"...Τα βραχυπρόθεσμα διαχειριστικά μέτρα αυστηροποίησης των συνοριακών ελέγχων, επιτάχυνσης της διεκπεραίωσης των αιτήσεων ασύλου, ανασυγκρότησης των μηχανισμών επιστροφών μεταναστών, λειτουργίας κλειστών προαναχωρησιακών κέντρων είναι απόλυτα αναγκαία, αλλά όχι επαρκή. Δεδομένης της προκλητικότητας της Τουρκίας και της προβλεπόμενης έντασής της τους επόμενους μήνες, η ΕΕ οφείλει πλέον άμεσα να προχωρήσει σε αναθεώρηση του ενιαίου συστήματος χορήγησης ασύλου, σε ανακατανομή της εγκατάστασης των προσφύγων στα κράτη-μέλη, στη λειτουργία ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής και στην ενίσχυση των διαδικασιών ελέγχου στον χώρο Σένγκεν, αλλά και σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των δομών υποδοχής, φιλοξενίας και ένταξης των προσφύγων. Με τέσσερα εκατομμύρια πρόσφυγες στα παράλια της Τουρκίας, και άλλα δέκα εκατομμύρια στην ευρύτερη περιοχή, είναι εξαιρετικά αφελές, αν όχι επικίνδυνο, για την ΕΕ να εξακολουθεί να πιστεύει ότι η «λύση» θα προέλθει από την ικανότητα των χωρών πρώτης υποδοχής, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία κ.ά., για τη συγκράτηση των ροών...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 02/12/19

ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ Π. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ

Δεν υπάρχει καμία «μαγική», μόνιμη ή αυτόματη λύση στο Προσφυγικό. Δεδομένων των γεωπολιτικών ανακατατάξεων στην περιοχή της Μεσογείου, της αναθεωρητικής πολιτικής της Τουρκίας και της αδυναμίας κοινής ρυθμιστικής παρέμβασης από την Ευρωπαϊκή Ενωση, δεν υπάρχουν λύσεις οι οποίες μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα να μπορούν να απαντήσουν στις συγκυριακές προκλήσεις του προσφυγικού-μεταναστευτικού ζητήματος, αλλά και στις μελλοντικές, που θα είναι σίγουρα εντονότερες. Τι υπάρχει ή, καλύτερα, τι πρέπει να υπάρξει; Πολιτικές και μέτρα διαχείρισης της κρίσης με χαρακτήρα σταθερότητας, διαμόρφωση ισχυρών συμμαχιών, προετοιμασία της Ελλάδας και των άλλων κρατών-μελών της ΕΕ για την αντιμετώπιση μιας ασταθούς και σύνθετης κατάστασης ροών προσφύγων και μεταναστών σε μεγάλο βάθος χρόνου.

Στη σημερινή συγκυρία, οι πάντες αναγνωρίζουν ότι το Προσφυγικό-Μεταναστευτικό συνιστά ένα διεθνές και ευρωπαϊκό ζήτημα και δεν αφορά μόνο την Ελλάδα ή ορισμένες άλλες ευρωπαϊκές χώρες πρώτης υποδοχής. Ωστόσο, αυτή η αναγνώριση παραμένει περισσότερο μια θέση αρχής και λιγότερο δηλωτική της υπαρξιακής πλέον ανάγκης συγκρότησης μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής. Οι εξελίξεις φαίνεται πως έρχονται να ανατρέψουν την αδράνεια και τις πολιτικές απομονωτισμού, εθνοκεντρικής «εξαίρεσης» και χαλαρής αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών. Για πρώτη φορά, τον περασμένο Οκτώβριο, ο αριθμός των αιτούντων άσυλο στη Γαλλία ήταν μεγαλύτερος από αυτόν της Γερμανίας, ξεπερνώντας τις 120.000 αιτήσεις πριν από τη λήξη του έτους. Αντίθετα, στην κορύφωση της κρίσης, το 2015, η Γερμανία υποδεχόταν δεκαπλάσιο αριθμό αιτούντων από τη Γαλλία, και τον μεγαλύτερο αριθμό από όλες τις χώρες της ΕΕ. Η αλλαγή της πραγματικότητας του Προσφυγικού αγγίζει πλέον και εκείνες τις χώρες που εφήρμοζαν μια επιλεκτική προσφυγική- μεταναστευτική πολιτική, θεωρώντας ότι έτσι θα μειώσουν τις επιπτώσεις και τα βάρη της κρίσης. Την ίδια στιγμή στη Λέσβο συνωστίζονται σε απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης πάνω από 19.000 άνθρωποι, εκ των οποίων οι 1.500 είναι ασυνόδευτοι ανήλικοι.

Σε αυτό το νέο πλαίσιο της προσφυγικής πραγματικότητας - το οποίο δεν μπορεί να θεωρηθεί μια «στατιστική ανωμαλία», λόγω της μείωσης των ροών σε σχέση με το 2015 - η ΕΕ οφείλει να αλλάξει πολιτική. Η Ελλάδα οφείλει να αλλάξει δόγμα στο Προσφυγικό. Τα βραχυπρόθεσμα διαχειριστικά μέτρα αυστηροποίησης των συνοριακών ελέγχων, επιτάχυνσης της διεκπεραίωσης των αιτήσεων ασύλου, ανασυγκρότησης των μηχανισμών επιστροφών μεταναστών, λειτουργίας κλειστών προαναχωρησιακών κέντρων είναι απόλυτα αναγκαία, αλλά όχι επαρκή. Δεδομένης της προκλητικότητας της Τουρκίας και της προβλεπόμενης έντασής της τους επόμενους μήνες, η ΕΕ οφείλει πλέον άμεσα να προχωρήσει σε αναθεώρηση του ενιαίου συστήματος χορήγησης ασύλου, σε ανακατανομή της εγκατάστασης των προσφύγων στα κράτη-μέλη, στη λειτουργία ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής και στην ενίσχυση των διαδικασιών ελέγχου στον χώρο Σένγκεν, αλλά και σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των δομών υποδοχής, φιλοξενίας και ένταξης των προσφύγων. Με τέσσερα εκατομμύρια πρόσφυγες στα παράλια της Τουρκίας, και άλλα δέκα εκατομμύρια στην ευρύτερη περιοχή, είναι εξαιρετικά αφελές, αν όχι επικίνδυνο, για την ΕΕ να εξακολουθεί να πιστεύει ότι η «λύση» θα προέλθει από την ικανότητα των χωρών πρώτης υποδοχής, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία κ.ά., για τη συγκράτηση των ροών. Αυτό διαψεύστηκε στην πράξη. Η εφαρμογή της κοινής Δήλωσης ΕΕ - Τουρκίας εξάντλησε την όποια αποτελεσματικότητά της.


Η ελληνική κυβέρνηση, μέσα σε δραματικά μεταλλασσόμενες συνθήκες διαχείρισης του Προσφυγικού - τις περισσότερες από τις οποίες κληροδότησε η αποτυχημένη και τυχοδιωκτική πολιτική της τετραετίας του ΣΥΡΙΖΑ - ίσως να έχει σήμερα μια σπάνια ευκαιρία διαμόρφωσης νέων συμμαχιών στην Ευρώπη, κυρίως με τη Γερμανία και τη Γαλλία, για την αλλαγή του Δουβλίνου, την αναλογικότερη κατανομή της εξέτασης των αιτήσεων ασύλου και της μετεγκατάστασης των προσφύγων, αλλά και την ενίσχυση της φύλαξης των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι η προσφυγική πολιτική πρέπει να τεθεί από την Ελλάδα, για πρώτη φορά, στον σκληρό πυρήνα των πολιτικών της ΕΕ και με όρους υπαρξιακούς για τη συνοχή της.

-Ο Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου