«Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν αντλεί κύρος από τον αριθμό των ψήφων που έλαβε. Αντλεί και εκπέμπει κύρος από την προσωπικότητά του και τον τρόπο που ασκεί τα καθήκοντά του ως ρυθμιστής του πολιτεύματος. Ως προς τις επιφυλάξεις για την απλή πλειοψηφία, θυμίζω πως το Σύνταγμα το 1975 στο άρθρο 32 παρ. 4 προβλέπει εκλογή Πρόεδρου της Δημοκρατίας ακόμη και με σχετική πλειοψηφία. Το άρθρο 30 προβλέπει πως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται από τη Βουλή. Αυτό προτάθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ για αναθεώρηση, αλλά δεν προχώρησε, γιατί ακόμη και βουλευτές του το καταψήφισαν! Οπότε σήμερα τι ισχύει; Ο,τι ίσχυε πάντα από το 1975 χωρίς τη μεσολάβηση των εκλογών»

Από "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 02/12/19

ΣΤΟ ΛΑΜΠΡΟ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟ
"Το Σύνταγμα δεν είναι ούτε σωσίβιο ούτε γκιλοτίνα αλλά η θεμελιώδης νομική πλαισίωση του κρατικού φαινομένου και μέσα σε αυτή την πλαισίωση μόνο με δουλειά και συνεννόηση γίνεται προκοπή» δηλώνει στην συνέντευξη που ακολουθεί ο Πρόεδρος της Βουλής Κώστας Τασούλας. Εκ των «αρχιτεκτόνων» της παρούσας συνταγματικής αναθεώρησης, ο κ. Τασούλας εν είδει απολογισμού αναδεικνύει τη σημασία της παρά την περιορισμένη εμβέλειά της. Εστιάζοντας στην προεδρική εκλογή υπογραμμίζει ότι με την αποσύνδεσή της από την πρόωρη διάλυση της Βουλής προστατεύεται αποτελεσματικά η πολιτική σταθερότητα, η οποία είναι πολύτιμη για το «δέσιμο» της οριστικής εξόδου από την κρίση και παράλληλα ανοίγει ο δρόμος για επιλογή Προέδρου της Δημοκρατίας με την ευρύτερη συναίνεση. «Οδηγούμαστε σε πολυπληθέστερης επιλογής εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας» δηλώνει χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι από εκεί και πέρα ο νέος ανώτατος πολιτειακός παράγοντας της χώρας θα ξεχωρίσει με την προσωπικότητά του και τον τρόπο άσκησης της αποστολής του.

Η αναθεώρηση του Συντάγματος ολοκληρώθηκε και το ερώτημα είναι: άξιζε τελικά τον κόπο μιας και όπως έχει ειπωθεί δεν ήταν όσο τολμηρή επιβάλλει η εποχή;

«Η Αναθεώρηση του Συντάγματος περιλαμβάνει 9 αλλαγές ή προσθήκες σε υπάρχοντα άρθρα και 9 καταργήσεις παρωχημένων διατάξεων. Με υπαιτιότητα της πλειοψηφίας της προτείνουσας Βουλής (ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ) δεν εστάλησαν στην Αναθεωρητική Βουλή του 2019 αλλαγές που ζητήθηκαν από τη ΝΔ για θέματα Παιδείας, Περιβάλλοντος, Δικαιοσύνης, Ανάπτυξης, Φορολογίας. Δεν εγκρίθηκε από την προηγούμενη πλειοψηφία να περιληφθεί στο Σύνταγμα διάταξη για τη δημοσιονομική αυτοσυγκράτηση του κράτους (ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί) που ισχύει ήδη με νόμο. Μάλιστα αυτό χαρακτηρίστηκε επικατάρατο και νεοφιλελεύθερο, ενώ απεδόθη η χρεοκοπία της χώρας όχι στα διαρκή ελλείμματα, αλλά στο ότι οι διατάξεις περί κοινωνικών δικαιωμάτων (άρα οι μισθοί και οι συντάξεις) εστερούντο της απαραίτητης «κανονιστικής πυκνότητας»! Ας είναι. Η Αναθεώρηση ωστόσο είναι «πάλ’ εις μικρόν γενναία». Και είναι προφανώς προτιμότερη από το να μη γινόταν τίποτε και να ξεκινούσαμε τώρα τη διαδικασία των προτάσεων για την επόμενη Βουλή».

Σε τι συνίσταται το όφελος για τη χώρα από τις αλλαγές που συντελέστηκαν στον καταστατικό της χάρτη;

«Με την αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την πρόκληση γενικών εκλογών προστατεύεται αποτελεσματικά η πολιτική σταθερότητα που τόσες φορές υπονομεύθηκε από αυτή τη συνταγματική κατάχρηση. Η πολιτική σταθερότητα αυτή την περίοδο της χώρας είναι πολύτιμη για το «δέσιμο» της οριστικής εξόδου από την κρίση. Με το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα κατοχυρώνεται περαιτέρω η κοινωνική μέριμνα της Πολιτείας. Με τον δραστικό περιορισμό των δικαστικών προνομίων των πολιτικών εναρμονιζόμαστε, επιτέλους, με τις εύλογες αξιώσεις της κοινωνίας για ίση μεταχείριση μεταξύ πολιτών και εκπροσώπων τους. Με τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, υπό προϋποθέσεις βέβαια, και με τις εξεταστικές επιτροπές που θα μπορεί να συγκροτεί η αντιπολίτευση ενισχύεται το δημοκρατικό και κοινοβουλευτικό αποτύπωμα του πολιτεύματος. Αξιζε συνεπώς να γίνει αυτή η Αναθεώρηση, έστω και αν πολλά έμειναν απ’ έξω».

Η αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την πρόωρη διάλυση της Βουλής είναι από τις μεγάλες τομές. Διατυπώθηκαν ωστόσο σοβαρές ενστάσεις από τον Αλ. Τσίπρα για την ανάδειξή του ακόμα και με απλή πλειοψηφία. Πιστεύετε ότι αδυνατίζει το θεσμικό status του Προέδρου;

«Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν αντλεί κύρος από τον αριθμό των ψήφων που έλαβε. Αντλεί και εκπέμπει κύρος από την προσωπικότητά του και τον τρόπο που ασκεί τα καθήκοντά του ως ρυθμιστής του πολιτεύματος. Ως προς τις επιφυλάξεις για την απλή πλειοψηφία, θυμίζω πως το Σύνταγμα το 1975 στο άρθρο 32 παρ. 4 προβλέπει εκλογή Πρόεδρου της Δημοκρατίας ακόμη και με σχετική πλειοψηφία. Το άρθρο 30 προβλέπει πως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται από τη Βουλή. Αυτό προτάθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ για αναθεώρηση, αλλά δεν προχώρησε, γιατί ακόμη και βουλευτές του το καταψήφισαν! Οπότε σήμερα τι ισχύει; Ο,τι ίσχυε πάντα από το 1975 χωρίς τη μεσολάβηση των εκλογών»

Ο Πρωθυπουργός είπε ευθέως ότι δεν μπορεί να σταθεί κυβέρνηση που θα εκλέξει Πρόεδρο Δημοκρατίας με σχετική πλειοψηφία. Αρα οδηγούμαστε και πάλι σε εκλογές;
«Ο κ. Μητσοτάκης για την ακρίβεια είπε: «Πιστεύετε, πραγματικά, ότι μπορεί να υπάρξει κυβέρνηση με απόλυτη πλειοψηφία η οποία να εκλέξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας με σχετική πλειοψηφία και να μπορεί να σταθεί εδώ πέρα, σε αυτή την αίθουσα, την επόμενη μέρα;». Αρα οδηγούμαστε όχι σε εκλογές, αλλά σε πολυπληθέστερης επιλογής εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας».

Κάποιοι είπαν ότι από τον τρόπο που περιέγραψε το προεδρικό «προφίλ» ο Πρωθυπουργός προκύπτει ότι αναζητείται πρόσωπο ευρείας αποδοχής, μάλλον υπερκομματικό. Θεωρείτε ότι μια υποψηφιότητα πέρα από κόμματα θα διευκόλυνε τις ευρείες συναινέσεις προς αποφυγήν περιπετειών;

«Να ξεκαθαρίσω κάτι. Κατά τη γνώμη μου ο ηγέτης, και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι ένας ηγέτης στην αποστολή του, δεν εκλέγεται, ούτε διορίζεται ούτε υποδεικνύεται. Ο ηγέτης επιβάλλεται. Και αυτό που τον επιβάλλει είναι η προσωπικότητα και το έργο του. Ο Γ. Βεντήρης, ο ιστορικός του εθνικού διχασμού, περιγράφει τον περίφημο διάλογο Ελευθερίου Βενιζέλου και λαού στις 5 Σεπτεμβρίου 1910 στην πλατεία Συντάγματος, όπου ο λαός ζητούσε Συντακτική Βουλή και ο Βενιζέλος απαντούσε όχι, Αναθεωρητική. Για να λήξει το θέμα ο Βενιζέλος είπε: «Είπα. Αναθεωρητική!». «Από της ώρας εκείνης», έγραψε ο Βεντήρης, «η χώρα είχε Κυβερνήτην. Δεν τον ανεκήρυξε η φωνή, αλλά η σιωπή του λαού». Συνεπώς ορθώς ο Πρωθυπουργός μίλησε για Πρόεδρο με ευρύτερη συναίνεση, γιατί αυτό είναι η βάση. Από εκεί και πέρα ο νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα ξεχωρίσει όπως είπα με την προσωπικότητά του και τον τρόπο άσκησης της αποστολής του».

Σε αντίθεση με την προεδρική εκλογή, φαίνεται ότι πάμε για ευρύτερες συγκλίσεις στο θέμα της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού. Γιατί έπρεπε το πολιτικό σύστημα να περιμένει τόσες δεκαετίες για να θεσπίσει το αυτονόητο;

«Μια άλλη αναθεώρηση του Συντάγματος, εκείνη του 1911, άλλαξε 54 άρθρα από τα 110 του ισχύοντος τότε Συντάγματος του 1864. Τότε είχε υποβληθεί πρόταση να απαγορευθεί το «συσταίνειν ιδιωτικά Πανεπιστήμια». Δεν έγινε δεκτή. Εγινε όμως και πάλι δεκτή το 2019 με την άρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να προταθεί προς αναθεώρηση το άρθρο 16! Σας πήγα 108 χρόνια πίσω για να δείτε πως το αυτονόητο γίνεται σχεδόν ακατόρθωτο μερικές φορές. Μια βασική αιτία του ερωτήματός σας είναι πως έχουμε εθιστεί στη διαφωνία και στον καβγά και καταντάει η συνεννόηση να είναι ύποπτη ακόμη και στα μάτια μέρους της κοινής γνώμης. Γι’ αυτό ο σημερινός στόχος της κανονικότητας είναι στην ουσία επαναστατικός».

Η κυβέρνηση απ’ ό,τι φαίνεται έκανε όσες υποχωρήσεις μπορούσε. Βλέπετε πιθανή τη στήριξη του σχετικού νομοσχεδίου από το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων;

«Νομίζω πως από εδώ και πέρα και μετά τους αναγκαστικούς συμβιβασμούς που συνετά έκανε το υπουργείο Εσωτερικών θα είναι αδύνατον να εξηγήσει κανείς γιατί αρνείται να ψηφίσει, επιτέλους, τη διευκόλυνση άσκησης του εκλογικού δικαιώματος των Ελλήνων του εξωτερικού. Θυμίζω πάντως πως το μακρινό 1864 ψήφισαν οι Ελληνες του εξωτερικού, και τότε πρωτοεκλέχθηκε βουλευτής Λονδίνου ο Χαρίλαος Τρικούπης! Βλέπετε πώς το παρελθόν καμιά φορά είναι προοδευτικότερο του παρόντος».

Εγινε ένα σημαντικό βήμα με την κατάργηση της αποσβεστικής προθεσμίας για την ποινική δίωξη των υπουργών. Ορισμένοι διατυπώνουν ωστόσο την απορία: γιατί η Βουλή δεν κατήργησε πλήρως το «κατάπτυστο», όπως το αποκαλούν πολλοί, άρθρο 86;

«Στην ουσία το κατήργησε. Γιατί καταργήθηκε η σύντομη αποσβεστική προθεσμία, και τα αδικήματα των υπουργών θα έχουν πια την κοινή παραγραφή. Η διατήρηση του δικαιώματος άσκησης δίωξης από τη Βουλή σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να εμποδίσει την εξέλιξη μιας δικογραφίας που είναι βάσιμη. Αλλωστε το άρθρο 86 άλλαξε, γιατί δεν μπορούσε πλέον να μην αλλάξει. Το ίδιο ισχύει και για την εφαρμογή του».

Γιατί η ΝΔ ήταν τόσο φειδωλή ως προς την ενσωμάτωση στο Σύνταγμα διατάξεων που αφορούν τα κοινωνικά δικαιώματα;

«Αν διαβάσετε το άρθρο 25 του Συντάγματος θα δείτε πως είναι το «παλλάδιο» των κοινωνικών δικαιωμάτων. Με απεριόριστες προεκτάσεις και παραμέτρους. Το να προσθέτουμε συνεπώς στο Σύνταγμα διακηρύξεις συμπαθητικές για «αποτελεσματικές παροχές υγείας» απλώς επιχειρούμε να πείσουμε κάποιους ότι η ευτυχία κατοχυρώνεται συνταγματικά. Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα είναι πολύ συγκεκριμένο μέτρο ώστε να θεωρηθεί διακηρυκτικό. Και κάτι επί της ουσίας. Στα Ιωάννινα πρόσφατα, έπειτα από συνεργασία της Περιφέρειας Ηπείρου και της ΕΛΕΠΑΠ εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση σε 7 Στέγες Υποβοηθούμενης Διαβίωσης, όπου συνάνθρωποί μας που δεν μπορούν να διαβιώσουν αυτόνομα θα έχουν όλες τις υπηρεσίες και φροντίδες που χρειάζονται. Θα ζουν σε 7 σύγχρονες κατοικίες των 210 τ.μ. η καθεμία και θα υπάρχει και ένα κοινόχρηστο κτίριο απασχόλησης και ψυχαγωγίας. Ολα αυτά έγιναν με το προηγούμενο Σύνταγμα. Αλλά πρωτίστως έγιναν γιατί κάποιοι το σκέφθηκαν, το μελέτησαν, το ενέταξαν σε πρόγραμμα, δηλαδή το κυνήγησαν. Το Σύνταγμα τελικά δεν είναι ούτε σωσίβιο ούτε γκιλοτίνα. Είναι η θεμελιώδης νομική πλαισίωση του κρατικού φαινομένου. Και μέσα σε αυτή την πλαισίωση μόνο με δουλειά και συνεννόηση γίνεται προκοπή».

«Η Βουλή μπορεί να είναι ο προπομπός των πράξεων και όχι αρένα»

Υπάρχει μια αποστροφή ή έστω αποξένωση των πολιτών από τον κοινοβουλευτισμό και τις διαδικασίες του. Οι ατέρμονες συζητήσεις οδηγούν πολλές φορές στο να χάνεται η ουσία. Πώς σκέφτεστε να κάνετε ελκυστικότερο το κοινοβουλευτικό έργο;

«Σας προσκαλώ να επισκεφθείτε την άκρως ενδιαφέρουσα έκθεση για τον κοινοβουλευτισμό στον εκθεσιακό χώρο του Ιδρύματος της Βουλής (Βασιλίσσης Σοφίας 11 και Σέκερη). Εκεί θα δείτε μεταξύ άλλων παραστατικότατα πως συζητήσεις στη Βουλή σταδιακά μετετράπησαν στη γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου. Η Βουλή συνεπώς μπορεί να είναι ο προπομπός των πράξεων και όχι αρένα ή ένα απέραντο κουβεντολόι. Και όσο πιο μελετημένος και σοβαρός είναι αυτός ο προπομπός τόσο πιο ευεργετικές είναι και οι πράξεις».

Η Βουλή δραστηριοποιείται εν όψει της επετείου των 200 χρόνων από την ελληνική επανάσταση του 2021. Το παρελθόν όσο ένδοξο και αν είναι μπορεί να εμπνεύσει το παρόν και το μέλλον για μια κοινωνία που βγαίνει βαθιά λαβωμένη από τη δεκαετή κρίση;

«Το Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων ήδη έχει αναλάβει μία σειρά δράσεις μέχρι το 2021 με σκοπό τη διεύρυνση της συλλογικής μνήμης γύρω από την Επανάσταση του 1821. Ηδη εξελίσσονται εκδοτικές, ερευνητικές και συνεδριακές πρωτοβουλίες για αυτόν τον σκοπό. Η συνεργασία μας με την “Ελλάδα 2021” θα κάνει ακόμη πιο γόνιμη τη στόχευσή μας. Ποια είναι αυτή; Η ανάδειξη της αλήθειας για τον αγώνα του ’21. Γιατί ξέροντας από πού ξεκινήσαμε και πόσο δύσκολα ξεκινήσαμε δεν μπορεί παρά να πιστέψουμε πως είναι δυνατόν, 200 χρόνια μετά, να κατακτήσουμε ένα καλύτερο αύριο».