"...Με νομοθετική ρύθμιση που περνάει το υπουργείο Παιδείας σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας, οι περίφημοι ΕΛΚΕ (οι λογαριασμοί έρευνας των ΑΕΙ) απελευθερώνονται από το δημόσιο λογιστικό και γυρίζουν στον έλεγχο των ιδρυμάτων. Η ρύθμιση αυτή συντάσσεται με διαδικασίες - εξπρές και θα προστεθεί σύντομα σε νομοσχέδιο της κυβέρνησης. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που συζητείται καιρό, καθώς τα ΑΕΙ της χώρας υποφέρουν επί μήνες από έλλειψη «οξυγόνου» λόγω της αυξανόμενης γραφειοκρατίας στη διαχείριση των ερευνητικών τους έργων, κάτι που στραγγαλίζει τελικά την επιστημονική τους παρουσία και περιορίζει τις δυνατότητες απορρόφησης των σχετικών κονδυλίων. Οπως είναι γνωστό οι ΕΛΚΕ αποτελούν ουσιαστικά τους μόνους λογαριασμούς των ΑΕΙ που έχουν σήμερα στα ταμεία τους χρήματα, καθώς σε αυτούς καταλήγουν όλες οι ροές από τα ερευνητικά προγράμματα και την παρουσία των επιστημόνων τους στην Ελλάδα και το εξωτερικό...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 04/09/19

ΤΗΣ ΜΑΡΝΥΣ ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΟΥ

Ελεύθεροι θα είναι σύντομα οι λογαριασμοί έρευνας των ΑΕΙ. Οπως αναφέρουν οι πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», με νομοθετική ρύθμιση που περνάει το υπουργείο Παιδείας σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας, οι περίφημοι ΕΛΚΕ (οι λογαριασμοί έρευνας των ΑΕΙ) απελευθερώνονται από το δημόσιο λογιστικό και γυρίζουν στον έλεγχο των ιδρυμάτων.

Η ρύθμιση αυτή συντάσσεται με διαδικασίες - εξπρές και θα προστεθεί σύντομα σε νομοσχέδιο της κυβέρνησης. Το θέμα αυτό θα συζητηθεί μεταξύ άλλων στη συνάντηση που θα έχει σήμερα η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως συνοδεία του υφυπουργού της και αρμόδιου για τα θέματα ανώτατης εκπαίδευσης Βασίλη Διγαλάκη με το προεδρείο της Συνόδου Πρυτάνεων.

Πρόκειται για ένα πρόβλημα που συζητείται καιρό, καθώς τα ΑΕΙ της χώρας υποφέρουν επί μήνες από έλλειψη «οξυγόνου» λόγω της αυξανόμενης γραφειοκρατίας στη διαχείριση των ερευνητικών τους έργων, κάτι που στραγγαλίζει τελικά την επιστημονική τους παρουσία και περιορίζει τις δυνατότητες απορρόφησης των σχετικών κονδυλίων. Οπως είναι γνωστό οι ΕΛΚΕ αποτελούν ουσιαστικά τους μόνους λογαριασμούς των ΑΕΙ που έχουν σήμερα στα ταμεία τους χρήματα, καθώς σε αυτούς καταλήγουν όλες οι ροές από τα ερευνητικά προγράμματα και την παρουσία των επιστημόνων τους στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Οι επόμενες νομοθετικές κινήσεις που σχεδιάζει η κυβέρνηση συζητήθηκαν στη συνάντηση που είχε η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως, με το νέο προεδρείο της Συνόδου των Πρυτάνεων, το οποίο αποτελείται από την πρύτανη του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, Μαρία Νικολαΐδη, τον πρύτανη του ΕΚΠΑ Μελέτιο-Αθανάσιο Δημόπουλο, και την πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Χρυσή Βιτσιλάκη. Η πολιτική ηγεσία ενημέρωσε το προεδρείο για το περιεχόμενο της επιστολής που προτίθεται να αποστείλει προς τις πρυτανικές αρχές των Ανώτατων Ιδρυμάτων, καθώς και τους κεντρικούς άξονες επί των οποίων θα ζητηθούν από τα Ιδρύματα συγκεκριμένες προτάσεις. Η επιστολή θα σταλεί στα Ιδρύματα εντός της τρέχουσας εβδομάδας. Επιπλέον, το προεδρείο ενημερώθηκε για την πρόθεση του υπουργείου Παιδείας να προχωρήσει εντός του έτους σε ευρεία νομοθετική πρωτοβουλία για τη λειτουργία της Ανώτατης Εκπαίδευσης. Η νομοθετική πρωτοβουλία, σύμφωνα με το υπουργείο,  θα κάνει πράξη το όραμα της κυβέρνησης για Ανώτατα Ιδρύματα αυτοδιοίκητα, ευέλικτα, αξιολογούμενα, ανταγωνιστικά, σε κοινό βηματισμό με την αγορά εργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, σημειώθηκε πως έχουν ήδη δρομολογηθεί διαδικασίες για την αναμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας των ΕΛΚΕ, σε συνεργασία με το συναρμόδιο Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Κλείνοντας, και οι δυο πλευρές εξέφρασαν την ειλικρινή διάθεση για την έναρξη ενός εποικοδομητικού διαλόγου με κοινό στόχο την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ανώτατη Εκπαίδευση.

Μάλιστα, με νομοθετικές ρυθμίσεις είχε αποφασιστεί στο παρελθόν ότι ένα ποσοστό των χρημάτων αυτών μπορούν να τα αξιοποιούν τα ΑΕΙ και για την κάλυψη των λειτουργικών τους αναγκών. Ετσι, τα πανεπιστήμια τα τελευταία χρόνια πρακτικά «ζούσαν» χάρη στους ΕΛΚΕ, που έφτασαν να καλύπτουν σημαντικό κομμάτι των άμεσων λειτουργικών τους δαπανών, καθώς τα κρατικά κονδύλια πολλές φορές καθυστερούσαν και βεβαίως διαρκώς μειώνονταν. Πολλοί δε είναι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι χωρίς αυτούς τα ΑΕΙ θα κατέρρεαν.

Ωστόσο με την ένταξη των ΕΛΚΕ στο δημόσιο λογιστικό πριν από ενάμιση χρόνο και τις ασφυκτικές γραφειοκρατικές διαδικασίες που την ακολούθησαν, πολλά ιδρύματα πάτησαν απότομα φρένο στις ερευνητικές τους δραστηριότητες. Οπως αναφέρουν μάλιστα οι εκπρόσωποι των πανεπιστημίων, διεθνώς, η διαχείριση των ερευνητικών έργων πραγματοποιείται σε πλαίσιο ελέγχων διαφάνειας και νομιμότητας, δίνοντας έμφαση στα ερευνητικά αποτελέσματα και την αξιοποίησή τους.

Επιπλέον σε πρόσφατο ψήφισμά τους οι ερευνητές της χώρας μέσω της Ενωσής τους, ανέφεραν χαρακτηριστικά ότι οι Ειδικοί Λογαριασμοί Κονδυλίων Ερευνας δημιουργήθηκαν το 1985 προκειμένου τα δημόσια ιδρύματα να διαχειρίζονται ευέλικτα τους ερευνητικούς τους πόρους, έξω από το ασφυκτικό κρατικό πλαίσιο. Κατ' επέκταση το νομικό πλαίσιο που ενέταξε τους ΕΛΚΕ στο δημόσιο λογιστικό θεωρήθηκε από πολλούς βαθιά αντιπαραγωγικό.

Αλλαγές στις πρυτανικές εκλογές. Με αλλαγές στις πρυτανικές εκλογές για την ανάδειξη των διοικήσεων των ΑΕΙ προχωράει η σύνταξη του νέου νόμου - πλαισίου για τα πανεπιστήμια από το υπουργείο Παιδείας. Ετσι, αλλάζει η διάταξη με την οποία οι πρυτάνεις των ΑΕΙ εκλέγονται με διαφορετικό ψηφοδέλτιο από αυτό των αντιπρυτάνεών τους, κάτι που είχε δημιουργήσει προβλήματα «συνεννόησης» το προηγούμενο χρονικό διάστημα στα ανώτατα ιδρύματα της χώρας. Η διάταξη αυτή είχε ψηφισθεί προ τριετίας, με άμεσο αποτέλεσμα σε πολλά ΑΕΙ οι πρυτάνεις τους να φτάνουν να συνδιοικούν το ίδρυμά τους με αντιπρυτάνεις που είχαν διαφορετικούς στόχους ή διαφορετική προσέγγιση με αυτούς σε σημαντικά ζητήματα, όπως το πανεπιστημιακό άσυλο ή η διαχείριση των οικονομικών τους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε μεγάλο περιφερειακό πανεπιστήμιο της χώρας είχε καταγραφεί η εικόνα ο αντιπρύτανης οικονομικού σχεδιασμού του να καταψηφίζει τον προϋπολογισμό του ιδρύματος τον οποίο η Σύγκλητος ενέκρινε και στη συνέχεια να πρέπει ο ίδιος να εφαρμόσει την απόφαση με την οποία διαφώνησε!

«Ηταν σαν να καταψηφίζει ο υπουργός Οικονομικών μιας κυβέρνησης τον προϋπολογισμό της και στην συνέχεια να πρέπει να τον εφαρμόσει!» σχολιάζει χαρακτηριστικά ο υφυπουργός Παιδείας για θέματα ανώτατης εκπαίδευσης Βασίλης Διγαλάκης μιλώντας στα «ΝΕΑ» και περιγράφοντας τον παράλογο χαρακτήρα του θεσμικού πλαισίου που ισχύει σήμερα στην εκλογή των διοικήσεων των ΑΕΙ.

Ο Διγαλάκης σε πρόσφατη παρέμβαση του στη Βουλή αναφέρθηκε και στο θέμα της κατάργησης του νόμου για την ίδρυση της Νομικής στην Πάτρα, η οποία όπως είπε κρίθηκε αναγκαία καθώς έγινε χωρίς ακαδημαϊκά κριτήρια, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, χωρίς ουσιαστικές μελέτες σκοπιμότητας και βιωσιμότητας, χωρίς συνολικό σχεδιασμό και χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Ανεξάρτητης Αρχής Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΔΙΠ).

ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΠΑΣΧΑΛΗ

Πριν από μερικά χρόνια οι βάσεις στα επτά τμήματα Φιλολογίας κυμαίνονταν ανάμεσα στα 17.400 και στα 14.600 μόρια· το 2019 βρίσκονται ανάμεσα στα 14.700 και στα 10.300, με τρία τμήματα κάτω από τα 10.600 μόρια. Μήπως η καθοδική πορεία οφείλεται στο ότι τα εν λόγω Τμήματα έλαβαν αρνητικές αξιολογήσεις; Μήπως τα μέλη ΔΕΠ εγκατέλειψαν την έρευνα και τη διδασκαλία και ασχολούνται με μπίζνες ή χαλαρώνουν σε μόνιμες διακοπές;


Δυστυχώς όλα μετρούν στο τριτοκοσμικό «χρηματιστήριο των βάσεων», εκτός από την αξία και την ποιότητα του έργου των τμημάτων. Οι συνέπειες; H εισαγωγή φοιτητών με όλο και χαμηλότερη βαθμολογία προκάλεσε την υποβάθμιση του επιπέδου των προπτυχιακών σπουδών. Αυτό σημαίνει συνεχή μείωση των απαιτήσεων, που με τη σειρά της οδηγεί σε αποφοίτους με μειωμένα προσόντα και σε ακόμη χειρότερα στελέχη της εκπαίδευσης, δηλαδή σε έναν κατήφορο χωρίς φρένα. Για ουσιαστική παιδεία τα τμήματα Φιλολογίας επενδύουν πλέον σε ποσοστό φοιτητών μικρότερο από το 10%.

Αν τελικά τα τμήματα αποκτήσουν την αρμοδιότητα να ορίζουν τις δικές τους βάσεις εισαγωγής, εικάζω ότι στη Φιλολογία οι βάσεις θα επανέλθουν εκεί που ήσαν προ ετών. Ελπίζω βέβαια να μην καθυστερήσει η εφαρμογή του μέτρου, διότι, με τη σημερινή τάση, του χρόνου οι βάσεις θα πέσουν κάτω από το 10 στα τμήματα που προανέφερα.

Οι πτυχιούχοι των τμημάτων Φιλολογίας συγκροτούν, ή τουλάχιστον πρέπει να συγκροτούν, τη ραχοκοκαλιά της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Τα τμήματα Φιλολογίας εκπροσωπούν μιαν επιστήμη με υπερδισχιλιετή παράδοση και καλλιεργούν αντικείμενα που αποτέλεσαν την καρδιά, την ψυχή και τον πνεύμονα του δυτικού πολιτισμού· αλλά σήμερα αργοπεθαίνουν στον τόπο που γεννήθηκε και η επιστήμη και τα αντικείμενά της.

-Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης