"...Η Αγκυρα μετέρχεται τον απειλητικό καταιγισμό προκλήσεων επιδιώκοντας να πειθαναγκάσει την Αθήνα σε πολιτική διαπραγμάτευση μαζί της ή να την εξωθήσει σε εκνευρισμό τον οποίο θα εκμεταλλευτεί, όπως κάνει οσάκις προκαλεί τις δικαιολογημένες ελληνικές απαντήσεις. Είναι χαρακτηριστική η προκλητική φρασεολογία του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών το οποίο, αντιδρώντας σε δηλώσεις του έλληνα πρωθυπουργού, έφτασε στο σημείο να επαναφέρει πρόσφατα το τουρκικό «αφήγημα» περί του πνιγμού των Ελλήνων στα νερά του Αιγαίου το 1922. Και αυτό όχι μόνο σε μια προσπάθεια να εκφοβίσει την ελληνική πλευρά ή να ενισχύσει τον φανατισμό του εσωτερικού της ακροατηρίου, που έχει κάθε λόγο να στρέψει την προσοχή του σε εξωτερικούς δαίμονες και εχθρούς. Κύριος στόχος της, να εγκαταλείψει η Ελλάδα την ψύχραιμη στάση της και, με αντιστροφή των όρων, να παρουσιαστεί η Αθήνα στη διεθνή κοινή γνώμη ως επιθετική απέναντι στη γείτονά της...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 18/12/19

ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΦΩΤΑΚΗ

Ενα συμμαχικό τόξο από την Ευρώπη ως τον αραβικό κόσμο φιλοδοξεί να δημιουργήσει η κυβέρνηση, προκειμένου να καταστήσει άκυρες στην πράξη τις συμφωνίες της Τουρκίας με την κυβέρνηση της Τρίπολης. Μια Τουρκία η οποία επιχειρεί να εκμεταλλευθεί τους ανταγωνισμούς που εξελίσσονται στην περιοχή για να ελέγξει την Τρίπολη, με ενέργειες που αξιοποιούν την ένταση στη Λιβύη, φέρνοντάς την παράλληλα ένα ακόμα βήμα πιο κοντά στο χάος. Η Ανατολική Μεσόγειος μοιάζει πλέον με καζάνι που βράζει και η Αθήνα επιχειρεί να θωρακιστεί διπλωματικά, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες οικοδόμησης και ενίσχυσης των συμμαχιών από τη Γενεύη ως το Αμμάν, στην Ιορδανία και τη Σαουδική Αραβία. Πρωτοβουλίες που ακολουθούν την καταδίκη των δύο μνημονίων Τουρκίας - Λιβύης στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, με ρητή αναφορά στα συμπεράσματα των ηγετών, αλλά και την ξεκάθαρη θέση του Παρισιού όπως αυτή εκφράστηκε από τον γάλλο πρόεδρο κατά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, με τον Εμανουέλ Μακρόν να καλεί την Αγκυρα να «σέβεται τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ» δηλώνοντας αλληλέγγυος στις ανησυχίες της Ελλάδας.

Η γαλλική κίνηση άλλωστε με το ωκεανογραφικό «Pourquois Pas», το οποίο χρηματοδοτείται από το Πολεμικό Ναυτικό της Γαλλίας και ζήτησε άδεια από το ελληνικό ΥΠΕΞ για έρευνες νότια της Κρήτης την περίοδο Μαρτίου - Απριλίου, επιβεβαιώνει μια διαφαινόμενη διάθεση του Παρισιού για ανάμειξη στις εξελίξεις στην περιοχή, ενώ αποτελεί κι ένα σαφές μήνυμα στην Αγκυρα.

Σε αυτό το πλαίσιο των συμμαχιών εντάσσεται και ο διπλωματικός μαραθώνιος του Νίκου Δένδια, με αφετηρία τη συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στη Γενεύη, τη Δευτέρα, την οποία ακολούθησε σειρά επαφών χθες στο Ριάντ. Ο υπουργός Εξωτερικών είχε συνομιλίες στη Σαουδική Αραβία με τον βασιλιά Σαλμάν, τον ΥΠΕΞ Φαϊζάλ μπιν Ραχμάν και άλλους αξιωματούχους, θέτοντας το ζήτημα των μνημονίων Αγκυρας - Τρίπολης. 

«Εχουμε την κοινή αντίληψη ότι τα memoranda αυτά δημιουργούν πρόβλημα στην ευρύτερη περιοχή. Θα συνεχίσουμε από κοινού να παρακολουθούμε την κατάσταση και θα έχουμε επαφές για συντονισμό ενεργειών από εκεί και πέρα» σημείωσε ο Δένδιας μετά τις συναντήσεις του στο Ριάντ, χαρακτηρίζοντας τη Σαουδική Αραβία «κράτος-κλειδί για την περιοχή». Σήμερα ο ΥΠΕΞ θα βρεθεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Πέμπτη στην Ιορδανία.

Ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα έχει η επίσκεψη Δένδια στη Ρώμη, για συνάντηση με τον ομόλογό του Λουίτζι ντι Μάιο, η οποία μένει να καθοριστεί ως προς την ακριβή ημερομηνία. Μια συνάντηση-«κλειδί», μετά και την επίσκεψη Ντι Μάιο στη Λιβύη χθες, σε Τρίπολη και Βεγγάζη, για συναντήσεις τόσο με την πλευρά Σαράζ όσο και με την πλευρά του στρατηγού Χαφτάρ, ενώ η χώρα βυθίζεται στην κρίση και βρίσκεται στα πρόθυρα της αιματοχυσίας.

ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΑΠΟ ΚΑΪΡΟ. Στο πλαίσιο της συμμαχικής συνεργασίας που επιχειρείται απέναντι στα μνημόνια Τουρκίας-Τρίπολης, τα οποία δεν θίγουν μόνο τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, κινήθηκε και η Αίγυπτος. Το Κάιρο ακολούθησε την Αθήνα και έστειλε δύο επιστολές προς τον γγ του ΟΗΕ και την πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, στις οποίες η Αίγυπτος χαρακτηρίζει άκυρα και ανυπόστατα τα δύο μνημόνια ζητώντας, όπως και η Ελλάδα, να μην πρωτοκολληθούν, όπως ανέφεραν διπλωματικές πηγές. Οπως τονίζουν ωστόσο διπλωματικοί κύκλοι, οι διαδικασίες στον ΟΗΕ δεν αναμένεται να κινηθούν γρήγορα...

Με την κλιμάκωση των τουρκικών προκλήσεων, στην Αθήνα επανέρχεται από πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες η επιλογή της προσφυγής στη Χάγη, με την κυβέρνηση να εμφανίζεται ωστόσο μάλλον απρόθυμη, προς το παρόν.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέλιος Πέτσας, αναφερόμενος στο αν υπάρχει η πρόθεση σημείωσε ότι «η κυβέρνηση διατηρεί πάντα την πρωτοβουλία των κινήσεων, για να κάνει αυτό που θα χρειαστεί, στον χρόνο που η ίδια θα επιλέξει. Και αυτό το κάνουμε γιατί έχουμε το Διεθνές Δίκαιο με το μέρος μας, έχουμε τους συμμάχους μας στο πλευρό μας και έχουμε τη δύναμη να προασπίσουμε τα εθνικά μας, τα κυριαρχικά μας δικαιώματα».

40 ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ. Σκηνικό έντασης στο Αιγαίο, πάντως, επιχείρησε και χθες να στήσει η Αγκυρα αφού 15 σχηματισμοί τουρκικών μαχητικών - τα 12 εξ αυτών οπλισμένα - προχώρησαν σε 40 παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου, αλλά και σε μία υπερπτήση στη νησίδα Καλόγηροι στα 22.000 πόδια. Ενδεικτικό της προκλητικότητας είναι ότι υπήρξαν 16 εμπλοκές (εικονικές αερομαχίες) με ελληνικά μαχητικά που απογειώθηκαν για να τα αναχαιτίσουν.Κλιμακώνοντας τις προκλήσεις, εξάλλου, ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Φουατ Οκτάι, δήλωσε «εαν είναι απαραίτητο, η Τουρκία στέλνει στρατεύματα, κάνει γεωτρήσεις στην ανατολική Μεσόγειο, ξεκινά διασυνοριακές επιχειρήσεις, κάνει ό,τι απαιτείται»...

ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΦΩΤΑΚΗ

Πιστή στην πολιτική των απειλών και του εκβιασμού, τόσο απέναντι στις ΗΠΑ όσο και απέναντι στο ΝΑΤΟ, παραμένει η Τουρκία, όπως αποδεικνύεται από τις δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που δίνουν τον ρυθμό της εμπρηστικής ρητορικής, επιχειρώντας να αποτρέψουν ενδεχόμενες κυρώσεις της Ουάσιγκτον στην Αγκυρα, με αιχμή το ζήτημα των S-400, αλλά και λόγω της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Αρμενίων από την αμερικανική Γερουσία. Ο Ερντογάν επανέρχεται στην απειλή ότι «εάν είναι αναγκαίο» δεν θα διστάσει να κλείσει τις βάσεις στο Ιντζιρλίκ και το Κιούρετσικ, προκαλώντας την αντίδραση του αμερικανού υπουργού Αμυνανς Μαρκ Εσπερ, ο οποίος δήλωσε ότι χρειάζεται να κουβεντιάσει με τον τούρκο ομόλογό του Χουλουσί Ακάρ για να καταλάβει αν και πόσο σοβαρά εννοεί ο Ερντογάν την απειλή αυτή. Σημείωσε δε ότι εάν η Τουρκία πράγματι εξετάζει το ενδεχόμενο αυτό, θα πρέπει να συζητηθεί στο πλαίσιο του NATO, αναφέροντας ωστόσο ότι τίθεται ξανά ζήτημα για το ποια «είναι η κατεύθυνση της Τουρκίας σε ό,τι αφορά τη συμμαχία του NATO και τις ενέργειες που κάνει σε διάφορα θέματα».

Σχολιάζοντας το θέμα της Γενοκτονίας των Αρμενίων, πάντως, η εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε χθες ότι η θέση της αμερικανικής κυβέρνησης για το θέμα δεν έχει αλλάξει και αντικατοπτρίζεται στην ανακοίνωση Τραμπ τον Απρίλιο, που αναγνώριζε τις σφαγές αλλά χωρίς τη λέξη «Γενοκτονία».

ΑΡΣΗ ΕΜΠΑΡΓΚΟ. Και ενώ η Αγκυρα ποντάρει στον Τραμπ, οι επιτροπές Βουλής και Γερουσίας ανακοίνωσαν ότι στο διακομματικό νομοσχέδιο για τις πιστώσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, που προωθείται για ψήφιση τις επόμενες μέρες, έχει συμπεριληφθεί και ο νόμος για την εταιρική σχέση ασφάλειας και ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο, που μεταξύ άλλων εισηγείται την άρση του εμπάργκο όπλων στην Κύπρο, τη δημιουργία ενεργειακού κέντρου ΗΠΑ - Ανατολικής Μεσογείου, ιδίως με το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα, τη στρατιωτική χρηματοδότηση στην Ελλάδα και τη βοήθεια της Διεθνούς Στρατιωτικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης για την Ελλάδα και την Κύπρο…

Ενδιαφέρον, με δεδομένες τις κινήσεις της Τουρκίας με την κυβέρνηση της Τρίπολης, αποκτά και η συνάντηση του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν με τον Ερντογάν στις αρχές Ιανουαρίου, όπου θα τεθεί το θέμα της Λιβύης. Σε χθεσινή τηλεφωνική επικοινωνία τους επιβεβαιώθηκε η επίσκεψη Πούτιν στην Τουρκία στις 8 Ιανουαρίου και το ραντεβού με τον Ερντογάν κατά την επίσημη τελετή των εγκαινίων του αγωγού φυσικού αερίου Turkish Stream. Σημειώνεται ότι ρώσοι μισθοφόροι φέρεται ότι μάχονται στο πλευρό του Χαφτάρ, έστω και αν η Μόσχα δηλώνει υπέρ του τερματισμού της αιματοχυσίας στη Λιβύη και υπέρ των απευθείας επαφών μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών.

Εχει τη σημασία του, τέλος, ότι κατά του τουρκολυβικού μνημονίου για τη στρατιωτική συνεργασία τάχθηκε ο επικεφαλής του αντιπολιτευόμενου κεμαλικού τουρκικού Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, σημειώνοντας ότι αντιβαίνει το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας που επιβάλλει εμπάργκο όπλων στη χώρα.

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ Ν. ΤΖΟΓΟΠΟΥΛΟΥ

Την επαύριο της συμφωνίας Τουρκίας - Λιβύης, η γενική κριτική που ασκείται είναι πως η Ελλάδα δεν ακολουθεί ενεργητική εξωτερική πολιτική. Είναι, όμως, τα πράγματα έτσι; Μια νηφάλια ανάλυση των συσχετισμών των τελευταίων ετών μάλλον δείχνει ακριβώς το αντίθετο. Η Τουρκία, δηλαδή, είναι αυτή που αναγκάστηκε να αντιδράσει - με τρόπο που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο - επειδή βρέθηκε σε δυσχερή θέση λόγω των συνεργασιών της Ελλάδας με το Ισραήλ, την Αίγυπτο και την Κύπρο. Ακόμα και ο όρος «ήπια ανάσχεση» θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει την ασκηθείσα εξωτερική πολιτική.

Προφανώς δεν είναι όλα τέλεια. Για παράδειγμα, Αθήνα και Κάιρο απέχουν από το να συμφωνήσουν για την οριοθέτηση της ΑΟΖ. Παρ' όλα αυτά, το κλίμα είναι καλό και η επιτυχία μιας διπλωματικής προσπάθειας δεν συνδυάζεται απαραίτητα με τη δημοσιότητα. Αυτό, άλλωστε, έπραξε η Τουρκία με τη Λιβύη. Οσον αφορά την Αίγυπτο, μπορούμε απλώς να κρατήσουμε δύο σημαντικές τάσεις. Η πρώτη αφορά τις συνεχείς διαφωνίες των προέδρων Αλ Σίσι και Ερντογάν. Και η δεύτερη είναι η εξαιρετική σχέση των προέδρων Αλ Σίσι και Τραμπ.

Από εκεί και πέρα, η Ελλάδα χρειάζεται να παρουσιαστεί δημιουργική στις προτάσεις της έναντι του Ισραήλ. Η πρόσφατη παρεμπόδιση ισραηλινού ερευνητικού σκάφους από το τουρκικό ναυτικό στην ΑΟΖ της Κύπρου ανοίγει περισσότερο τον δρόμο, ώστε η Ελλάδα και το Ισραήλ να βρουν κοινό παρονομαστή στην αξιολόγηση των απειλών.

Από τη δική τους πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες κρατούν ισορροπίες. Η αντίληψη ότι η αμερικανική προσέγγιση απέναντι στην Τουρκία θα αλλάξει είναι απλοϊκή. Γίνονται, ωστόσο, μικρά βήματα υπέρ της ενίσχυσης του λεγόμενου «δημοκρατικού μπλοκ» στην Ανατολική Μεσόγειο. Για αυτό η επίσκεψη του έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον Λευκό Οίκο στις αρχές Ιανουαρίου είναι κρίσιμη.

Ο μηδενισμός είναι η εύκολη λύση. Το δύσκολο είναι να ενισχυθεί η δημόσια συζήτηση με ουσιαστικές ιδέες που μπορούν να διευκολύνουν την ελληνική επιχειρηματολογία.

-Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι ερευνητής στο Begin Sadat Centre for Strategic Studies (Ισραήλ) και στο ΕΛΙΑΜΕΠ και διδάσκει Διεθνείς Σχέσεις στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Η ΕΙΡΗΝΙΚΗ ΔΙΕΞΟΔΟΣ

Του πρέσβεως ε.τ. Γιώργου Κακλίκη

Η επανειλημμένη, τις τελευταίες μέρες, αναφορά από έγκριτους νομικούς στο ενδεχόμενο προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για το θέμα της υφαλοκρηπίδας δεν πρέπει να περνά απαρατήρητη. Αξιέπαινες οι προσπάθειες ειδημόνων και παρατηρητών να παραθέτουν χάρτες της Ανατολικής Μεσογείου και να αναλύουν άρθρα του Δικαίου της θάλασσας, όμως η προσοχή της ελληνικής πολιτείας πρέπει να στραφεί επειγόντως στην επιδίωξη της Τουρκίας να συρθεί η Ελλάδα στο τραπέζι των διμερών διαπραγματεύσεων μαζί της.

Η Αγκυρα μετέρχεται τον απειλητικό καταιγισμό προκλήσεων επιδιώκοντας να πειθαναγκάσει την Αθήνα σε πολιτική διαπραγμάτευση μαζί της ή να την εξωθήσει σε εκνευρισμό τον οποίο θα εκμεταλλευτεί, όπως κάνει οσάκις προκαλεί τις δικαιολογημένες ελληνικές απαντήσεις. Είναι χαρακτηριστική η προκλητική φρασεολογία του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών το οποίο, αντιδρώντας σε δηλώσεις του έλληνα πρωθυπουργού, έφτασε στο σημείο να επαναφέρει πρόσφατα το τουρκικό «αφήγημα» περί του πνιγμού των Ελλήνων στα νερά του Αιγαίου το 1922. Και αυτό όχι μόνο σε μια προσπάθεια να εκφοβίσει την ελληνική πλευρά ή να ενισχύσει τον φανατισμό του εσωτερικού της ακροατηρίου, που έχει κάθε λόγο να στρέψει την προσοχή του σε εξωτερικούς δαίμονες και εχθρούς. Κύριος στόχος της, να εγκαταλείψει η Ελλάδα την ψύχραιμη στάση της και, με αντιστροφή των όρων, να παρουσιαστεί η Αθήνα στη διεθνή κοινή γνώμη ως επιθετική απέναντι στη γείτονά της.

Μέσα σε αυτή την ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα και τον κίνδυνο «ατυχημάτων», η Αθήνα οφείλει να προετοιμαστεί για τον δρόμο προς τη Χάγη, που αποτελεί την ειρηνική διέξοδο από την κατάσταση στην οποία εξωθεί τα πράγματα η Τουρκία.

Η μεγάλη νομική και πολιτική πείρα των κ.κ. Χ. Ροζάκη και Ευ. Βενιζέλου εκφράστηκε με άρθρα τους στον Τύπο με την επισήμανση του ενδεχομένου προσφυγής της Ελλάδας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Η πολιτική ηγεσία της χώρας οφείλει να εστιάσει ιδιαίτερα την προσοχή της στο θέμα αυτό, όχι μόνο διότι η προσφυγή στο δικαιοδοτικό αυτό όργανο των Ηνωμένων Εθνών έχει σοβαρές πιθανότητες να καταλήξει στην ικανοποίηση υπολογίσιμου ποσοστού των ελληνικών θέσεων αλλά και διότι, ακόμη και στην περίπτωση που η τουρκική πλευρά δεν δεχθεί τη δικαστική επίλυση της διαφοράς της υφαλοκρηπίδας, θα έχει εξόφθαλμα αρνηθεί να θέσει στην κρίση του διεθνούς δικαστηρίου αυτά τα οποία η ίδια διακηρύσσει κατά κόρον ότι συμβαδίζουν με το Διεθνές Δίκαιο.

Οσο κι αν προσάπτονται πολλά στα Ηνωμένα Εθνη για «αδράνεια» ή για «απλή θέαση» όσων συμβαίνουν στην υφήλιο, ας μην ξεχνάμε ότι οι αποφάσεις των ίδιων και των οργάνων τους συνιστούν σοβαρό ανασταλτικό παράγοντα άνομων πρωτοβουλιών κρατών-ταραξιών που επιδιώκουν να ενδύσουν με μανδύα νομιμότητας τα ανομήματά τους.