Ο ΜΠΑΜΠΗΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΤΗΣ ΣΟΝΙΑΣ ΤΣΙΤΗΛΟΥ
Η εισήγηση της Σόνιας στην χθεσινή διαδικτυακή εκδήλωση γιά την παρουσίαση του βιβλίου
γιά το Μπάμπη Δρακόπουλο
Σε περίπου 1 μήνα συμπληρώνονται 30 χρόνια από το θάνατο του Μπάμπη.
Μπορεί να ηχήσουν ως αγιογραφία αυτά που θα πω αλλά είμαι σίγουρη ότι με αρκετά θα συμφωνήσουν αυτοί που τον γνώρισαν.
Ο Μπάμπης ήταν ένα ήπιος, τρυφερός και πολύ ευγενικός άνθρωπος. Με μια ευγένεια όχι αυτή που επιβάλλουν οι καλοί τρόποι, είχες την αίσθηση ότι ήταν μια κυτταρική ευγένεια, ότι έβγαινε κατευθείαν από τα κύτταρα του, είχε γεννηθεί με αυτήν.
Ήταν ένας άνθρωπος με παιδεία επί της ουσίας. Είχε διαβάσει πολύ και διάβαζε συνεχώς, φιλοσοφία, ιστορία, πολιτικά κείμενα. Η μεγάλη του αγάπη όμως το πάθος του ήταν η λογοτεχνία, η ποίηση. Απάγγελνε από στήθους ποιήματα διαφόρων ποιητών και πολλοί από τους φίλους και συμφοιτητές του πίστευαν ότι αν δεν είχε αφιερωθεί στην περιπέτεια της Αριστεράς θα ήταν ένας επιτυχημένος φιλόλογος. Θυμάμαι ακόμα πολύ ζωντανά κάποιες από τις συζητήσεις μας στο σπίτι-έζησα για 3 χρόνια με 2 φιλολόγους- με πόση διεισδυτικότητα ανέλυε ο Μπάμπης πως αντιμετώπιζε ο Τολστόι το θέμα της ζήλειας στη «Σονάτα του Κρόυτσερ» και πως ο Μπαλζάκ στην «Εξαδέλφη Μπέττυ». Έλεγε ότι ο Τόμας Μαν, ένας από τους αγαπημένους του, ήταν μεγάλος συγγραφέας γιατί περιέγραφε με μεγάλη ευαισθησία τα ανθρώπινα πάθη στο «Θάνατο στη Βενετία» και συγχρόνως με μεγάλη ενάργεια, την ανάπτυξη του καπιταλισμού στη Γερμανία στους «Μπούντενμπρουκ».
Σε συζητήσεις με τον Άγγελο Διαμαντόπουλο, ένα άλλο ιστορικό στέλεχος της αριστεράς, μετά τη μεταπολίτευση και την επιστροφή μου από το εξωτερικό, έμαθα για τα διαβάσματα του Μπάμπη στη φυλακή. Ο ίδιος ο Μπάμπης δεν αναφερόταν στα διαβάσματα του, αυτά προέκυπταν μέσα από τη συζήτηση, ως κάτι απολύτως φυσιολογικό. Ο Άγγελος ήταν συγκρατούμενος με το Μπάμπη από το ’49 και μετά, τα κρεββάτια τους στη φυλακή ήταν δίπλα-δίπλα, ήταν φίλοι. Ο Άγγελος έλεγε ότι ο Μπάμπης διάβαζε πολύ όχι μόνο τους κλασικούς του μαρξισμού, έκανε εξάλλου και μαθήματα στους συγκρατούμενους του, αλλά διάβαζε και τους φιλοσόφους της «αντίπερα όχθης» Χέγκελ, Κάντ, Χιούμ και πολλούς άλλους, αλλά και προς μεγάλη μου έκπληξη διάβαζε Φρόυντ και Γιουνγκ κρυφά από τους συντρόφους του! Ακόμα αναρωτιέμαι. Άραγε πόσα κομματικά στελέχη στις αρχές της δεκαετίας του ’50 διάβαζαν Φρόυντ στη φυλακή;
Ο ρόλος της ψυχολογίας στη συμπεριφορά των ανθρώπων απασχολούσε το Μπάμπη από τα φοιτητικά του χρόνια. Στην αφήγηση του «από τη ΧΑΝ στην ΟΚΝΕ» που περιλαμβάνεται σε αυτό τον τόμο, λέει «θεωρώ ότι η αριστερή ιδεολογία υποτιμά τις ανθρώπινες ανάγκες και αξίες» θέλοντας με αυτό να πει πως η συμπεριφορά των ανθρώπων δεν καθορίζεται μόνο από τις οικονομικές τους σχέσεις.
Ο ρόλος της ψυχολογίας στη συμπεριφορά των ανθρώπων απασχολούσε το Μπάμπη από τα φοιτητικά του χρόνια. Στην αφήγηση του «από τη ΧΑΝ στην ΟΚΝΕ» που περιλαμβάνεται σε αυτό τον τόμο, λέει «θεωρώ ότι η αριστερή ιδεολογία υποτιμά τις ανθρώπινες ανάγκες και αξίες» θέλοντας με αυτό να πει πως η συμπεριφορά των ανθρώπων δεν καθορίζεται μόνο από τις οικονομικές τους σχέσεις.
Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ LIVE: https://fb.watch/4Z8GtuhGAU/
Πιστεύω ότι όλα αυτά έκαναν το Μπάμπη, προσιτό, οικείο, ανοιχτό στο διάλογο και σε αρκετά θέματα ήταν μπροστά από την εποχή του. Θα αναφέρω σύντομα δύο περιστατικά, που αφορούν την περίοδο πριν τη δικτατορία. Πρέπει να ήταν γύρω στο 1962.
‘Ενα βράδυ ο Μπάμπης γύρισε στο σπίτι σκασμένος στα γέλια. Ο Μπάμπης είχε εξαιρετικό χιούμορ. Διηγήθηκε στη μητέρα μου και εμένα χωρίς να αναφέρει τα ονόματα, ο Μπάμπης ήδη τηρούσε από τότε τα προσωπικά δεδομένα, ότι τον είχε επισκεφθεί στο γραφείο του στο κόμμα, ένα ζευγάρι παλιών φίλων και συμφοιτητών του, ενταγμένων τότε στην αριστερά, οι οποίοι δεν συνέχισαν όμως, δεν είχαν πολιτικές περιπέτειες, παντρεύτηκαν, απέκτησαν παιδιά και όταν πήγαν στο Μπάμπη είχαν αποφασίσει να χωρίσουν. Ο Μπάμπης ήταν τότε γραμματέας της ΕΔΑ. Ο Μπάμπης τους είπε ότι τον ίδιο αυτό τον στενοχωρούσε λίγο γιατί τους θυμόταν από παλιά μαζί, αλλά το θέμα του χωρισμού ήταν αποκλειστικά δικό τους προσωπικό θέμα δεν αφορούσε κανέναν άλλο, πολύ περισσότερο το κόμμα. Όταν έφυγαν από το γραφείο του τους άκουσε να λένε στο διάδρομο «πάει χάλασε και ο Μπάμπης». Αυτά μπορεί να φαίνονται αυτονόητα τώρα, δεν ήταν καθόλου τότε, γιατί η αριστερά όπως και μεγάλο μέρος της Ελληνικής κοινωνίας στα προσωπικά θέματα ήταν συντηρητική και πουριτανή.
Το δεύτερο περιστατικό αφορά το Στρατή Τσίρκα. Όταν εκδόθηκε «η Λέσχη» ξέσπασε αντάρα στους κόλπους της ΕΔΑ γιατί άκουσον, άκουσον ο Τσίρκας αναφερόταν στον κομματικό καθοδηγητή ως το ‘ανθρωπάκι». Μια ομάδα κομματικών με επικεφαλής τον Μάρκο Αυγέρη, γνωστό διανοούμενο της αριστεράς, ζητούσε την κεφαλή του Τσίρκα επί πίνακι αν δεν αποκήρυσσε το βιβλίο. Ο Τσίρκας ήρθε ένα βράδυ στο σπίτι για να συζητήσει με το Μπάμπη. Συζήτησαν οι δυό τους και όταν έφυγε ο Τσίρκας άκουσα το Μπάμπη να λέει στη μητέρα μου « Δεν είναι δυνατόν το κόμμα να επιβάλλει στους συγγραφείς τι πρέπει να γράψουν, να επεμβαίνει στο έργο των δημιουργών. Σε τι εποχή ζούμε;»
Η πολιτική του ΚΚΕ Εσωτερικού μετά τη δικτατορία, όπως σηματοδοτήθηκε με το σύνθημα «για ένα σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο», δεν αντανακλούσε απλώς την πεποίθησή του για τον χαρακτήρα του σοσιαλισμού, αλλά ταίριαζε απολύτως με την ίδια την προσωπικότητά του. Η προσήλωσή του στους δημοκρατικούς θεσμούς ήταν αξία αδιαπραγμάτευτη. Για εκείνον η οποιαδήποτε πολιτική αλλαγή θα προέκυπτε μόνο μέσα από τις δημοκρατικές διαδικασίες. Αυτή η αντίληψη καθόριζε και τη νηφάλια στάση του απέναντι στους πολιτικούς του αντιπάλους, αλλά και στις διαφορετικές απόψεις μέσα στο κόμμα. Μια φορά του είπαΗ «ξέρεις Μπάμπη τι σου προσάπτουν, ότι δεν σου αρέσουν οι οξείες γωνίες, ότι στρογγυλεύεις τα πράγματα» και η απάντηση του ήταν « αυτός πιστεύω πρέπει να είναι ο ρόλος του γραμματέα. Να μην τραβάει στα άκρα τις διαμάχες, να προσπαθεί να βρει το βασικό, τη συνισταμένη των απόψεων, διαφορετικά αρχίζει η διάλυση». Δεν δίσταζε όμως να δυσαρεστήσει και τους συντρόφους του με απόψεις ή δηλώσεις όχι ιδιαίτερα δημοφιλείς, όπως η δήλωση την επομένη των εκλογών του 1977 σχετικά με τα χαμηλά ποσοστά της Συμμαχίας. Η δήλωση επί λέξει «ο λαός έχει το δικαίωμα και να σφάλει και το αποτέλεσμα της ετυμηγορίας του είναι πάντα σεβαστό. Χρέος όμως των υπεύθυνων κομμάτων είναι να του λένε την αλήθεια όσο και αν είναι πικρή και να αναζητούν και το μερτικό της δικής τους ευθύνης». Η δήλωση αυτή προκάλεσε πολλές αντιδράσεις, πως είναι δυνατόν να λέγεται από αριστερό ότι ο λαός κάνει λάθος κ.λ.π. Πιστεύω, όμως ότι ήταν ένα σαφές μέτωπο στον λαϊκισμό που από τότε θα κυριαρχούσε στην πολιτική ζωή του τόπου. Δυστυχώς από αυτό το λαϊκισμό δεν ξέφυγε ούτε η Αριστερά.
Έχω πλήρη συνείδηση ότι δεν είμαι αντικειμενική, πως μπορεί εξάλλου να είναι κάποιος αντικειμενικός με αγαπημένα του πρόσωπα. Προφανώς και δεν ήταν τέλειος ο Μπάμπης.
Παρόλα αυτά θέλω να πιστεύω ότι όσοι τον γνώρισαν θα συμφωνήσουν ότι ο Μπάμπης ήταν ένας άνθρωπος με ήθος, σεμνότητα, ανιδιοτέλεια, ένας άνθρωπος που ήταν σε συνεχή αναζήτηση της γνώσης, που προσπαθούσε να κατανοήσει τις ανθρώπινες σχέσεις και συμπεριφορές και τον χαρακτήριζε η νηφαλιότητα στην αντιμετώπιση των διαφορετικών απόψεων τόσο εντός όσο και εκτός των κομματικών τειχών.
Θα κλείσω, στη δύσκολη εποχή που ζούμε λόγω της πανδημίας, με τους στίχους που απάγγελνε ο Μπάμπης, όταν τα πράγματα ήταν στενόχωρα.
«Θα γυρίσει ο καιρός και θα λάμψει η ευδία»
‘Ενα βράδυ ο Μπάμπης γύρισε στο σπίτι σκασμένος στα γέλια. Ο Μπάμπης είχε εξαιρετικό χιούμορ. Διηγήθηκε στη μητέρα μου και εμένα χωρίς να αναφέρει τα ονόματα, ο Μπάμπης ήδη τηρούσε από τότε τα προσωπικά δεδομένα, ότι τον είχε επισκεφθεί στο γραφείο του στο κόμμα, ένα ζευγάρι παλιών φίλων και συμφοιτητών του, ενταγμένων τότε στην αριστερά, οι οποίοι δεν συνέχισαν όμως, δεν είχαν πολιτικές περιπέτειες, παντρεύτηκαν, απέκτησαν παιδιά και όταν πήγαν στο Μπάμπη είχαν αποφασίσει να χωρίσουν. Ο Μπάμπης ήταν τότε γραμματέας της ΕΔΑ. Ο Μπάμπης τους είπε ότι τον ίδιο αυτό τον στενοχωρούσε λίγο γιατί τους θυμόταν από παλιά μαζί, αλλά το θέμα του χωρισμού ήταν αποκλειστικά δικό τους προσωπικό θέμα δεν αφορούσε κανέναν άλλο, πολύ περισσότερο το κόμμα. Όταν έφυγαν από το γραφείο του τους άκουσε να λένε στο διάδρομο «πάει χάλασε και ο Μπάμπης». Αυτά μπορεί να φαίνονται αυτονόητα τώρα, δεν ήταν καθόλου τότε, γιατί η αριστερά όπως και μεγάλο μέρος της Ελληνικής κοινωνίας στα προσωπικά θέματα ήταν συντηρητική και πουριτανή.
Το δεύτερο περιστατικό αφορά το Στρατή Τσίρκα. Όταν εκδόθηκε «η Λέσχη» ξέσπασε αντάρα στους κόλπους της ΕΔΑ γιατί άκουσον, άκουσον ο Τσίρκας αναφερόταν στον κομματικό καθοδηγητή ως το ‘ανθρωπάκι». Μια ομάδα κομματικών με επικεφαλής τον Μάρκο Αυγέρη, γνωστό διανοούμενο της αριστεράς, ζητούσε την κεφαλή του Τσίρκα επί πίνακι αν δεν αποκήρυσσε το βιβλίο. Ο Τσίρκας ήρθε ένα βράδυ στο σπίτι για να συζητήσει με το Μπάμπη. Συζήτησαν οι δυό τους και όταν έφυγε ο Τσίρκας άκουσα το Μπάμπη να λέει στη μητέρα μου « Δεν είναι δυνατόν το κόμμα να επιβάλλει στους συγγραφείς τι πρέπει να γράψουν, να επεμβαίνει στο έργο των δημιουργών. Σε τι εποχή ζούμε;»
Η πολιτική του ΚΚΕ Εσωτερικού μετά τη δικτατορία, όπως σηματοδοτήθηκε με το σύνθημα «για ένα σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο», δεν αντανακλούσε απλώς την πεποίθησή του για τον χαρακτήρα του σοσιαλισμού, αλλά ταίριαζε απολύτως με την ίδια την προσωπικότητά του. Η προσήλωσή του στους δημοκρατικούς θεσμούς ήταν αξία αδιαπραγμάτευτη. Για εκείνον η οποιαδήποτε πολιτική αλλαγή θα προέκυπτε μόνο μέσα από τις δημοκρατικές διαδικασίες. Αυτή η αντίληψη καθόριζε και τη νηφάλια στάση του απέναντι στους πολιτικούς του αντιπάλους, αλλά και στις διαφορετικές απόψεις μέσα στο κόμμα. Μια φορά του είπαΗ «ξέρεις Μπάμπη τι σου προσάπτουν, ότι δεν σου αρέσουν οι οξείες γωνίες, ότι στρογγυλεύεις τα πράγματα» και η απάντηση του ήταν « αυτός πιστεύω πρέπει να είναι ο ρόλος του γραμματέα. Να μην τραβάει στα άκρα τις διαμάχες, να προσπαθεί να βρει το βασικό, τη συνισταμένη των απόψεων, διαφορετικά αρχίζει η διάλυση». Δεν δίσταζε όμως να δυσαρεστήσει και τους συντρόφους του με απόψεις ή δηλώσεις όχι ιδιαίτερα δημοφιλείς, όπως η δήλωση την επομένη των εκλογών του 1977 σχετικά με τα χαμηλά ποσοστά της Συμμαχίας. Η δήλωση επί λέξει «ο λαός έχει το δικαίωμα και να σφάλει και το αποτέλεσμα της ετυμηγορίας του είναι πάντα σεβαστό. Χρέος όμως των υπεύθυνων κομμάτων είναι να του λένε την αλήθεια όσο και αν είναι πικρή και να αναζητούν και το μερτικό της δικής τους ευθύνης». Η δήλωση αυτή προκάλεσε πολλές αντιδράσεις, πως είναι δυνατόν να λέγεται από αριστερό ότι ο λαός κάνει λάθος κ.λ.π. Πιστεύω, όμως ότι ήταν ένα σαφές μέτωπο στον λαϊκισμό που από τότε θα κυριαρχούσε στην πολιτική ζωή του τόπου. Δυστυχώς από αυτό το λαϊκισμό δεν ξέφυγε ούτε η Αριστερά.
Έχω πλήρη συνείδηση ότι δεν είμαι αντικειμενική, πως μπορεί εξάλλου να είναι κάποιος αντικειμενικός με αγαπημένα του πρόσωπα. Προφανώς και δεν ήταν τέλειος ο Μπάμπης.
Παρόλα αυτά θέλω να πιστεύω ότι όσοι τον γνώρισαν θα συμφωνήσουν ότι ο Μπάμπης ήταν ένας άνθρωπος με ήθος, σεμνότητα, ανιδιοτέλεια, ένας άνθρωπος που ήταν σε συνεχή αναζήτηση της γνώσης, που προσπαθούσε να κατανοήσει τις ανθρώπινες σχέσεις και συμπεριφορές και τον χαρακτήριζε η νηφαλιότητα στην αντιμετώπιση των διαφορετικών απόψεων τόσο εντός όσο και εκτός των κομματικών τειχών.
Θα κλείσω, στη δύσκολη εποχή που ζούμε λόγω της πανδημίας, με τους στίχους που απάγγελνε ο Μπάμπης, όταν τα πράγματα ήταν στενόχωρα.
«Θα γυρίσει ο καιρός και θα λάμψει η ευδία»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου