρχει ένας κίνδυνος λοιπόν.

Θα θέλατε να μου πείτε την πρώτη λέξη που σας έρχεται στο μυαλό ακούγοντας το όνομα των πέντε βασικών υποψηφίων;

Σύμφωνοι.

Εμανουέλ Μακρόν;

Ευρωπαίος.

Μαρίν Λεπέν;

Ξενόφοβη.

Φρανσουά Φιγιόν;

Υποπτος.

Ζαν-Λικ Μελανσόν;

Ριζοσπαστικός. Υπερβολικά ριζοσπαστικός.

Μπενουά Αμόν;

Αδέξιος.

Ηταν μια προεκλογική εκστρατεία γεμάτη εκπλήξεις. Τι σας σοκάρισε περισσότερο;

Το γεγονός ότι ο Φιγιόν παραμένει υποψήφιος. Αυτό προκάλεσε ένα είδους κυνισμό στους ψηφοφόρους. Διατηρεί εν πάση περιπτώσει ένα 19%-20% στην πρόθεση ψήφου, ενώ η δικαστική του κατάσταση θα έπρεπε να τον είχε απομακρύνει από την κούρσα. Αυτό τελικά θα υποχρεώσει, τρόπον τινά, τους ψηφοφόρους της Δεξιάς να ψηφίσουν έναν υποψήφιο, για την εντιμότητα του οποίου αμφιβάλλουν. Είναι όμως υποχρεωμένοι να το αφήσουν αυτό στην άκρη διότι στηρίζουν το πρόγραμμά του. Οσον αφορά όμως το πρόσωπο... Σε οποιαδήποτε άλλη χώρα, θέλω να πω ευρωπαϊκή, δημοκρατική χώρα, θα είχε αποσυρθεί.

Εχετε φανεί πάντως αρκετά αυστηρός και με τον Μανουέλ Βαλς, έτσι δεν είναι;

Για διαφορετικό λόγο. Διότι είχε υπογράψει ένα χαρτί που τον δέσμευε να στηρίξει τον νικητή της primaire. Καταλαβαίνω βέβαια τους λόγους που δεν θέλει να στηρίξει τον Αμόν, αλλά δηλώνοντας δημοσίως πως στηρίζει τον Μακρόν αθετεί εντελώς τον λόγο που έδωσε, δίνει για τους πολιτικούς, την πολιτική, μια καταστροφική εικόνα. Οτι είναι άνθρωποι που λένε ό,τι να 'ναι, που αλλάζουν γνώμες σαν τα πουκάμισα, που τους νοιάζουν μόνο οι τακτικισμοί. Αυτό δεν βοηθάει την εικόνα των πολιτικών ιθυνόντων και είναι επικίνδυνο.

Συνολικά θα λέγατε πως η προεκλογική εκστρατεία ήταν αντάξια των διακυβευμάτων που αντιμετωπίζουν η Γαλλία και η Ευρώπη η ίδια;

Και ναι και όχι. Οχι, γιατί μιάνθηκε απόλυτα από τα σκάνδαλα του Φιγιόν και της Λεπέν. Αν το αφήσουμε αυτό στην άκρη, παρότι δύσκολο, διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν τέσσερις προτάσεις, τέσσερα μονοπάτια πολύ διαφορετικά. Υπάρχει ο εθνικιστικός δρόμος, αυτός της Λεπέν και του Ντιπόν Ενιάν, ένας συντηρητικός και φιλελεύθερος δρόμος, αυτός του Φιγιόν, ένας οικολογικός, σοσιαλιστικός δρόμος, του Αμόν και του Μελανσόν και ένας σοσιαλφιλελεύθερος, mainstream δρόμος, του Μακρόν. Υπάρχουν λοιπόν τέσσερις διαφορετικοί δρόμοι, η χώρα μπορεί να ακολουθήσει τέσσερις διαφορετικές κατευθύνσεις. Είναι μια ανοιχτή πολιτική επιλογή.

«Ψήφος στον Μακρόν από τον πρώτο γύρο ως ανάχωμα στη Λεπέν» - πώς κρίνετε αυτή τη θέση;

Δεν είναι τόσο στη Λεπέν όσο σε έναν δεύτερο γύρο Δεξιά - Ακροδεξιά. Ή Ακροδεξιά - Ακροαριστερά. Γιατί, αν υποθέσουμε ότι η Λεπέν δεν μπορεί να κερδίσει στον δεύτερο γύρο, αυτό που λένε όλες οι δημοσκοπήσεις, δεν υπάρχει παρά μόνο ένας γύρος. Που θα πει ότι ο επόμενος πρόεδρος θα καθοριστεί στον πρώτο γύρο.

Βρίσκετε λογική λοιπόν αυτή τη θέση;

Ας πούμε ότι η υποχρέωση της χρήσιμης ψήφου είναι πολύ σημαντική για τους ψηφοφόρους της Αριστεράς.

Πριν από 18 μήνες η «Libé», από κοινού με μια πλειάδα διανοουμένων, πρότεινε μια primaire για όλη τη γαλλική Αριστερά. Η Ιστορία βέβαια δεν γράφεται με «αν», πιστεύετε όμως ότι αν η πρόταση είχε πραγματοποιηθεί, θα βρισκόμασταν απέναντι σε μια διαφορετική κατάσταση;

Εντελώς διαφορετική, ναι. Ας φανταστούμε τους πάντες να υποβάλλονται στην primaire, είναι λίγο θεωρητικό βέβαια αλλά ας το φανταστούμε: θα υπήρχε ένας και μοναδικός υποψήφιος της Aριστεράς. Kαι αν αθροίσουμε τις αριστερές ψήφους, φτιάχνουν ένα ποσοστό άνω του 25%.

Μα πιστεύετε ότι όλη η Αριστερά θα συνασπιζόταν, για παράδειγμα, πίσω από τον Μακρόν;

Θα είχε συνασπιστεί πίσω από τον νικητή της primaire, δεν ξέρω ποιος θα είχε νικήσει, θα είχε συνασπιστεί όμως πίσω από τον νικητή, μηχανικά. Aλλά καθώς ο Μακρόν και ο Μελανσόν δεν θέλησαν να συμμετάσχουν, διεξήχθη μια primaire δεύτερης κατηγορίας. 

 
Στο καθημερινό σας «γράμμα από την προεκλογική εκστρατεία» πολλαπλασιάζατε, τελευταία, τις προειδοποιήσεις όσον αγορά το Σοσιαλιστικό Κόμμα. «Ολη η επιτυχία του PS συνίστατο στην ικανότητά του να ενώνει τα δύο ρεύματα, ριζοσπαστικό και μεταρρυθμιστικό, στην ίδια εκλογική σύνθεση» γράψατε. Φοβάστε το τέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος;

Ναι. Ναι, ναι, έχουμε λόγους να το φοβόμαστε.

Νέες εκπλήξεις περιμένετε αύριο;

Η αβεβαιότητα παραμένει διότι δεν ξέρουμε ακόμα τι μπορεί να κάνει ο Φιγιόν. Θεωρητικά χάνει, αλλά υπάρχει ένα 30% που κλίνει προς την αποχή, υπάρχει λοιπόν μια κρυμμένη ψήφος εκεί και δεν ξέρουμε πού θα πάει. Ισως μείνουν στην αποχή, δεν το γνωρίζουμε. Δεν πρέπει πάντως να ξεχνάμε πως όταν ο Φιγιόν κέρδισε την primaire, συγκέντρωνε 30% στην πρόθεση ψήφου. Και το εκλογικό σώμα της Δεξιάς εξακολουθεί να υφίσταται. Θα συνταχθεί με τον Μακρόν; Δεν είναι βέβαιο. Υπάρχει μια πιθανότητα ο κόσμος σήμερα να μην τολμάει να ομολογήσει ότι σκέφτεται να ψηφίσει Φιγιόν λόγω των σκανδάλων και την τελευταία στιγμή να πουν, «έλα, τέλος πάντων, το πρόγραμμα του είναι σε κάθε περίπτωση καλύτερο - από τη σκοπιά των Δεξιών. Επιστρέφω λοιπόν στον Φιγιόν». Θα είναι μια ακόμα έκπληξη, αλλά μπορεί να συμβεί.

Θα θέλατε να κλείσουμε με μια νότα ελπίδας;

Η νότα ελπίδας είναι να κερδίσει στο τέλος η Ευρώπη. Ακόμα και αν είναι μια Ευρώπη της Δεξιάς με τον Φιγιόν. Τουλάχιστον είναι φιλευρωπαίος.



                                         "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 22-23/04/17

Αλέν Τουρέν
«Ζούμε ένα παιχνίδι υποκριτών, 

μια κωμωδία μεταμφιέσεων...»
Ζούμε με ένα πολιτικό σύστημα το οποίο παρουσιάζει υστέρηση ενός αιώνα, δεν έχει καμιά συνάφεια με τη σημερινή πραγματικότητα, λέει ο κορυφαίος γάλλος κοινωνιολόγος. Ολα είναι ένα παιχνίδι σφαλμάτων όπου νομίζουμε πως ο δεξιός είναι αριστερός και ο αριστερός δεξιός. Και κάνεις πια δεν ξέρει τι πάει να πει η λέξη Αριστερά

Η συνέντευξη στην Κίττυ Ξενάκη

Σε λίγους μήνες θα κλείσει τα 92. Παραμένει ωστόσο ένας από τους οξυδερκέστερους κοινωνιολόγους της Γαλλίας. Παραμένει επίσης διευθυντής ερευνών στην Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών (EHESS) του Παρισιού, όπου ίδρυσε το 1970 το Κέντρο Μελέτης Κοινωνικών Κινημάτων. Μόλις πρόσφατα, τον περασμένο Οκτώβριο, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Seuil ακόμα ένα βιβλίο με τίτλο «Ο νέος πολιτικός αιώνας». Και με τη διαύγεια που τον χαρακτηρίζει, ο Αλέν Τουρέν βλέπει τη Γαλλία σε βαθιά, γενικευμένη κρίση.

Κύριε Τουρέν, θα ξεκινήσω τη συνέντευξή μας λίγο ανορθόδοξα. Γιατί όταν σας ρώτησα τις προάλλες πώς είστε, μου απαντήσατε «πώς να είμαι; Αυτή η χώρα είναι απελπιστική!». Είστε οργισμένος;

Οχι, δεν είναι αυτή η σωστή λέξη. Κατά το ήμισυ ντρέπομαι, κατά το ήμισυ νιώθω απογοητευμένος, αποθαρρημένος. Αν ήθελα να υπερβάλω και λίγο, θα σας έλεγα ότι μου συμβαίνει κάτι που δεν μου έχει ξανασυμβεί: διασχίζω μια προεκλογική εκστρατεία για την προεδρία χωρίς κανένα ενδιαφέρον.

Δυσκολεύομαι να το πιστέψω!

Ξέρετε, αρχές Οκτωβρίου κυκλοφόρησα ένα μικρό βιβλίο και μέρα με τη μέρα δυστυχώς όλα όσα έγγραφα σε αυτό αποδεικνύονται απολύτως ακριβή. Αυτό που θέλησα να πω είναι ότι ζούμε με ένα πολιτικό σύστημα το οποίο παρουσιάζει υστέρηση ενός αιώνα, δεν έχει καμιά συνάφεια με τη σημερινή πραγματικότητα. Υπάρχει μια γενικευμένη κρίση. Ναι, είναι λίγο περισσότερο μια κρίση της Αριστεράς, γιατί η Αριστερά προσδίδει μεγαλύτερη σημασία στις ιδέες, αλλά είναι μια κρίση των πάντων, της Δεξιάς, της Αριστεράς, της Ακροδεξιάς, της Ακροαριστεράς, όλοι βρίσκονται σε κρίση, κανένας δεν έχει υποψήφιο, κανένας δεν έχει πρόγραμμα, κανείς δεν έχει ιδέες. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της εκλογικής μάχης είναι πως στην αρχή της εκστρατείας κανείς δεν ήταν υπέρ του τάδε ή του δείνα υποψηφίου. Ο κόσμος της Αριστεράς ήταν εναντίον του Ολάντ, ο κόσμος της Δεξιάς εναντίον του Σαρκοζί και οι Γάλλοι φοβούνται την κυρία Λεπέν, δικαίως άλλωστε. Κανείς δεν ήταν λοιπόν υπέρ του Ολάντ, κανείς δεν ήταν υπέρ του Σαρκοζί, κανείς δεν ήταν υπέρ της Λεπέν. Και σήμερα που η εκστρατεία έχει τελειώσει, αν θέλει κάποιος να κάνει μια χρήσιμη συζήτηση, πρέπει να αντιστρέψει την ερώτηση “με ποιον είσαι;”, να την κάνει “εναντίον ποιου είσαι;”. Κατά συνέπεια, η απάντησή μου στην ερώτηση ποιον θα ψηφίσετε είναι όποιον υποψήφιο, ανεξαρτήτως των προσόντων του – άλλωστε πιστεύω πως κανείς δεν έχει τα προσόντα –, έχει τις περισσότερες πιθανότητες να νικήσει τη Μαρίν Λεπέν.

Ποιος είναι αυτός λοιπόν;

Κάποτε ήταν o Ζιπέ και έπειτα ο Ζιπέ έχασε την primaire, στη συνέχεια ήταν ο Φιγιόν και έπειτα αποκαλύφθηκαν τα σκάνδαλά του, κατόπιν λοιπόν πήρε τη θέση του ο Μακρόν, αν και είδαμε το τελευταίο διάστημα τις δημοσκοπικές διαφορές μεταξύ των υποψηφίων να μειώνονται. Πού καταλήγουμε όμως; Τίποτα δεν θα λυθεί, τίποτα δεν θα βγει από αυτές τις εκλογές, κανείς δεν έχει την παραμικρή ιδέα για οποιοδήποτε σοβαρό πρόβλημα. Είναι λοιπόν η εκλογή ενός μεταβατικού προέδρου. Το μεγάλο ερώτημα – γιατί το θέμα είναι να αλλάξουμε αιώνα, είμαστε 100 χρόνια πίσω – είναι αν είμαστε ικανοί να παράγουμε καινούργιες ιδέες, είτε στη Δεξιά είτε στην Αριστερά είτε αλλού – γιατί όχι; Στις επόμενες εκλογές, το 2022, θα έρθει μια πραγματικά σοβαρή ετυμηγορία. Ας ελπίσουμε μόνο να αλλάξει κάτι στο μεταξύ, γιατί αν δεν υπάρξουν καινούργιες ιδέες είτε από την Αριστερά είτε από τη Δεξιά ο κίνδυνος της Λεπέν το 2022 θα είναι μεγάλος.

Εσείς είστε άνθρωπος της Αριστεράς. «Λυπάμαι», λέτε, «που δεν καταφέραμε να εγκαθιδρύσουμε μια πραγματική σοσιαλδημοκρατία, συνδέοντας την οικονομία και το κοινωνικό κράτος όπως το θεωρητικοποίησε ο Μισέλ Ροκάρ». Συμμερίζεστε την εκτίμηση, τον φόβο που διατύπωσε τις προάλλες στη «Monde» ο Ζεράρ Γκρινμπέρ πως, δεδομένου του χάσματος που χωρίζει δυο ασυμφιλίωτες Αριστερές, «η γαλλική σοσιαλιστική Αριστερά θα πρέπει να μάθει να παίζει ρόλο δευτεραγωνιστή»;

Δεν καταλαβαίνω γιατί να χρησιμοποιούμε γελοίες εκφράσεις του τύπου «ρόλο δευτεραγωνιστή», η γαλλική Αριστερά βρίσκεται σε απόλυτη αποσύνθεση, δεν παίζει κανέναν ρόλο! Ο κύριος Αμόν έρχεται πέμπτος στις δημοσκοπήσεις. Ο επίσημος υποψήφιος του PS είναι κάποιος που εγκατέλειψε το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα, κάποιος που υπήρξε αντίπαλος του Σοσιαλιστή προέδρου, κάποιος που προτείνει ένα πρόγραμμα απαράδεκτο, παράλογο, που έχασε το περισσότερο έδαφος στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας και κατάφερε να τον ξεπεράσει στις δημοσκοπήσεις ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, ο οποίος εκπροσωπεί την Αριστερά της Αριστεράς, δηλαδή την επονομαζόμενη εξωθεσμική Αριστερά, όπως λέγαμε παλαιότερα στη Γερμανία, δηλαδή την Αριστερά των ανθρώπων που βρίσκονται σε ρήξη με το κοινωνικό πολιτικό σύστημα. Ακούστε, η κατάσταση παραπέμπει περισσότερο σε έναν Μαριβό ή έναν Γκολντόνι. Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, η οποία ήταν λίγο - πολύ συνδεδεμένη στη Γαλλία ιδίως με το Κομμουνιστικό Κόμμα, βλ. Μιτεράν, μετακινήθηκε προς τα κεντροδεξιά. Είναι αυτό που βαφτίσαμε «Ο Τρίτος Δρόμος» στη περίπτωση της Αγγλίας, η οποία έδωσε το σήμα εκκίνησης της στροφής προς τα δεξιά, τον οποίο μιμήθηκε κατόπιν στη Γερμανία ο Σρέντερ, στην Ισπανία ο Φελίπε Γκονζάλες, στην Ιταλία ο Ρέντζι κ.λπ. Εχουμε όλους τους λόγους του κόσμου να σκεφτούμε πως αυτός ήταν ο προσανατολισμός και του Ολάντ. Δεν ήταν όμως ένας άνθρωπος «ορατός» στην κοινή γνώμη – στην προεκλογική του εκστρατεία λοιπόν, προσπαθώντας να συνασπίσει όλο τον κόσμο γύρω του, έβγαλε μια ομιλία την οποία θυμάμαι πολύ καλά, γιατί ήτανε η σωστή ομιλία, μια ομιλία πραγματικά αριστερή.

Η περίφημη ομιλία του Μπουρζέ.

Ακριβώς. Μεμιάς λοιπόν ο πολιτικός κόσμος θεώρησε πως ο Ολάντ θα έκανε μια κυβέρνηση αριστερή. Ενώ εκείνος πιθανότατα ήθελε ανέκαθεν να εφαρμόσει μια πολιτική σοσιαλφιλελεύθερη, όπως λέμε σήμερα, του «Τρίτου Δρόμου», δηλαδή δεξιά της Αριστεράς και όχι αριστερά της Αριστεράς. Γι’ αυτό και μετά τον πρώτο του πρωθυπουργό, τον Ερό, που ήταν ελαφρώς ανύπαρκτος, πήρε ως πρωθυπουργό κάποιον πιο ξεκάθαρα σοσιαλφιλελεύθερο. Αλλά ο Βαλς είχε ένα ταμπεραμέντο λίγο αυταρχικό, λίγο κρατικιστικό, λίγο α λα Κλεμανσό, όπως λέμε συχνά στη Γαλλία. Μια απίστευτη παρεξήγηση λοιπόν! Την οποία δεν προσπάθησε καν ποτέ να λύσει. Μηδενική οικονομική πολιτική, ούτε ένα μέτρο, υπουργοί άλλοι καλοί, άλλοι κακοί, αλλά χωρίς πολιτική κ.λπ. Φτάνουμε λοιπόν σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία, σε σημείο όπου απαιτείται ένα ξεκαθάρισμα, και συνειδητοποιούμε πως η τάση που ανεβαίνει είναι η τάση αντι-Ολάντ, υπέρ της Αριστεράς της Αριστεράς, δηλαδή η τάση Μελανσόν, την οποία υπηρετεί εξάλλου ένας άνθρωπος με ταλέντο, αριστερό, λαϊκό και λαϊκιστικό ταπεραμέντο κ.λπ. Πλήρης κατάρρευση ενός κόμματος ήδη χωρισμένου στα δύο, που δεν είχε λοιπόν πια κοινοβουλευτική πλειοψηφία, γεγονός που το εμπόδισε να περάσει την εργασιακή του μεταρρύθμιση για παράδειγμα και το έκανε να φτάσει να περάσει μια μεταρρύθμιση του εργατικού κώδικα παρακάμπτοντας την Εθνοσυνέλευση, κάτι σκανδαλώδες! Αν είναι δυνατόν ένα, υποτίθεται, αριστερό κόμμα σε μια βιομηχανική κοινωνία να περνάει έναν τέτοιο νόμο παρακάμπτοντας την Εθνοσυνέλευση. Αλλά δεν μπορούσε να κάνει και αλλιώς ο δυστυχής. Λόγω ανθρώπων όπως οι Αμόν και Σία που θα τον καταψήφιζαν. Ολα αυτά λοιπόν είναι ένα παιχνίδι υποκριτών, ένα παιχνίδι σφαλμάτων, είναι σχεδόν θέατρο, μια κωμωδία μεταμφιέσεων, όπου νομίζουμε πως ο δεξιός είναι αριστερός και ο αριστερός δεξιός. Κα κάνεις πια δεν ξέρει τι πάει να πει η λέξη Αριστερά.

Τι άλλο θα μπορούσε να είχε κάνει όμως ο Ολάντ, με ένα κόμμα ήδη διχασμένο;

Κανείς από εμάς τους ψηφοφόρους δεν ενδιαφέρεται για τον Ολάντ ως άτομο. Θεωρώ πως το να αφήσεις να αναπτυχθεί μια τέτοια παρεξήγηση, σχεδόν με την υπαρξιακή έννοια του όρου, είναι ένα σοβαρό σφάλμα. Ή έπρεπε να παραιτηθεί, λέγοντας δεν είναι καθόλου αυτό που θέλω εγώ να κάνω, δεν με καταλάβατε καλά, ή να χρησιμοποιήσει το πρώτο κομμάτι της θητείας του, δηλαδή τις δύο χρονιές της πρωθυπουργίας Ερό, με τον Μοσκοβισί υπουργό Οικονομίας, ώστε να περάσει αριστερά μέτρα για να καλμάρει την κοινή γνώμη και στη συνέχεια να κάνει… να κάνει όπως όλοι στην Ευρώπη! Κάποιος λόγος πρέπει να υπάρχει αφού όλοι ακολουθούν αυτή την πολιτική στην Ευρώπη. Σε κάθε περίπτωση άλλοι το έκαναν, ο Μάτεο Ρεντσι για παράδειγμα, που δεν βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευμενή κατάσταση, αλλά πάντως λιγότερο δυσμενή. Δεν έκανε όμως τίποτα, άφησε την παρεξήγηση να μεγαλώνει και άφησε τον κόσμο της Αριστεράς να φεύγει λίγο λίγο και βρέθηκε μόνος.

Η γνώμη σας για τον παλιό προστατευόμενό του, τον Εμανουέλ Μακρόν, ποια είναι; Συμφωνείτε με την άποψη του Λοράν Ζοφρέν πως είναι «ο πρίγκιπας του “και κρύο και ζέστη”»;

Είναι ο πρίγκιπας του τίποτα! Θέλω να πω, σε αυτή την κατάσταση που μόλις σας περιέγραψα, σας είπα, η μοναδική δυνατή λύση είναι ένας μεταβατικός πρόεδρος, δηλαδή κάποιος μη αυθύπαρκτος, που πρέπει να έχει μια χρησιμότητα, να δημιουργήσει τις συνθήκες που θα ευνοήσουν έναν νέο ορισμό και της Δεξιάς και της Αριστεράς. Κάτι εξαιρετικά δύσκολο. Πιστεύω πως η Δεξιά είναι λίγο καλύτερα προετοιμασμένη γιατί υπάρχει μια κάποια νέα γενιά. Στην Αριστερά δεν υπάρχει πλέον τίποτα και βρισκόμαστε ακόμα μέσα στην παρεξήγηση.

Κύριε Τουρέν, έχουμε μιλήσει αρκετές φορές στο παρελθόν, είναι η πρώτη φορά που σας ακούω τόσο απαισιόδοξο…

Είμαι κάτι περισσότερο από απαισιόδοξος. Εμμένω πάντως στη γενική μου θεωρία, που είναι ότι θα έχουμε όχι έναν δεξιό πρόεδρο ή έναν αριστερό πρόεδρο, αλλά έναν προσωρινό πρόεδρο, έναν αδύναμο πρόεδρο, χωρίς δικό του κόμμα, χωρίς δύναμη στο Κοινοβούλιο, θα είναι απλώς ένας δρόμος μετ’ εμποδίων. Και ο Μακρόν μού φαίνεται ένας άνθρωπος αδύναμος από κάθε άποψη, ως προσωπικότητα, ως πολιτικός προσανατολισμός, είναι όμως σχετικά προσαρμοσμένος σε αυτόν τον ρόλο. Δεν ξέρω πώς θα είναι ένας μεταβατικός πρόεδρος, δεν έχω ιδέα, δεν είναι και τόσο απλό, μάλλον είναι και πιο δύσκολο από το να είσαι ένας ισχυρός πρόεδρος α λα Ντε Γκολ. Ολα αυτά είναι πολύ δύσκολα.

Πριν από 22 χρόνια θέσατε στον Ζακ Σιρακ, υποψήφιο πρόεδρο τότε, την εξής ερώτηση: «Σε αυτόν τον παγκοσμιοποιημένο κόσμο, σε αυτήν την Ευρώπη των ελεύθερων συναλλαγών, τι σημαίνει για εσάς το να είσαι Γάλλος;». «Η γαλλική μας ταυτότητα και η ευρωπαϊκή μας ταυτότητα» είχε απαντήσει. Ηθελα…

Ακούστε, πριν από 22 χρόνια ο ευρωπαϊκός κόσμος πίστευε ακόμα στην Ευρώπη. Το μόνο πραγματικά συγκεκριμένο που μπορούμε να πούμε για αυτές τις εκλογές είναι πως δεν υπάρχει παρά μια απόφαση που πρέπει να ληφθεί: να παραμείνουμε στην Ευρώπη. Αν η Γαλλία βγει από την Ευρώπη, η Ευρώπη θα εξαφανιστεί, αυτό είναι ξεκάθαρο. Θα είναι μια καταστροφή.

Ηθελα να σας κάνω όμως την ίδια ερώτηση: τι σημαίνει για σας το να είσαι Γάλλος;

Θα σας πω αυτό που λένε και οι περισσότεροι Γάλλοι. Ολες οι διεθνείς μελέτες το δείχνουν. Οι Γάλλοι, όταν τους ρωτάς πώς πάνε τα πράγματα για εσάς τους Γάλλους, απαντούν «για μένα δεν πάνε και πολύ άσχημα τα πράγματα, αλλά η Γαλλία είναι αφόρητη, σκέτη καταστροφή». Με αλλά λόγια, αυτό που προσδιορίζει σήμερα τη Γαλλία είναι η θεμελιώδης διαμάχη ανάμεσα στην πραγματική κοινωνική Γαλλία και την πολιτική Γαλλία. Υπάρχει μια πολιτική κρίση, μια απόρριψη του πολιτικού κόσμου, τον παρουσιάζουμε σαν μια συνωμοσία μεταξύ των πολιτικών, αυτού του είδους τις ανοησίες τις οποίες συνηθίζουμε, υπάρχει όμως μια απόλυτη ακατανοησία ανάμεσα στους Γάλλους ως κοινωνία και τους Γάλλους ως υποταγμένους σε ένα κράτος. Η κρίση είναι βαθιά. Η εκτίμηση της κατάστασης που κάνω είναι βαθιά απαισιόδοξη. Το μόνο πράγμα που θα πρέπει να ζητήσουμε από αυτόν τον προσωρινό πρόεδρο είναι να είναι πραγματικά φιλευρωπαίος. Προς το παρόν, είναι η περίπτωση του Μακρόν. Ισως και του Φιγιόν. Αλλά ο Φιγιόν θα έπρεπε να είναι φυλακή.

                                  "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 22-23/04/17

Εκλογές ικανές να οδηγήσουν την ΕΕ 

είτε στον Παράδεισο είτε στην Κόλαση
Ο κίνδυνος που αντιμετωπίζει η Ευρώπη είναι εκ παραλλήλου προς το Brexit να τεθεί και θέμα Frexit, δηλαδή αποχώρησης και της Γαλλίας

Του Μανώλη Σπινθουράκη

Στην Ιατρική ως τετραπληγία ορίζεται η παράλυση των τεσσάρων άκρων, η οποία συνήθως προκαλείται από βλάβες του νωτιαίου μυελού. Στη Γαλλία του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών το μείζον ερώτημα είναι ποια από τα σημερινά τέσσερα πολιτικά «άκρα» της χώρας, δηλαδή από τους Φιγιόν, Μακρόν, Λεπέν και Μελανσόν, θα προκριθούν στον δεύτερο γύρο και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις αυτής της διαδικασίας στον πολιτικό νωτιαίο μυελό του Παρισιού αλλά και της Ευρώπης συνολικά. Και αυτό διότι το ενδεχόμενο να καταλήξει η ΕΕ, λόγω της Γαλλίας, σε κατάσταση παραλυσίας όχι μόνο απίθανο δεν είναι, άλλά ίσως είναι και πιθανότερο παρά ποτέ.

Οι παλαιότεροι θυμούνται βεβαίως πως δεν είναι η πρώτη φορά που η ενωμένη Ευρώπη αντιμετωπίζει τον κίνδυνο παραλυσίας λόγω της Γαλλίας. Τη δεκαετία του '60 ο Ντε Γκολ, για να επιβάλει τις απόψεις του στα θέματα της κοινής αγροτικής πολιτικής και για να αποτρέψει την ένταξη της Βρετανίας στην τότε ΕΟΚ, είχε καταφύγει στην τακτική της λεγόμενης «κενής έδρας». Είχε ανακαλέσει δηλαδή στο Παρίσι τον γάλλο επίτροπο και τον μόνιμο αντιπρόσωπο της Γαλλίας στο Συμβούλιο, ενώ ταυτοχρόνως είχε απαγορέψει στους υπουργούς του να μετέχουν στις ευρωπαϊκές Συνόδους. Σε μια Ευρώπη όπως αυτή της δεκαετίας του '60, στην οποία όλες οι αποφάσεις λαμβάνονταν ομοφώνως, οι επιπτώσεις ήταν καταλυτικές.

Η άρση του αδιεξόδου έγινε σταδιακώς, με τον λεγόμενο Συμβιβασμό του Λουξεμβούργου ο οποίος οδήγησε στην Ευρώπη των βέτο, αλλά και με την αποχώρηση του Ντε Γκολ από το προσκήνιο που άνοιξε τον δρόμο για την πρόσκαιρη, όπως πλέον φαίνεται, ένταξη του Ηνωμένου Βασίλειου στην Ευρώπη. Το γεγονός ωστόσο ότι η τότε Ευρώπη άντεξε έναν γαλλοβρετανικό «πόλεμο» δεν πρέπει να δημιουργεί την εντύπωση ότι και η σημερινή εκ του ασφαλούς θα αντέξει κάτι παρόμοιο. Κυρίως, δε, διότι δεν πρόκειται για κάτι παρόμοιο.

Ο κίνδυνος που αντιμετωπίζει σήμερα η ΕΕ, ενόψει των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία, είναι εκ παραλλήλου προς το Brexit να τεθεί και θέμα Frexit, δηλαδή αποχώρησης και της Γαλλίας από την ενωμένη Ευρώπη. Εν προκειμένω, όπως πολλοί εκτιμούν, η Ευρωπαϊκή Ενωση θα έχει την τύχη της άλλης μεγάλης Ενωσης του 20ού αιώνα, δηλαδή της Σοβιετικής Ενωσης, καταλαμβάνοντας περίοπτη θέση στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας. Ως εκ τούτου δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός πως στα ηγετικά κλιμάκια των Βρυξελλών είναι εδραιωμένη πλέον η πεποίθηση ότι από τις αυριανές προεδρικές εκλογές στη Γαλλία μπορεί να προκύψουν δίδυμα ικανά να οδηγήσουν την ΕΕ είτε στον Παράδεισο είτε στην Κόλαση.

Παράδεισος για την Ευρώπη θα ήταν επί παραδείγματι να αναμετρηθούν στον δεύτερο γύρο ο Φρανσουά Φιγιόν με τον Εμανουέλ Μακρόν. Κόλαση θα ήταν μια αναμέτρηση της Μαρίν Λεπέν με τον Ζαν-Λικ Μελανσόν. Στην πρώτη περίπτωση, θα αναμετρηθούν ένας κεντροδεξιός και ένας κεντροαριστερός πολιτικός που κατά τις Βρυξέλλες έχουν δώσει δείγματα ευρωπαϊκής γραφής. Ο Φιγιόν, παρά το γεγονός ότι κατά το παρελθόν είχε πει Οχι στη Συνθήκη του Μάαστριχτ και γενικώς εντάσσεται στην γκολική παράδοση μιας τρόπον τινά αυτοκρατορικής Γαλλίας, έχει ταχθεί σαφώς υπέρ της επαναλειτουργίας του απαραίτητου για την ΕΕ γαλλογερμανικού άξονα, ο οποίος την περίοδο Ολάντ - Μέρκελ εμφάνισε προβλήματα δυσλειτουργίας. Οσον αφορά τον Μακρόν, οι περισσότεροι στις Βρυξέλλες τον βλέπουν ως έναν νέο Βαλερί Ζισκάρ ντ' Εστέν, η συμβολή του οποίου στην ενωμένη Ευρώπη δεν αμφισβητείται, παρά το φιάσκο του Ευρωσυντάγματος. Συν τοις άλλοις, αν αύριο επικρατήσουν οι Φιγιόν και Μακρόν, τόσο το Παρίσι όσο και οι Βρυξέλλες θα αναφωνήσουν με ικανοποίηση το déjà vu, παραπέμποντας στις αναμετρήσεις του Ντ' Εστέν με τον Μιτεράν.

Αν όμως ο Παράδεισος είναι για πολλούς στην Ευρώπη η πιθανολογούμενη αναμέτρηση της Δεξιάς με το Κέντρο στη Γαλλία, η Κόλαση δεν είναι άλλη από την επίσης πιθανολογούμενη αναμέτρηση της Ακροδεξιάς με την Ακροαριστερά. Σε περίπτωση που από τις αυριανές κάλπες προκύψει το δίδυμο Λεπέν - Μελανσόν, το μόνο στο οποίο θα συμφωνήσουν οι πάντες σε Γαλλία και Ευρώπη είναι το rien ne va plus. Η επικράτηση των πλέον εχθρικών έναντι της σημερινής Ευρώπης πολιτικών δυνάμεων θα είναι αδιαμφισβήτητη και η Γαλλία θα εισέλθει σε κατάσταση εμφύλιου ψυχρού πολέμου, από την οποία είναι άδηλο αν, πώς και πότε θα βγει. Επί της ουσίας πολλοί πιστεύουν πως θα πρόκειται για το τέλος της εξαιρετικά συγκεντρωτικής Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας, την οποία έφτιαξε ο Ντε Γκολ στα μέτρα του με στόχο την εναλλαγή στην εξουσία είτε των ομοϊδεατών του είτε των Κεντροαριστερών. Οχι όμως και άλλων.


Τις ανησυχίες αυτές είναι βέβαιο πως θα προσπαθήσει να καθησυχάσει, αν βρεθεί στο δεύτερο γύρο, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν. Το έδειξε άλλωστε προχθές στη γαλλική τηλεόραση όταν ρωτήθηκε από γαλλίδα δημοσιογράφο αν προτίθεται να βγάλει τη Γαλλία από την ΕΕ. «Σε ποιον νομίζετε ότι μιλάτε, κυρία μου» ήταν η απάντησή του σε επιθετικό μάλιστα τόνο. Υπενθύμισε τις σοσιαλιστικές ρίζες του, αναφέρθηκε στον Μιτεράν αλλά και στον Ντε Γκολ και σε γενικές γραμμές εμφανίστηκε ως ένας νέος Ζαν Πιερ Σεβενεμάν σε αποχρώσεις άλλοτε ακροαριστερές, άλλοτε εθνικιστικές, αλλά σίγουρα γαλλικές.
Από την άλλη, η Μαρίν Λεπέν θα επιλέξει σίγουρα τις εθνικιστικές κορόνες αλλά σε ακροδεξιές αποχρώσεις, που άλλωστε ταιριάζουν καλύτερα. Θα διεκδικήσει όλο τον χώρο της Δεξιάς που εκ παραδόσεως στη Γαλλία είναι μεγαλύτερος από τον χώρο της Αριστεράς. Σε περίπτωση μάλιστα που εκλεγεί, το μόνο βέβαιο είναι πως από την επαύριον η Ευρώπη θα βλέπει στον καθρέφτη τον ίδιο της τον εαυτό με άλλα μάτια αλλά και με θολό το βλέμμα.



"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 22-23/04/17

Ουλρίκε Γκερό
Απαραίτητη, μα όχι πλέον επαρκής 

η γαλλογερμανική ατμομηχανή
Το γερμανικό ενδιαφέρον στις γαλλικές εκλογές μονοπωλεί η ακροδεξιά υποψήφια Μαρίν Λεπέν. Αλλά το καθοριστικό για τη Γαλλία και την Ευρώπη είναι το τι θα κάνει η Αριστερά, εκτιμά η γερμανίδα πολιτειολόγος

Η συνέντευξη στο Γιώργο Παππά

Αν ψήφιζαν οι Γερμανοί στις αυριανές εκλογές η Γαλλία θα είχε ήδη πρόεδρο: τον Εμανουέλ Μακρόν. Ο ανεξάρτητος υποψήφιος συγκεντρώνει τις προτιμήσεις από όλο το πολιτικό φάσμα. Τον Μακρόν προτιμά ο σοσιαλδημοκράτης υποψήφιος καγκελάριος Μάρτιν Σουλτς. Αλλά και ο χριστιανοδημοκράτης Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, χαιρετίζοντας το φιλευρωπαϊσμό του. Η Ανγκελα Μέρκελ απέφυγε το λάθος που έκανε την προηγούμενη φορά όταν στήριξε ενεργά τον Νικολά Σαρκοζί. Τώρα κράτησε ίσες αποστάσεις από τον συντηρητικό Φρανσουά Φιγιόν και τον Εμανουέλ Μακρόν. Δέχτηκε και τους δύο στην καγκελαρία, αναβαθμίζοντας ουσιαστικά τον ανεξάρτητο Μακρόν με τον οποίο βρίσκεται πολύ πιο κοντά στο Προσφυγικό και τα ευρωπαϊκά σύνορα απ' ό,τι με τον δεξιό Φιγιόν. Η σκιά των σκανδάλων που συνοδεύει τον Φιγιόν είναι πρόσθετος λόγος για να κρατάει η καγκελάριος αποστάσεις ασφαλείας.

Η αγωνία των Μέρκελ, Σόιμπλε και της γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας για το αποτέλεσμα των γαλλικών εκλογών επισκιάζει τα αναμενόμενα προβλήματα της επόμενης ημέρας. Η έξοδος της Μεγάλης Βρετανίας επιβάλλει νέες ισορροπίες στην ΕΕ, γερμανοί αναλυτές βλέπουν αναβάθμιση της Γαλλίας στον γαλλογερμανικό άξονα. Με το Μακρόν πρόεδρο στο Παρίσι και τον Σουλτς καγκελάριο στο Βερολίνο δημιουργούνται προϋποθέσεις για αλλαγή πλεύσης και στην ευρωζώνη. Βασική προϋπόθεση: να ηττηθεί ο ακροδεξιός και ο ακροαριστερός αντιευρωπαϊκός λαϊκισμός που εκπροσωπούν η Μαρίν Λεπέν και ο Ζαν-Λικ Μελανσόν.

Το γερμανικό ενδιαφέρον στις γαλλικές εκλογές μονοπωλεί η ακροδεξιά υποψήφια Μαρίν Λεπέν. Αλλά το καθοριστικό για τη Γαλλία και την Ευρώπη είναι το τι θα κάνει η Αριστερά, εκτιμά η γερμανίδα πολιτειολόγος Ουλρίκε Γκερό. Στο τελευταίο της βιβλίο εξηγεί «Γιατί η Ευρώπη πρέπει να εξελιχτεί σε μία Δημοκρατία», στο επόμενο ασχολείται με τους εχθρούς της Ευρώπης και της ανοιχτής κοινωνίας.

Κυρία Γκερό, η Γερμανία, ολόκληρη η Ευρώπη, τρέμει με τις εκλογές στη Γαλλία. Εσείς;

Ναι και όχι. Η Μαρίν Λεπέν αποκλείεται να κερδίσει στον δεύτερο γύρο, μολονότι κανείς δεν μπορεί να είναι απολύτως σίγουρος μετά το Brexit και τον Τραμπ. Το βασικό ερώτημα όμως είναι πόσο άλλαξε η Μαρίν Λεπέν τη χώρα χωρίς να έχει γίνει πρόεδρος. Καταρχήν έφερε τα πάνω κάτω στην κομματική γεωγραφία της χώρας. Στις βουλευτικές και περιφερειακές εκλογές του 2015 έδειξε ότι είναι το μόνο κόμμα ευρείας λαϊκής βάσης ξεπερνώντας το 30% σε τέσσερις περιφέρειες, σε κάποιες πάνω από 40%. Το δράμα με τη Μαρίν Λεπέν δεν είναι αν θα εκλεγεί πρόεδρος, αλλά η κατάρρευση που επέφερε στον πολιτικό χάρτη της Γαλλίας.

Εκτός της Λεπέν στις δημοσκοπήσεις φαίνεται να έχει ρεύμα και ο ακροαριστερός υποψήφιος Ζαν-Λικ Μελανσόν. Πόσο πιθανός είναι ένας δεύτερος γύρος Λεπέν - Μελανσόν;

Αν έχουμε τύχη, μπορεί να έχουμε ένα δεύτερο γύρο με Μακρόν - Μελανσόν. Αλλά δεν αποκλείω και το σενάριο Λεπέν - Μελανσόν. Είναι ο Μπέρνι Σάντερς της Γαλλίας. Παίζει το αντικαπιταλιστικό χαρτί και πλασάρεται ως ο μόνος που θέλει την πραγματική «αλλαγή» κόντρα σε όλους τους άλλους που στιγματίζει ως «συστημικούς». Πέρα από την έξυπνη προεκλογική καμπάνια που έκανε αξιοποιώντας και τα κοινωνικά δίκτυα, καθοριστικό είναι το πώς θα κινηθούν οι ψηφοφόροι του Σοσιαλιστικού Κόμματος, που με τον Μπενουά Αμόν συρρικνώνονται δραματικά. Αυτοί ψηφίζουν Μακρόν όσο ο Μακρόν φαίνεται ο μόνος που μπορεί να κερδίσει τη Λεπέν. Αν δουν όμως ότι μπορεί να την κερδίσει και ο Μελανσόν μπορώ να φανταστώ ότι ήδη από τον πρώτο γύρο θα τον στηρίξει ένα μέρος των αριστερών σοσιαλιστών ψηφοφόρων. Και τότε μπορεί πράγματι να βρεθούμε στον δεύτερο γύρο με το δίδυμο Λεπέν - Μελανσόν.

Γνωρίζετε τους γάλλους σοσιαλιστές, το διδακτορικό σας ήταν για το Γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα. Δεν ήξεραν ότι με επικεφαλής τον Αμόν οδηγούνται στην ανυπαρξία;

Οι γάλλοι Σοσιαλιστές ήταν πάντα διχασμένοι: για την Ευρώπη, τον καπιταλισμό, τον χριστιανισμό, εν μέρει είναι μαρξιστές, κατά της αγοράς κ.λπ. Ολα αυτά τα ρεύματα συνυπάρχουν και σήμερα στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, που είναι όμως σε πολύ χειρότερη κατάσταση. Γνώριζαν κάπου ότι με τον Αμόν δεν έχουν καμία πιθανότητα, αλλά ποιες άλλες επιλογές είχαν;
Πάντως, έξι εβδομάδες μετά τις προεδρικές, έρχονται οι βουλευτικές εκλογές. Θα έχουμε δύο υποψηφίους, Μακρόν και Μελανσόν, χωρίς κόμμα πίσω τους, που δεν μπορούν να κατεβούν σε εκλογές. Πού θα πάνε οι Σοσιαλιστές; Στον Μακρόν ή στον Μελανσόν; Πέρα λοιπόν από τη Μαρίν Λεπέν, το μεγάλο αίνιγμα που δεν έχει απαντηθεί ακόμη είναι τι θα κάνει η γαλλική προοδευτική Αριστερά.

Ο αγαπημένος υποψήφιος των Γερμανών είναι ο Εμανουέλ Μακρόν. Αλλά και αυτός τελευταία πήρε αποστάσεις από το Βερολίνο. Θεωρείτε σωστή τη στρατηγική του;

Είναι σωστή. Ειδάλλως, δεν θα έχει περιθώρια ευελιξίας αν εκλεγεί πρόεδρος. Καταρχήν θα πρέπει να περιμένει και τις γερμανικές εκλογές. Δεν μπορεί να φθαρεί με τη σημερινή καγκελάριο γιατί δεν είναι σίγουρο ότι θα επανεκλεγεί. Αλλά ούτε με τον Μάρτιν Σουλτς. Μέχρι τον Σεπτέμβριο πρέπει να κρατήσει ανοιχτή την επιλογή συνεργασίας και με τους δύο. Η επισήμανση του Μακρόν ότι η γερμανική ηγεμονία στο ευρώ είναι πολύ μεγάλη τον φέρνει πιο κοντά στο Μάρτιν Σουλτς. Αυτός ως πρόεδρος του SPD τάχθηκε υπέρ του σοσιαλιστή Αμόν, ενώ ο επίσης σοσιαλδημοκράτης Γκάμπριελ στηρίζει τον Μακρόν. Εχει ενδιαφέρον λοιπόν πώς θα τοποθετηθεί και η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία.

Η ΕΕ χωρίς τον γαλλογερμανικό άξονα είναι αδιανόητη. Περιμένετε μετά τις εκλογές μια γαλλογερμανική πρωτοβουλία;

Η γαλλογερμανική ατμομηχανή ήταν πάντα σημαντική. Παραμένει και σήμερα αναγκαία προϋπόθεση. Αλλά είναι και επαρκής; Πιστεύω ότι πρέπει να φύγουμε από το εθνικό παράδειγμα. Δεν μας βοηθά για την Ευρώπη του αύριο. Ποιοι είναι σήμερα «οι Γάλλοι»; Οι Γάλλοι της Λεπέν ή του Μακρόν; Πρέπει να υπερβούμε το εθνικό κριτήριο και να προτάξουμε το πολιτικό. Υπάρχουν Γερμανοί, Ελληνες, Πολωνοί που θέλουν μια συντηρητική Ευρώπη και Γερμανοί, Ελληνες και Πολωνοί που θέλουν μια προοδευτική Ευρώπη. Πρέπει να επανιδρύσουμε την Ευρώπη όχι στη βάση του κράτους - έθνους αλλά με κριτήριο την πολιτική τοποθέτηση των πολιτών. Αυτή είναι η ευκαιρία σήμερα.

                                     "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 22-23/04/17

Η κρίση της Γαλλίας και 

ο φόβος εξαγωγής της στην Ευρώπη
Τα πάνω, κάτω. Τέσσερις ιστορικές πολιτικές οικογένειες διαμόρφωσαν τη μεταπολεμική Γαλλία: γκολικοί, κεντρώοι, σοσιαλιστές και κομμουνιστές. Και τώρα είναι σαν να έχουν παραχωρήσει τη θέση τους σε ανερμάτιστες πολιτικές ιδεολογίες και σε παρδαλές υποψηφιότητες

Του Γιάννη Πρετεντέρη

Εχω παρακολουθήσει από κοντά όλες τις γαλλικές προεδρικές εκλογές τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.

Το 1974 ήμουν φοιτητής. Κολλούσα αφίσες και μοίραζα προκηρύξεις του Φρανσουά Μιτεράν έξω από τα σουπερμάρκετ.

Το 1981 βρέθηκα στην πλατεία της Βαστίλλης και στο Πάνθεον. Εκρηξη χαράς και ιστορική μεγαλοπρέπεια.

Από το 1988 και δημοσιογράφος πια, κάλυπτα τις προεδρικές εκλογές για «Το Βήμα» - και το Mega αργότερα...

Οκτώ εκλογές μέσα σε σαράντα τρία χρόνια. Γνώρισα πολλούς από τους υποψηφίους. Εζησα εκπλήξεις, ανατροπές, αποθεώσεις κι απρόβλεπτα. Είδα πολιτικούς να καταρρέουν στην τελική ευθεία κι άλλους να απογειώνονται.

Ακόμη κι έτσι όμως, ποτέ δεν μπορούσα να φανταστώ αυτό που συμβαίνει σήμερα - και δεν εννοώ μόνο το αίμα...

Τέσσερις υποψήφιοι έχουν σχεδόν τις ίδιες πιθανότητες να περάσουν στον δεύτερο γύρο. Και μάλιστα κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πως θα επηρεάσει τις πιθανότητες αυτές η τελευταία τρομοκρατική επίθεση στο Παρίσι.

Οι δύο μεγαλύτερες παρατάξεις της χώρας - Κεντροδεξιά και Κεντροαριστερά - κινδυνεύουν να μην εκπροσωπηθούν καν. Μιλάμε για τις παρατάξεις από τις οποίες προέρχονται όλοι οι έως τώρα εκλεγμένοι πρόεδροι της Γαλλίας!

Τα πάνω, κάτω. Τέσσερις ιστορικές πολιτικές οικογένειες διαμόρφωσαν τη μεταπολεμική Γαλλία: γκολικοί, κεντρώοι, σοσιαλιστές και κομμουνιστές. Και τώρα είναι σαν να έχουν παραχωρήσει τη θέση τους σε ανερμάτιστες πολιτικές ιδεολογίες και σε παρδαλές υποψηφιότητες.

Μόνο η ιδέα ότι κάποιος από τη Λεπέν, τον Μακρόν, τον Φιγιόν ή τον Μελανσόν θα είναι ο επόμενος πρόεδρος της δεύτερης μεγαλύτερης ευρωπαϊκής χώρας προκαλεί περισσότερο σύγκρυο από ενθουσιασμό.

Αλλά ακόμη κι αν δεχτώ (για την οικονομία της συζήτησης...) ότι είναι όλοι για τα μπάζα, η Λεπέν κι ο Μελανσόν εγκυμονούν επιπλέον και κινδύνους.

Θαυμάστρια του Πούτιν η μία. Θαυμαστής του Τσάβες και του Κάστρο ο άλλος - έχει υποσχεθεί να εντάξει τη Γαλλία στην... Μπολιβαριανή Συμμαχία των Λαών της Αμερικής!
Τρελά πράματα!

Είχα την τύχη να πάρω συνέντευξη και από τη Λεπέν και από τον Μελανσόν σχετικά πρόσφατα, το 2015.

Μου έκανε εντύπωση πως και οι δυο είπαν με άλλα λόγια το ίδιο πράγμα: η ήττα του Τσίπρα ήταν προδιαγεγραμμένη από τη στιγμή που δεν αμφισβήτησε το ευρώ.

Η διαπίστωσή τους είναι προφανώς ορθή. Αποκαλύπτει όμως και τη δική τους στρατηγική σε μια ανύποπτη εκλογικά στιγμή: οι ίδιοι θα αμφισβητήσουν το ευρώ προκειμένου να μην ηττηθούν.

Με άλλα λόγια, η ενδεχόμενη εκλογή τους θα οδηγήσει σε μια πρωτοφανή κρίση της Ευρωπαϊκής Ενωσης αφού γνωρίζουν ότι διαφορετικά δεν θα μπορέσουν να επιβιώσουν μέσα της.

Είναι αλήθεια ότι δεν βρισκόμαστε ακόμη εκεί. Το εφιαλτικό σενάριο ενός δεύτερου γύρου Μελανσόν εναντίον Λεπέν έχει τις πιθανότητές του αλλά δεν είναι το πιο πιθανό.
Κι ούτε είναι το μόνο πρόβλημα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι βιώνουμε μια βαθιά κρίση του πολιτικού συστήματος της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας.

Με μια ιδιαιτερότητα. Σαρώνει πρωτίστως τα πρόσωπα και δευτερευόντως τους πολιτικούς σχηματισμούς. Αρκεί να σημειώσω πως η τελευταία φορά που επανεξελέγη ένας εν ενεργεία πρόεδρος ήταν το 2002. Εκτοτε σε κάθε εκλογή που ακολούθησε (τρεις με την τωρινή) εκλέγεται ένα νέο πρόσωπο.

Η προεδρική εκλογή όμως δεν είναι παρά το πρώτο ημίχρονο. Θα ακολουθήσουν οι δυο γύροι των βουλευτικών εκλογών στις 11 και 18 Ιουνίου.

Και τότε οι δυο μεγάλες πολιτικές οικογένειες της Κεντροδεξιάς και της Κεντροαριστεράς, ακόμη κι αν δεν περάσουν στον δεύτερο γύρο της προεδρικής εκλογής, θα αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία της νέας Βουλής.

Ως εκ τούτου, από τους τέσσερις υποψηφίους μόνο ο Φιγιόν μπορεί να ελπίζει σε μια κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Οι άλλοι τρεις κινδυνεύουν αν κερδίσουν να αποδειχθούν στρατηγοί χωρίς στρατούς.

Κι όπως είναι διαμορφωμένο το γαλλικό θεσμικό σύστημα, ένας πρόεδρος χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία είναι μια εξασφαλισμένη προοπτική αστάθειας κι αβεβαιότητας.

Από εκεί και πέρα θα αρχίσουν βεβαίως τα παζάρια, οι διευθετήσεις κι ενδεχομένως οι συμβιβασμοί. Αλλά μια ασταθής και δυσκίνητη Γαλλία είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται σήμερα η Ευρωπαϊκή Ενωση.

Πολύ φοβούμαι όμως ότι δύσκολα θα το αποφύγουμε

Ακόμη κι αν εκλεγεί ο Μακρόν (που είναι ίσως η πιο σταθεροποιητική περίπτωση από τους τέσσερις), δύσκολα θα βρει τον Ιούνιο μια ισχυρή και συμπαγή κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να κυβερνήσει. Θα αντέξει όσο αντέχει η προσωπική δημοφιλία του και μετά θα αρχίσει το ξήλωμα.

Ενα τελευταίο ερώτημα. Πώς έφτασαν εκεί οι Γάλλοι; Πώς κατάφεραν να γίνουν η πρώτη χώρα της Ευρώπης που απειλείται ταυτοχρόνως και από τον δεξιό και από τον αριστερό λαϊκισμό;

Υπάρχει ασφαλώς κοινωνική δυσφορία, αλλά είναι μια χώρα που δεν έχει δοκιμαστεί από σκληρή λιτότητα ούτε έχει πιεστεί οικονομικά από την υπόλοιπη Ευρώπη.

Οταν ρωτήθηκε ο Γιούνκερ γιατί η Κομισιόν επιτρέπει στη Γαλλία ελλείμματα που ξεπερνούν το 4%-5% του ΑΕΠ, έδωσε την αφοπλιστική απάντηση: «Επειδή είναι η Γαλλία!».

Η προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής της είναι και ήπια και αργή.

Συνεπώς, κάπου αλλού πρέπει να βρίσκεται η εξήγηση. Στην κατάλυση του κοινωνικού ιστού των πόλεων; Στη μαζική εισροή μεταναστών; Στη μεταβολή του αστικού περιβάλλοντος;

Σε μια παράδοση πολιτικού λαϊκισμού που συνάντησε την κοινωνική δυσφορία;

Στην επικράτηση ενός πολιτικού προσωπικού όπου το ταλέντο, η σοβαρότητα κι η συγκρότηση σπανίως συγκεντρώνονται στο ίδιο πρόσωπο;

Μήπως όλα αυτά μαζί κι από λίγο το καθένα;

Είναι δύσκολο να πω και δεν μου αρέσει να κάνω τον κοινωνιολόγο του ποδαριού.
Η Γαλλία όμως βρίσκεται σε κρίση. Σε πολυεπίπεδη κρίση. Και ως εκ τούτου, το μόνο που μπορεί κάποιος να ευχηθεί είναι να μην εξαγάγει την κρίση της στην Ευρώπη.
Γιατί τότε χαθήκαμε!