"...Το ερώτημα είναι αν η Τουρκία υπολόγισε ορθά τη σχέση κόστους - οφέλους με την επιλογή της να κλιμακώσει την αντιπαράθεση σε ένα θέμα όπου οι διεθνείς συνθήκες και οι σχετικοί χάρτες (συμπεριλαμβανομένων και επίσημων τουρκικών) καθιστούν τη νομική της θέση ιδιαίτερα αδύναμη. Αλλά βεβαίως το βασικό εργαλείο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής παραμένει η ισχύς και όχι το διεθνές δίκαιο. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια ακόμη ενέργεια που δυσχεραίνει τις προσπάθειες σταθεροποίησης των διμερών σχέσεων και στην οποία η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να αντιδράσει με λιτές δηλώσεις, συνοδευόμενες από έναν πλήρη φάκελο με χάρτες και κείμενα συνθηκών για την ενημέρωση κάθε ενδιαφερομένου. ..."

Από "ΤΑ ΝΕΑ" και το "Φιλελεύθερο"

"ΤΑ ΝΕΑ", 19/04/18

 Στο κόκκινο για 66 ημέρες
Οι πρόωρες, διπλές, εκλογές στη γείτονα, στις 24 Ιουνίου, ανεβάζουν στα ύψη το θερμόμετρο των ελληνοτουρκικών σχέσεων ? Νέα σύγκρουση δηλώσεων Αθήνας - Αγκυρας χθες

Του Άγγελου Αλ. Αθανασόπουλου

Οταν ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί προχώρησε προχθές στη δήλωση ότι στην Τουρκία πρέπει να διεξαχθούν πρόωρες εκλογές (προτείνοντας μάλιστα ως ημερομηνία την 26η Αυγούστου) προκειμένου η χώρα να αντιμετωπίσει καλύτερα τις προκλήσεις που έχει ενώπιόν της, οι γνώστες της τουρκικής πολιτικής έπαυσαν να έχουν αμφιβολίες. «Η απόφαση έχει ληφθεί, ο Μπαχτσελί έδρασε ως λαγός» σχολίαζε άριστα ενημερωμένη πηγή στα «ΝΕΑ» νωρίς χθες το πρωί, πριν γίνει γνωστό το αποτέλεσμα της συνάντησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον επικεφαλής του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP).

Αμέσως μετά τη συνάντηση, ο τούρκος πρόεδρος όχι μόνο ανακοίνωσε ότι θα διεξαχθούν πρόωρες διπλές εκλογές, τόσο προεδρικές όσο και βουλευτικές, αλλά έφερε την ημερομηνία πολύ μπροστά, στις 24 Ιουνίου. Πλέον, η Τουρκία θα εισέλθει σε μία καυτή προεκλογική περίοδο υπό κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καθώς η τουρκική Εθνοσυνέλευση ψήφισε χθες την παράτασή της, για έβδομη φορά και για άλλους τρεις μήνες. Οι δε ελληνοτουρκικές σχέσεις «θα βρεθούν στο κόκκινο» για τις επόμενες 66 ημέρες. Με την ένταση, ρητορική και όχι μόνο, να έχει ανεβεί στο Αιγαίο, την Αγκυρα να ομιλεί για «τουρκικά Ιμια» και να κατακεραυνώνει την Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) μετά την έκθεση προόδου - κόλαφο που δημοσιοποιήθηκε την προηγούμενη Τρίτη σχετικά με την κατάσταση των ευρωτουρκικών σχέσεων, η Αθήνα θα βρεθεί σε συναγερμό. Ακόμη και οι ψυχραιμότεροι εκφράζουν σοβαρό προβληματισμό για το τι μπορεί να κρύβει η περίοδος μέχρι τις 24 Ιουνίου. «Παρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος και η κυβέρνηση εργάζονται μαζί, οι ασθένειες του παλαιού συστήματος βρίσκονται απέναντί μας σε κάθε βήμα που κάνουμε» είπε ο Ερντογάν μετά το πέρας της συνάντησης που είχε τον Μπαχτσελί. 

Υπενθυμίζεται ότι το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) του Ερντογάν έχει συνάψει επίσημη συμμαχία με το ΜΗΡ. «Οι εξελίξεις στη Συρία και αλλού κατέστησαν επείγουσα τη μετάβαση σε ένα νέο εκτελεστικό σύστημα εξουσίας ώστε να γίνουν τα βήματα που αφορούν το μέλλον της χώρας με πιο στιβαρό τρόπο» πρόσθεσε χωρίς περιττές λεπτομέρειες ο ισχυρός ανήρ της γείτονος.

Κλίμα πόλωσης. Οι προεδρικές εκλογές στην Τουρκία ήταν προγραμματισμένες να διεξαχθούν τον Νοέμβριο του 2019. Ωστόσο, η φημολογία ότι αυτές θα προκηρυχθούν νωρίτερα είχε ενισχυθεί τις τελευταίες ημέρες. Η κοινωνία βρίσκεται σε φοβερή πόλωση από την επομένη της απόπειρας πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016, ενώ η κατάσταση έκτακτης ανάγκης έχει χρησιμοποιηθεί από την κυβέρνηση όχι μόνο για την εξάρθρωση του δικτύου Γκιουλέν, που θεωρείται υπεύθυνο για την απόπειρα, αλλά, όπως επισημαίνουν οι αντίπαλοι της κυβέρνησης, και για την εξόντωση κάθε αντίθετης φωνής. Σε αυτό το πλαίσιο, το αντιπολιτευόμενο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) ζήτησε την άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης ενόψει εκλογών - αίτημα που σχεδόν μετά πάσης βεβαιότητος θα απορριφθεί.

Σύμφωνα με μια σχολή σκέψης, αν ο Ερντογάν διασφαλίσει την επανεκλογή του στο νέο, ενισχυμένο πλέον με ευρύτερες εξουσίες, προεδρικό αξίωμα, ίσως η εθνικιστική του ρητορική να κοπάσει. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; «Η τουρκική συμπεριφορά δεν πρόκειται να μεταβληθεί ουσιαστικά ακόμη και μετά τη διενέργεια προεδρικών εκλογών» δήλωνε χθες προς «ΤΑ ΝΕΑ» κορυφαίος παράγοντας με αφορμή τη νέα σύγκρουση, μέσω δηλώσεων, μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας μέσω... ΕΕ.

Λάδι στη φωτιά. Η αιτία ήταν φυσικά η σκληρή ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών εναντίον των Βρυξελλών, στην οποία η Αγκυρα, με επιθετικό τρόπο, επέμεινε στην άποψή της ότι οι βραχονησίδες Iμια είναι τουρκικές - τόσο ο εναέριος χώρος τους όσο και τα χωρικά τους ύδατα. 

Η Αθήνα κάλεσε ξανά την Αγκυρα να συνετιστεί, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, σε ραδιοφωνική του συνέντευξη, επανέλαβε ότι σειρά διεθνών συμφωνιών (σ.σ.: αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στη Συνθήκη της Λωζάννης, τις ιταλοτουρκικές συμφωνίες του 1932 και στη Συνθήκη των Παρισίων του 1947) δεν αφήνουν την παραμικρή αμφιβολία περί του νομικού καθεστώτος των νησιών του Αιγαίου και καθιστούν άκυρες τις τουρκικές αιτιάσεις περί γκρίζων ζωνών. «Η Τουρκία χάνει συνεχώς έδαφος. Πρέπει να καταλάβει ότι η ρητορική της όξυνσης δεν της έχει πάει καλά και να μην μπλέκει τη σκιά της με το πραγματικό της μπόι» σημείωσε σε χθεσινές δηλώσεις του ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημήτρης Τζανακόπουλος. 

Η πραγματικότητα είναι ότι η Αθήνα ανέμενε μία σχετική «κατάπαυση πυρός» μετά την τηλεφωνική επικοινωνία του Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα με τον τούρκο ομόλογό του Μπιναλί Γιλντιρίμ την προηγούμενη εβδομάδα. Ωστόσο, το περιστατικό με τη σημαία στον Μικρό Ανθρωποφάγο και η ανακοίνωση της Αγκυρας περί «τουρκικών Ιμίων» έδειξαν ότι η κατάσταση παραμένει στάσιμη και η θερμοκρασία υψηλή. Στο πλαίσιο αυτό, κυβερνητικές και διπλωματικές πηγές απέφευγαν χθες κάθε πρόβλεψη για το τι μπορεί να συμβεί στο Αιγαίο και απλώς επαναλάμβαναν ότι η Αθήνα δεν πρέπει να εμπλακεί σε ένα παιχνίδι προκλήσεων εκπορευόμενο από κύκλους στην Αγκυρα.

"ΤΑ ΝΕΑ", 19/04/18

 Συναγερμός από την ευθεία πρόκληση για τα Ιμια
Στο Μέγαρο Μαξίμου παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις στην Τουρκία και ευελπιστούν σε σταθερή στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ενωση

Του Άρη Ραβανού

Η είδηση για πρόωρες εκλογές στην Τουρκία δεν αιφνιδίασε την ελληνική κυβέρνηση, που επιχείρησε από την πρώτη στιγμή να αποκωδικοποιήσει αυτή τη σημαντική εξέλιξη στη γειτονική χώρα. Ο Αλέξης Τσίπρας, έχοντας επιστρέψει από το Καστελλόριζο, τη Ρω και τη Ρόδο, όπου βρέθηκε προχθές, εμμένει στη γραμμή ότι η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει να κινείται με σύνεση, υπευθυνότητα και νηφαλιότητα, αγνοώντας τις εθνικιστικές κορόνες από την πολιτική και πολιτειακή ηγεσία της Τουρκίας.

Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι δεν θα υπάρξουν οι κατάλληλες απαντήσεις από την ελληνική πλευρά εάν προκληθεί και προς αυτή την κατεύθυνση ήταν και τα πρωθυπουργικά μηνύματα από το Καστελλόριζο, με τα οποία - εκτός από το αυτονόητο μήνυμα συνεργασίας και ειρηνικής συνύπαρξης - τονιζόταν ότι η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν, αλλά δεν φοβάται κανέναν και μπορεί να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα. 

Στο Μέγαρο Μαξίμου παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις στην Τουρκία και ο Πρωθυπουργός ενημερώθηκε πλήρως από την πρώτη στιγμή και συζήτησε σε πρώτη φάση το τοπίο που διαμορφώνεται στη γειτονική χώρα με τους στενούς του συνεργάτες, όπως τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Δημήτρη Τζανακόπουλο και τον διευθυντή του διπλωματικού του γραφείου Βαγγέλη Καλπαδάκη.

«Η Αθήνα παρακολουθεί προσεκτικά και δεν δυναμιτίζει το κλίμα» είναι μια βασική γραμμή που εκπέμπεται από το εσωτερικό της κυβέρνησης και στο πρωθυπουργικό επιτελείο, που είναι σε ανοικτή γραμμή με το υπουργείο Εξωτερικών, επιχειρούν την αποκωδικοποίηση των μηνυμάτων από την Τουρκία.

Επί της ουσίας με την ανακοίνωση για προκήρυξη πρόωρων εκλογών στην Τουρκία η κατάσταση περιπλέκεται αρκετά, καθώς όπως εκτιμούν έμπειρα στελέχη με διπλωματική και πολιτική πείρα ετών, έως την 24η Ιουνίου, ημερομηνία της εκλογικής αναμέτρησης, είναι δύο μήνες με ένταση που απαιτούν πολύ μεγάλη προσοχή και επιφυλακή από την Ελλάδα.

Και αυτό διότι «η Ελλάδα πουλάει σε μεγάλο αριθμό ψηφοφόρων στην Τουρκία και ειδικά οπαδών τόσο του Ερντογάν όσο και των εθνικιστών» τονίζεται από τα ίδια στελέχη. Υπ' αυτή την έννοια, στο εσωτερικό της κυβέρνησης εκτιμούν ότι αναπόφευκτα η Ελλάδα θα βρεθεί στο επίκεντρο της προεκλογικής περιόδου.


«ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΙΜΙΑ». Οι συνεχείς προκλητικές κινήσεις της Τουρκίας, όπως και χθες με την επίσημη αναφορά ότι τα Ιμια είναι τουρκικά, η οποία ανατρέπει τα συμφωνηθέντα κατά την κρίση του 1996, ενισχύουν την άποψη περί κλιμακούμενης έντασης. Σε αυτό το κλίμα, η Αθήνα ευελπιστεί, όχι τόσο από το ΝΑΤΟ που τηρεί στάση Ποντίου Πιλάτου όσο από την ΕΕ σταθερή στήριξη, όπως φάνηκε και τις τελευταίες ημέρες με τα μηνύματα που εστάλησαν από τις Βρυξέλλες προς την Αγκυρα.

Η αντίδραση της Αθήνας στη χθεσινή πρόκληση (μέσω ανακοίνωσης του τουρκικού ΥΠΕΞ) υπήρξε οξύτατη: Μαξίμου και υπουργείο Εξωτερικών κάλεσαν την Τουρκία «να συνέλθει», τονίζοντας ότι «η ελληνική κυριαρχία επί των Ιμίων είναι σαφής και αναμφισβήτητη σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923, των Ιταλοτουρκικών Συμφωνιών του 1932 και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947». Παράλληλα, υπενθύμισαν στην Αγκυρα τις ευρωπαϊκές συστάσεις για τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου.

Παρά το γεγονός ότι η Τουρκία έχει εθνικό σχεδιασμό, που αποσκοπεί μεταξύ άλλων στον έλεγχο του Αιγαίου από τον 25ο μεσημβρινό και ανατολικά και τον στηρίζει πολιτικά και επιχειρησιακά, η κυβέρνηση θα εντείνει τις κινήσεις της να επιτύχει τη μεγαλύτερη δυνατή στήριξη από τα διεθνή φόρα και οργανισμούς, όπως ΕΕ και ΟΗΕ, αλλά και μεγάλες χώρες, όπως ΗΠΑ, Γερμανία και Γαλλία, ακόμα και τη Ρωσία.

Στο τραπέζι είναι όλα τα πιθανά σενάρια για μελλοντικές κινήσεις στη διπλωματική σκακιέρα, πάντα με στόχο την ενίσχυση των ελληνικών θέσεων και της αποτροπής των τουρκικών επιθετικών ενεργειών.

Παράλληλα, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να δημιουργήσει αρραγές εθνικό μέτωπο, όσο δύσκολο και εάν είναι λόγω της στάσης της αντιπολίτευσης. Στο Μέγαρο Μαξίμου, στο «Πεντάγωνο» και στο υπουργείο Εξωτερικών δεν μιλάνε για «πολεμικά επεισόδια», όπως αυτά που γράφουν διάφορα διεθνή ΜΜΕ, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, αλλά ο φόβος ενός θερμού συμβάντος μικρής διάρκειας από ατύχημα είναι ένα σενάριο που έχει εξεταστεί.

Ο τουρισμός. Αυτό που φοβούνται κυρίως στο Μέγαρο Μαξίμου είναι ενδεχόμενες επιπτώσεις στην οικονομία μέσω αρνητικού επηρεασμού του τουρισμού, λόγω της αυξανόμενης έντασης. Σε μια χρονική στιγμή που η Αθήνα αναμένει να καταγραφεί ρεκόρ στην τουριστική κίνηση, μια πολεμική ατμόσφαιρα από τη γειτονική χώρα για προεκλογικούς λόγους θα έχει επίπτωση και στη «βαριά βιομηχανία» της χώρας.

Στο Μέγαρο Μαξίμου αναλύουν και την οικονομική κατάσταση της Τουρκίας που είναι αρνητική (θετικό στοιχείο μόνο η ανάπτυξη 7,4%), με έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, καλπάζοντα πληθωρισμό, αύξηση των δανείων του ιδιωτικού τομέα, υποτίμηση της τουρκικής λίρας κ.ά. Σε συνδυασμό και με τα άλλα μέτωπα που έχει ανοικτά η Τουρκία, εκτιμούν ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να προκαλέσει μεγάλης κλίμακας έντασης στο Αιγαίο.

Αιχμές από Γιούνκερ για τους δύο στρατιωτικούς
«Γελοία» στάση από την Τουρκία

Σημαντική θεωρεί το Μέγαρο Μαξίμου τη στάση του Ζαν - Κλοντ Γιούνκερ που συνεχίζει να στέλνει μηνύματα στην Τουρκία, και αυτό αναμένεται να κάνει και από την Αθήνα την επόμενη εβδομάδα κατά την ομιλία του στην ελληνική Βουλή. 

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απαντώντας σε σχετικές παρεμβάσεις ελλήνων ευρωβουλευτών, του αντιπροέδρου του Κοινοβουλίου Δημήτρη Παπαδημούλη και του Νότη Μαριά, χαρακτήρισε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο «γελοίο» τον τουρκικό ισχυρισμό ότι οι δύο έλληνες στρατιωτικοί αποτελούν απειλή για τη γείτονα.

Επί της ουσίας ο Γιούνκερ, στο περιθώριο της παρουσίασης των συμπερασμάτων της συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου από τον πρόεδρο του Ντόναλντ Τουσκ, επανέλαβε όσα είχε πει και προ ολίγων ημερών στη Βάρνα, παρουσία του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υπενθυμίζοντας ότι είχε ζητηθεί από τότε η απελευθέρωση των δύο στρατιωτικών πριν από το ορθόδοξο ελληνικό Πάσχα. «Είπαμε ότι πριν από το ορθόδοξο Πάσχα θέλαμε να απελευθερωθούν αυτοί οι άνθρωποι. Είναι γελοίο να λέμε ότι δύο έλληνες στρατιωτικοί, οι οποίοι έκαναν ένα λάθος στα σύνορα, απείλησαν την Τουρκία. Είναι γελοίο» τόνισε χαρακτηριστικά και συμφώνησε μαζί του και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Αντόνιο Ταγιάνι.

Μαίνεται ο «ακήρυκτος πόλεμος» Κοτζιά - Καμμένου

Της Αγγελικής Κ. Καραγεώργου

Τόσο κοντά στα κυβερνητικά έδρανα, τόσο μακριά στα εθνικά θέματα. Ο «ακήρυκτος πόλεμος» ανάμεσα στον Νίκο Κοτζιά και τον Πάνο Καμμένο προκαλεί παρενέργειες στην κυβέρνηση - κι αυτό δεν είναι κάτι που καταγράφεται μόνο στο Σκοπιανό. Οι αποστάσεις που κρατά ο υπουργός Εξωτερικών για τους χειρισμούς του «Πενταγώνου» στα ελληνοτουρκικά, με αφορμή και το πρόσφατο συμβάν στη Ρω με το τουρκικό ελικόπτερο, αποτυπώθηκαν με διάφανο τρόπο στη χθεσινή του παρέμβαση. «Πυροβολήθηκε ένας θόρυβος και όχι ένα οπτικά εμφανιζόμενο αντικείμενο. Είπαν ότι ακούγανε θόρυβο. Δεν είπαν ότι είδαν (...). Δεν είχε φώτα ανοιχτά» υποστήριξε ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας. Και πρόκειται για μία ανάγνωση του περιστατικού εντελώς διαφορετική από αυτήν που έδιναν τις προηγούμενες μέρες ανώτατες πηγές του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, οι οποίες έκαναν λόγο για χαμηλή πτήση του τουρκικού ελικοπτέρου περιμετρικά της νήσου.

Η τοποθέτηση του υπουργού Εξωτερικών έγινε δε σε εντελώς διαφορετικό ύφος από την ανάρτηση του Πάνου Καμμένου στο Twitter: «Την "Κυρά της Ρω" δεν την ενοχλεί κανείς!». Συνομιλητές του Νίκου Κοτζιά γνωρίζουν καλά ότι πάγια άποψη του υπουργού είναι ότι η διπλωματία πρέπει να κατευνάζει και να εξηγεί στην άλλη πλευρά και οι προκλήσεις (πανταχόθεν) πρέπει να αντιμετωπίζονται με νηφαλιότητα. Αυτό ήταν και το μήνυμα που ο ίδιος έστειλε (News 247), ιδίως προς τον Πάνο Καμμένο, ο οποίος ήταν βασικός αποδέκτης και της επόμενης αιχμής, με φόντο τις τουρκικές προκλήσεις στο Αιγαίο: «Η χώρα χρειάζεται ψυχραιμία και πρέπει να το επιδεικνύει η πολιτική ηγεσία. Συμπεριλαμβάνω εδώ και τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Σε δύσκολους καιρούς πρέπει να υπάρχει νηφάλια και ψύχραιμη σκέψη».

Για το Σκοπιανό. Σχετικά με το Σκοπιανό που αποτελεί το βασικό ζήτημα, το οποίο μπαίνει ανάμεσα σε Κοτζιά και Καμμένο, ο υπουργός Εξωτερικών ανέφερε μεν ότι η κυβέρνηση «δεν έχει κυβερνητική πλειοψηφία στο ζήτημα της ονομασίας», αλλά πρόσθεσε ότι παλεύει για να διαμορφωθούν συνθήκες που θα επιτρέψουν σε ενδεχόμενη συμφωνία να εγκριθεί από την ελληνική Βουλή. Τόνισε δε ότι ο Πάνος Καμμένος δεν πρόκειται να διαπραγματευτεί και να υπογράψει στο ΝΑΤΟ για το Σκοπιανό καθώς υπάρχουν δύο μορφοποιήσεις: «Τα υπουργεία Αμυνας και οι στρατιωτικοί κάνουν τις τεχνικές ρυθμίσεις ανάμεσα στα κράτη - μέλη, που αφορούν τον συντονισμό της άμυνας ή κάποιων αμυντικών δραστηριοτήτων. Τις πολιτικές επιλογές τις κάνουν οι υπουργοί Εξωτερικών. Τα πολιτικά ζητήματα που έχουν να κάνουν με τη FYROM περνάνε είτε από τον Πρωθυπουργό είτε από τον υπουργό Εξωτερικών είτε από τους Μόνιμους Αντιπροσώπους, δηλαδή τους πρέσβεις μας στο ΝΑΤΟ».

Υπό αυτό το πρίσμα και φέρνοντας ως παράδειγμα αντίστοιχες διαφωνίες που καταγράφονται στο εσωτερικό κυβερνητικών κομμάτων στη διεθνή πολιτική σκηνή, ο Νίκος Κοτζιάς εκτιμά ότι ακόμα κι αν ο υπουργός Αμυνας καταψηφίσει ενδεχόμενη συμφωνία θα παραμείνει στην κυβέρνηση. Αυτό ωστόσο δεν αναιρεί το γεγονός ότι, κατά τον ίδιο, μελλοντική σύμπραξη ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ θα κριθεί «από τις πλειοψηφίες που θα διαμορφωθούν μετά από αυτή τη Βουλή». Κατά μία έννοια και λαμβάνοντας κανείς υπόψη τα ασθενικά ποσοστά που καταγράφουν οι ΑΝΕΛ στις δημοσκοπήσεις, η αναφορά του Κοτζιά μοιάζει να έχει στοιχεία λύτρωσης.

Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΙΜΙΑ

Του Θάνου Π. Ντόκου*

Επισήμως από το 1996 (ανεπισήμως λίγο νωρίτερα), η Τουρκία έχει παρουσιάσει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» περί μη καθορισμένης κυριαρχίας αριθμού νησίδων και βραχονησίδων στο Αιγαίο (συμπεριλαμβανομένων και κατοικημένων) και «ανάγκης συζήτησης του ζητήματος με βάση τους τίτλους ιδιοκτησίας που διαθέτουν οι δύο πλευρές». Οι πιο «διάσημες» αμφισβητούμενες νησίδες/βραχονησίδες ήταν, φυσικά, τα Ιμια, με τη Γαύδο να ακολουθεί σε μικρή απόσταση. Η Τουρκία χρησιμοποιεί τις «γκρίζες ζώνες» σε μια προσπάθεια προώθησης της μακροπρόθεσμης στρατηγικής της, που είναι η επέκταση του τμήματος του Αιγαίου που ελέγχει, με άμεσο ή έμμεσο τρόπο. 

Για πολλά χρόνια η τουρκική θέση (όπως τουλάχιστον εκφραζόταν από επίσημα χείλη) ήταν ότι επρόκειτο για περιοχές μη καθορισμένης κυριαρχίας. Ο πλήρης κατάλογος των αμφισβητούμενων νησίδων/βραχονησίδων δεν είχε δημοσιοποιηθεί επισήμως. Οι δε κυβερνήσεις του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) ήταν αρκετά προσεκτικές όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο αναφέρονταν δημοσίως στο ζήτημα αυτό. Εδώ και μερικά χρόνια, η τουρκική θέση όσον αφορά τα Ιμια μεταβλήθηκε από «βραχονησίδες ακαθόριστης κυριαρχίας» σε «περιοχή τουρκικής κυριαρχίας», με την άποψη αυτή να εκφράζεται σχεδόν αποκλειστικά μέσω διπλωματικών διαύλων. Τους τελευταίους μήνες το ζήτημα των γκρίζων ζωνών αποτέλεσε αντικείμενο δημόσιας πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ της τουρκικής κυβέρνησης και της (κεμαλικής) αντιπολίτευσης, που έθεσε το ζήτημα με ιδιαίτερα επιπόλαιο και ανεύθυνο τρόπο, κατηγορώντας τον Ερντογάν για μειωμένο πατριωτισμό αφού «είχε επιτρέψει την κατάληψη τα τελευταία χρόνια 18 τουρκικών νησιών από την Ελλάδα».

Προχθές, αντιδρώντας με εμφανή εκνευρισμό στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πορεία των μεταρρυθμίσεων στην Τουρκία, αλλά και τις δηλώσεις Γιούνκερ, η Αγκυρα ανέφερε για πρώτη φορά σε επίσημο κείμενο ότι τα Ιμια «βρίσκονται υπό τουρκική κυριαρχία». Παραμένει επί του παρόντος προς διερεύνηση αν επρόκειτο για μια εν θερμώ αντίδραση που συνδέεται τόσο με τις ευρωπαϊκές επικρίσεις, όσο και με τις πρόωρες εκλογές που ανακοινώθηκαν χθες και που αναμένεται να διεξαχθούν σε έντονα πολωμένο και εθνικιστικό κλίμα. Δεν αποκλείεται όμως να πρόκειται για ένα ακόμη προσχεδιασμένο βήμα στη στρατηγική προώθησης των τουρκικών επιδιώξεων στο Αιγαίο. Η Αγκυρα θεωρεί ότι «φορτώνοντας» τη διμερή ατζέντα με πρόσθετα ζητήματα, θα σηκωθεί από ένα μελλοντικό τραπέζι διαπραγματεύσεων με περισσότερα «κέρδη». 

Το ερώτημα είναι αν η Τουρκία υπολόγισε ορθά τη σχέση κόστους - οφέλους με την επιλογή της να κλιμακώσει την αντιπαράθεση σε ένα θέμα όπου οι διεθνείς συνθήκες και οι σχετικοί χάρτες (συμπεριλαμβανομένων και επίσημων τουρκικών) καθιστούν τη νομική της θέση ιδιαίτερα αδύναμη. Αλλά βεβαίως το βασικό εργαλείο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής παραμένει η ισχύς και όχι το διεθνές δίκαιο. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια ακόμη ενέργεια που δυσχεραίνει τις προσπάθειες σταθεροποίησης των διμερών σχέσεων και στην οποία η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να αντιδράσει με λιτές δηλώσεις, συνοδευόμενες από έναν πλήρη φάκελο με χάρτες και κείμενα συνθηκών για την ενημέρωση κάθε ενδιαφερομένου.

*Γενικός διευθυντής στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)

"Φιλελεύθερος", 19/04/18

"Φιλελεύθερος", 19/04/18