Aπό την "Επένδυση"
Οταν ο Ομπάμα παρέδωσε τα κλειδιά
 |
| "Επένδυση", 19/11/16 |
της Ευρώπης στη φράου Μέρκελ...
Tης Ζέζας Ζήκου, «επωνύμως»
ΟΠΩΣ η Μπλανς Ντιμπουά, η εύθραυστη ηρωίδα του Τένεσι Ουίλιαμς στο «Λεωφορείον ο Πόθος», η Ελλάδα εξαρτάται πλέον αποκλειστικά «από τον οίκτο της φράου Μέρκελ». Και αυτός δεν περισσεύει. Ούτε καν από τη Γερμανίδα νύφη μου, την Αντρέα, που προσπαθεί να με «συνετίσει» α λα γερμανικά. Εκτός αν αποφασίσουμε ότι θα ζούμε όλοι όπως μας θέλουν οι Γερμανοί. Αλλά... Η ιστορική πραγματεία «Lords o Finance» (2009), στην οποία ο συγγραφέας Λιάκουατ Αχαμεντ περιγράφει τα γεγονότα που οδήγησαν πρώτα στο Μεγάλο Κραχ και μετά στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, είναι ένα βιβλίο περί σφαλμάτων πολιτικής. Πρόεδροι και πρωθυπουργοί, υπουργοί Οικονομικών και κεντρικοί τραπεζίτες, όλοι τους είναι κλειδωμένοι μέσα στις δικές τους οικονομικές και πολιτικές ορθοδοξίες. Καθένας τους είναι βέβαιος ότι η δική του είναι η μόνη λογική πορεία δράσης. Εξαιτίας των παρωπίδων τους, έκαναν διαρκώς οικονομικές επιλογές που έναν αιώνα αργότερα μας φαίνονται παράλογες, όμως σ’ εκείνους έμοιαζαν εντελώς λογικές.
***
ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΦΡΑΣΟΥΜΕ τη διάσημη ρήση του Τσου Εν Λάι, είναι νωρίς ακόμη για να κρίνουμε τη φράου Μέρκελ. Το ζήτημα είναι πως η ρεαλιστική εκτίμηση του απερχόμενου Αμερικανού προέδρου για την Γερμανίδα καγκελάριο προκύπτει πως η Ευρώπη δεν μπορεί να βγει από την κρίση ούτε χωρίς τη Γερμανία ούτε εναντίον της Γερμανίας. Η οικονομική υπεροχή της Γερμανίας συμπίπτει με την πολιτική ενηλικίωση της, καθώς η χώρα δεν φοβάται πλέον να δώσει μάχες υπέρ των εθνικών συμφερόντων της. Η Ανγκελα Μέρκελ αντικατέστησε το μεταπολεμικό μοντέλο της γερμανικής πολιτικής, που χαρακτηριζόταν από την πολυμέρεια, με μια μονομερή τακτική. Αυτό έκανε και με την κρίση στην Ελλάδα. Η μεταπολεμική ισορροπία, όταν οι Γερμανοί «έθεταν την οικονομία τους στην ευχέρεια των ευρωπαϊκών συμφερόντων, ενώ η Γαλλία τους καθιστούσε πολιτικά αποδεκτούς», έχει ανατραπεί. Συμπληρώνοντας στο γεγονός αυτό μια γενιά αξιωματούχων και πολιτικών και από τις δύο όχθες του Ρήνου, που δεν γνώρισαν ουσιαστικά οι μεν την κουλτούρα των δε, και ίσως δεν μιλούν καν ο ένας τη γλώσσα του άλλου, υπάρχει πλέον η αίσθηση ότι οι Γερμανοί δεν έχουν ανάγκη τους Γάλλους όπως άλλοτε. Το Παρίσι συχνά θεωρούσε ότι η Γερμανία πρέπει απλώς να εγκρίνει τις ιδέες και τις προτάσεις τους, διότι έτσι έχει συνηθίσει η Γαλλία. Αυτά όμως ανήκουν στο παρελθόν.
***
Η ΕΛΛΑΔΑ ΔΥΣΤΥΧΩΣ προσεγγίζεται από τη γερμανική οικονομική και πολιτική ηγεσία ως οιονεί δορυφόρος, ως χώρος επέκτασης με φτηνό εργατικό δυναμικό, απεγνωσμένος για κεφάλαια - αυτό που ήδη έχει συμβεί: η εσωτερική υποτίμηση και η βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή έχουν δημιουργήσει στρατιές ανέργων και μεγάλη αποεπένδυση. Τα δάνεια του κ. Σόιμπλε πάντα συνοδεύονται ασφαλώς από όρους, που αφεύκτως οδηγούν σε μέτρα λιτότητας, τα οποία ονομάζονται μεταρρυθμίσεις. Εφόσον μάλιστα πανθομολογουμένως είναι μη βιώσιμο το χρέος, η δυσβάστακτη εξυπηρέτηση του συνεχίζει να κατατρώει κάθε χρηματοδότηση. Δυστυχώς, τα νέα δάνεια αποπληρώνουν τα προηγούμενα δάνεια, χωρίς να εισέρχονται κεφάλαια ικανά να τονώσουν την πραγματική οικονομία. Χωρίς δημιουργία θέσεων εργασίας, και μάλιστα ποιοτικής εργασίας, χωρίς τόνωση της ζήτησης, χωρίς δημόσιες επενδύσεις, ακόμη κι αν εμφανιστεί θετικός δείκτης ανάπτυξης, θα αφορά μια άνεργο ανάπτυξη, λογιστική, χωρίς δουλειές, χωρίς ανακούφιση της κοινωνίας, χωρίς προοπτικές εθνικής ανασυγκρότησης. Μέσα σε αυτό το σκοτεινό περιβάλλον, έσβησε και κάθε ελπίδα για ένα άτυπο σχέδιο Μάρσαλ.
***
ΑΣ ΑΝΑΔΙΠΛΩΣΟΥΝ λοιπόν οι ικέτες την παλάμη. Γιατί οι ικεσίες τους απευθύνονται στα ώτα ενός χολερικού Γερμανού. Τις καλύτερες μέρες που μας είχαν υποσχεθεί λοιπόν ίσως να μην τις ζήσει ποτέ η γενιά των παιδιών μας. Επειδή οι οικονομικές θυσίες και άδικες είναι και επιπλέον οι περικοπές όλων των κοινωνικών δαπανών φθείρουν τη δημοκρατία και διαλύουν την κοινωνική συνοχή. Γιατί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτιμά πως θα χρειαστούν τουλάχιστον 16 χρόνια ώσπου οι χώρες της ευρωζώνης να επιστρέψουν το δημόσιο χρέος τους στο 60% που ορίζει η Συνθήκη της Λισαβόνας. Και αυτό είναι το καλύτερο σενάριο. Γιατί υπάρχουν άλλα δύο χειρότερα, σύμφωνα με τα οποία η επιστροφή στην αρετή δεν θα έρθει πριν από το 2026.0 μοναδικός κοινός παρονομαστής που έχει απομείνει στις χώρες της ευρωζώνης είναι σήμερα πια το χρέος. Κατά τα άλλα, παρατηρούμε καθημερινά μια διαλυτική διαδικασία. Ο δρόμος που ανοίγουν οι εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ίσως να αποδειχθεί μονόδρομος: οι χώρες της ευρωζώνης θα αποδύονται σε έναν αμείλικτο ανταγωνισμό για νέα δάνεια προκειμένου να χρηματοδοτήσουν τα υψηλά χρέη τους, με ολέθριες συνέπειες για τους λαούς τους. Πάντως, ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπίσεις το χρέος σου -εκτός από τη διαγραφή, είτε σε συμφωνία με τους δανειστές είτε μονομερώς-είναι να επιτύχεις οικονομική ανάπτυξη. Αλλά πρόκειται για ουτοπία...
***
ΚΑΙ Ο ΛΑΟΣ... Αυτή η λέξη, που είχε τόσο αδικηθεί, ευτελιστεί, δαιμονοποιηθεί, ξαναβγαίνει στο προσκήνιο και περνάει πάλι από χείλη σε χείλη. Ο λαός επιστρέφει, αφού μέτρησε στις τσέπες του τις ζημιές από τη λεηλασία. Τι είναι όμως ο λαός; Ολα και τίποτα. Ολοι και Κανένας. Ο λαός δεν είναι παρά μια στιγμή σύγκλισης. Εφήμερη, αλλά και πανίσχυρη. Μια στιγμή που οι εργαζόμενοι φτωχοί, οι νεαροί άνεργοι και η τεράστια μεσαία τάξη που συνθλίβεται από την κρίση ενώνονται σε ένα. Η Ιστορία γράφεται με τέτοιες συγκλίσεις. Αγρότες, τεχνίτες, έμποροι, μισθωτοί και μεσοαστοί ήταν εκείνοι που άνοιξαν τον δρόμο στη Γαλλική Επανάσταση του 1789, μας υπενθυμίζει ο Γάλλος συγγραφέας και δημοσιογράφος Ζαν-Φρανσουά Καν. Η συμμαχία της φιλελεύθερης αστικής τάξης και των εργαζομένων οδήγησε στα ανατρεπτικά γεγονότα του 1830. Μια παρόμοια συμμαχία οδήγησε στην «άνοιξη των λαών» το 1848. «Ποια είναι η θεμελιώδης αρχή μιας δημοκρατικής και λαϊκής διακυβέρνησης;», αναρωτιόταν ο Ροβεσπιέρος, απευθυνόμενος στη γαλλική Εθνοσυνέλευση το 1794. «Θέλω να πω, ποια είναι εκείνη η ουσιώδης δύναμη που τη στηρίζει και την κινεί; Είναι η αρετή. Και μιλώ για τη δημόσια αρετή, εκείνη που έκανε τόσα θαύματα στην αρχαία Ελλάδα. Γι' αυτή την αρετή που δεν είναι τίποτα άλλο από αγάπη για την πατρίδα και τους νόμους της. Ομως, επειδή η ουσία της δημοκρατίας είναι η ισότητα, έπεται πως η αγάπη για την πατρίδα συμπεριλαμβάνει και την αγάπη για την ισότητα».
Tης Ζέζας Ζήκου, «επωνύμως»
ΟΠΩΣ η Μπλανς Ντιμπουά, η εύθραυστη ηρωίδα του Τένεσι Ουίλιαμς στο «Λεωφορείον ο Πόθος», η Ελλάδα εξαρτάται πλέον αποκλειστικά «από τον οίκτο της φράου Μέρκελ». Και αυτός δεν περισσεύει. Ούτε καν από τη Γερμανίδα νύφη μου, την Αντρέα, που προσπαθεί να με «συνετίσει» α λα γερμανικά. Εκτός αν αποφασίσουμε ότι θα ζούμε όλοι όπως μας θέλουν οι Γερμανοί. Αλλά... Η ιστορική πραγματεία «Lords o Finance» (2009), στην οποία ο συγγραφέας Λιάκουατ Αχαμεντ περιγράφει τα γεγονότα που οδήγησαν πρώτα στο Μεγάλο Κραχ και μετά στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, είναι ένα βιβλίο περί σφαλμάτων πολιτικής. Πρόεδροι και πρωθυπουργοί, υπουργοί Οικονομικών και κεντρικοί τραπεζίτες, όλοι τους είναι κλειδωμένοι μέσα στις δικές τους οικονομικές και πολιτικές ορθοδοξίες. Καθένας τους είναι βέβαιος ότι η δική του είναι η μόνη λογική πορεία δράσης. Εξαιτίας των παρωπίδων τους, έκαναν διαρκώς οικονομικές επιλογές που έναν αιώνα αργότερα μας φαίνονται παράλογες, όμως σ’ εκείνους έμοιαζαν εντελώς λογικές.
***
ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΦΡΑΣΟΥΜΕ τη διάσημη ρήση του Τσου Εν Λάι, είναι νωρίς ακόμη για να κρίνουμε τη φράου Μέρκελ. Το ζήτημα είναι πως η ρεαλιστική εκτίμηση του απερχόμενου Αμερικανού προέδρου για την Γερμανίδα καγκελάριο προκύπτει πως η Ευρώπη δεν μπορεί να βγει από την κρίση ούτε χωρίς τη Γερμανία ούτε εναντίον της Γερμανίας. Η οικονομική υπεροχή της Γερμανίας συμπίπτει με την πολιτική ενηλικίωση της, καθώς η χώρα δεν φοβάται πλέον να δώσει μάχες υπέρ των εθνικών συμφερόντων της. Η Ανγκελα Μέρκελ αντικατέστησε το μεταπολεμικό μοντέλο της γερμανικής πολιτικής, που χαρακτηριζόταν από την πολυμέρεια, με μια μονομερή τακτική. Αυτό έκανε και με την κρίση στην Ελλάδα. Η μεταπολεμική ισορροπία, όταν οι Γερμανοί «έθεταν την οικονομία τους στην ευχέρεια των ευρωπαϊκών συμφερόντων, ενώ η Γαλλία τους καθιστούσε πολιτικά αποδεκτούς», έχει ανατραπεί. Συμπληρώνοντας στο γεγονός αυτό μια γενιά αξιωματούχων και πολιτικών και από τις δύο όχθες του Ρήνου, που δεν γνώρισαν ουσιαστικά οι μεν την κουλτούρα των δε, και ίσως δεν μιλούν καν ο ένας τη γλώσσα του άλλου, υπάρχει πλέον η αίσθηση ότι οι Γερμανοί δεν έχουν ανάγκη τους Γάλλους όπως άλλοτε. Το Παρίσι συχνά θεωρούσε ότι η Γερμανία πρέπει απλώς να εγκρίνει τις ιδέες και τις προτάσεις τους, διότι έτσι έχει συνηθίσει η Γαλλία. Αυτά όμως ανήκουν στο παρελθόν.
***
Η ΕΛΛΑΔΑ ΔΥΣΤΥΧΩΣ προσεγγίζεται από τη γερμανική οικονομική και πολιτική ηγεσία ως οιονεί δορυφόρος, ως χώρος επέκτασης με φτηνό εργατικό δυναμικό, απεγνωσμένος για κεφάλαια - αυτό που ήδη έχει συμβεί: η εσωτερική υποτίμηση και η βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή έχουν δημιουργήσει στρατιές ανέργων και μεγάλη αποεπένδυση. Τα δάνεια του κ. Σόιμπλε πάντα συνοδεύονται ασφαλώς από όρους, που αφεύκτως οδηγούν σε μέτρα λιτότητας, τα οποία ονομάζονται μεταρρυθμίσεις. Εφόσον μάλιστα πανθομολογουμένως είναι μη βιώσιμο το χρέος, η δυσβάστακτη εξυπηρέτηση του συνεχίζει να κατατρώει κάθε χρηματοδότηση. Δυστυχώς, τα νέα δάνεια αποπληρώνουν τα προηγούμενα δάνεια, χωρίς να εισέρχονται κεφάλαια ικανά να τονώσουν την πραγματική οικονομία. Χωρίς δημιουργία θέσεων εργασίας, και μάλιστα ποιοτικής εργασίας, χωρίς τόνωση της ζήτησης, χωρίς δημόσιες επενδύσεις, ακόμη κι αν εμφανιστεί θετικός δείκτης ανάπτυξης, θα αφορά μια άνεργο ανάπτυξη, λογιστική, χωρίς δουλειές, χωρίς ανακούφιση της κοινωνίας, χωρίς προοπτικές εθνικής ανασυγκρότησης. Μέσα σε αυτό το σκοτεινό περιβάλλον, έσβησε και κάθε ελπίδα για ένα άτυπο σχέδιο Μάρσαλ.
***
ΑΣ ΑΝΑΔΙΠΛΩΣΟΥΝ λοιπόν οι ικέτες την παλάμη. Γιατί οι ικεσίες τους απευθύνονται στα ώτα ενός χολερικού Γερμανού. Τις καλύτερες μέρες που μας είχαν υποσχεθεί λοιπόν ίσως να μην τις ζήσει ποτέ η γενιά των παιδιών μας. Επειδή οι οικονομικές θυσίες και άδικες είναι και επιπλέον οι περικοπές όλων των κοινωνικών δαπανών φθείρουν τη δημοκρατία και διαλύουν την κοινωνική συνοχή. Γιατί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτιμά πως θα χρειαστούν τουλάχιστον 16 χρόνια ώσπου οι χώρες της ευρωζώνης να επιστρέψουν το δημόσιο χρέος τους στο 60% που ορίζει η Συνθήκη της Λισαβόνας. Και αυτό είναι το καλύτερο σενάριο. Γιατί υπάρχουν άλλα δύο χειρότερα, σύμφωνα με τα οποία η επιστροφή στην αρετή δεν θα έρθει πριν από το 2026.0 μοναδικός κοινός παρονομαστής που έχει απομείνει στις χώρες της ευρωζώνης είναι σήμερα πια το χρέος. Κατά τα άλλα, παρατηρούμε καθημερινά μια διαλυτική διαδικασία. Ο δρόμος που ανοίγουν οι εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ίσως να αποδειχθεί μονόδρομος: οι χώρες της ευρωζώνης θα αποδύονται σε έναν αμείλικτο ανταγωνισμό για νέα δάνεια προκειμένου να χρηματοδοτήσουν τα υψηλά χρέη τους, με ολέθριες συνέπειες για τους λαούς τους. Πάντως, ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπίσεις το χρέος σου -εκτός από τη διαγραφή, είτε σε συμφωνία με τους δανειστές είτε μονομερώς-είναι να επιτύχεις οικονομική ανάπτυξη. Αλλά πρόκειται για ουτοπία...
***
ΚΑΙ Ο ΛΑΟΣ... Αυτή η λέξη, που είχε τόσο αδικηθεί, ευτελιστεί, δαιμονοποιηθεί, ξαναβγαίνει στο προσκήνιο και περνάει πάλι από χείλη σε χείλη. Ο λαός επιστρέφει, αφού μέτρησε στις τσέπες του τις ζημιές από τη λεηλασία. Τι είναι όμως ο λαός; Ολα και τίποτα. Ολοι και Κανένας. Ο λαός δεν είναι παρά μια στιγμή σύγκλισης. Εφήμερη, αλλά και πανίσχυρη. Μια στιγμή που οι εργαζόμενοι φτωχοί, οι νεαροί άνεργοι και η τεράστια μεσαία τάξη που συνθλίβεται από την κρίση ενώνονται σε ένα. Η Ιστορία γράφεται με τέτοιες συγκλίσεις. Αγρότες, τεχνίτες, έμποροι, μισθωτοί και μεσοαστοί ήταν εκείνοι που άνοιξαν τον δρόμο στη Γαλλική Επανάσταση του 1789, μας υπενθυμίζει ο Γάλλος συγγραφέας και δημοσιογράφος Ζαν-Φρανσουά Καν. Η συμμαχία της φιλελεύθερης αστικής τάξης και των εργαζομένων οδήγησε στα ανατρεπτικά γεγονότα του 1830. Μια παρόμοια συμμαχία οδήγησε στην «άνοιξη των λαών» το 1848. «Ποια είναι η θεμελιώδης αρχή μιας δημοκρατικής και λαϊκής διακυβέρνησης;», αναρωτιόταν ο Ροβεσπιέρος, απευθυνόμενος στη γαλλική Εθνοσυνέλευση το 1794. «Θέλω να πω, ποια είναι εκείνη η ουσιώδης δύναμη που τη στηρίζει και την κινεί; Είναι η αρετή. Και μιλώ για τη δημόσια αρετή, εκείνη που έκανε τόσα θαύματα στην αρχαία Ελλάδα. Γι' αυτή την αρετή που δεν είναι τίποτα άλλο από αγάπη για την πατρίδα και τους νόμους της. Ομως, επειδή η ουσία της δημοκρατίας είναι η ισότητα, έπεται πως η αγάπη για την πατρίδα συμπεριλαμβάνει και την αγάπη για την ισότητα».
Πολιτικός νάνος ή ταλαντούχα ηγέτιδα;
ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΥΟ απόψεις για την Ανγκελα Μέρκελ. Η μία είναι ότι πρόκειται για έναν πολιτικό νάνο. Μια γυναίκα που κάνει πάντα λάθος εκτιμήσεις και την ξεπερνούν οι εξελίξεις. Διαπιστώθηκε σιωπηρά στην κρίση της Ελλάδας και της ευρωζώνης!Μια καγκελάριο που ενδιαφέρεται μόνο να μη χάσει την πιο μεγάλη μάχη από όλες: τις εκλογές για την καγκελαρία. Η άλλη άποψη είναι ότι πρόκειται για μια ταλαντούχα ηγέτιδα που διαχειρίζεται με επιδέξιο και ψύχραιμο τρόπο μια πολύ επικίνδυνη κρίση. Ηδη η Γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ κατέκτησε την πρώτη θέση στη διάσημη λίστα του περιοδικού «Forbes» για τον ρόλο της ισχυρότερης γυναίκας στον πλανήτη. Οταν ο Τζόζεφ Στίγκλιτζ είπε στο ΒΒC ότι «θα ήταν στην πραγματικότητα καλύτερα για το ευρώ αν το εγκατέλειπε η Γερμανία», πολλοί προβληματίστηκαν. Ο νομπελίστας οικονομολόγος στη βαρυσήμαντη συνέντευξη του υπογράμμισε ότι η έλλειψη περιθωρίων δημοσιονομικών ελιγμών στις χώρες της ευρωζώνης που πλήττονται περισσότερο από την κρίση χρέους, όπως η δική μας, μόνο να εντείνει μπορεί το πρόβλημα. Ομως η «σιδηρά κυρία» της Γερμανίας έχει επιβάλει τις απόψεις της για τη σωτηρία του ευρώ σε όλους τους ανίσχυρους πολιτικά ηγέτες της Ευρώπης και στον πειθήνιο Φρανσουά Ολάντ. Στο όνομα της διάσωσης του ευρώ διακήρυξε την πλήρη ηγεμονία της. Φορώντας τον μανδύα της ιδεολογικής καθαρότητας και το προσωπείο της «καλής νοικοκυράς», η φράου Μέρκελ επέβαλε ένα «σχέδιο σωτηρίας» σε ένα πλαίσιο «κοινής» οικονομικής διακυβέρνησης, υπό γερμανικό έλεγχο φυσικά, και έναν «χρυσό κανόνα» για το «φρένο στο χρέος» και τη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου