«Είπα στους έλληνες συνεργάτες μου να βρουν τρόπους να βοηθήσουν τους εαυτούς τους μόνοι τους (...) επειδή τους στηρίζουμε με όλους τους τρόπους, όμως τώρα η Τουρκία παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην περιοχή»... Που σημαίνει ότι στο δείπνο των ηγετών ή στη Σύνοδο Κορυφής, ο Μπορίσοφ τοποθετήθηκε και είπε αυτό που ενδεχομένως δεν τολμούσαν να εκστομίσουν άλλοι ηγέτες της Ευρώπης - ίσως και με παρότρυνση κάποιων να το έκανε αυτό, λ.χ. της Γερμανίας, ποιος ξέρει. Τι άλλο είπε ενημερωτικά ο Μπορίσοφ στις δηλώσεις του, που στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης πέρασαν ως δήθεν «πισώπλατη μαχαιριά» ενώ ο Τύπος διατύπωσε απλώς μια σκληρή αλήθεια; Τα ακόλουθα, κατά τη γνώμη εξαιρετικά διαφωτιστικά, για το κλίμα που βρήκε μπροστά του ο Μητσοτάκης: «Ολοι οι ηγέτες μίλησαν πολύ, πολύ πιο ήπια για την Τουρκία χθες βράδυ (...) όλοι παρατηρούν ότι η συμφωνία (για τους πρόσφυγες) θα έπρεπε να συνεχιστεί, όλοι παρατηρούν ότι η Τουρκία έχει μια πολύ σημαντική γεωστρατηγική θέση (...) ουδείς μιλάει πλέον για κυρώσεις στις εξαγωγές όπλων προς την Τουρκία, αλλά το αντίθετο, επειδή όταν επιβάλλονται κυρώσεις η Τουρκία δεν σταματά αλλά στρέφεται στη Ρωσία για να εξοπλιστεί»...

Aπό "TA NEA:

"ΤΑ ΝΕΑ",  16/12/19

Η σκληρή αλήθεια

Δεν επιθυμώ να γίνω Κασσάνδρα, και ούτε φυσικά θα γίνω. Αλλά όσοι βιάστηκαν να πανηγυρίσουν με βάση τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής των Βρυξελλών, ότι δήθεν απομονώθηκε η Τουρκία αναφορικά με τα όσα επιχειρεί σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, νομίζω ότι έκαναν λάθος. Και σε κάθε περίπτωση, ας μη μείνουν ούτε στα συμπεράσματα της Συνόδου, αλλά ούτε και στις σχετικές δηλώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο Μητσοτάκης είπε αυτά που έπρεπε να πει, και καλά έκανε και τα είπε. Πλην όμως αν προσέξει κανείς προσεκτικά τα γύρω γύρω της Συνόδου, θα καταλάβει ότι και οι ευρωπαίοι εταίροι μας, είτε βαρέθηκαν να μας ακούν να ζητάμε είτε εκτιμούν - και σωστά από την πλευρά τους - ότι το τελευταίο που θα ήθελαν αυτή την περίοδο είναι να τα σπάσουν οριστικά με την Τουρκία και να την αφήσουν ανεξέλεγκτη...

Τις δηλώσεις Μητσοτάκη λοιπόν τις διαβάσατε - υποθέτω τουλάχιστον. Και τις ανακοινώσεις της Συνόδου Κορυφής - ξαναϋποθέτω εγώ. Ας ρίξουμε όμως μια ματιά στις δηλώσεις που έκανε ένας γείτονάς μας. Επειδή βάλαμε και πλάτη να γίνει και η χώρα του μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, σε άλλες εποχές - τότε που η Ελλάδα ήταν πραγματικά ισχυρός πόλος στην περιοχή, και η ελληνική διπλωματία έκοβε και έραβε...

Η σκληρή αλήθεια II

Πρόκειται για τον Μπόικο Μπορίσοφ, πρωθυπουργό της γειτονικής Βουλγαρίας, ο οποίος δήλωσε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «Είπα στους έλληνες συνεργάτες μου να βρουν τρόπους να βοηθήσουν τους εαυτούς τους μόνοι τους (...) επειδή τους στηρίζουμε με όλους τους τρόπους, όμως τώρα η Τουρκία παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην περιοχή»...

Που σημαίνει ότι στο δείπνο των ηγετών ή στη Σύνοδο Κορυφής, ο Μπορίσοφ τοποθετήθηκε και είπε αυτό που ενδεχομένως δεν τολμούσαν να εκστομίσουν άλλοι ηγέτες της Ευρώπης - ίσως και με παρότρυνση κάποιων να το έκανε αυτό, λ.χ. της Γερμανίας, ποιος ξέρει.

Τι άλλο είπε ενημερωτικά ο Μπορίσοφ στις δηλώσεις του, που στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης πέρασαν ως δήθεν «πισώπλατη μαχαιριά» ενώ ο Τύπος διατύπωσε απλώς μια σκληρή αλήθεια; Τα ακόλουθα, κατά τη γνώμη εξαιρετικά διαφωτιστικά, για το κλίμα που βρήκε μπροστά του ο Μητσοτάκης:

«Ολοι οι ηγέτες μίλησαν πολύ, πολύ πιο ήπια για την Τουρκία χθες βράδυ (...) όλοι παρατηρούν ότι η συμφωνία (για τους πρόσφυγες) θα έπρεπε να συνεχιστεί, όλοι παρατηρούν ότι η Τουρκία έχει μια πολύ σημαντική γεωστρατηγική θέση (...) ουδείς μιλάει πλέον για κυρώσεις στις εξαγωγές όπλων προς την Τουρκία, αλλά το αντίθετο, επειδή όταν επιβάλλονται κυρώσεις η Τουρκία δεν σταματά αλλά στρέφεται στη Ρωσία για να εξοπλιστεί»...

Μόνοι μας
Τι βγαίνει από αυτά όλα; Τα εξής αποκαλυπτικά και συνάμα εξόχως ανησυχητικά, σε αντιδιαστολή με το κλίμα ενθουσιασμού που επιχειρεί να περάσει η κυβέρνηση προς τα έξω:

Η πολυδιαφημισμένη αλληλεγγύη των ευρωπαίων εταίρων στην πραγματικότητα εξελίχθηκε σε μια αλληλουχία έμμεσων ή άμεσων παραινέσεων «να τα βρούμε με την Τουρκία», με παράλληλη εκθείαση του σημαντικού περιφερειακού ρόλου που παίζει η Τουρκία.

Οι κυρώσεις εις βάρος της Τουρκίας είναι «έπεα πτερόεντα». Ουδείς, σου λέει ο άλλος, μιλάει πλέον για κυρώσεις, διότι κάθε φορά που τίθεται θέμα κυρώσεων η Τουρκία στρέφεται στη Ρωσία, και το επανέλαβαν και αυτό στο δείπνο των ηγετών.

Αρα; Μόνοι μας. Πόσο δίκιο είχε πριν από 30 τόσα χρόνια ο ακέραιος δικαστής (μέρες που είναι να θυμόμαστε ότι υπήρχαν και τέτοιοι δικαστές κάποτε σε αυτή τη χώρα) Χρήστος Σαρτζετάκης, όταν μιλούσε για «έθνος ανάδελφον»! Πόσο δίκιο είχε...
Μάθημα αποφασιστικότητας

Σε ό,τι αφορά δε αυτόν τον κύριο Μπόικο Μπορίσοφ, τον οποίο οι ελληνικές κυβερνήσεις χάιδευαν κατά καιρούς ως δημοκράτη που κάνει μεταρρυθμίσεις στη Βουλγαρία, μια πρώην σοβιετική δημοκρατία, και αυτό είναι υπέροχο κ.λπ. κ.λπ., έχω να θυμίσω την ιστορία του 1987, όταν και πάλι οι Τούρκοι απειλούσαν ότι θα κάνουν έρευνες στο Αιγαίο, επειδή δήθεν και καλά τα νησιά μας δεν έχουν υφαλοκρηπίδα, και ως εκ τούτου να μοιράσουμε το Αιγαίο στα δύο - κάτι σαν τη «γαλάζια πατρίδα» που παρουσιάζει τώρα ο Ερντογάν.

Τότε πρόεδρος της Τουρκίας ήταν ο Τουργκούτ Οζάλ και πρωθυπουργός στην Ελλάδα ο Ανδρέας, ο Αείμνηστος. Με αφορμή την απόφαση της Ελλάδας να προχωρήσει σε έρευνες κοντά στο κοίτασμα του Πρίνου, στη Θάσο, η Τουρκία απείλησε ότι θα διενεργήσει και εκείνη έρευνες στο Αιγαίο. Επειτα από μια διελκυστίνδα διπλωματικών κινήσεων, αλλά και δηλώσεων - αντιδηλώσεων, το τουρκικό υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε ανήμερα την 25η Μαρτίου 1987 να αποστείλει στη Θάσο το ερευνητικό σκάφος «Σισμίκ», για έρευνες.

Η ελληνική κυβέρνηση απάντησε ότι αυτό θα αποτελούσε αιτία πολέμου, και από εκεί και πέρα οι εξελίξεις ήταν καταιγιστικές...

Σε τεντωμένο σκοινί

Προ της τουρκικής απειλής, ο Ανδρέας αποφάσισε να ετοιμαστεί η χώρα σε όλα τα επίπεδα για πόλεμο: διατάχθηκε ο Στόλος να βγει στο Αιγαίο σε διάταξη μάχης, να αναπτυχθούν στρατιωτικές δυνάμεις στην παραμεθόριο, στον Εβρο εκκενώθηκαν χωριά, η Αεροπορία έλαβε εντολή να είναι στον ύψιστο βαθμό ετοιμότητας. Εχει γράψει σχετικά ο τότε υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Καψής, «στις 11:30 το πρωί της επομένης μέρας (της 27ης Μαρτίου) οι στόλοι των δυο χωρών, της Ελλάδας και της Τουρκίας, θα διασταύρωναν τα πυρά τους, ανατολικά της Θάσου. Δεν υπήρχε το παραμικρό ενδεχόμενο να υποχωρήσουμε. Ο στόλος μας βρισκόταν ήδη στο Αιγαίο σε τάξη μάχης, με ρητές εντολές να εμποδίσουν κι εν ανάγκη να βυθίσουν το "Σισμίκ". Και οι εντολές αυτές δεν μπορούσαν πια ν' αλλάξουν. Είχε ήδη επιβληθεί "σιγή ασφαλείας" και δεν υπήρχε επικοινωνία με τα πλοία μας. Η μόνη λύση ήταν να μη μας προκαλέσει η Τουρκία»...

«Ματ» με δύο κινήσεις

Για να επιτευχθεί αυτό (να οπισθοχωρήσει η Τουρκία, δηλαδή), ο Ανδρέας έκανε εκ παραλλήλου δύο στρατηγικές κινήσεις, που άλλαξαν τη ροή των πραγμάτων:

• έκλεισε τη βάση της Νέας Μάκρης ως αντίποινα για την εμφανή στήριξη των ΗΠΑ στην Τουρκία και

• απέστειλε εκτάκτως στη Σόφια, προς συνάντηση του ηγέτη της Βουλγαρίας και φίλου του, Τόντορ Ζίβκοφ, τον τότε υπουργό Εξωτερικών Κάρολο Παπούλια. Οπως εξήγησε ο ίδιος στο Υπουργικό Συμβούλιο που συγκάλεσε, «ο υπουργός των Εξωτερικών Κάρολος Παπούλιας συναντάται σήμερα με τον πρόεδρο της Βουλγαρίας, μεταφέροντάς του ένα σοβαρό μήνυμα από πλευράς μου. Οπως γνωρίζετε, υπάρχει συμφωνία μη επιθέσεως, η οποία επιβάλλει αυτή την ώρα την παράδοση ενός τέτοιου μηνύματος από τον υπουργό Εξωτερικών προς τον Τόντορ Ζίβκοφ, με τον οποίο με συνδέει βεβαίως στενή προσωπική φιλία».

Το αποτέλεσμα ειδικά αυτής της δεύτερης κίνησης ήταν η Βουλγαρία να δηλώσει επισήμως ότι θα κατέρριπτε τα τουρκικά αεροσκάφη που θα παραβίαζαν τον εναέριο χώρο της και παράλληλα μετακίνησε δυνάμεις και τεθωρακισμένα στα σύνορά της με την Τουρκία.

Να σημειωθεί επίσης ότι ενώ το ΝΑΤΟ της εποχής τηρούσε, όπως και τώρα, μια στάση απλού παρατηρητή απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις, η Σοβιετική Ενωση και οι χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας είχαν πάρει ξεκάθαρη θέση κατά των τουρκικών προκλήσεων και υπέρ της διατήρησης της ειρήνης στην περιοχή. Αξιοσημείωτο ακόμη είναι ότι η συμφωνία με τη Βουλγαρία, που άλλαξε εντελώς την κατάσταση και εξανάγκασε και την Τουρκία να οπισθοχωρήσει και να αποσύρει το «Σισμίκ» από το Αιγαίο, ήταν η μοναδική ανάμεσα σε μια χώρα - μέλος του ΝΑΤΟ και μία χώρα - μέλος του Συμφώνου της Βαρσοβίας, ενώ σοβούσε ο Ψυχρός Πόλεμος!

Η θέληση λύνει προβλήματα
Θα κλείσω με ένα απόσπασμα από την ομιλία του Ανδρέα στο έκτακτο, πολεμικό, ουσιαστικά, Υπουργικό Συμβούλιο εκείνης της ημέρας:

«Εάν η κρίση αυτή αποτελεί μεθόδευση για να μας υποχρεώσουν να πάμε σε τραπέζι διαπραγματεύσεων εφ' όλης της ύλης, εάν αυτός είναι ο στόχος τους, δεν πρόκειται η κυβέρνηση αυτή να το δεχθεί, να υποκύψει. Θα ήθελα αυτό το μήνυμα να είναι ξεκάθαρο. Πολιτικό διάλογο για άλλα θέματα, πλην του νομικού θέματος της υφαλοκρηπίδας, δεν είναι δυνατόν να κάνουμε με την Τουρκία, γιατί είναι όλα πολιτικά θέματα και αφορούν αποκλειστικά ποια κυριαρχικά δικαιώματα θα παραχωρήσει η Ελλάδα στην Τουρκία. Αυτό δεν λέγεται διάλογος. Αυτό είναι μήνυμα προς ηττημένο. Και δεν δεχόμεθα τέτοια μηνύματα. Ούτε είναι ηττημένη η Ελλάδα ούτε πρόκειται να είναι ηττημένη».

Γιατί τα έγραψα όλα αυτά; Εκτός από το για να τα θυμηθούν οι παλαιότεροι και να τα μάθουν οι νεότεροι, μέρες που είναι, και για έναν ακόμη λόγο: για να τονίσω ότι τα παχιά, ωραία λόγια δεν λύνουν τα προβλήματα. Προβλήματα λύνουν η θέληση και η αποφασιστικότητα...