Επιτρέπεται να βγάζει γενικά συμπεράσματα από τη μαρτυρία ενός τροφίμου, όταν ο αριθμός των τροφίμων ανέρχεται περίπου σε 50.000; Θα αναφερθώ, λοιπόν, σε μαρτυρίες τροφίμων και παιδιών ανταρτών του λεγόμενου ΔΣΕ που πέρασαν τις πύλες των παιδοπόλεων. Ο Αστέριος Αργυρίου, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και πρόξενος της Ελλάδος στην ίδια πόλη, καταθέτει: «Βρήκα στις παιδοπόλεις (1948) πολύ ανθρώπινες συνθήκες... Δεν μας έκαναν πλύση εγκεφάλου... Ποτέ δεν μας ασκήθηκε ψυχολογική βία... ή άλλος επηρεασμός». Η Γκόνη-σιάνου Ευμορφία, αφού επέστρεψε το 1954 από τη «Λαϊκή Δημοκρατία» της Ρουμανίας, καταθέτει στο βιβλίο του μη παιδοπολίτη, γιατρού Βασίλη Σάνδρη «Στην εποχή της Φωτιάς», «ο πατέρας μου σκληρός κομμουνιστής» φρόντισε ώστε η αδελφή της και η ίδια να εισαχθούν στην παιδόπολη Λαρίσης, «στην οποίαν τις συνόδευσε μάλιστα ο ίδιος»! Στο ίδιο βιβλίο, η Καρνάβα Μπορδόχα Ζωή, με πατέρα σκοτωμένο από τους Γερμανούς και με μητέρα εκτελεσμένη από τον Στρατό, ως συνεργάτιδα των ανταρτών, καταθέτει: «Η γιαγιά μου, και την ευγνωμονώ γι’ αυτό, σκέφτηκε να με βάλει στην παιδόπολη». Δεκάδες τέτοιες περιπτώσεις καταχωρίζονται στο παραπάνω βιβλίο του Β. Σάνδρη. Τέλος, επειδή ο χώρος μιας επιστολής δεν επαρκεί, ν’ αναφερθώ στο προσωπικό της «Βασιλικής Προνοίας» που απαρτίσθηκε από άτομα υψηλού επιπέδου, όπως η κορυφαία στην εποχή της παιδαγωγός Καλλιόπη Μουστάκα, και στο προσωπικό των παιδοπόλεων υπήρξαν και πρώην Επονίτισσες ακόμα και αδελφές ανταρτών του Δ.Σ. (βλέπε αρχειοτάξιο, 2008). Και επειδή το δημοσίευμα αναφέρεται σε «περίκλειστες φυλακές», ο αείμνηστος γεωπόνος Κώστας Δήμου, γιος κομμουνιστή σκοτωμένου από τον Στρατό, στο βιβλίο του «Μνήμες που δεν έσβησε ο χρόνος», γράφει ότι δεν υπήρξε στις παιδοπόλεις αντικομμουνιστική προπαγάνδα. Σημειώνει, μάλιστα, ότι ως τρόφιμος στις 4.5.1958 παρακολούθησε την ομιλία του προέδρου της ΕΔΑ, Γιάννη Πασαλίδη, στη Θεσσαλονίκη. Στο δε μηνιαίο περιοδικό που εξέδιδαν οι τρόφιμοι της παιδόπολης, διέσωσα το υπ’ αριθ. 10 τεύχος, μηνός Οκτωβρίου 1958, εις το οποίο ουδέν ίχνος αντικομμουνιστικής προπαγάνδας υπάρχει, αλλ’ ούτε εμφανίζεται η λέξη βασίλισσα... Φρονώ, λοιπόν, ότι ο «θολός βυθός» βρίσκεται στις εμμονές, προκαταλήψεις και ιδεοληψίες. Στη στράτευση σε δογματικές αντιλήψεις, σε επινοημένες καταστάσεις και βαρύγδουπες εκφράσεις («είμαι αδέσποτο σκυλί της Αριστεράς»). Και ότι ο βυθός των παιδοπόλεων ήταν απολύτως διαυγής. Φιλοξένησαν χιλιάδες, κατά κανόνα ορφανά, παιδιά που οι σκληρές συνθήκες της εποχής δεν τους επέτρεπαν να επιβιώσουν στις εστίες τους....

 Aπό την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (φύλλο 01/03/25)

Το ερέθισμα σε μικρούς και μεγάλους, δίνει η επιστολογράφος της «Κ» μέσω των αναμνήσεων από τα χρόνια τα μαθητικά, εν προκειμένω για το μάθημα της Πατριδογνωσίας. Και η δορυφορική φωτογραφία είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για ένα ταχύ κουίζ γεωγραφικών γνώσεων. Κατά μόνας είτε με (ανταγωνιστική...) παρέα. Οι διάσπαρτες τοπικές νεφώσεις δεν μας εμποδίζουν να διακρίνουμε τον κορμό της ηπειρωτικής Ελλάδας, τμήμα του Ιονίου Πελάγους, μέρος των Κυκλάδων και (πάνω δεξιά) τις Σποράδες, που στολίζουν την καρδιά του Αιγαίου. Πόσους νομούς με τις πρωτεύουσές τους μπορείτε να χαρτογραφήσετε νοερά στο ανάγλυφο; Ποια νησιά αναγνωρίζετε; Κι εδώ έρχονται τα δύσκολα: Πόσους και ποιους κόλπους; Η μη χρήση ιντερνετικής βοήθειας θα εκτιμηθεί ως ένδειξη «fair play». Καλή μας επιτυχία...

Η Πατριδογνωσία που ήταν παραθύρι μας και
τα πολύτιμα αφιερώματα της «Κ» σε πόλεις της Ελλάδας

Κύριε διευθυντά.

Μια φορά και έναν καιρό, πάνε τώρα πολλά χρόνια, υπήρχε ένα μάθημα στα ελληνικά σχολεία που ονομαζόταν Πατριδογνωσία.

Στη βιβλιοθήκη μου έχω τρία μικρά βιβλιαράκια Πατριδογνωσίας της Α΄, Β΄ και Γ΄ Δημοτικού. Τα ξαναθυμήθηκα διαβάζοντας στην «Καθημερινή» της 6ης Φεβρουαρίου το κείμενο του κ. Απόστολου Λακασά με τίτλο «Οι μαθητές γνωρίζουν τον τόπο τους - εισαγωγή της τοπικής ιστορίας και γεωγραφίας στο δημοτικό και στο γυμνάσιο τη νέα σχολική χρονιά».

Μπράβο στον υπουργό Παιδείας Κυριάκο Πιερρακάκη. Καιρός ήταν. Παραπονιόμαστε ότι καταστρέφουμε τις πόλεις μας, ότι δεν φροντίζουμε τις γειτονιές μας, τα πεζοδρόμια, τα σχολεία μας, τα παραδοσιακά μας κτίρια. Δεν είναι τόσο περίεργο, αφού κανείς δεν φρόντισε να μάθει στα παιδιά μας την αξία τους, τη σημασία τους στην καθημερινή ζωή. «Η συνοικία παντού έχει σπίτια, μονοκατοικίες, διπλοκατοικίες, πολυκατοικίες, εκκλησία, πλατεία, σχολείο, δρόμους, λεωφόρους, αγορά, γραφεία, καφενεία, καταστήματα. Στις ακρινές συνοικίες πάλι υπάρχουν διάφορα εργοστάσια κ.λπ., κ.λπ.». Μαζί με τη δασκάλα γυρίζαμε τη γειτονιά μας και μας εξηγούσε επιτόπου τη σημασία που έχει η εκκλησία, μπαίναμε μέσα, μαθαίναμε τι είναι το ιερό, ο άμβωνας, το ψαλτήρι, παίζαμε στην πλατεία. Αν είχε άγαλμα, τι παρίστανε, τι χρησιμεύουν τα ψηλά δέντρα, τα παγκάκια. Τρέχαμε στις κούνιες και στις τραμπάλες. Μαθαίναμε την ιστορία του σχολείου (ήταν τότε που τα σχολεία το ’30 ήταν ακόμη πανέμορφα). Μας έβαζε η δασκάλα να τα σχεδιάζουμε, να τα ζωγραφίζουμε. Είχα την τύχη να μένω στο κέντρο της Αθήνας, είχα τη δυνατότητα να γνωρίσω από κοντά την αθηναϊκή τριλογία, το Ζάππειο, το Χημείο, να περπατήσω στα δρομάκια της Νεάπολης αλλά και στη Βασιλίσσης Σοφίας.

Το μάθημα της Πατριδογνωσίας με έμαθε να αγαπώ την Αθήνα, να τη σέβομαι. Καθόρισε το μέλλον μου. Μπράβο και πάλι μπράβο στον Κυρ. Πιερρακάκη. Αν τα παιδιά γνωρίσουν και αγαπήσουν την πόλη τους, αν την κάνουν δική τους, δεν θα τη βανδαλίσουν ποτέ, δεν θα την απαξιώσουν. Οταν ακόμη δίδασκα στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ είχα ανακαλύψει ένα αγγλικό σχολικό πρόγραμμα, το «Εnglish heritage education service», που ιδρύθηκε το 1984 από την αγγλική βουλή για να προστατεύσει και να ενθαρρύνει τον λαό να καταλάβει και να χαρεί την αρχιτεκτονική και αρχαιολογική του κληρονομιά. Μέσα σε μία δεκαετία είχε εκδώσει πάνω από 130 βιβλιαράκια οδηγούς για τους δασκάλους και τους μαθητές από 5-16 ετών και 40 βίντεο, σειρές σλάιτ, κασέτες... Και πάει λέγοντας.

Μία επαφή του υπουργείου Παιδείας με τον οργανισμό θα βοηθούσε σημαντικά στην οργάνωση μιας παρόμοιας υπηρεσίας έτσι που να ενσωματώνει την τοπική πολιτιστική μας κληρονομιά στη βασική εκπαίδευση. Οσοι μπορούμε να βοηθήσουμε, ας βοηθήσουμε. Η σειρά της «Καθημερινής» με τις πόλεις της Ελλάδας μπορεί επίσης να βοηθήσει σημαντικά. Προσωπικά έχω ξανανιώσει μόνο με την ιδέα.

ΜΑΡΩ ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΗ ΑΔΑΜΗ


Πώς η Γεωγραφία μας κάνει (πιο...) σοφούς

Κύριε διευθυντά,

Η πρωτοτυπία της Γεωγραφίας είναι ο δισυπόστατος χαρακτήρας της, αφού ανήκει ταυτόχρονα και στις φυσικές επιστήμες και στις κοινωνικές. Ως φυσική επιστήμη, η (Φυσική) Γεωγραφία ξεκινάει μελετώντας το περιβάλλον μέσα από την εναλλασσόμενη μορφολογία του εδάφους. Αναρριχάται σε λόφους, όρη και κρημνούς. Χαράσσει ακτογραμμές, χερσονήσους, ακρωτήρια και διώρυγες. Διαπλέει θάλασσες και πελάγη, καταδύεται σε αβυσσικές πεδιάδες και ωκεάνιες τάφρους.

Περιπλανιέται σε ζούγκλες, παγετώνες και άνυδρες ερήμους επαληθεύοντας τα βήματα των παλιών ταξιδευτάδων. Μέσω της Μετεωρολογίας αφουγκράζεται τις ανάσες τ’ ουρανού, καταγράφοντας θερμοκρασίες, βροχοπτώσεις και ανέμους. Παράλληλα, η Περιβαλλοντική Γεωγραφία σπουδάζει τη βιόσφαιρα, ξεφυλλίζοντας αδιάκοπα οικοσυστήματα, χλωρίδες και πανίδες. Η Γεωγραφία, μαζί με τη «δίδυμη αδερφή» της τη Γεωλογία, παρατηρούν τη δομή και «συμπεριφορά» του αεικίνητου και ζωντανού πλανήτη που μας φιλοξενεί. Εξετάζουν ιλιγγιώδη φαινόμενα που ξεσπούν ακαριαία, όπως οι σεισμοί και οι ηφαιστειακές εκρήξεις ή από την άλλη μελετούν την αργόσυρτη ορογένεση που, σαν τεκτονικός τοκετός, εκδηλώνεται στο βάθος του δυσθεώρητου, για τα ανθρώπινα μέτρα, γεωλογικού χρόνου...

Ως κοινωνική επιστήμη, η (Ανθρωπο)γεωγραφία έρχεται να διερευνήσει τη χωρική κατανομή των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο.

Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι εντός των κόλπων της Ανθρωπογεωγραφίας εξηγούνται διεξοδικά: τα «πώς;» και τα «γιατί;» των αραιοκατοικημένων αλλά και των πυκνοκατοικημένων περιοχών, τα κίνητρα πίσω από τις μεταναστεύσεις πληθυσμών, η χωροθέτηση των οικονομικών δραστηριοτήτων καθώς και τα σύνθετα δημογραφικά θέματα. Επίσης, καλό είναι να μη μας διαφεύγουν και κάποιοι ακόμα «τομείς αιχμής» που εμπίπτουν στο ευρύτερο φάσμα της (Ανθρωπο)γεωγραφίας, όπως η γεωπολιτική, ο τουρισμός, οι μεταφορές, οι κουλτούρες και η κοινωνική γεωγραφία των πόλεων.

Η «μαγεία» της σύγχρονης Γεωγραφίας έγκειται σε αυτήν ακριβώς τη δημιουργική σύνθεση αλληλεπιδρώντων παραγόντων, όπως οι ανωτέρω. Μέσα σε δυναμικά εξελισσόμενα περιβάλλοντα (φυσικά και ανθρωπογενή), όπου τα πάντα ρει, η Γεωγραφία δεν έρχεται απλά να απαριθμήσει και να στοιβάξει επιστημονικά δεδομένα από διάφορους όμορους κλάδους. Αντίθετα, το «Δέκαθλο» της Γεωγραφίας αποδίδει διακριτή και σημαντική προστιθέμενη αξία, αφού συνδυάζει εποικοδομητικά φιλοσοφίες, οπτικές γωνίες και πρακτικές. Αναζητά αιτιώδεις σχέσεις, αφανείς αρμονίες και ερμηνείες, με σκοπό τον εντοπισμό και την ανάδειξη της αλήθειας η οποία, ενίοτε επιμόνως, «κρύπτεσθαι φιλεί»...

ΙΩΑΝΝΗΣ Μ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
Περιστέρι


Κλιματική αλλαγή και ο ρόλος του CO 2

Κύριε διευθυντά,

Ηαπομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα, CO2, από την ατμόσφαιρα, που αποφασίστηκε από τις COP28 - 2023, και COP29 - 2024, θα επιταχύνει τη θέρμανση της Γης, αντί να την μετριάσει.

Η IPCC (Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή) θεωρεί το CO2 κύριο στόχο για την επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής, και οι COP28 - 2023 και COP29 - 2024 αποφάσισαν την «ταχεία απαλλαγή από τις εκπομπές CO2, με μηδενικές εκπομπές έως το 2050».

Ομως το CO2 της ατμόσφαιρας... ψύχει τη Γη, πολύ περισσότερο απ’ όσο –πολύ λιγότερο– θερμαίνει τη Γη, απορροφώντας και εκπέμποντας πίσω στο Διάστημα κυρίως την υπέρυθρη ακτινοβολία του Ηλίου, αποδεικνύοντας γιατί το CO2 δεν πρέπει να αφαιρεθεί από την ατμόσφαιρα, ενώ υπάρχει επί 200 χρόνια(!) παρανόηση του ρόλου του CO2 της ατμόσφαιρας!

Η μείωση του CO2 θα βάλει σε κίνδυνο όλες τις μορφές ζωής στη Γη! Τα επιστημονικά περιοδικά δεν θέλουν να έρθουν σε σύγκρουση με τη «συμβατική σοφία» – «the conventional wisdom», όπως μου απάντησαν σχετικά.

Ενα αναλυτικό κείμενο στην IPCC τέλη Οκτωβρίου 2024, αγνοήθηκε! Ετσι, η ενημέρωση του κοινού είναι μονόδρομος ιδίως αν γίνει από ένα έγκυρο μέσο, όπως η «Καθημερινή».

Είμαι ιατρός, διευθυντής του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Μεταξά του Πειραιά, τώρα συνταξιούχος, αλλά η φυσική ήταν - είναι πάντα η ιδιαίτερη δική μου κλίση.

ΑΘΑΝΑΣΙΌΣ ΚΑΡΑΜΠΕΛΗΣ


Με γνώση και μνήμες για τις παιδοπόλεις

Κύριε διευθυντά,

Στην «Κ» της 21/1/2025, η κ. Τασούλα Επτακοίλη φαίνεται ν’ ασπάζεται ακρίτως, για να μην πω επιπολαίως, τους μύθους, τις προκαταλήψεις και τα ψεύδη της Αριστεράς εν σχέσει με την ίδρυση και λειτουργία των παιδοπόλεων κατά τη διάρκεια της αιματηρής εμφύλιας διαμάχης και μετά.

Κινείται, θα έλεγα, στα πλαίσια που περιγράφει ο ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ, Γ. Μαυρογορδάτος, κατά τον οποίον: «Μετά από συστηματική πλύση εγκεφάλου τα τελευταία πενήντα χρόνια, οι σημερινοί Ελληνες έχουν αποκτήσει σφοδρή προκατάληψη και πρωτόγονα αντανακλαστικά εναντίον του βασιλικού θεσμού. Τόσο τυφλή προκατάληψη μαρτυρεί (και αναπαράγει) πλήρη άγνοια όχι μόνο για τον βασιλικό θεσμό γενικά, αλλά και για την ελληνική ιστορία ειδικότερα!».

Ας μου επιτραπεί, λοιπόν, ως τρόφιμος των παιδοπόλεων επί 7ετία, αλλά και ως αναγνώστης της «Κ» επί μερικές δεκαετίες, αλλά και ως τακτικός επιστολογράφος επίσης της «Κ», η οποία με τιμά με τη δημοσίευση σχεδόν του συνόλου των επιστολών μου, από τις οποίες οι 20 σχεδόν αναφέρονται στις εμπειρίες μου από τις παιδοπόλεις (π.χ., «Ο γιος του αντάρτη και η Φρειδερίκη», 24/8/2024).

Επιτρέπεται να βγάζει γενικά συμπεράσματα από τη μαρτυρία ενός τροφίμου, όταν ο αριθμός των τροφίμων ανέρχεται περίπου σε 50.000; Θα αναφερθώ, λοιπόν, σε μαρτυρίες τροφίμων και παιδιών ανταρτών του λεγόμενου ΔΣΕ που πέρασαν τις πύλες των παιδοπόλεων. Ο Αστέριος Αργυρίου, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και πρόξενος της Ελλάδος στην ίδια πόλη, καταθέτει: «Βρήκα στις παιδοπόλεις (1948) πολύ ανθρώπινες συνθήκες... Δεν μας έκαναν πλύση εγκεφάλου... Ποτέ δεν μας ασκήθηκε ψυχολογική βία... ή άλλος επηρεασμός».

Η Γκόνη-σιάνου Ευμορφία, αφού επέστρεψε το 1954 από τη «Λαϊκή Δημοκρατία» της Ρουμανίας, καταθέτει στο βιβλίο του μη παιδοπολίτη, γιατρού Βασίλη Σάνδρη «Στην εποχή της Φωτιάς», «ο πατέρας μου σκληρός κομμουνιστής» φρόντισε ώστε η αδελφή της και η ίδια να εισαχθούν στην παιδόπολη Λαρίσης, «στην οποίαν τις συνόδευσε μάλιστα ο ίδιος»!

Στο ίδιο βιβλίο, η Καρνάβα Μπορδόχα Ζωή, με πατέρα σκοτωμένο από τους Γερμανούς και με μητέρα εκτελεσμένη από τον Στρατό, ως συνεργάτιδα των ανταρτών, καταθέτει: «Η γιαγιά μου, και την ευγνωμονώ γι’ αυτό, σκέφτηκε να με βάλει στην παιδόπολη».

Δεκάδες τέτοιες περιπτώσεις καταχωρίζονται στο παραπάνω βιβλίο του Β. Σάνδρη.

Τέλος, επειδή ο χώρος μιας επιστολής δεν επαρκεί, ν’ αναφερθώ στο προσωπικό της «Βασιλικής Προνοίας» που απαρτίσθηκε από άτομα υψηλού επιπέδου, όπως η κορυφαία στην εποχή της παιδαγωγός Καλλιόπη Μουστάκα, και στο προσωπικό των παιδοπόλεων υπήρξαν και πρώην Επονίτισσες ακόμα και αδελφές ανταρτών του Δ.Σ. (βλέπε αρχειοτάξιο, 2008).

Και επειδή το δημοσίευμα αναφέρεται σε «περίκλειστες φυλακές», ο αείμνηστος γεωπόνος Κώστας Δήμου, γιος κομμουνιστή σκοτωμένου από τον Στρατό, στο βιβλίο του «Μνήμες που δεν έσβησε ο χρόνος», γράφει ότι δεν υπήρξε στις παιδοπόλεις αντικομμουνιστική προπαγάνδα.

Σημειώνει, μάλιστα, ότι ως τρόφιμος στις 4.5.1958 παρακολούθησε την ομιλία του προέδρου της ΕΔΑ, Γιάννη Πασαλίδη, στη Θεσσαλονίκη.

Στο δε μηνιαίο περιοδικό που εξέδιδαν οι τρόφιμοι της παιδόπολης, διέσωσα το υπ’ αριθ. 10 τεύχος, μηνός Οκτωβρίου 1958, εις το οποίο ουδέν ίχνος αντικομμουνιστικής προπαγάνδας υπάρχει, αλλ’ ούτε εμφανίζεται η λέξη βασίλισσα...

Φρονώ, λοιπόν, ότι ο «θολός βυθός» βρίσκεται στις εμμονές, προκαταλήψεις και ιδεοληψίες. Στη στράτευση σε δογματικές αντιλήψεις, σε επινοημένες καταστάσεις και βαρύγδουπες εκφράσεις («είμαι αδέσποτο σκυλί της Αριστεράς»). Και ότι ο βυθός των παιδοπόλεων ήταν απολύτως διαυγής. Φιλοξένησαν χιλιάδες, κατά κανόνα ορφανά, παιδιά που οι σκληρές συνθήκες της εποχής δεν τους επέτρεπαν να επιβιώσουν στις εστίες τους.

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΒΕΝΕΤΗΣ


Ό Τραμπ ως σωτήρας των φτωχών...

Κύριε διευθυντά,

Στα όντως διακεκριμένα άρθρα του κυρίου Θοδωρή Γεωργακοπούλου, πολύν καιρό τώρα, οφείλω και εγώ σημαντικό μέρος της πολιτικής-μου ενημέρωσης – και τον ευχαριστώ ειλικρινώς.

Δύσκολα όμως θα μπορούσε κανείς να διερωτηθεί τάχα («Καθημερινή», 22/2/2025) μαζί με τους «φτωχούς της Αμερικής» πώς, λέει, «τους ωφέλησε η... συνταγματική νομιμότητα, πενήντα χρόνια τώρα;». Διότι (χωρίς να πάμε πίσω και στο New Deal), το μεν Obamacare σώζει εκατομμύρια αδικημένων, το δε εργατικό εισόδημα κατά την προεδρία Μπάιντεν φαίνεται πως ήταν σαφώς υψηλότερο απ’ ό,τι κατά την περίοδο Τραμπ – άσε που κι η ανεργία ήταν πολύ λιγότερη.

Επομένως, υποθέτω ότι η ερμηνεία της τυφλής υπέρ Τραμπ ψήφου των «φτωχών» (τόσο πολλών;) θα απαιτούσε ίσως την επίκληση και κάμποσων άλλων επιχειρημάτων. Μεταξύ των οποίων θα έπαιρνα το θάρρος να υπομνήσω και τη στάθμη της μέσης Παιδείας στις ΗΠΑ, καθώς και μια ίσως πολύ έντονη αίσθηση μπροστά στην προκλητικότητα των ανισοτήτων – άσχετο αν αυτές τις προκαλούν περισσότερο οι ίδιοι οι φίλοι του Τραμπ...

Ανάλογη δυσκολία κατανόησης θα είχαμε και για την άποψη του διακεκριμένου αρθρογράφου ότι «επί δεκαετίες, οι απανταχού Εργατικοί, Δημοκρατικοί και Σοσιαλιστές, αποδείχθηκαν ελλιπείς». Δεν πιστεύω δηλαδή ότι εν προκειμένω αμφισβητείται και το ευρύτερο επίτευγμα της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας για την κοινωνική ειρήνη και την οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης, επί μισόν αιώνα.

Τέλος, σε μια ενδεχόμενη νέα ανάλυση του θέματος, θα χρειαζόταν ίσως να γίνει μνεία και της άλλης πρόσθετης αιτίας εκτεταμένης οικονομικής κάμψης ολόκληρης της Δύσης, που είναι η ανάπτυξη πολλών χωρών του λεγομένου Τρίτου Κόσμου (παγκοσμιοποίηση), που δεν οφείλεται βέβαια στις δυτικές κυβερνήσεις, αλλ’ επηρεάζει πράγματι δυσανάλογα τους φτωχότερους των κοινωνιών μας.

Ολες αυτές οι παρατηρήσεις, πάντως, δεν συνιστούν κριτική, αλλ’ απλή παράκληση επανόδου στην ερμηνεία αυτού του εξαιρετικά δυσάρεστου γεγονότος – το οποίο άλλωστε (σε κάμποσα χρόνια) οι σιδηροί νόμοι της διεθνούς Οικονομίας θα στρέψουν εναντίον των φτωχών της Αμερικής (βλ. και Γιαννίτσης – Θωμαδάκης, «Κ», 23/2/2025).

Θ. Π. ΤΑΣΙΟΣ
Πεντέλη


Μαθήματα Ιστορίας και γεωπολιτική

Κύριε διευθυντά,

Με επιστολή μου στην «Καθημερινή» της 20/9/2014 υποστήριζα ότι «Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης (1991), οι λαοί της Ευρώπης ευελπιστούσαν ότι, έστω και ύστερα από πολλά χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ενωση θα εκτεινόταν από τον Ατλαντικό Ωκεανό έως τα Ουράλια Ορη. Πέρασαν από τότε 23 χρόνια και τα πρόσφατα γεγονότα στην Ουκρανία (σημ.: το 2014) επισημαίνουν το θανάσιμο σφάλμα της Δύσης να εντάσσει τη Ρωσία στους εχθρούς της. Σε αυτό αποσκοπεί η επιχειρούμενη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Ενώ αν γίνει, εκ μέρους της Δύσης και κυρίως εκ μέρους της Ε.Ε., προσπάθεια εντάξεως σε αυτήν και της Ρωσίας, το ΝΑΤΟ δεν θα έχει λόγους υπάρξεως, γιατί η Δύση δεν θα έχει εχθρούς στην Ευρώπη...».

Τα επακολουθήσαντα μετά τη δημοσίευση της επιστολής μου («Καθημερινή», 20/10/2014) είναι γνωστά. Την 24η/2/2022 (34 χρόνια μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης) ρωσικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Ουκρανία και ο πόλεμος συνεχίζεται ακόμα χωρίς να διακρίνεται ο νικητής, γιατί η σύρραξη έχει λάβει τη μορφή πολέμου μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ, παρότι δεν ομολογείται. Η πρωτοβουλία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να συναντηθεί με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν είναι αξιέπαινη και μακάρι οι δύο ηγέτες να συμφιλιωθούν γιατί η συνέχιση της προστριβής των εγκυμονεί παγκόσμια σύρραξη και χάος, με μόνον πιθανό νικητή την Κίνα. Το θανάσιμο σφάλμα που διέπραξε η Δύση το 1991 θα πρέπει να νουθετήσει τους σύγχρονους ηγέτες της για τα περαιτέρω.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΌΛΗΣ
Καρδιοχειρουργός