Η καταγγελία αναφέρει ότι στο εκλεκτορικό σώμα συμμετείχε ως μέλος καθηγήτρια Παιδιατρικής - Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας, το αντικείμενο της οποίας δεν τεκμαίρεται ως συναφές με την «Ιατρική Γενετική» ή τη «Γενετική», που είναι το γνωστικό αντικείμενο της προκηρυχθείσας θέσης. Επίσης, παραλείφθηκαν ή ορίστηκαν ως αναπληρωματικά μέλη του εκλεκτορικού καθηγητές Ιατρικής με μεγαλύτερη συνάφεια με την Ιατρική Γενετική. Παράλληλα, οι καταγγέλλοντες διαμαρτύρονται για το γεγονός ότι η απόφαση συγκρότησης του εκλεκτορικού σώματος υπήρξε αναιτιολόγητη. Πάντως, μιλώντας χθες στην «Κ», ο πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής Αθηνών Νικόλαος Αρκαδόπουλος ανέφερε ότι «η καταγγελία είναι παντελώς αβάσιμη και όλες οι διαδικασίες της εκλογής είναι νόμιμες». Ο έλεγχος νομιμότητας που διετάχθη από το υπουργείο Παιδείας θα φωτίσει την υπόθεση. Ωστόσο, καθηγητές Ιατρικής παγκοσμίου διαμετρήματος, σχετικοί με τον επιστημονικό τομέα και ακαδημαϊκοί τόνισαν στην «Κ» ότι αγνοήθηκε υποψήφιος με μακρά θητεία και μεγάλο έργο σε πολύ γνωστό ΑΕΙ των ΗΠΑ....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" 

(κύριο+εσωτερικό θέμα)

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", κύριο θέμα, 10/01/25

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ",10/01/25

Εκλογή με «γκρίζα σημεία» στην Ιατρική

Φως αναμένεται να ρίξει ο έλεγχος που διέταξε το υπουργείο Παιδείας έπειτα από αναφορά του Συνηγόρου του Πολίτη

ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΛΑΚΑΣΑ

Κατεπειγόντως έλεγχος νομιμότητας. Αυτό αποφάσισε αρμοδίως η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας όταν έλαβε στα χέρια της το έγγραφο του Συνηγόρου του Πολίτη για πρόσφατη εκλογή σε θέση αναπληρωτή καθηγητή στην Ιατρική Σχολή Αθηνών. Μια εκλογή που, όπως έχει καταγγελθεί στον Συνήγορο και στο υπουργείο Παιδείας, φέρεται να έχει «γκρίζες ζώνες». Κομβικό σημείο, όπως προκύπτει από την καταγγελία, είναι η σύνθεση της τριμελούς επιτροπής που έκανε την εισήγησή της στο εκλεκτορικό σώμα για τους υποψηφίους, προκρίνοντας εκείνον που τελικά επελέγη. 

Η καταγγελία αναφέρει ότι στο εκλεκτορικό σώμα συμμετείχε ως μέλος καθηγήτρια Παιδιατρικής - Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας, το αντικείμενο της οποίας δεν τεκμαίρεται ως συναφές με την «Ιατρική Γενετική» ή τη «Γενετική», που είναι το γνωστικό αντικείμενο της προκηρυχθείσας θέσης. Επίσης, παραλείφθηκαν ή ορίστηκαν ως αναπληρωματικά μέλη του εκλεκτορικού καθηγητές Ιατρικής με μεγαλύτερη συνάφεια με την Ιατρική Γενετική. Παράλληλα, οι καταγγέλλοντες διαμαρτύρονται για το γεγονός ότι η απόφαση συγκρότησης του εκλεκτορικού σώματος υπήρξε αναιτιολόγητη.

Πάντως, μιλώντας χθες στην «Κ», ο πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής Αθηνών Νικόλαος Αρκαδόπουλος ανέφερε ότι «η καταγγελία είναι παντελώς αβάσιμη και όλες οι διαδικασίες της εκλογής είναι νόμιμες». Ο έλεγχος νομιμότητας που διετάχθη από το υπουργείο Παιδείας θα φωτίσει την υπόθεση. Ωστόσο, καθηγητές Ιατρικής παγκοσμίου διαμετρήματος, σχετικοί με τον επιστημονικό τομέα και ακαδημαϊκοί τόνισαν στην «Κ» ότι αγνοήθηκε υποψήφιος με μακρά θητεία και μεγάλο έργο σε πολύ γνωστό ΑΕΙ των ΗΠΑ. «Τη στιγμή που η Ελλάδα πάσχει βαρύτατα από brain drain, η Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, με ασυνήθιστα ταχύτατες και μάλλον διαβλητές και μεθοδευμένες διαδικασίες, και μια κατάπτυστη εισήγηση, κάλυψε τη θέση του αναπληρωτή με επίκουρο καθηγητή της σχολής. Για τη θέση είχε υποβάλει υποψηφιότητα τακτικός καθηγητής Γενετικής Α΄ βαθμίδας από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins...» δήλωσαν.

Συγκεκριμένα, ο αναπληρωτής καθηγητής Γενετικής στη σχολή, Χρήστος Γιαπιτζάκης, στην αναφορά του προς τον πρύτανη του ΕΚΠΑ Γεράσιμο Σιάσο, τον Συνήγορο του Πολίτη και τον υπ. Παιδείας Κυριάκο Πιερρακάκη, ξετυλίγει το κουβάρι της υπόθεσης (η αναφορά συνοδεύεται από τα σχετικά έγγραφα):

• Στις 21-6-2024 προκηρύχθηκε θέση στη βαθμίδα του αναπληρωτή καθηγητή με γνωστικό αντικείμενο «Ιατρική Γενετική». Υποψήφιοι ήταν ένας επίκουρος καθηγητής της ίδιας σχολής (ο οποίος είχε μονιμοποιηθεί με απόφαση στις 21-5-2024) και έξι άλλοι επιστήμονες που δεν εργάζονται στην Ιατρική Αθηνών.

• Στις 3-10-2024 ο πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής γνωστοποίησε τον ορισμό του εκλεκτορικού σώματος και προσκάλεσε τα μέλη του στις 8-10-2024 για να ορίσουν την τριμελή εισηγητική επιτροπή που αξιολογεί τους υποψηφίους.

• Στο εκλεκτορικό σώμα μετείχε η κ. Χριστίνα Κανακά-γκαντενμπάιν, καθηγήτρια Παιδιατρικής - Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας, η συνάφεια του αντικειμένου της οποίας δεν τεκμαίρεται, καθώς ούτε η ίδια δεν έχει δηλώσει στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ την Ιατρική Γενετική ή τη Γενετική ούτε ως άμεσο ούτε ως δευτερεύον συναφές γνωστικό αντικείμενο. Οπως λέει ο κ. Γιαπιτζάκης, με μη αξιολογήσιμο τρόπο αγνοήθηκαν ή παραλείφθηκαν ή ορίστηκαν ως αναπληρωματικά μέλη του εκλεκτορικού καθηγητές Ιατρικής με μεγαλύτερη συνάφεια. Για τον λόγο αυτό ο ίδιος κατέθεσε ένσταση στον πρόεδρο της σχολής.

• Στις 8-10-2024, κατά τη συνεδρίαση του εκλεκτορικού σώματος, ο πρόεδρος της Ιατρικής απηύθυνε τον λόγο πρώτα στην κ. Κανακά-γκαντενμπάιν και της ζήτησε να προτείνει μέλη της τριμελούς εισηγητικής επιτροπής. Και αυτό παρά την άμεσα εκφρασθείσα διαμαρτυρία του κ. Γιαπιτζάκη για την παρατυπία και ενώ ήταν παρόντες επτά πανεπιστημιακοί με γνωστικά αντικείμενα που περιείχαν τον όρο «Γενετική» και το ερευνητικό τους έργο έχει μεγαλύτερη συνάφεια με την Ιατρική Γενετική.

• Ενώ κατά την έναρξη της συνεδρίασης του εκλεκτορικού σώματος ο πρόεδρος της σχολής ανέφερε ότι «η τριμελής εισηγητική επιτροπή κατά πάγια τακτική της σχολής μας αποτελείται από δύο μέλη ΔΕΠ από την Ιατρική ΕΚΠΑ και ένα μέλος εκτός Ιατρικής ΕΚΠΑ», η πρόταση της κ. Κανακάγκαντενμπάιν για την τριμελή εισηγητική επιτροπή ήταν να συμπεριλάβει μόνο ένα μέλος ΔΕΠ της Ιατρικής ΕΚΠΑ και μάλιστα με 50% συνάφεια με τη Γενετική.

• Στη συνέχεια της συνεδρίασης ο κ. Γιαπιτζάκης πρότεινε να συμμετάσχουν στην τριμελή επιτροπή: α) ο ίδιος, ως καθηγητής Γενετικής (με τη μέγιστη συνάφεια με το γνωστικό αντικείμενο της θέσης), β) η κ. Μαρία Γαζούλη, καθηγήτρια Βιολογίας - Γενετικής - Νανοϊατρικής, επειδή έχει μεταξύ των υπόλοιπων εσωτερικών μελών του εκλεκτορικού αντικειμενικά το μεγαλύτερο δημοσιευμένο έργο σε τομείς της Γενετικής, όπως σε Γενετική τύπων καρκίνου, Γενετική αυτοάνοσων νοσημάτων και Γενετική ορισμένων συνδρόμων, γ) ο κ. Θεόδωρος Λιαλιάρης, καθηγητής Ιατρικής Βιολογίας - Ιατρικής Γενετικής στο Παν. Θράκης, ως το αρχαιότερο και πλέον έμπειρο μέλος του εκλεκτορικού σώματος, με αντίστοιχο με τη θέση αντικείμενο.

• Δεν έγινε συζήτηση ώστε να διευκρινιστεί σε βάθος η συνάφεια, όπως περιγράφεται στο ισχύον νομικό πλαίσιο για κάθε μέλος του εκλεκτορικού. Αντίθετα, σύμφωνα με τον κ. Γιαπιτζάκη, «με πίεση εξαναγκάστηκαν τα μέλη να επιλέξουν μεταξύ δύο τριάδων. Κατά συνέπεια, η μη σύννομη –σύμφωνα με τα ανωτέρω– συμμετοχή ως μέλους του εκλεκτορικού της κ. Κανακά-γκαντενμπάιν επηρέασε το αποτέλεσμα και εκλέχθηκαν τα μέλη που εκείνη πρότεινε».

• Ο κ. Γιαπιτζάκης επισημαίνει: «Η κ. Γαζούλη και εγώ κάναμε δύο ανεξάρτητες σχετικές αναφορές στην Ανεξάρτητη Αρχή του Συνηγόρου του Πολίτη για παρατυπίες κατά τη διαδικασία κρίσης. Ο Συνήγορος με έγγραφό του στις 29-11-2024 προς την Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ επισήμανε δύο παρατυπίες: α) ότι δεν μας χορηγήθηκαν τα έγγραφα που είχαμε ζητήσει στο εύλογο χρονικό διάστημα των 20 ημερών και β) τη μη επίσημη αιτιολόγηση για την ταυτότητα των γνωστικών αντικειμένων, επισημαίνοντας ότι “τυχούσα πλημμέλεια της αιτιολογίας καθιστά πλημμελή τη συγκρότηση του εκλεκτορικού σώματος στο σύνολό της”».

Ο κ. Γιαπιτζάκης τονίζει ότι «είναι απορίας άξιον πώς στο προ εξαμήνου πρακτικό συγκρότησης του εκλεκτορικού σώματος για το ίδιο γνωστικό αντικείμενο, Ιατρική Γενετική στην Ιατρική ΕΚΠΑ, στις 29-2-2024, δεν αναφέρεται καθόλου η Παιδιατρική - Παιδιατρική Ενδοκρινολογία, και μερικούς μήνες μετά, στις 26-9-2024, η Παιδιατρική - Παιδιατρική Ενδοκρινολογία αναφέρεται ως ίδιο αντικείμενο με την Ιατρική Γενετική».

Η εκλογή έγινε στις 9-12-2024, το διαβιβαστικό έγγραφο προς τον πρύτανη του φακέλου της εκλογής (προκήρυξη, απομαγνητοφωνημένα πρακτικά εκλογής κ.λπ.) γράφτηκε στις 11-12-2024 και πράξη του πρύτανη για τον διορισμό του επιλεχθέντος υπογράφηκε την ίδια ημέρα, στις 11-12-2024.



Το πρόβλημα των "αυτοχθόνων" 

και των "ετεροχθόνων"

■ Αρθρο των Στυλιανού Ε. Αντωναράκη*

 και Γεωργίου Π. Χρούσου**


Κάθε χρόνο, ένας σημαντικός αριθμός καλά εκπαιδευμένων νέων επιστημόνων που αποφοιτούν από τα ελληνικά πανεπιστήμια ή εργάζονται σε ερευνητικά ινστιτούτα αποφασίζουν να αφήσουν την Ελλάδα για μετεκπαίδευση, για αναζήτηση εργασίας ή για να εκπληρώσουν το όνειρό τους συμμετέχοντας σε έρευνα που δεν είναι δυνατόν να κάνουν στη χώρα μας. Οι πιο πολλοί φεύγουν προσωρινά, αλλά συχνά αυτή η αλλαγή του τόπου εργασίας γίνεται μόνιμη και έτσι η σχέση εργασίας με τον ελληνικό χώρο μετατρέπεται, έπειτα από λίγα χρόνια, σε σχέση καλοκαιρινών διακοπών. Οι λόγοι είναι πολλοί και γνωστοί και δεν θα τους απαριθμήσουμε εδώ.

Κατά καιρούς, όμως, ένας μικρός αριθμός καλά εκπαιδευμένων και καταξιωμένων Ελλήνων επιστημόνων από την Ευρώπη και την Αμερική αποφασίζουν να ξαναγυρίσουν στην Ελλάδα. Για τους περισσότερους από αυτούς, τα κίνητρα είναι σχεδόν πάντα: η υπαρξιακή ανάγκη της προσφοράς στην πατρίδα, το δέσιμο με τον τόπο και τους γονείς, η καταξίωση στο ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον –και έτσι η ποιοτική προσφορά που πηγάζει από την εμπειρία–, η κρίση της μέσης ηλικίας, η άγνοια της ελληνικής δημόσιας ζωής και η (ψευδ)αίσθηση της προόδου της κοινωνίας σχετικά με την εργασιακή ηθική και αξιοκρατία. Αξιοσημείωτο βεβαίως είναι ότι η επιστροφή της ελληνικής επιστήμης της διασποράς (αν μπορεί να ειπωθεί έτσι) γίνεται με μια κατακόρυφη πτώση των οικονομικών απολαβών (πάντα) και συνθηκών εργασίας (ενίοτε).

Παρότι, όμως, η επίσημη δημόσια γραμμή είναι λεκτικά υποστηρικτική στον επαναπατρισμό του επιστημονικού και τεχνοκρατικού δυναμικού, υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα: αυτό της μη αποδοχής των παλιννοστούντων από τους εντόπιους συναδέλφους τους. Οι αιτίες μιας τέτοιας στάσης των εγχώριων «συναδέλφων» είναι εμφανείς: θα μας πάρουν τις δουλειές... έχουν πιο καλό βιογραφικό από εμάς γιατί δούλεψαν σε πιο καλά περιβάλλοντα... εμείς βάλαμε πλάτη για να δημιουργήσουμε κάτι με ελάχιστα μέσα... έτσι τα βρήκαμε και θέλουν να μας τα αλλάξουν... δεν ξέρουν εδώ πώς λειτουργούν τα πράγματα, εμείς ξέρουμε καλύτερα τις ανάγκες... έρχονται εδώ και παίρνουν όλα τα βραβεία και εμείς τους χειροκροτούμε, όχι όμως να τους δώσουμε και δουλειές... όταν ήταν εκτός Ελλάδος δεν μας υπολόγιζαν... και άλλα παρεμφερή.

Η κακοδαιμονία αυτή δεν είναι καινούργια. Από τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους, το ανθρώπινο δυναμικό που είχε κάποια αξία χωρίστηκε σε «αυτόχθονες» και «ετερόχθονες», όπως ονομάστηκαν οι δύο κατηγορίες από το 1844, ίσως και πιο πριν (Τ. Θεοδωρόπουλος, «Καθημερινή», 3.11.2019 και 13.7.2023). Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών κρατάει ζωντανή τη θλιβερή ανάμνηση της δολοφονίας του ετερόχθονα κόμη Καποδίστρια γιατί περήφανα φέρει το όνομά του. Δεν έχουμε παρά να διαβάσουμε τα απομνημονεύματα του στρατηγού Μακρυγιάννη για να δούμε τι του έσουρναν του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδος επειδή ήταν ξενόφερτος.

Το άρθρο αυτό γράφτηκε με αφορμή ένα χαρακτηριστικό περιστατικό που συμπτωματικά αφορά το ΕΚΠΑ. Υποψήφιοι για μια καθηγητική θέση –όχι πρώτης βαθμίδας– ήταν και οι δύο μαθητές τού ενός από τους συγγραφείς του άρθρου (Σ.Ε.Α.). Ο ένας υποψήφιος, καθηγητής ήδη πρώτης βαθμίδας σε διακεκριμένο πανεπιστήμιο της Αμερικής (ίσως το μεγαλύτερο από τα κέντρα του κόσμου στην ειδικότητα του υποψηφίου), με πολύ σοβαρό επιστημονικό έργο και συνεισφορά στη γνώση, ετερόχθων που αποφασίζει την επιστροφή του έστω και σε θέση υποδεέστερη από αυτήν που κατέχει στο αμερικανικό πανεπιστήμιο. Ο άλλος υποψήφιος, με καλή εκπαίδευση σε σοβαρό πανεπιστήμιο της Ευρώπης και καλός κλινικός, χωρίς όμως επιστημονική παραγωγή από τη δική του ανεξάρτητη ερευνητική ομάδα. Το μεγάλο προσόν του δεύτερου, παρόλο που το βιογραφικό του για την ειδικότητα αυτή, κατά τη γνώμη και την εμπειρία μας, υπολείπεται εμφανώς από αυτό του πρώτου, είναι ο τίτλος του αυτόχθονα, με όλες τις διασυνδέσεις με τον εγχώριο επιστημονικό χώρο που η εντοπιότητα του παρέχει.

Παρ’ όλη λοιπόν την υπεροχή των ακαδημαϊκών προσόντων του ετερόχθονα, η επιτροπή εκλογής (που ίσως εκ των υστέρων να πρέπει να επανεξεταστεί προσεκτικά για την αρμοδιότητα των μελών, τη μη συμμετοχή επιστημόνων από το εξωτερικό, ή για σύγκρουση ενδιαφερόντων) επέλεξε τον αυτόχθονα.

Eτσι, έκλεισε την πόρτα στον επαναπατρισμό ενός σοβαρού και καταξιωμένου επιστήμονα που πολλά θα είχε να προσφέρει στη βιοϊατρική επιστήμη της χώρας μας.

Το επεισόδιο αυτό, που ίσως είναι συχνό, δίνει μια πικρή γεύση και δυσπιστία στον δημόσιο τομέα, που η ιδανική Ελλάδα θα ήθελε να είναι αξιοκρατικός, διαφανής και δίκαιος. Το επεισόδιο αυτό δεν θέλει καθόλου να μειώσει τον αυτόχθονα υποψήφιο, που κι αυτός είναι αξιόλογος για την παρούσα αρχική φάση της σταδιοδρομίας του, και είναι μάλλον θύμα της αντιπαράθεσης ετεροχθόνων και αυτοχθόνων.

Ελπίζουμε οι παντοειδείς επιτροπές και δικλίδες αριστείας της δημόσιας ζωής (ξεκινώντας από τους νέους και τις νέες που τώρα μπαίνουν στη δημόσια και ανταγωνιστική αρένα μέχρι τους αρμόδιους πρυτάνεις, προέδρους, υπουργούς και την ανεξάρτητη και τυφλή Δικαιοσύνη) να προφυλάξουν στο μέλλον τη δημόσια ζωή από τη δυσλειτουργία, τον απομονωτισμό, τον νεποτισμό και το μυωπικό συμφέρον, έτσι ώστε η χώρα να προχωρήσει στην Ευρώπη και στον κόσμο με αξιοπρέπεια και συμμετοχή όλων όσων θέλουν να εργαστούν για αυτήν.

* Ο Στυλιανός Ε. Αντωναράκης είναι ομότιμος καθηγητής Γενετικής Ιατρικής Πανεπιστημίου της Γενεύης, ακαδημαϊκός. 

**Ο Γεώργιος Π. Χρούσος είναι ομότιμος καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ, ακαδημαϊκός. 

Οι γνώμες είναι των συγγραφέων και όχι των πανεπιστημίων τους ή της Ακαδημίας Αθηνών.