"...Ουσιαστικά, η εξίσωση έχει διαμορφωθεί ως ακολούθως. Αρχικά, οι δύο πλευρές πρέπει να καταλήξουν σε αποτύπωση των εδαφικών κριτηρίων σε χάρτη. Αυτή τη στιγμή, ακούγονται σενάρια που κινούνται γύρω από τις προβλέψεις του Σχεδίου Αναν. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, το ποσοστό του τουρκοκυπριακού κρατιδίου θα μπορούσε να είναι και λίγο υψηλότερο του 29% αλλά χρειάζεται να εντοπισθούν οι ακριβείς περιοχές με βάση την έκταση της ακτογραμμής και τον αριθμό των προσφύγων που θα έχουν δικαίωμα επιστροφής υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση (η Λευκωσία ζητεί την επιστροφή ως 100.000 προσφύγων). Αν διαμορφωθεί ο χάρτης τότε θα μπορούσε να οριστεί από τα Ηνωμένα Εθνη ημερομηνία για πολυμερή διάσκεψη. Ενημερωμένες πηγές ανέφεραν ότι ουδείς μπορεί να αποκλείσει μια τέτοια συνάντηση, με τη συμμετοχή των τριών εγγυητριών δυνάμεων, ακόμη και πριν από τα Χριστούγεννα (στο παρασκήνιο ακούγονται ημερομηνίες όπως η 8η, 12η ή 17η Δεκεμβρίου)...."

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ", "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

και την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 21/11/16

Κυπριακό
Το ενδεχόμενο του αδιεξόδου και η θύελλα των εκβιασμών

Του 'Ανθου Λυκαύγη

Η επανανταλλαγή πρέσβεων μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ - που έθεσε τυπικά τέρμα στη βαθύτατη μεταξύ τους κρίση - και οι αναμενόμενες (καταληκτικές ενδεχομένως) εξελίξεις στο Κυπριακό διαφοροποιούν το στρατηγικό τοπίο και τις ισορροπίες, αναδιατάσσοντας άρδην τα ισοζύγια στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάτι που όχι απλώς αφορά την Ελλάδα (ως συμμέτοχο σε αυτή τη γεωπολιτική ζώνη) αλλά και, αφενός, θα επαναπροσδιορίσει καθοριστικά τα υφιστάμενα δεδομένα και, αφετέρου, θα δρομολογήσει ενδεχομένως κρισιμότερες ανατροπές. Δεδομένων των προβλημάτων και διαφορών που υπάρχουν και των επικίνδυνων τριβών που αναπαράγονται.

Η επανάζευξη Τουρκίας - Ισραήλ ιεραρχήθηκε ως ύπατη προτεραιότητα για την Ουάσιγκτον και εντάθηκε όταν στην περιοχή επιβεβαιώθηκαν τα υποθαλάσσια κοιτάσματα και αναδύθηκαν οι οσμές των υδρογονανθράκων. Οπότε και το πηγαινέλα των αμερικανών διπλωματών κλιμακώθηκε. Προκειμένου να αναιρεθούν όσα δημιουργούσαν εντάσεις ευρύνοντας τη διάσταση μεταξύ των δύο χωρών, που αναγορεύονται περιφερειακοί τοποτηρητές του Ατλαντισμού. Ειδικότερα των ΗΠΑ. Αυτές οι ίδιες εξελίξεις - και ιδιαιτέρως εκείνες που σημειώνονταν αθορύβως στο παρασκήνιο - δεν ήταν άσχετες με όσα ακριβώς εν τω μεταξύ έχουν ανακύψει στο Κυπριακό. Καθώς η Μεγαλόνησος αποτελεί πλέον μέρος του «μεγάλου παιχνιδιού», με όρους εξόρυξης, νομής και διανομής του φυσικού αερίου. Και γύρω της, σε όλο τον θαλάσσιο χώρο, συνωθούνται περισσότεροι παίκτες. Και «ρέκτες» αυτών που τα επόμενα λίγα χρόνια θα αναπαραχθούν στην περιοχή. Εξού και το συριακό σφαγείο ακριβώς δίπλα. Οπου η Μόσχα παίζει (κυριολεκτικώς) τα ρέστα της.

Προκειμένου διασώζοντας τον Ασαντ, να διασώσει τις βάσεις που της διασφαλίζουν και ρόλο και ισχύ. Ταυτόχρονα (και με βάση τελευταίες διπλωματικές εκθέσεις που Αθήνα και Λευκωσία έχουν στα χέρια τους) παρατηρείται μια χωρίς προηγούμενο εξοπλιστική κούρσα στην ίδια περιοχή. Με ιδιαίτερο τον ανταγωνισμό μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου, που αφορά κυρίως ναυτικές ενισχύσεις και πυραυλικές δυνατότητες. Κάτι που λόγω ιδιαίτερων τριβών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (δεδομένων των βλέψεων της δεύτερης σε νησιωτικές περιοχές της πρώτης) προκαλεί εύλογες ανησυχίες. Ιδιαιτέρως μετά τις πληροφορίες για έναρξη παραγωγής νέας γενιάς επιθετικού πυραυλικού συστήματος (μακράς εμβελείας) από την τουρκική οπλική βιομηχανία. Πέραν των νέων παραγγελιών για μαχητικά νέας γενιάς.

Οπως ανώτερες διπλωματικές πηγές (του εδώ υπουργείου Εξωτερικών) ανέφεραν ενδεικτικά στον γράφοντα, οι σοβαρότερες ανησυχίες της Ελλάδας συναρτώνται αυτή τη στιγμή στο ενδεχόμενο νέου αδιεξόδου στις διαπραγματεύσεις για λύση του Κυπριακού. Οπότε και «σε μια τέτοια και απευκταία περίπτωση, βέβαιη θα είναι όχι απλώς η κλιμάκωση αλλά η κορύφωση των τουρκικών εκβιαστικών προκλήσεων σε όλα τα σημεία όπου και σήμερα σημειώνονται». Ο βασικός φόβος είναι ότι μπορεί να υπάρξει απόπειρα γεωπολιτικού τετελεσμένου. Με ό,τι αυτό σημαίνει και ό,τι συνεπάγεται. Με όρους δηλαδή ακρωτηριασμού εθνικής κυριαρχίας. Εφόσον όμως «όλα οδεύσουν ομαλώς» (όπως προάγονται με την ευθεία εμπλοκή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και την «αρωγή» του Φόρεϊν Οφις), τότε θα σημειωθούν ραγδαίες εξελίξεις στη βάση προειλημμένων εν πολλοίς αποφάσεων, σχετικά:

1. Με τη νομή των τεράστιων αποθεμάτων φυσικού αερίου στην περιοχή και κυρίως κατά την επιλογή των διαδικασιών εκμετάλλευσής τους. Στις οποίες διαλαμβάνονται και οι διαδρομές από τα κοιτάσματα προς τους αγοραστές, που βρίσκονται φυσικά προς Δυσμάς. Και βασική (ως συντομότερη και συνεπώς οικονομικά συμφερότερη) διαδρομή προκρίνεται η τουρκική.

2. Με τη δημιουργία συνθηκών σταθερότητας στην περιοχή, προκειμένου να διασφαλισθεί το αναδυόμενο «ενεργειακό Ελντοράντο». Που σημαίνει στρατηγικές συγκλίσεις στη βάση των συμφερόντων που ήδη διαπλέκονται και τα οποία κινδυνεύουν από την αποσταθεροποίηση στις τουρκοαιγυπτιακές σχέσεις. Στο «διάμεσο» των οποίων βρίσκεται το Ισραήλ. Με την Κύπρο εν αναμονή περισσότερο. Και την Ελλάδα να επιθυμεί αναβάθμιση της συμμετοχής και σύμπραξης. Αυτό σημαίνει συνέχιση (και ανάταξη) των τριμερών σχέσεων Κύπρου - Ελλάδας - Ισραήλ από τη μια και Κύπρου - Ελλάδας - Αιγύπτου από την άλλη. Αλλά η αναβαθμισμένη ζεύξη Αγκυρας - Τελ Αβίβ, σε βαθμό «ολικής επαναφοράς» της στρατηγικής τους διαπλοκής (που εν πάση περιπτώσει δεν έχει διασαφηνισθεί ακόμη) θα δημιουργήσει νέα δεδομένα. Που μόνο με τη λύση του Κυπριακού μπορεί να αντιμετωπισθούν θετικά, με συμπλοκή της Αθήνας. Διαφορετικά οι επιπλοκές είναι αναπόδραστες και οι προοπτικές μείζονος υποτροπής, πέραν και από βέβαιες.

Γι' αυτό ακριβώς από την Ουάσιγκτον (με βραχίονα την υφυπουργό Εξωτερικών Βικτόρια Νούλαντ - που συνόδευε τον Ομπάμα εδώ και που διακρίνεται από στυγνό ρεαλισμό) επισπεύδονται οι πιεστικές παρεμβολές για διευθέτηση του προβλήματος το ταχύτερο. Και ει δυνατό πριν από τα τέλη αυτού του χρόνου! Με δημοψήφισμα μέχρι τον ερχόμενο Μάρτιο, που «θα επανορθώνει» εκείνο για το σχέδιο Ανάν το 2004. Και είναι σε αυτό που οφειλόταν η εν πολλοίς εσπευσμένη έλευση Αναστασιάδη στην Αθήνα πριν από το νέο Μον Πελεράν. Ωστε δηλαδή να διασφαλισθεί και ελλαδική κάλυψη του επιχειρούμενου ιστορικού συμβιβασμού. Που μπορεί να ανακοπεί μόνο αν η Αγκυρα αίφνης επανέλθει σε πιο μαξιμαλιστικές απαιτήσεις. Οι οποίες προς το παρόν συνοψίζονται στη διατήρηση των θεσμικών εγγυητικών της προνομίων.

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 20/11/16

Δέσμευση για κατάργηση εγγυήσεων θέλει η Αθήνα
Σε κρίσιμη φάση το Κυπριακό – Οι όροι Κοτζιά για να μετέχει σε πολυμερή διάσκεψη, το μεταβατικό διάστημα για πλήρη αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων και το εδαφικό

Του Άγγελου Αλ. Αθανασόπουλου

Η Αθήνα επιδιώκει να υπάρξει κατ' αρχήν συμφωνία επί της κατάργησης του συστήματος των εγγυήσεων πριν από τη συμμετοχή της σε πολυμερή διάσκεψη για το Κυπριακό. Αυτό προκύπτει από συγκλίνουσες πληροφορίες με βάση τα όσα μετέφεραν στο «Βήμα» ελληνικές και ξένες διπλωματικές πηγές τις τελευταίες ημέρες. Οι ίδιοι κύκλοι σημείωναν ότι αυτή η θέση, η οποία διατυπώνεται από τον Νίκο Κοτζιά, έχει υιοθετηθεί από τον Αλέξη Τσίπραπου εμφανίζεται να επηρεάζεται πλήρως στο Κυπριακό από τον υπουργό Εξωτερικών - χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν διατυπώνονται και άλλες σκέψεις. Η εν λόγω άποψη μεταφέρθηκε από τον έλληνα πρωθυπουργό στον Νίκο Αναστασιάδη κατά τη συνάντηση που είχαν οι δύο ηγέτες το βράδυ της περασμένης Τετάρτης, μετά την αποχώρηση από την Αθήνα του αμερικανού προέδρου.

Τα τουρκικά στρατεύματα
Η ελληνική θέση φαίνεται να λαμβάνει υπόψη της ότι είναι αδύνατη η άμεση αποχώρηση όλων των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί από την πρώτη ημέρα της λύσης. Σύμφωνα δε με στρατιωτικές πηγές, έκθεση του ελληνικού υπουργείου Εθνικής Αμυνας και του ΓΕΕΘΑ αναφέρει ότι η αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο θα μπορούσε να χρειαστεί ως και 16-18 μήνες για να ολοκληρωθεί. Η έκθεση αυτή, όπως «Το Βήμα» πληροφορείται, έχει παρουσιαστεί στη Λευκωσία.

Φυσικά, το ζήτημα της σύγκλησης πολυμερούς διάσκεψης για την ασφάλεια δεν πρόκειται να τεθεί προτού ολοκληρωθεί ο δεύτερος κύκλος συνομιλιών του κύπριου προέδρου κ. Αναστασιάδη με τον τουρκοκύπριο ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί, με αντικείμενο το εδαφικό. Ο αρχικός σκοπός είναι οι συνομιλίες να διαρκέσουν δύο ημέρες (20-21 Νοεμβρίου) αλλά δεν αποκλείεται να επεκταθούν για ακόμη μία ημέρα, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.

Ουσιαστικά, η εξίσωση έχει διαμορφωθεί ως ακολούθως. Αρχικά, οι δύο πλευρές πρέπει να καταλήξουν σε αποτύπωση των εδαφικών κριτηρίων σε χάρτη. Αυτή τη στιγμή, ακούγονται σενάρια που κινούνται γύρω από τις προβλέψεις του Σχεδίου Αναν. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, το ποσοστό του τουρκοκυπριακού κρατιδίου θα μπορούσε να είναι και λίγο υψηλότερο του 29% αλλά χρειάζεται να εντοπισθούν οι ακριβείς περιοχές με βάση την έκταση της ακτογραμμής και τον αριθμό των προσφύγων που θα έχουν δικαίωμα επιστροφής υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση (η Λευκωσία ζητεί την επιστροφή ως 100.000 προσφύγων). Αν διαμορφωθεί ο χάρτης τότε θα μπορούσε να οριστεί από τα Ηνωμένα Εθνη ημερομηνία για πολυμερή διάσκεψη. Ενημερωμένες πηγές ανέφεραν ότι ουδείς μπορεί να αποκλείσει μια τέτοια συνάντηση, με τη συμμετοχή των τριών εγγυητριών δυνάμεων, ακόμη και πριν από τα Χριστούγεννα (στο παρασκήνιο ακούγονται ημερομηνίες όπως η 8η, 12η ή 17η Δεκεμβρίου).

Την ίδια ώρα, παρασκηνιακά, ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει δραστήριος - παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση Ομπάμα είναι απερχόμενη. Η Ουάσιγκτον έχει συγκεκριμένο σχεδιασμό για την περιοχή, που σε μεγάλο βαθμό καθοδηγείται από τις ενεργειακές εξελίξεις. Το Κυπριακό απασχόλησε τον Μπαράκ Ομπάμα και τον Αλέξη Τσίπρα κατά τις συνομιλίες που είχαν στην Αθήνα. Ενδεικτική ήταν η αποστροφή του κ. Ομπάμα σε σχετική ερώτηση: «Αν βρούμε μια λύση που διασφαλίζει ισοτιμία - είναι βέβαιο φυσικά ότι δεν θα ικανοποιηθούν και οι δύο πλευρές 100% - αν βρεθεί πάντως ένας μηχανισμός για μια μεταβατική κατάσταση από το σημερινό status quo προς μια μελλοντική κατάσταση, αυτό το οποίο φαντάζονται και επιθυμούν οι δύο πλευρές θα το υποστηρίξουμε κι εμείς».

Τα νήματα από αμερικανικής πλευράς κινεί η βοηθός υπουργός Εξωτερικών για θέματα Ευρώπης Βικτόρια Νούλαντ που πιέζει για λύση το ταχύτερο δυνατόν και φέρεται να είχε μακρά συνάντηση με τον κ. Κοτζιά στο περιθώριο της επίσκεψης Ομπάμα. Ορισμένες πηγές σημειώνουν μάλιστα ότι η κυρία Νούλαντ, γνωστή για τον «κυνικό πραγματισμό» της, δεν διστάζει να υιοθετεί και σκληρές τουρκικές θέσεις όπως η διατήρηση από την Αγκυρα κυρίαρχης στρατιωτικής βάσης στην Κύπρο. Ωστόσο, «η αλήθεια κρύβεται κάπου στη μέση»τόνιζε διπλωματική πηγή. «Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι αν όσα υποστηρίζει η κυρία Νούλαντ είναι αμερικανικές ιδέες ή αν ασπάζεται κάποιες από τις τουρκικές απόψεις»προσέθετε η ίδια πηγή. Ενεργό ρόλο διαδραματίζει και ο αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν που φέρεται να πρότεινε στους κκ. Αναστασιάδη και Ακιντζί, κατά την πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία που είχε μαζί τους, να μεταβεί στη Λευκωσία. Αλλη διπλωματική πηγή τόνιζε ότι δραστήριος εμφανίζεται το τελευταίο διάστημα και ο νέος αμερικανός πρεσβευτής στην Αθήνα Τζέφρι Πάιατ, επιδιώκοντας να πείσει την Αθήνα να εμπλακεί ενεργά.

Στην επίλυση του Κυπριακού επενδύουν επίσης το Βερολίνο και η Κομισιόν. Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, η γερμανική πρεσβεία στη Λευκωσία βρίσκεται σε εγρήγορση για το ενδεχόμενο επίσκεψης της Ανγκελα Μέρκελ στο νησί σε περίπτωση λύσης. Το γερμανικό ενδιαφέρον συνδέεται ευθέως με το μέλλον των ευρωτουρκικών σχέσεων. Τα στελέχη της αντιπροσωπείας της Επιτροπής στην Κύπρο έχουν επίσης ειδοποιηθεί ότι ίσως χρειαστεί να είναι σε επιφυλακή την περίοδο των εορτών.

Το μεταβατικό διάστημα
Στο θέμα της ασφαλείας εγγυήσεων, υπάρχουν δύο πτυχές μεταξύ των οποίων κινούνται Αθήνα, Λευκωσία και Αγκυρα. Η πρώτη είναι το μέλλον του συστήματος εγγυήσεων, που αδιαμφισβήτητα είναι πλέον αναχρονιστικό όπως ορθώς επισημαίνει η ελληνική πλευρά. Η δεύτερη πτυχή όμως αφορά στον τρόπο αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο. Δημοσίως, τόσο ο κ. Ακιντζί όσο και η Αγκυρα εκφράζουν την άποψη ότι οι εγγυήσεις και τα στρατεύματα πρέπει να παραμείνουν για μία μεταβατική περίοδο - εξ ου και ο προβληματισμός που προκλήθηκε από την αναφορά του προέδρου Ομπάμα σε «μεταβατικό μηχανισμό».

Σε ό,τι αφορά τέλος την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων, η πρόταση της Λευκωσίας ήταν η αποχώρηση του βασικού όγκου τους (50%-75%) με την υπογραφή της συμφωνίας. Η αναγκαιότητα μιας μεταβατικής περιόδου για πλήρη αποχώρηση αναγνωρίζεται σχεδόν από όλους (ακόμη και από το ελληνικό Πεντάγωνο) και αυτή θα συμπίπτει με την πλήρη εφαρμογή της λύσης - ώστε να αποφευχθούν περιπλοκές. Για το μεταβατικό διάστημα, η Λευκωσία και η Αθήνα προτείνουν είτε τη σύσταση δύναμης του ΟΗΕ είτε σύσταση πολυεθνικής δύναμης χωρίς τη συμμετοχή των τριών εγγυητριών δυνάμεων. Από ορισμένες πλευρές ακούγεται πάντως εσχάτως το επιχείρημα ότι οι εγγυήτριες δυνάμεις πρέπει να συμμετέχουν σε αυτή την πολυεθνική δύναμη - προφανώς για να καθησυχαστούν οι τουρκικές αντιδράσεις.

Επίπονες προσπάθειες
Η διαπραγμάτευση, η ασφάλεια και οι ανησυχίες

Σε σχέση με τις εγγυήσεις, η Αθήνα δεν θέλει να εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις τύπου Μπούργκενστοκ και εφόσον λάβει μέρος δεν θέλει εμπλοκή σε οτιδήποτε πέραν της ασφάλειας. Ωστόσο, στο μενού της διάσκεψης δεν αποκλείεται να παραπεμφθούν και άλλα ζητήματα που βρίσκονται σε εκκρεμότητα - κάτι αναμενόμενο σε τόσο σκληρή διαπραγμάτευση. Η τουρκοκυπριακή πλευρά επιμένει π.χ. σε εκ περιτροπής προεδρία και διατήρηση δικαιώματος αρνησικυρίας. Ουδείς μπορεί με βεβαιότητα να πει ότι αυτή η εκκρεμότητα θα έχει επιλυθεί νωρίτερα.

Διπλωματικοί κύκλοι ανέφεραν μάλιστα στο «Βήμα» ότι ο κ. Κοτζιάς έχει διαμηνύσει ότι δεν προτίθεται να παραστεί σε πολυμερή διάσκεψη αν δεν έχει βρεθεί εκ των προτέρων μια κατανόηση (understanding) μεταξύ των εγγυητριών δυνάμεων ότι το σημερινό σύστημα θα καταργηθεί και δεν θα τροποποιηθεί. Ισως έτσι να εξηγείται η πρόσφατη διαρροή μέρους του εγγράφου Κοτζιά περί εγγυήσεων, η οποία φέρεται, σύμφωνα με πηγές από την Αγκυρα, να προκάλεσε ενόχληση στον τούρκο ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου.

Ο έλληνας υπουργός Εξωτερικών προτιμά να διαπραγματευθεί τις εγγυήσεις νωρίτερα από μία πολυμερή διάσκεψη. Για τον λόγο αυτόν είχε σχεδιαστεί άτυπη επίσκεψή του στην Αττάλεια για να συναντηθεί με τον κ. Τσαβούσογλου παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις Αναστασιάδη - Ακιντζί για το εδαφικό. Η συνάντηση όμως ματαιώθηκε όπως φαίνεται κατόπιν τουρκικού αιτήματος και μία πιθανή ερμηνεία ίσως να είναι η διαρροή του εγγράφου Κοτζιά.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 20/11/16

Κυπριακό, ο κρίσιμος δεύτερος γύρος

Του Αθανάσιου Έλλις

Ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί συναντήθηκαν στην Κυριακή στην Ελβετία με στόχο να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα αποτυπώνει σε χάρτη τις εδαφικές αναπροσαρμογές και θα ανοίγει τον δρόμο για το επόμενο στάδιο που αφορά τις εγγυήσεις και το δικαίωμα επέμβασης στο νησί, όπου εξ αντικειμένου εμπλέκονται πλέον άμεσα η Τουρκία και η Ελλάδα.

Οι εναπομείνασες διαφορές στο εδαφικό είναι ελάχιστες, με την τουρκοκυπριακή συνιστώσα πολιτεία να διατηρεί μεταξύ 28% και 29% του εδάφους. Χθες συζητήθηκαν σε βάθος τα τρία βασικά κριτήρια που θέτει η ελληνοκυπριακή πλευρά, τα οποία, πέρα από τον λεπτομερή καθορισμό του ποσοστού εδάφους, αφορούν επίσης τον αριθμό των προσφύγων που θα επιστρέψουν και την ακτογραμμή, ενώ το κύριο «αγκάθι» παραμένει η επιστροφή της Μόρφου.

Εξακολουθούν, πάντως, να υπάρχουν αποκλίσεις και σε άλλα ζητήματα, κάποια εξ αυτών με αυξημένο συμβολισμό, όπως είναι η επιμονή της τουρκοκυπριακής πλευράς σε εκ περιτροπής προεδρία, κάτι που πολύ δύσκολα θα γίνει αποδεκτό από την ελληνοκυπριακή κοινότητα σε ενδεχόμενο δημοψήφισμα.

Ο ρόλος του ΟΗΕ

Τα Ηνωμένα Εθνη θα επιχειρήσουν να οικοδομήσουν στη σημαντική πρόοδο που και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν ότι έχει επιτευχθεί έως τώρα, και εφόσον υπάρξει σύγκλιση και στο θέμα της ασφάλειας, θα ακολουθήσει η σύγκληση πολυμερούς διεθνούς διάσκεψης. Ως απόρροια των εντατικών συνομιλιών των προηγούμενων μηνών στην Κύπρο και των πρόσφατων διαπραγματεύσεων στο Μον Πελερέν, επικρατεί η αίσθηση πως βρισκόμαστε κοντά σε μια κατ’ αρχήν συμφωνία, υπό την πίεση και της επικείμενης ολοκλήρωσης της θητείας του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Μπαν Κι Μουν, αλλά και τη λήξη της προεδρίας Ομπάμα στις ΗΠΑ.

Μετά τη νέα συνάντηση στην Ελβετία, οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν στην Κύπρο για να κλείσουν οι τελευταίες εκκρεμότητες. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», σε περίπτωση που όλα προχωρήσουν «ομαλά», μπορεί να υπάρξει συνολική συμφωνία στις αρχές του επόμενου έτους και αυτή να τεθεί σε δημοψήφισμα μέχρι τον Ιούνιο του ’17.

Οι εγγυήσεις

H ελληνική και η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν μπορούν να συμμετάσχουν σε μια πολυμερή διάσκεψη όπου η τουρκική πλευρά θα διεκδικήσει μαξιμαλιστικές ρυθμίσεις σε όλα τα ζητήματα. Για να έχει το εγχείρημα ελπίδες επιτυχίας, θα πρέπει προηγουμένως η Αθήνα και η Αγκυρα να έχουν καταλήξει σε ένα πλαίσιο θέσεων στο θέμα της ασφάλειας. Αυτό μπορεί να συμβεί μέσα από στοχευμένες διαβουλεύσεις και, τελικά, μια συνάντηση των κ. Τσίπρα και Ερντογάν, που σε κάθε περίπτωση φαντάζει ετεροβαρής, για πολλούς λόγους σε αυτή τη φάση, ένας από τους οποίους έχει να κάνει και με τον συσχετισμό δυνάμεων στη συγκεκριμένη συγκυρία.

Σε ό,τι αφορά το εσωτερικό της Τουρκίας, οι πάντες γνωρίζουν ότι στην Αγκυρα ο Τούρκος πρόεδρος είναι αυτός που κινεί τα νήματα. Ο πρωθυπουργός Γιλντιρίμ και ο υπουργός Εξωτερικών Τσαβούσογλου δεν είναι σε θέση να λάβουν τις καθοριστικές αποφάσεις.

Από την πλευρά της η Αθήνα κινείται στη βάση του σχετικού εγγράφου που έχει συντάξει ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς και διαμηνύει ότι είναι έτοιμη να συζητήσει μόνο την κατάργηση του αναχρονιστικού συστήματος των εγγυήσεων και την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων. Δεν θεωρεί ότι σε μια πολυμερή διάσκεψη μπορεί να εξετασθεί απλά μια «τροποποίηση» της συνθήκης εγγυήσεων.

Ο ρόλος Τσίπρα

Επίσης, ακόμη και αν ο Αλέξης Τσίπρας έχει προσωπικά τη βούληση να προχωρήσει, δεν είναι βέβαιο ότι θα το πράξει με δεδομένη τη σκληρή γραμμή του κ. Κοτζιά. Αλλωστε, είναι γνωστό ότι διαχρονικά στο Κυπριακό, μετά κάθε τολμηρή κίνηση που δεν απέφερε αποτελέσματα –και υπήρξαν πολλές–, εξελίσσεται στη συνέχεια ένα ιδιότυπο παιχνίδι επίρριψης ευθυνών, ένα προσωπικά προσβλητικό και εθνικά επιζήμιο blame game.

Αν δημιουργηθεί προοπτική συμφωνίας στο θέμα των εγγυήσεων, τότε μπορεί να συγκληθεί, εντός του Δεκεμβρίου, μια πολυμερής διάσκεψη. Θα θυμίζει την αντίστοιχη του 2004, στο Μπούργκενστοκ, με μια, όμως, σημαντική διαφορά, καθώς, σε αντίθεση με τότε, αυτή τη φορά στο τέλος της διαδικασίας δεν θα υπάρξει επιδιαιτησία. Η όποια συμφωνία θα πρέπει να είναι «κυπριακής ιδιοκτησίας» ώστε οι κ. Αναστασιάδης και Ακιντζί να είναι σε θέση να την υποστηρίξουν ένθερμα ενώπιον των κοινοτήτων τους. Αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι στην πιεστική επιδιαιτησία του Κόφι Ανάν υπήρχε το σπέρμα της αποτυχίας τού τότε εγχειρήματος. Ο πρόεδρος Αναστασιάδης εμφανίζεται πιο προωθημένος και τολμηρός. Εκτός της μακράς εμπειρίας του στο θέμα, διαθέτει και την έξωθεν καλή μαρτυρία λόγω της επιλογής του να αποδεχθεί το σχέδιο Ανάν. Η δύσκολη μοναχική πορεία που ακολούθησε το 2004 τον θωρακίζει έναντι των επικριτών του από τη διεθνή κοινότητα, αλλά και αυτών εντός της Κύπρου, καθώς δύσκολα μπορεί να τον κατηγορήσει κανείς ότι δεν επιθυμεί ειλικρινά να βρεθεί λύση.

Οι σκέψεις Αναστασιάδη

Ταυτόχρονα, ο κ. Αναστασιάδης –ο οποίος το προηγούμενο διήμερο ενημέρωσε τα κυπριακά κόμματα, ενώ την Παρασκευή διεξήχθη ολοήμερη συζήτηση στην Ολομέλεια της κυπριακής Βουλής– κάνει αναπόφευκτα τους δικούς του πολιτικούς υπολογισμούς, καθώς θα πρέπει να διασφαλίσει ότι θα είναι σε θέση να «περάσει» σε δημοψήφισμα την όποια συμφωνία. Παρά τις παροτρύνσεις του διεθνούς παράγοντα, αλλά και τμήματος της εσωτερικής πολιτικής σκηνής που επιθυμεί λύση, «ζυγίζει» και τις αντιδράσεις του άλλου μέρους της κοινωνίας και των πολιτικών αντιπάλων του που προσδοκούν κομματικά οφέλη από ενδεχόμενη αποτυχία του. Αλλωστε, εάν δεν υπάρξει λύση τους επόμενους μήνες, εισερχόμαστε στην προεκλογική εκστρατεία για τις προεδρικές εκλογές του Φεβρουαρίου του 2018, όπου κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με ένα συμπαγές «πατριωτικό» μέτωπο.

Την περασμένη Τετάρτη και Πέμπτη ο κ. Αναστασιάδης ενημέρωσε στην Αθήνα τα ελληνικά κόμματα τα οποία εξέφρασαν τη στήριξή τους στους χειρισμούς του. Η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη και είναι διατεθειμένη να υποβοηθήσει μια προσπάθεια ώστε να μη χαθεί η ευκαιρία που παρουσιάζεται για την επίτευξη λύσης.

Σε αυτό το πνεύμα κινήθηκε η μακρά συνάντηση που είχαν στην Αθήνα ο πρόεδρος Αναστασιάδης με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, την Ντόρα Μπακογιάννη και τον Γιώργο Κουμουτσάκο, οι οποίοι εξέπεμψαν διάθεση ρεαλισμού, αν και δεν κρύβουν τις αμφιβολίες τους για τη βούληση και τις δυνατότητες της ελληνικής κυβέρνησης να παράσχει στη Λευκωσία την ενεργό στήριξη που απαιτείται σε μια τέτοια φάση.Έντυπη