"...Τί ακριβώς σημαίνει ή τι μπορεί να κρύβει η αποστροφή του Ερντογάν περί της ανάγκης κατάρτισης ενός «οδικού χάρτη» τόσο για τον διάλογο του Κυπριακού όσο και για άλλα θέματα Ελλάδας - Τουρκίας. Αποφασίστηκε κάτι πιο συγκεκριμένο που δεν ανακοινώθηκε; Αν έχει γίνει κάτι τέτοιο, γεννώνται ακόμη περισσότερα ερωτήματα. Ο τούρκος πρόεδρος έχει την ισχυρή πεποίθηση ότι θα μείνει για αρκετά χρόνια στο προσκήνιο και στο τιμόνι της Τουρκίας - μόλις προ μηνών κέρδισε άλλωστε τις προεδρικές εκλογές. Αντίθετα, ο έλληνας Πρωθυπουργός ετοιμάζεται για νέα εκλογική μάχη στην Ελλάδα. Συνεπώς θα πρέπει να διευκρινιστεί αν ο Αλέξης Τσίπρας συμφώνησε κάτι που ενδεχομένως να δεσμεύει και μελλοντικές ελληνικές κυβερνήσεις και όχι απαραίτητα μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ..."

Από "ΤΑ ΝΕΑ" και την "ΕΣΤΙΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", πρωτοσέλιδο, 07/02/19

"ΤΑ ΝΕΑ", 07/02/19

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΑΚΗ

Επτά «γκρίζα» σημεία που χρήζουν απαντήσεων και διευκρινίσεων και τα οποία θα πρέπει να προβληματίσουν την κυβέρνηση άφησε πίσω του το τετ α τετ του Αλέξη Τσίπρα με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και οι δηλώσεις που ακολούθησαν στο επιβλητικό Λευκό Παλάτι στην Αγκυρα.

Μολονότι αυτή τη φορά ο τούρκος πρόεδρος δεν ήταν το ίδιο προκλητικός, όπως κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα στα τέλη του 2017, και προχθές φάνηκε και από τις δύο πλευρές ότι γίνεται προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης, παράγοντες με ιδιαίτερη γνώση των ελληνοτουρκικών σχέσεων επισημαίνουν στα «ΝΕΑ» ότι θα πρέπει να κρατήσουμε μικρό καλάθι. Οπως εξηγούν, με βάση όσα έγιναν γνωστά από τις δύο πλευρές για τις κατ' ιδίαν συνομιλίες Τσίπρα - Ερντογάν αλλά και από όσα ειπώθηκαν μπροστά στις κάμερες, προκύπτει μια σειρά από ερωτηματικά που θα πρέπει να βάλουν σε σκέψεις την Αθήνα για τη μελλοντική στάση της Τουρκίας.

1 Το πρώτο και σημαντικότερο ερώτημα είναι τι ακριβώς σημαίνει ή τι μπορεί να κρύβει η αποστροφή του Ερντογάν περί της ανάγκης κατάρτισης ενός «οδικού χάρτη» τόσο για τον διάλογο του Κυπριακού όσο και για άλλα θέματα Ελλάδας - Τουρκίας. Αποφασίστηκε κάτι πιο συγκεκριμένο που δεν ανακοινώθηκε; Αν έχει γίνει κάτι τέτοιο, γεννώνται ακόμη περισσότερα ερωτήματα. Ο τούρκος πρόεδρος έχει την ισχυρή πεποίθηση ότι θα μείνει για αρκετά χρόνια στο προσκήνιο και στο τιμόνι της Τουρκίας - μόλις προ μηνών κέρδισε άλλωστε τις προεδρικές εκλογές. Αντίθετα, ο έλληνας Πρωθυπουργός ετοιμάζεται για νέα εκλογική μάχη στην Ελλάδα. Συνεπώς θα πρέπει να διευκρινιστεί αν ο Αλέξης Τσίπρας συμφώνησε κάτι που ενδεχομένως να δεσμεύει και μελλοντικές ελληνικές κυβερνήσεις και όχι απαραίτητα μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

2Απορία και αβεβαιότητα προκαλεί όμως και ακόμη μία φράση του Ερντογάν που αφορούσε το Κυπριακό. Ο τούρκος πρόεδρος υποστήριξε πως μια σημαντική παράμετρος είναι «η ισοτιμία των Τούρκων στην Κύπρο». Η Τουρκία πάει σε επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό με μια θέση περί συγκυριαρχίας των δύο κοινοτήτων στο νησί; Επιπλέον, θα πρέπει να διευκρινιστεί από την κυβέρνηση αν υπήρξε συζήτηση σε βάθος για το Κυπριακό.

3Ο Πρωθυπουργός στις δηλώσεις του έθιξε το θέμα των παραβιάσεων στο Αιγαίο σε θάλασσα και αέρα - σημειώνεται πως χθες και προχθές η αεροπορική δραστηριότητα των Τούρκων στο Αιγαίο ήταν μηδενική - και αναφέρθηκε στην ανάγκη προώθησης Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης μεταξύ Ελλάδας - Τουρκίας. Εντούτοις, δεν μάθαμε ποια ήταν η αντίδραση του τούρκου προέδρου στο ζήτημα της τουρκικής παραβατικής δραστηριότητας.

4Επιπλέον, το τελευταίο πεντάμηνο η δραστηριότητα της Τουρκίας ήταν παραβατική όχι μόνο στο Αιγαίο αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο, με το τουρκικό σκάφος «Barbaros» να ανακοινώνει έρευνες - με παράνομες Navtex - και να επιχειρεί προκλητικά να μπει και στην ελληνική υφαλοκρηπίδα δυτικά της Κύπρου. Ούτε όμως γι' αυτό γνωρίζουμε αν συζητήθηκε στις συνομιλίες.

5Αγνωστο είναι επίσης ποια θα είναι η ατζέντα του 5ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας - Τουρκίας που ανακοινώθηκε ότι αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη.

6Ακόμη, μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό αν τελικώς ο τούρκος πρόεδρος έβαλε στο τραπέζι κάποιες από τις προκλητικές διεκδικήσεις της Αγκυρας. Υπενθυμίζεται ότι μία ημέρα πριν από την άφιξη του Αλέξη Τσίπρα στην Τουρκία ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας Ιμπραήμ Καλίν είχε δηλώσει ενόψει της συνάντησης ότι η Τουρκία έχει μια «πυκνή ατζέντα» με την Ελλάδα και μεταξύ των θεμάτων είναι «το Αιγαίο, η Μεσόγειος, η υφαλοκρηπίδα, τα νησιά».

7Η επικήρυξη των Οκτώ και οι συστάσεις του Ερντογάν στην Ελλάδα «να μην περιθάλπει τους φυγάδες» δείχνουν την επιμονή της Αγκυρας στο θέμα. Ερωτηματικά συνοδεύουν όμως το ακριβές περιεχόμενο της κατ' ιδίαν συζήτησης του τούρκου πρόεδρου με τον έλληνα Πρωθυπουργό για το συγκεκριμένο ζήτημα, με δεδομένο ότι η επικήρυξη ισοδυναμεί με ευθεία προτροπή για διάπραξη αδικημάτων εντός ελληνικού εδάφους με στόχο τους οκτώ τούρκους αξιωματικούς.

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΑΛ. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

Είναι ξεκάθαρο ότι εδώ και αρκετά χρόνια η Αθήνα αναζητεί μια νέα στρατηγική για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Αλλωστε, η τελευταία φορά που διαμορφώθηκε ένα τέτοιο πλαίσιο ήταν επί πρωθυπουργίας Κώστα Σημίτη στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στην Αγκυρα δεν είχε σχεδιαστεί για να παραγάγει κάποια μείζονα εξέλιξη. Οποιος συνομιλεί με ελληνικές και τουρκικές διπλωματικές πηγές γνωρίζει ότι οι διμερείς σχέσεις βρίσκονται σήμερα σε ένα σημείο σχετικής ακινησίας, ιδιαίτερα μετά την απόπειρα πραξικοπήματος και τη διαφυγή στην Ελλάδα των 8 τούρκων αξιωματικών, οι οποίοι στη συνέχεια έλαβαν άσυλο. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν πρόκειται να ξεχάσει αυτό το ζήτημα, που θα επανέρχεται σε κάθε ευκαιρία στην επικαιρότητα. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου στο Προεδρικό Μέγαρο της Αγκυρας οι δύο ηγέτες μάλλον εξάντλησαν ό,τι είχε να ειπωθεί από την κάθε πλευρά.

Ο μεν Τσίπρας επανέλαβε ότι η κυβέρνηση των Αθηνών δεν μπορεί παρά να σέβεται τις αποφάσεις της ελληνικής Δικαιοσύνης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πραξικοπηματίες είναι καλοδεχούμενοι στο ελληνικό έδαφος. Από την πλευρά του, ο Ερντογάν ζήτησε να μη μετατραπεί η Ελλάδα σε ασφαλές καταφύγιο τρομοκρατών. Η χρονική στιγμή της επικήρυξης των 8, στο πλαίσιο της ανανέωσης της σχετικής λίστας καταζητούμενων για τρομοκρατία, δεν ήταν η καλύτερη δυνατή όμως - τουλάχιστον από την άποψη των εντυπώσεων καθώς κυριάρχησε επί των υπόλοιπων θεμάτων.

Ηδη από παλαιότερη τηλεφωνική επικοινωνία του Τσίπρα με τον πρώην πρωθυπουργό Μπιναλί Γιλντιρίμ είχε συζητηθεί η στενότερη συνεργασία των δύο πλευρών για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας. Η Αθήνα δεν έχει λόγο να προσθέσει ένα επιπλέον βαρίδι σε μια ήδη φορτωμένη διμερή ατζέντα. Η συνεργασία των δύο πλευρών σε θέματα εσωτερικής ασφαλείας, τόσο για την αποτροπή εισόδου τρομοκρατικών στοιχείων στο ελληνικό έδαφος όσο και για την καταπολέμηση δικτύων διακινητών, είναι απαραίτητη. Σε διαφορετική περίπτωση, θετικές κινήσεις όπως η οικονομική συνεργασία, πόσω μάλλον η επανέναρξη του διαλόγου για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), δεν θα βρουν πρόσφορο έδαφος.

Ο στρατός. Ακόμη και για τα ΜΟΕ, όμως, οι υψηλές προσδοκίες πρέπει να αποφεύγονται. Οι υπουργοί Αμυνας Ευάγγελος Αποστολάκης και Χουλουσί Ακάρ διατηρούν καλή προσωπική επαφή, αλλά τα ζητήματα άπτονται κεντρικών εθνικών συμφερόντων. Υπάρχουν ήδη αρκετά στρατιωτικά ΜΟΕ που δεν εφαρμόζονται όπως θα έπρεπε, οπότε η συζήτηση για νέα ίσως να είναι πρόωρη. Η Αγκυρα έχει ρίξει παλαιότερα στο τραπέζι δύσκολα θέματα, όπως π.χ. τα πεδία βολής στο Αιγαίο. Υπάρχει το υπέδαφος για να συζητηθούν αυτά; Εμπειροι αξιωματούχοι επιμένουν περί του αντιθέτου.

Το Κυπριακό. Οσο για το Κυπριακό, μια γενικότερη αμφιθυμία επικρατεί σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη μετά την αποτυχία της Διεθνούς Διάσκεψης στο Κραν Μοντανά το 2017. Στο παρασκήνιο συζητούνται διάφορες ιδέες, ενώ τα Ηνωμένα Εθνη παραμένουν επιφυλακτικά στην ανάληψη νέας πρωτοβουλίας όσο οι προθέσεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων δεν είναι απόλυτα σαφείς. Οι αναφορές των Τσίπρα και Ερντογάν σε «προπαραρασκευαστικές συναντήσεις» και σε «οδικό χάρτη για τις συνομιλίες» αντιστοίχως υποδηλώνουν ότι η Αθήνα και η Αγκυρα δεν βιάζονται. Ο προσεχής Ιούνιος και η συζήτηση για το μέλλον της UNFICYP θα αποτελέσουν κρίσιμο σταθμό.

Το ενεργειακό μέτωπο. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να μην υπάρξει περαιτέρω διάχυση της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο λόγω των ενεργειακών εξελίξεων. Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κομβικές σε αυτό το μέτωπο, ανάλογα και με τα αποτελέσματα των γεωτρήσεων της Exxon Mobil στο Οικόπεδο 10 της κυπριακής ΑΟΖ.

"ΕΣΤΙΑ", κύριο θέμα, 07/02/19