ΑΦ' ΕΝΟΣ: "...Το ζήτημα είναι να προλαβαίνουμε τις επιδημίες πριν αυτές γίνουν πανδημίες και για αυτόν τον λόγο πρέπει «να σκεφτόμαστε οικουμενικώς και να δρούμε τοπικώς». Πρέπει κάθε λοιμώδης ασθένεια να ανιχνεύεται στη γέννησή της, και να υπάρχει ταχύτατη αντίδραση για τον περιορισμό της μετάδοσής της. Αυτό μόνο με ένα παγκόσμια σύστημα έγκαιρης πρόβλεψης και ταχύτατης αντίδρασης μπορεί να επιτευχθεί. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει τα τεχνολογικά μέσα για να το επιτύχει. Υπάρχει, για παράδειγμα, το Global Public Health Intelligence Network (GPHIN) που εντοπίζει τις επιδημίες συλλέγοντας δεδομένα από «ανοιχτές πηγές». Μια είδηση για κάποιον «περίεργο πυρετό» σε κάποια γωνιά του κόσμου περνά από το ειδικό λογισμικό και μετά αναλύεται από τους επιστήμονες του Οργανισμού. Ετσι κατάφερε να εντοπίσει ένα ξέσπασμα της γρίπης των πτηνών στο Ιράν τον Σεπτέμβριο του 2005, ενώ η Ισλαμική Δημοκρατία το ανακοίνωσε στον ΠΟΥ τον Ιανουάριο του 2006. Αυτό όμως σημαίνει πολιτικές αποφάσεις που θα προωθούν μια άλλου τύπου παγκοσμιοποίηση, μια παγκοσμιοποίηση που δεν θα έχει στόχο το κέρδος, αλλά την αντιμετώπιση των παγκόσμιων κινδύνων. Είναι έτοιμοι οι λαοί για μια τέτοια αλλαγή, για να ετοιμαστεί και το πολιτικό μας σύστημα; Μετά το εμβόλιο αυτό θα είναι το ερώτημα...", ΑΦ' ΕΤΕΡΟΥ: "..Ηταν γραμμένη αυθόρμητα, πηγαία, από χέρι σταθερό και μυαλό τακτοποιημένο. Υπήρχε θέληση και επιθυμία. Σκέφτηκα τα δεκάδες «ημερολόγια καραντίνας» που κυκλοφόρησαν διαδικτυακά, και που, τα περισσότερα, χάθηκαν σε μια θάλασσα ομοιομορφίας, κοινοτοπίας και πλήξης. Εδώ, όμως, είχα στα χέρια μου την ασθμαίνουσα επιστολή και το ασπαίρον χειρόγραφο. Υπήρχε διαφοροποίηση μέσω της αυξομείωσης της έντασης της γραφής και όλων των πολιτισμικών επιχρισμάτων και καθιστά ένα τεκμήριο μοναδικό στη ρωγμή του χρόνου. Πρώτον και κύριον, ο γραφικός χαρακτήρας. Θεώρησα τον εαυτό μου τυχερό που είχε στα χέρια του ένα από τα ελάχιστα γραμμένα στο χέρι ημερολόγια καραντίνας. Σκέφτηκα, επίσης, ότι μία Βιβλιοθήκη θα έπρεπε να οργανώσει από τώρα για τους μελετητές του μέλλοντος τμήμα τεκμηρίων για το πώς βιώθηκε η εμπειρία της καραντίνας από απλούς πολίτες...."

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 23/05/20

ΤΟΥ ΠΑΣΧΟΥ ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗ

Αν και όταν με το καλό βρεθεί εμβόλιο για αυτόν τον ιό, δεν θα ησυχάσουμε. Κυκλοφορούν εκεί έξω δισεκατομμύρια «αλληλουχίες νουκλεοτιδίων», χιλιάδες εκ των οποίων είναι επικίνδυνοι ιοί για την ανθρώπινη υγεία και μπορεί να είναι μεταδοτικοί.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι πανδημίες ήταν μία από τις σταθερές του κοινού μας βίου. Εμφανίστηκαν μόλις οι άνθρωποι έπαψαν να είναι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες και ήρθαν σε στενή επαφή με τα ζώα πρωτίστως διά της κτηνοτροφίας.

Επομένως, απομένουν τρεις δρόμοι για τις επόμενες πανδημίες. Ο πρώτος δρόμος είναι του παρελθόντος. Μαζικοί θάνατοι σε παγκόσμια κλίμακα. Ο δεύτερος είναι του παρόντος. Κάπου σε μια χώρα και για άγνωστους λόγους εμφανίζεται μια λοιμώδης ασθένεια. Γίνεται τοπική επιδημία, η εθνική κυβέρνηση δεν μπορεί, δεν θέλει, αποκρύπτει το γεγονός και σε ελάχιστο χρόνο –εξαρτάται από τον τύπο του ιού– η τοπική επιδημία γίνεται πανδημία. Η κοινωνική ζωή αποδιοργανώνεται, νέα μέτρα λαμβάνονται, οι οικονομίες γονατίζουν, κι όλοι κυκλοφορούμε με διαστημικές στολές, αφού οι μάσκες μπορεί να μην επαρκούν.

Ο τρίτος δρόμος είναι της παγκόσμιας συνεργασίας. Η μετάδοση θανατηφόρων ιών πάντα την απαιτούσε· αρκεί να θυμηθούμε τον «μαύρο θάνατο» ή την «ισπανική γρίπη». Απλώς δεν υπήρχαν τα τεχνολογικά μέσα για να επιτευχθεί. Τώρα ο κ. Σωτήρης Τσιόδρας γνωρίζει την ίδια μέρα μια έρευνα που έγινε για τον νέο κορωνοϊό χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά και η Ελλάδα διαμορφώνει τις άμυνές της σε πραγματικό σχεδόν χρόνο.

Το ζήτημα είναι να προλαβαίνουμε τις επιδημίες πριν αυτές γίνουν πανδημίες και για αυτόν τον λόγο πρέπει «να σκεφτόμαστε οικουμενικώς και να δρούμε τοπικώς». Πρέπει κάθε λοιμώδης ασθένεια να ανιχνεύεται στη γέννησή της, και να υπάρχει ταχύτατη αντίδραση για τον περιορισμό της μετάδοσής της. Αυτό μόνο με ένα παγκόσμια σύστημα έγκαιρης πρόβλεψης και ταχύτατης αντίδρασης μπορεί να επιτευχθεί. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει τα τεχνολογικά μέσα για να το επιτύχει. Υπάρχει, για παράδειγμα, το Global Public Health Intelligence Network (GPHIN) που εντοπίζει τις επιδημίες συλλέγοντας δεδομένα από «ανοιχτές πηγές». Μια είδηση για κάποιον «περίεργο πυρετό» σε κάποια γωνιά του κόσμου περνά από το ειδικό λογισμικό και μετά αναλύεται από τους επιστήμονες του Οργανισμού. Ετσι κατάφερε να εντοπίσει ένα ξέσπασμα της γρίπης των πτηνών στο Ιράν τον Σεπτέμβριο του 2005, ενώ η Ισλαμική Δημοκρατία το ανακοίνωσε στον ΠΟΥ τον Ιανουάριο του 2006.

Αυτό όμως σημαίνει πολιτικές αποφάσεις που θα προωθούν μια άλλου τύπου παγκοσμιοποίηση, μια παγκοσμιοποίηση που δεν θα έχει στόχο το κέρδος, αλλά την αντιμετώπιση των παγκόσμιων κινδύνων. Είναι έτοιμοι οι λαοί για μια τέτοια αλλαγή, για να ετοιμαστεί και το πολιτικό μας σύστημα; Μετά το εμβόλιο αυτό θα είναι το ερώτημα.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 23/05/20

ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΥ

Πριν από δύο μέρες ήρθε ο ταχυδρόμος στο σπίτι. Κάθε φορά που ακούω το μηχανάκι με το σήμα των ΕΛΤΑ, αισθάνομαι εκείνη τη γλυκιά αίσθηση προσμονής που είχαν οι παλιοί άνθρωποι για το γράμμα αγαπημένων προσώπων. Ισως είμαι και εγώ ένας άνθρωπος του παλιού καιρού, αφού ένας φίλος σκέφτηκε να μου στείλει ένα γράμμα. Ψηλάφισα τον φάκελο με τη διεύθυνσή μου γραμμένη με το χέρι (λεπτό μαύρο μαρκαδοράκι) και παρατήρησα τα τρία γραμματόσημα, άνω δεξιά: δύο με τον Ηρόδοτο του 2019 και ένα με τη Διδώ Σωτηρίου από το 2014. Ωραία συγκατοίκηση, σκέφτηκα.

Το γράμμα απλωνόταν σε τρεις σελίδες και ο συντάκτης του μου περιέγραφε αναλυτικά πώς βίωσε την καραντίνα. Μου εξηγούσε ότι στη διάρκεια εκείνων των ημερών αισθάνθηκε την ανάγκη να μοιραστεί την εμπειρία με φίλους και να καταγράψει αυτό το πρωτόγνωρο βίωμα. Εκ πρώτης όψεως, η πυκνογραμμένη επιστολή ήταν γεμάτη περιγραφές μιας καθημερινότητας, ανάμεσα σε τακτοποίηση συρταριών, εκκαθάριση χαρτιών, οργάνωση βιβλιοθήκης, καθάρισμα αποθηκών και γενικής λάτρας. Μέσα όμως από αυτήν την αναβίωση μιας κοινής για πολλούς εμπειρίας τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο του 2020, υπήρχε διάχυτη μία αίσθηση προσωπικού επαναπροσδιορισμού. Μία αμηχανία για την αναγκαία ισορροπία ανάμεσα στα «καλά» της καραντίνας και τα επιθυμητά και αναγκαία της «κανονικότητας».

Περισσότερο, στάθηκα στη φύση της επιστολής. Ηταν γραμμένη αυθόρμητα, πηγαία, από χέρι σταθερό και μυαλό τακτοποιημένο. Υπήρχε θέληση και επιθυμία. Σκέφτηκα τα δεκάδες «ημερολόγια καραντίνας» που κυκλοφόρησαν διαδικτυακά, και που, τα περισσότερα, χάθηκαν σε μια θάλασσα ομοιομορφίας, κοινοτοπίας και πλήξης. Εδώ, όμως, είχα στα χέρια μου την ασθμαίνουσα επιστολή και το ασπαίρον χειρόγραφο. Υπήρχε διαφοροποίηση μέσω της αυξομείωσης της έντασης της γραφής και όλων των πολιτισμικών επιχρισμάτων και καθιστά ένα τεκμήριο μοναδικό στη ρωγμή του χρόνου. Πρώτον και κύριον, ο γραφικός χαρακτήρας.

Θεώρησα τον εαυτό μου τυχερό που είχε στα χέρια του ένα από τα ελάχιστα γραμμένα στο χέρι ημερολόγια καραντίνας. Σκέφτηκα, επίσης, ότι μία Βιβλιοθήκη θα έπρεπε να οργανώσει από τώρα για τους μελετητές του μέλλοντος τμήμα τεκμηρίων για το πώς βιώθηκε η εμπειρία της καραντίνας από απλούς πολίτες. Κείμενα γραμμένα στο χέρι, για να δούμε και επιλογές γραφικής ύλης, χαρτιού, επίπεδο κοινωνικής αγωγής και συναίσθηση διαμεσολαβημένου συναισθήματος. Να, μια ωραία εργασία για το έτος 2100 όταν θα πέσει το θέμα «τι έκανε ο παππούς σας στην πανδημία του 2020;».