Η κάλυψη της επίσκεψης Τσίπρα, από "ΤΑ ΝΕΑ"
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ", 06/02/19 |
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ", 06/02/19 |
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ", 06/02/19 |
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΑΛ. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ
Στις γνωστές πάγιες γραμμές επί των οποίων έχουν δρομολογηθεί οι ελληνοτουρκικές σχέσεις την τελευταία 20ετία κινήθηκαν οι συνομιλίες του Αλέξη Τσίπρα με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά την πολύωρη κατ' ιδίαν συνάντηση που οι δύο ηγέτες είχαν χθες το απόγευμα στο επιβλητικό προεδρικό μέγαρο της Αγκυρας. Ουσιαστικά, οι δύο άνδρες έκαναν μια επισκόπηση, ένα tour d' horizon, όλων των πτυχών των διμερών σχέσεων, από το Αιγαίο και το Κυπριακό ώς την ασφάλεια και το Προσφυγικό. Ο έλληνας Πρωθυπουργός συνόψισε τον σκοπό της επίσκεψης με μια αναφορά που ερμηνεύθηκε και ως αφετηρία ενός παζαριού μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας: «Πρέπει πρώτα να βάλουμε τα θεμέλια και μετά να χτίσουμε προσεκτικά» ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του.
Στο τραπέζι τέθηκε και το ζήτημα πραγματοποίησης του 5ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ), πιθανότατα στη Θεσσαλονίκη, αλλά οριστική ημερομηνία για κάτι τέτοιο δεν συμφωνήθηκε. Η «θετική ατζέντα» θα περιλαμβάνει την επιτάχυνση της λειτουργίας, ώς το καλοκαίρι, της ακτοπλοϊκής σύνδεσης Σμύρνης - Θεσσαλονίκης, την έναρξη κατασκευής της δεύτερης γέφυρας Κήπων - Υψάλων και, αργότερα, τη σιδηροδρομική σύνδεση Θεσσαλονίκης - Κωνσταντινούπολης. Πάντως, ο τούρκος πρόεδρος δεν εμφανίστηκε διατεθειμένος να κάνει κάποια συμβολική κίνηση για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, όπου σήμερα ο Αλέξης Τσίπρας θα συναντηθεί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο (ήταν παρών και στο χθεσινοβραδινό δείπνο). Κατά την πάγια τακτική του, το συνέδεσε με το ζήτημα της εκλογής μουφτήδων στη Θράκη.
ΜΟΕ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΟ. Στα ζητήματα υψηλής πολιτικής των ελληνοτουρκικών σχέσεων, οι δύο άνδρες εστίασαν στην επανεκκίνηση του διαλόγου για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) στο Αιγαίο και στο Κυπριακό. Σε ό,τι αφορά τα ΜΟΕ, οι δύο βασικοί δίαυλοι που αναμένεται να ενεργοποιηθούν είναι κατ' αρχάς αυτός μεταξύ των δύο υπουργών Αμυνας και των πρώην αρχηγού ΓΕΕΘΑ Ευάγγελου Αποστολάκη και Χουλουσί Ακάρ και στη συνέχεια αυτός μεταξύ των γενικών γραμματέων των δύο υπουργείων Εξωτερικών. Σε ό,τι αφορά τους Αποστολάκη και Ακάρ, οι δύο υπουργοί θα έχουν μια πρώτη ευκαιρία να συζητήσουν από κοντά στο περιθώριο της επικείμενης συνάντησης των υπουργών Αμυνας του ΝΑΤΟ στις 13 και 14 Φεβρουαρίου στις Βρυξέλλες. Τα ΜΟΕ που βρίσκονται στο τραπέζι είναι γνωστά εδώ και χρόνια (συνολικά είναι περίπου 30), αλλά το κρίσιμο ζήτημα είναι ποια από αυτά μπορούν να εφαρμοστούν. Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι δεν υπάρχει χρονοδιάγραμμα για οριστικές αποφάσεις σε σχέση με τα ΜΟΕ. Αν δε αυτές οι συνομιλίες έχουν επιτυχία, τότε ίσως εκκινήσουν ξανά οι διερευνητικές επαφές.
Την ίδια στιγμή, ο Ερντογάν αναφέρθηκε στη διαμόρφωση ενός «κοινού οδικού χάρτη» πριν από την επανέναρξη των συνομιλιών. Ο Τσίπρας μίλησε αντιστοίχως για προπαρασκευαστικές συναντήσεις (ίσως μεταξύ των Γιώργου Κατρούγκαλου και Μεβλούτ Τσαβούσογλου). Ο τούρκος πρόεδρος υπήρξε σαφής όταν είπε ότι το βασικό σημείο που ενδιαφέρει την Αγκυρα είναι η πολιτική ισότητα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, όποιο μοντέλο και αν επιλεγεί. Αντίθετα, ο έλληνας Πρωθυπουργός μίλησε για βιώσιμη λύση επανένωσης. Ωστόσο, την ίδια στιγμή δεν έχει υπάρξει κάποια συμφωνία επί των όρων αναφοράς μεταξύ των Νίκου Αναστασιάδη και Μουσταφά Ακιντζί, υπό την αιγίδα της ειδικής απεσταλμένης του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, της Τζέιν Χολ Λουτ. Δεν είναι πάντως σαφές ότι η Αθήνα και η Αγκυρα καίγονται για άμεση πρόοδο. Οι δύο άνδρες προσπάθησαν να μη ρίξουν λάδι στη φωτιά σε σχέση με τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η τουρκική ενόχληση για το ενδεχόμενο αποκλεισμού της είναι έκδηλη. Αντίθετα, υψηλόβαθμες διπλωματικές πηγές έλεγαν μετά το πέρας της συνάντησης ότι η ενέργεια, τόσο με τον αγωγό ΤΑΡ όσο και μελλοντικά με τον Turk Stream, θα μπορούσε να είναι γέφυρα συνεργασίας.
ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Το πλέον «καυτό» ζήτημα που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης είναι το Προσφυγικό. Ο Τσίπρας μίλησε για την ανάγκη η ΕΕ να βοηθήσει περισσότερο την Τουρκία, η οποία φιλοξενεί στο έδαφός της περίπου 4.000.000 πρόσφυγες. Ωστόσο, η Αθήνα έχει ορισμένα άμεσα αιτήματα, τα οποία αφορούν, πρώτον, την αντιμετώπιση των αυξημένων ροών τόσο προς το χερσαίο σύνορο του Εβρου όσο και με πλοιάρια από την Τουρκία προς το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης (πρόκειται κυρίως για Αφγανούς με προέλευση από το Ιράν) και, δεύτερον, την καταπολέμηση των δικτύων διακινητών που έχουν στοχεύσει τη Σάμο (όπου πηγαίνουν πολλά άτομα από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής). Για τα θέματα αυτά αναμένεται να υπάρξει συνάντηση του υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής Δημήτρη Βίτσα με τον τούρκο υπουργό Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού περί τις 20 Φεβρουαρίου.
Τόσο ο Τσίπρας όσο και ο Ερντογάν αναφέρθηκαν σε στενότερη συνεργασία στην ασφάλεια και στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Στο θέμα των οκτώ τούρκων αξιωματικών που έλαβαν άσυλο στην Ελλάδα, κάθε πλευρά έμεινε αμετακίνητη στις θέσεις της και είναι σαφές ότι ο Ερντογάν δεν το ξεχνά. Ωστόσο, η Αθήνα εμφανίζεται διατεθειμένη να βοηθήσει στον εντοπισμό ατόμων με τρομοκρατικές διασυνδέσεις που επιδιώκουν να περάσουν από τα ελληνοτουρκικά σύνορα, ενώ ο Τσίπρας υπήρξε απόλυτα αφοριστικός για όσους ο Ερντογάν θεωρεί «πραξικοπηματίες».
Το δείπνο και οι εκπλήξεις
Οι χειραψίες στο Ακ Σαράι (Λευκό Παλάτι) ήταν θερμές, όπως και η επικοινωνία χθες το απόγευμα ανάμεσα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Αλέξη Τσίπρα, ενώ στο επίσημο δείπνο που ακολούθησε, ο τούρκος πρόεδρος επεδίωξε να τιμήσει και την ελληνική κοινότητα της γείτονος, αφού εκτός από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο προσκλήθηκαν εκπρόσωποι των ελληνικών συλλόγων και συνδέσμων, καθώς και προβεβλημένοι εκπρόσωποι από τον χώρο του αθλητισμού, όπως ο διεθνής μπασκετμπολίστας της Φενέρμπαχτσε Κώστας Σλούκας και οι διεθνείς ποδοσφαιριστές Κώστας Μήτρογλου (πρόσφατη μεταγραφή της Γαλατάσαραϊ) και Γιώργος Τζαβέλλας (Αλάνιασπορ).
 | |
|
ΔΩΡΟ ΑΠΟ
ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ,
Ο Αλέξης Τσίπρας δεν έβαλε μυαλό από το φιάσκο της προηγούμενης συνάντησής του με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η χθεσινή επίσημη επίσκεψή του στην Τουρκία, πάντως, ξεκίνησε με μια περιφρονητική πράξη προς τον έλληνα Πρωθυπουργό και το ελληνικό κράτος, από την πλευρά του τούρκου προέδρου. Η επικήρυξη των οκτώ τούρκων αξιωματικών ήταν ενδεικτική της πρόθεσης του Ερντογάν να στείλει μήνυμα στον Τσίπρα ότι η πρόθεση αποκλιμάκωσης της προηγηθείσας έντασης ανάμεσα στις δύο πλευρές δεν συνοδεύεται από διπλωματικό τακτ αλλά, περισσότερο, από ένα παιχνίδι επίδειξης ισχύος από πλευράς της γείτονος.
Τι παραπάνω από επίδειξη τέτοιας ισχύος είναι η προσβλητική επιλογή του καθεστώτος Ερντογάν να υποδεχθεί τον έλληνα Πρωθυπουργό έχοντας προηγουμένως πει επιδεικτικά ότι για τη σύγχρονη Τουρκία το ελληνικό κράτος δικαίου δεν είναι τίποτα. Κι ότι, ανεξαρτήτως της απόφασης της Δικαιοσύνης, η Τουρκία θα παραβιάσει τους ελληνικούς νόμους και τις ελληνικές δικαστικές αποφάσεις, πληρώνει μάλιστα ακριβά προκειμένου να συμβεί αυτό.
Στο παρελθόν, βεβαίως, ο Ερντογάν είχε πει σαφώς ότι ο Τσίπρας τού είχε υποσχεθεί πως θα εξέδιδε τους οκτώ Τούρκους - κάτι που ουδέποτε διαψεύστηκε με σαφήνεια από την ελληνική πλευρά. Ευτυχώς, όμως, για το αίσθημα αλληλεγγύης που αυτή η χώρα επιδεικνύει για κυνηγημένους από αυταρχικά καθεστώτα, η υπόθεση δεν έμεινε στα χέρια των κυνικών της εξουσίας αλλά, με τη βοήθεια και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, έγινε υπόθεση της ανεξάρτητης Δικαιοσύνης. Κι εκείνη έπραξε το καθήκον της. Αποφάνθηκε τελεσίδικα ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν πρέπει να εκδοθούν στην Τουρκία, όπου δεν θα τους εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις μιας δίκαιης δίκης, και απένειμε άσυλο στους διωκομένους.
Μία ακραία καινοφανής διολίσθηση των ελληνικών θέσεων ήταν το μοναδικό αποτέλεσμα της επίσκεψης Τσίπρα στην Αγκυρα. Σε μία περίοδο οξύτατα προβληματικών ελληνοτουρκικών σχέσεων εξαιτίας της τουρκικής επιθετικότητας. Με την Ελλάδα όχι απλώς να κάνει ότι δεν τη βλέπει, αλλά, αντιθέτως, να ευχαριστεί που αυτή διατυπώνεται!
Το θλιβερό αποκορύφωμα της επίσκεψης ήταν η τοποθέτηση Τσίπρα περί δήθεν «επιτυχημένης» επίσκεψης Ερντογάν στην Αθήνα. Γιατί ήταν «επιτυχημένη»; Επειδή, κατά τον Τσίπρα, οι συζητήσεις είχαν ειλικρίνεια και αυτό, κατά τη γνώμη του, είναι θετικό! Πρόκειται για απολύτως αφελές, πρωτοφανές και, ενδεχομένως, ιδιαιτέρως ύποπτο σκεπτικό που δεν αποκαλύπτει τις αληθινές σκέψεις και προθέσεις του Τσίπρα.
Είναι εκτός πάσης πραγματικότητας το να λέει ο έλληνας Πρωθυπουργός μέσα στην Αγκυρα ότι ήταν επιτυχής η επίσκεψη του 2017, τη στιγμή που ο Ερντογάν, από το ίδιο το ελληνικό προεδρικό μέγαρο, είχε δηλώσει τότε με τον πιο απερίφραστο τρόπο ότι θέλει να αναθεωρήσει τη Συνθήκη της Λωζάννης. Αυτό το σκεπτικό, είναι όλο, από την αρχή μέχρι το τέλος, αδιανόητο. Δηλαδή αν αύριο η Τουρκία κηρύξει πόλεμο, ή, έστω, αν καταλάβει δύο βραχονησίδες, ειλικρινής δεν θα είναι και πάλι; Ψέματα θα λέει; Τι θα πει τότε ο Τσίπρας; Οτι είναι... θετική εξέλιξη επειδή είναι ειλικρινής; - που θα είναι, πιο πολύ από κάθε άλλη... Αυτά δεν έχουν ξαναγίνει στην ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Πιθανότατα δε ούτε και στις σχέσεις άλλων κρατών: είναι λόγια διοικητή προτεκτοράτου προς αρχηγό κράτους. Οχι ισότιμων, τυπικά έστω, συνομιλητών.
Δεν είναι μόνον ότι ο Τσίπρας πήγε στην Αγκυρα εντελώς απροετοίμαστος χωρίς να έχει κανέναν λόγο να το πράξει. Χωρίς να έχει κάτι που θα του επέτρεπε να καθίσει στο τραπέζι για μία συζήτηση που δεν θα ξεκινάει από τη θέση της κάθετης τουρκικής αμφισβήτησης των ελληνικών συνόρων, όπως αυτά προβλέπονται από τη Λωζάννη. Δεν είναι ούτε απλώς ότι δεν σκέφτηκε εκ νέου το αν θα έπρεπε να πάει όταν, λίγες ώρες πριν φτάσει εκεί, η Τουρκία επικήρυξε ξαφνικά τους οκτώ στρατιωτικούς, προσβάλλοντας βάναυσα την Ελλάδα - γιατί τι άλλο σημαίνει αυτή η επικήρυξη, από το ότι αγνοεί παντελώς τη χώρα, την υπόσταση και τους θεσμούς της και καλεί... κυνηγούς κεφαλών να αναλάβουν δράση στο έδαφός της για να την ακυρώσουν de facto;
Ο Τσίπρας έκανε κι άλλο βήμα προς τα πίσω, νομιμοποιώντας ουσιαστικά εμμέσως αυτή την απαίτηση εις βάρος της Ελλάδας, του διεθνούς δικαίου και της λογικής. Για να δικαιολογήσει δε τα αδικαιολόγητα, είπε ότι είναι καλό που πήγε τώρα στην Τουρκία, γιατί πρέπει να μιλάνε συνέχεια με τον Ερντογάν, όπως ήδη κάνουν, έχοντας έτσι αποσοβήσει πολλούς κινδύνους που οφείλονται σε ατυχήματα. Μα ποια ατυχήματα; Ατύχημα θα ήταν κάτι που θα προερχόταν από λάθος. Οχι ως αποτέλεσμα της υποχρέωσης και του δικαιώματος της Ελλάδας να προασπίζεται την κυριαρχία της! Εκτός κι αν αυτό, όπως φαίνεται, κατά τον Τσίπρα, παίρνει πολύ νερό.
Στη συνέντευξη Τύπου, ο Ερντογάν προανήγγειλε την υπογραφή ελληνοτουρκικών συμφωνιών από τη Θεσσαλονίκη σε λίγο καιρό, χωρίς όμως λεπτομέρειες. Ο Τσίπρας δεν είπε τίποτα γι' αυτό. Το τι περιμένει πλέον την Ελλάδα, μένει, με πολύ μεγάλη ανησυχία, να το δούμε...
ΑΝΤΙΔΩΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ
Ο πήχης των προσδοκιών της επίσκεψης του έλληνα Πρωθυπουργού στην Τουρκία εύλογα τοποθετήθηκε χαμηλά, με μόνο ρεαλιστικό στόχο την εμπέδωση της απευθείας πρόσβασης στον Ερντογάν. Δεδομένων των αραιών επαφών σε υπηρεσιακό επίπεδο, αυτονόητα η αποτροπή ενός δυσάρεστου περιστατικού ή η διαχείριση μιας κρίσης προϋποθέτει άμεσο δίαυλο επικοινωνίας με τον τούρκο πρόεδρο. Με τις ενεργειακές διεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο να αφήνουν για την ώρα τη γείτονα εκτός νυμφώνος και εν αναμονή (πιθανότατα ενθαρρυντικών) ανακοινώσεων της ExxonMobil, η Αγκυρα θα εντείνει την πίεσή της προς πάσα κατεύθυνση. Ετσι, η επικράτηση ενός μορατόριουμ στο Αιγαίο θα αποτελούσε μια ευχάριστη έκπληξη, αν βέβαια είχε διάρκεια. Και ο Ερντογάν από μεριάς του θα έπρεπε - υπό κανονικές συνθήκες - να επιζητά πιο ήρεμα νερά στο Αιγαίο λόγω των πολλαπλών ανοιχτών μετώπων (Συρία, Ισραήλ, Αίγυπτος), της έλλειψης περιφερειακών συνομιλητών και της σχετικής επιχειρησιακής ανεπάρκειας, κυρίως εξαιτίας της κατάστασης της τουρκικής αεροπορίας. Μάλιστα, στο πρόσωπο της Ελλάδας βλέπει ένα δυνάμει ενεργούμενο κύκλων της Δύσης που επιθυμούν να τον αποσταθεροποιήσουν, σύροντάς τον σε σύρραξη με άδηλη έκβαση, και ανησυχεί μήπως καραδοκούν δυνάμεις που δεν ελέγχονται από τον ίδιο για να πάρουν το πάνω χέρι στο στράτευμα.
Από την άλλη, ο τούρκος πρόεδρος διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά του ηγέτη που μπορεί να επιβάλει στο εσωτερικό του έναν συμβιβασμό με την Ελλάδα. Δεν αποκλείεται σύντομα να τον επιδιώξει, ασφαλώς με τους δικούς του όρους, καθώς δείχνει να θεωρεί την Ελλάδα εκ των αδύναμων κρίκων. Δεν έχει, ωστόσο, βρει ακόμη τον τρόπο, δεδομένης της συνεχούς απόκλισης των δύο πλευρών. Ο δε έλληνας Πρωθυπουργός, ενόψει πολλαπλών εκλογικών αναμετρήσεων και προσμετρώντας τις σφοδρές αντιδράσεις απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών, θα δυσκολευθεί (χωρίς να αποκλείεται) να αποδεχθεί την επανέναρξη ενός διευρυμένου διαλόγου με σαφές χρονοδιάγραμμα, κάτι που θα συνιστούσε ποιοτική αλλαγή σε σχέση με τα τελευταία χρόνια. Αλλωστε, δεν υπάρχει η ελάχιστη συναίνεση στο εσωτερικό για να δικαιολογηθεί μια πρωτοβουλία που θα δέσμευε και την επόμενη κυβέρνηση. Εφόσον προκύψουν μόνο εξαγγελίες περί Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, ας είμαστε επιφυλακτικοί γιατί συνήθως καταλήγουν σε ευχολόγια χωρίς περιεχόμενο.
Ετσι κι αλλιώς, οι εμπλουτιζόμενες διεκδικήσεις της Αγκυρας (τις οποίες φέρνει στο τραπέζι επιζητώντας εφ' όλης της ύλης διαβουλεύσεις) δεν αφήνουν σοβαρά περιθώρια για αναζήτηση συναινέσεων, οπότε, αυτονόητα, προτεραιότητα δίνεται στη διαχείριση μιας προβληματικής - με αυξομειώσεις - έντασης ώστε να μην εκτραπεί, δημιουργώντας μη αναστρέψιμα τετελεσμένα. Η απομάκρυνση της Αγκυρας από το δυτικό άρμα, η εμφανής δυσκολία στην προσπάθεια επαναφοράς των σχέσεών της με ΗΠΑ και ΕΕ σε ένα εύρυθμο πλαίσιο καθιστούν την Τουρκία λιγότερο αξιόπιστη και ακόμη λιγότερο πρόθυμη να προβεί σε ενέργειες που θα της δώσουν πόντους στους δυτικούς της εταίρους. Τουναντίον, ο Ερντογάν έχει κατασταλάξει πως «ερεθίζοντας» τα αντανακλαστικά των Δυτικών αποκτά μεγαλύτερα διαπραγματευτικά περιθώρια έναντί τους, ενώ εμφανώς συνεννοείται καλύτερα με χώρες που βρίσκονται στο στόχαστρο της Δύσης απ' ό,τι με τους συμμάχους της.
Τέλος, η σημερινή επίσκεψη Τσίπρα στη Χάλκη επιχειρεί να εξισορροπήσει τις αντίστοιχες τούρκων αξιωματούχων στη Θράκη και να τονίσει εν τοις πράγμασι την απαίτηση για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής, θέτοντας τις βάσεις για την καθιέρωση επίσημων επισκέψεων. Πάντως, ενδεχόμενο «δώρο» από την τουρκική ηγεσία συνεπάγεται και «αντίδωρο» από μεριάς μας.
*Ο δρ Κωνσταντίνος Φίλης είναι διευθυντής Ερευνών ΙΔΙΣ
Ο πήχης των προσδοκιών της επίσκεψης του έλληνα Πρωθυπουργού στην Τουρκία εύλογα τοποθετήθηκε χαμηλά, με μόνο ρεαλιστικό στόχο την εμπέδωση της απευθείας πρόσβασης στον Ερντογάν. Δεδομένων των αραιών επαφών σε υπηρεσιακό επίπεδο, αυτονόητα η αποτροπή ενός δυσάρεστου περιστατικού ή η διαχείριση μιας κρίσης προϋποθέτει άμεσο δίαυλο επικοινωνίας με τον τούρκο πρόεδρο. Με τις ενεργειακές διεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο να αφήνουν για την ώρα τη γείτονα εκτός νυμφώνος και εν αναμονή (πιθανότατα ενθαρρυντικών) ανακοινώσεων της ExxonMobil, η Αγκυρα θα εντείνει την πίεσή της προς πάσα κατεύθυνση. Ετσι, η επικράτηση ενός μορατόριουμ στο Αιγαίο θα αποτελούσε μια ευχάριστη έκπληξη, αν βέβαια είχε διάρκεια. Και ο Ερντογάν από μεριάς του θα έπρεπε - υπό κανονικές συνθήκες - να επιζητά πιο ήρεμα νερά στο Αιγαίο λόγω των πολλαπλών ανοιχτών μετώπων (Συρία, Ισραήλ, Αίγυπτος), της έλλειψης περιφερειακών συνομιλητών και της σχετικής επιχειρησιακής ανεπάρκειας, κυρίως εξαιτίας της κατάστασης της τουρκικής αεροπορίας. Μάλιστα, στο πρόσωπο της Ελλάδας βλέπει ένα δυνάμει ενεργούμενο κύκλων της Δύσης που επιθυμούν να τον αποσταθεροποιήσουν, σύροντάς τον σε σύρραξη με άδηλη έκβαση, και ανησυχεί μήπως καραδοκούν δυνάμεις που δεν ελέγχονται από τον ίδιο για να πάρουν το πάνω χέρι στο στράτευμα.
Από την άλλη, ο τούρκος πρόεδρος διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά του ηγέτη που μπορεί να επιβάλει στο εσωτερικό του έναν συμβιβασμό με την Ελλάδα. Δεν αποκλείεται σύντομα να τον επιδιώξει, ασφαλώς με τους δικούς του όρους, καθώς δείχνει να θεωρεί την Ελλάδα εκ των αδύναμων κρίκων. Δεν έχει, ωστόσο, βρει ακόμη τον τρόπο, δεδομένης της συνεχούς απόκλισης των δύο πλευρών. Ο δε έλληνας Πρωθυπουργός, ενόψει πολλαπλών εκλογικών αναμετρήσεων και προσμετρώντας τις σφοδρές αντιδράσεις απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών, θα δυσκολευθεί (χωρίς να αποκλείεται) να αποδεχθεί την επανέναρξη ενός διευρυμένου διαλόγου με σαφές χρονοδιάγραμμα, κάτι που θα συνιστούσε ποιοτική αλλαγή σε σχέση με τα τελευταία χρόνια. Αλλωστε, δεν υπάρχει η ελάχιστη συναίνεση στο εσωτερικό για να δικαιολογηθεί μια πρωτοβουλία που θα δέσμευε και την επόμενη κυβέρνηση. Εφόσον προκύψουν μόνο εξαγγελίες περί Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, ας είμαστε επιφυλακτικοί γιατί συνήθως καταλήγουν σε ευχολόγια χωρίς περιεχόμενο.
Ετσι κι αλλιώς, οι εμπλουτιζόμενες διεκδικήσεις της Αγκυρας (τις οποίες φέρνει στο τραπέζι επιζητώντας εφ' όλης της ύλης διαβουλεύσεις) δεν αφήνουν σοβαρά περιθώρια για αναζήτηση συναινέσεων, οπότε, αυτονόητα, προτεραιότητα δίνεται στη διαχείριση μιας προβληματικής - με αυξομειώσεις - έντασης ώστε να μην εκτραπεί, δημιουργώντας μη αναστρέψιμα τετελεσμένα. Η απομάκρυνση της Αγκυρας από το δυτικό άρμα, η εμφανής δυσκολία στην προσπάθεια επαναφοράς των σχέσεών της με ΗΠΑ και ΕΕ σε ένα εύρυθμο πλαίσιο καθιστούν την Τουρκία λιγότερο αξιόπιστη και ακόμη λιγότερο πρόθυμη να προβεί σε ενέργειες που θα της δώσουν πόντους στους δυτικούς της εταίρους. Τουναντίον, ο Ερντογάν έχει κατασταλάξει πως «ερεθίζοντας» τα αντανακλαστικά των Δυτικών αποκτά μεγαλύτερα διαπραγματευτικά περιθώρια έναντί τους, ενώ εμφανώς συνεννοείται καλύτερα με χώρες που βρίσκονται στο στόχαστρο της Δύσης απ' ό,τι με τους συμμάχους της.
Τέλος, η σημερινή επίσκεψη Τσίπρα στη Χάλκη επιχειρεί να εξισορροπήσει τις αντίστοιχες τούρκων αξιωματούχων στη Θράκη και να τονίσει εν τοις πράγμασι την απαίτηση για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής, θέτοντας τις βάσεις για την καθιέρωση επίσημων επισκέψεων. Πάντως, ενδεχόμενο «δώρο» από την τουρκική ηγεσία συνεπάγεται και «αντίδωρο» από μεριάς μας.
*Ο δρ Κωνσταντίνος Φίλης είναι διευθυντής Ερευνών ΙΔΙΣ
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ", 06/02/19 |
Η ΕΛΛΑΔΑ
ΤΑΠΕΙΝΩΘΗΚΕ
ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ
ΔΕΝ ΒΕΛΤΙΩΘΗΚΑΝ
Ο Αλέξης Τσίπρας δεν έβαλε μυαλό από το φιάσκο της προηγούμενης συνάντησής του με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η χθεσινή επίσημη επίσκεψή του στην Τουρκία, πάντως, ξεκίνησε με μια περιφρονητική πράξη προς τον έλληνα Πρωθυπουργό και το ελληνικό κράτος, από την πλευρά του τούρκου προέδρου. Η επικήρυξη των οκτώ τούρκων αξιωματικών ήταν ενδεικτική της πρόθεσης του Ερντογάν να στείλει μήνυμα στον Τσίπρα ότι η πρόθεση αποκλιμάκωσης της προηγηθείσας έντασης ανάμεσα στις δύο πλευρές δεν συνοδεύεται από διπλωματικό τακτ αλλά, περισσότερο, από ένα παιχνίδι επίδειξης ισχύος από πλευράς της γείτονος.
Τι παραπάνω από επίδειξη τέτοιας ισχύος είναι η προσβλητική επιλογή του καθεστώτος Ερντογάν να υποδεχθεί τον έλληνα Πρωθυπουργό έχοντας προηγουμένως πει επιδεικτικά ότι για τη σύγχρονη Τουρκία το ελληνικό κράτος δικαίου δεν είναι τίποτα. Κι ότι, ανεξαρτήτως της απόφασης της Δικαιοσύνης, η Τουρκία θα παραβιάσει τους ελληνικούς νόμους και τις ελληνικές δικαστικές αποφάσεις, πληρώνει μάλιστα ακριβά προκειμένου να συμβεί αυτό.
Στο παρελθόν, βεβαίως, ο Ερντογάν είχε πει σαφώς ότι ο Τσίπρας τού είχε υποσχεθεί πως θα εξέδιδε τους οκτώ Τούρκους - κάτι που ουδέποτε διαψεύστηκε με σαφήνεια από την ελληνική πλευρά. Ευτυχώς, όμως, για το αίσθημα αλληλεγγύης που αυτή η χώρα επιδεικνύει για κυνηγημένους από αυταρχικά καθεστώτα, η υπόθεση δεν έμεινε στα χέρια των κυνικών της εξουσίας αλλά, με τη βοήθεια και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, έγινε υπόθεση της ανεξάρτητης Δικαιοσύνης. Κι εκείνη έπραξε το καθήκον της. Αποφάνθηκε τελεσίδικα ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν πρέπει να εκδοθούν στην Τουρκία, όπου δεν θα τους εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις μιας δίκαιης δίκης, και απένειμε άσυλο στους διωκομένους.
Πάντως, χθες, ο Τσίπρας δεν υπερασπίστηκε την απόφαση της Δικαιοσύνης, λες και δεν είναι κρατική απόφαση, και απέδωσε στη διάκριση των εξουσιών ότι οι Οκτώ δεν εκδόθηκαν - ο ίδιος μάλιστα, κόντρα στις αποφάσεις της Δικαιοσύνης, μίλησε για πραξικοπηματίες. Επίσης, δεν εξέφρασε στον Ερντογάν ενόχληση για την επικήρυξη.
Η Ελλάδα χθες ταπεινώθηκε, οι σχέσεις με την Τουρκία δεν βελτιώθηκαν και, απλώς, οι δύο ηγέτες των χωρών επιβεβαίωσαν ότι αν τους ενώνει κάτι είναι η περιφρόνηση των θεσμών της δημοκρατίας (και η συμπάθεια για τον Μαδούρο). Η ουσία όμως είναι ότι ούτε οι πολίτες της χώρας μας ούτε οι θεσμοί της υποτάχτηκαν στην κυνική εξουσία. Κι αυτό είναι μήνυμα με πολλούς παραλήπτες.
Η Ελλάδα χθες ταπεινώθηκε, οι σχέσεις με την Τουρκία δεν βελτιώθηκαν και, απλώς, οι δύο ηγέτες των χωρών επιβεβαίωσαν ότι αν τους ενώνει κάτι είναι η περιφρόνηση των θεσμών της δημοκρατίας (και η συμπάθεια για τον Μαδούρο). Η ουσία όμως είναι ότι ούτε οι πολίτες της χώρας μας ούτε οι θεσμοί της υποτάχτηκαν στην κυνική εξουσία. Κι αυτό είναι μήνυμα με πολλούς παραλήπτες.
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ", 06/02/19 |
Η ΕΠΙΤΥΧΙΑ
ΤΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ
ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ
ΑΝΕΤΡΕΞΕ Ο ΤΣΙΠΡΑΣ...
Μία ακραία καινοφανής διολίσθηση των ελληνικών θέσεων ήταν το μοναδικό αποτέλεσμα της επίσκεψης Τσίπρα στην Αγκυρα. Σε μία περίοδο οξύτατα προβληματικών ελληνοτουρκικών σχέσεων εξαιτίας της τουρκικής επιθετικότητας. Με την Ελλάδα όχι απλώς να κάνει ότι δεν τη βλέπει, αλλά, αντιθέτως, να ευχαριστεί που αυτή διατυπώνεται!
Το θλιβερό αποκορύφωμα της επίσκεψης ήταν η τοποθέτηση Τσίπρα περί δήθεν «επιτυχημένης» επίσκεψης Ερντογάν στην Αθήνα. Γιατί ήταν «επιτυχημένη»; Επειδή, κατά τον Τσίπρα, οι συζητήσεις είχαν ειλικρίνεια και αυτό, κατά τη γνώμη του, είναι θετικό! Πρόκειται για απολύτως αφελές, πρωτοφανές και, ενδεχομένως, ιδιαιτέρως ύποπτο σκεπτικό που δεν αποκαλύπτει τις αληθινές σκέψεις και προθέσεις του Τσίπρα.
Είναι εκτός πάσης πραγματικότητας το να λέει ο έλληνας Πρωθυπουργός μέσα στην Αγκυρα ότι ήταν επιτυχής η επίσκεψη του 2017, τη στιγμή που ο Ερντογάν, από το ίδιο το ελληνικό προεδρικό μέγαρο, είχε δηλώσει τότε με τον πιο απερίφραστο τρόπο ότι θέλει να αναθεωρήσει τη Συνθήκη της Λωζάννης. Αυτό το σκεπτικό, είναι όλο, από την αρχή μέχρι το τέλος, αδιανόητο. Δηλαδή αν αύριο η Τουρκία κηρύξει πόλεμο, ή, έστω, αν καταλάβει δύο βραχονησίδες, ειλικρινής δεν θα είναι και πάλι; Ψέματα θα λέει; Τι θα πει τότε ο Τσίπρας; Οτι είναι... θετική εξέλιξη επειδή είναι ειλικρινής; - που θα είναι, πιο πολύ από κάθε άλλη... Αυτά δεν έχουν ξαναγίνει στην ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Πιθανότατα δε ούτε και στις σχέσεις άλλων κρατών: είναι λόγια διοικητή προτεκτοράτου προς αρχηγό κράτους. Οχι ισότιμων, τυπικά έστω, συνομιλητών.
Δεν είναι μόνον ότι ο Τσίπρας πήγε στην Αγκυρα εντελώς απροετοίμαστος χωρίς να έχει κανέναν λόγο να το πράξει. Χωρίς να έχει κάτι που θα του επέτρεπε να καθίσει στο τραπέζι για μία συζήτηση που δεν θα ξεκινάει από τη θέση της κάθετης τουρκικής αμφισβήτησης των ελληνικών συνόρων, όπως αυτά προβλέπονται από τη Λωζάννη. Δεν είναι ούτε απλώς ότι δεν σκέφτηκε εκ νέου το αν θα έπρεπε να πάει όταν, λίγες ώρες πριν φτάσει εκεί, η Τουρκία επικήρυξε ξαφνικά τους οκτώ στρατιωτικούς, προσβάλλοντας βάναυσα την Ελλάδα - γιατί τι άλλο σημαίνει αυτή η επικήρυξη, από το ότι αγνοεί παντελώς τη χώρα, την υπόσταση και τους θεσμούς της και καλεί... κυνηγούς κεφαλών να αναλάβουν δράση στο έδαφός της για να την ακυρώσουν de facto;
Ο Τσίπρας έκανε κι άλλο βήμα προς τα πίσω, νομιμοποιώντας ουσιαστικά εμμέσως αυτή την απαίτηση εις βάρος της Ελλάδας, του διεθνούς δικαίου και της λογικής. Για να δικαιολογήσει δε τα αδικαιολόγητα, είπε ότι είναι καλό που πήγε τώρα στην Τουρκία, γιατί πρέπει να μιλάνε συνέχεια με τον Ερντογάν, όπως ήδη κάνουν, έχοντας έτσι αποσοβήσει πολλούς κινδύνους που οφείλονται σε ατυχήματα. Μα ποια ατυχήματα; Ατύχημα θα ήταν κάτι που θα προερχόταν από λάθος. Οχι ως αποτέλεσμα της υποχρέωσης και του δικαιώματος της Ελλάδας να προασπίζεται την κυριαρχία της! Εκτός κι αν αυτό, όπως φαίνεται, κατά τον Τσίπρα, παίρνει πολύ νερό.
Στη συνέντευξη Τύπου, ο Ερντογάν προανήγγειλε την υπογραφή ελληνοτουρκικών συμφωνιών από τη Θεσσαλονίκη σε λίγο καιρό, χωρίς όμως λεπτομέρειες. Ο Τσίπρας δεν είπε τίποτα γι' αυτό. Το τι περιμένει πλέον την Ελλάδα, μένει, με πολύ μεγάλη ανησυχία, να το δούμε...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου