ΜΙΑ ΕΞΟΧΩΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΜΕ ΑΝΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ...

Από το ημερολόγιό μου στο  fb

προ έξι ετών

Προσοδοθηρία ή ανεξαρτησία;

Γράφει ό Γ.-Σ. Πρεβελάκης    

Τί αναμένουν οί Έλληνες άπό τήν εκάστοτε πολιτική ηγε­σία; Πίσω άπό τίς ευγενείς ψευδαισθήσεις τής κοσμοπο­λίτικης διανόησης κρύβεται μιά σκληρή, αδιάψευστη πραγ­ματικότητα, οι ρίζες της οποίας ανάγονται στις συνθήκες της δημιουργίας τού ελληνικού κράτους τόν 19ο αιώνα. Με­τά τήν Επανάσταση, κυριάρχησαν μεγάλες εντάσεις, καθώς επεβλήθησαν συγκεντρωτικές δομές καί νοοτροπίες σέ ένα ανθρώπινο καί εδαφικό κατεστημένο, διαμορφωμένο έπί χιλιετηρίδες άπό τήν αυτοκρατορική δικτυωτή λογική. Ή δο­λοφονία τού Ιωάννη Καποδίστρια εκφράζει σαφώς τήν θε­μελιακή αντίφαση της σύγχρονης Ελλάδας.

Ή αντιπαράθεση ανάμεσα στό νεωτερικό Κέντρο τό όποιο εισήγαγε ή Βαυαροκρατία καί τήν Περιφέρεια, κλη­ροδότημα τού οθωμανικού παρελθόντος, τήν οποία διοι­κούσαν οι προεστοί, απειλούσε τήν υπόσταση τού νεοσύ­στατου κράτους. Ή καταστολή των ανατρεπτικών κινημά­των άπό τους μισθοφόρους οι όποιοι συνόδευαν τον Όθωνα έλυσε προσωρινά τό πρόβλημα τής ανυποταξίας- δέν προσέφερε, όμως, πολιτική νομιμοποίηση στό νέο καθε­στώς. Ή σταθερότητα εξασφαλίστηκε μέ άλλες τακτικές, ή πλέον «δομική» άπό τίς όποιες υπήρξε ή εγκαθίδρυση ενός προσοδοθηρικού συστήματος

Ή σημασία τού ελλαδικού πειράματος ήταν τεράστια γιά τήν Ευρώπη. Ή ευρωπαϊκή Νεωτερικότητα θεμελιώθηκε στην ελληνική θεματική. Ό αρχιτεκτονικός νεοκλασσικισμός σέ όλες τίς ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προσέδωσε απτή έκφραση στην νέα ουτοπία. Ή Ελλάδα εμφανίστηκε ευθύς έξ αρχής ως μοναδική ευκαιρία νά επεκταθεί ό νεοκλασσικισμός άπό τόν εικαστικό καί στον πολιτικό τομέα. Ή Ευρώπη ήταν διατεθειμένη νά διαθέσει πόρους καί προστασία γιά τήν πραγματοποίηση αυτού τού στόχου.

0ι εγχώριοι, οι ελλαδικές ελίτ, κληρονόμοι τής φανα­ριώτικης πολιτικής τεχνογνωσίας, αξιοποίησαν τό ευρω­παϊκό ενδιαφέρον γιά νά αντλούν πολιτική προστασία καί πρόσοδο: δάνεια, χρηματοδοτήσεις, επενδύσεις. Κα­τακρατούσαν συστηματικά ένα σημαντικό μέρος τής προσόδου καί διένεμαν τό υπόλοιπο στην περιφέρεια. Στην συμβολική λειτουργία τής Ελλάδας προσετέθη ή γεωπολιτική/γεωστρατηγική σημασία τού έλλαδικου εδαφικού χώρου. Ό μηχανισμός γιά τήν μεταφορά πό­ρων άπό τήν Ευρώπη καί, μετά τόν Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, άπό τίς Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησε τίς συνθήκες γιά τήν κοινωνική ειρήνη.

Τό πελατειακό σύστημα, δηλαδή ό μηχανισμός ανταλ­λαγής τής πολιτικής υποταγής έναντι τής συμμετοχής στην έξωθεν πρόσοδο, δέν είναι, επομένως, μιά απλή πα­ραμόρφωση τού πολιτικού συστήματος- αποτελεί συστα­τικό του στοιχείο. Δέν πρόκειται γιά υπόλειμμα τού οθω­μανικού παρελθόντος- άλλα, αντιθέτως, συνίστα το βασι­κό εργαλείο γιά τόν επώδυνο μετασχηματισμό τής παραδοσιακής κοινωνίας σέ νεωτερική.

 

Επομένως, γιά τίς μεγάλες λαϊκές μάζες, οι ελληνικές κυ­βερνήσεις έχουν ώς κύρια αποστολή τήν εξασφάλιση προσό­δου άπό τό εξωτερικό. Ό λαός ανταμείβει τους κυβερνήτες του μέ τήν ψήφο του, όταν επιστρέφουν άπό τήν διεθνή κοι­νότητα στην ελλαδική επικράτεια μέ τά χέρια γεμάτα· τους αποπέμπει, όταν επανέρχονται μέ τά χέρια άδεια.

Ό Ανδρέας Παπανδρέου, ευνοούμενος καί άπό τίς συνθήκες, ανταποκρίθηκε πλήρως καί αριστοτεχνικά στην αποστολή αυτή. Τό πολιτικό ύφος καί ήθος τό όποιο καθιέ­ρωσε κυριάρχησε ολοκληρωτικά έπί τρεις συναπτές δεκαε­τίες. Μετά τήν άνετη εκλογική του επικράτηση, κατά τήν πρώτη φάση της κρίσης, ή κυβέρνηση τού Γιώργου Παπαν­δρέου προσπάθησε απεγνωσμένα νά παρατείνει τήν προ­σοδοθηρία, αλλά απέτυχε. Οι διάδοχες διαδοχικές κυβερ­νήσεις κινήθηκαν σέ ένα μείγμα άπό φιλότιμες προσπάθει­ες γιά έξοδο άπό τήν προσοδοθηρικη παράδοση καί φοβικά σύνδρομα απέναντι στην αντίσταση τού ελληνικού λαού νά αναζητήσει τίς οδούς προς τόν παραγωγικό βίο.

Σήμερα διανύουμε μιά νέα περίοδο. Ό ριζοσπαστικός λόγος τού κυβερνώντος κόμματος υπόσχεται ρήξη μέ τό φαύλο παρελθόν.Όμως ό λαός, στην μεγάλη του πλειονό­τητα, έχει δώσει καί πάλι τήν παλαιά εντολή. Από αυτή τήν προσδοκία απορρέει ό ενθουσιασμός καί ή αμέριστη συμ­παράσταση στίς διαπραγματευτικές εκστρατείες τού Πρω­θυπουργού καί τού οικονομικού του επιτελείου

Αναζήτηση νέων εξωγενών πόρων ή μεταρρυθμίσεις οι όποιες θά επιτρέψουν καί θά τροφοδοτήσουν τήν ενδογενή ανάπτυξη; Αυτό είναι τό βασικό δίλημμα γιά τήν νέα κυβέρνηση. Ή ανανέωση τού πολιτικού προσω­πικού καί οι διακηρύξεις γιά εθνική υπερηφάνεια καί ανεξαρτησία δημιουργούν ελπίδες γιά τομή μέ τό προσοδοθηρικό παρελθόν. Πόσο, όμως, θά μπορέσει ή κυβερνητι­κή πλειοψηφία νά αμφισβητήσει τήν προσοδοθηρικη εντολή; Αρκεί, άραγε, ή πολιτική βούληση;       

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΓΡΑΦΟΝΤΟΣ  ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΕΡΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΥΤΟΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗ ΜΟΝΟΤΟΝΙΚΗ. ΟΙ ΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΙ ΩΣ ΤΟΝΟΙ ΣΕ ΜΟΝΟΣΥΛΛΑΒΕΣ Ή ΔΙΣΥΛΛΑΒΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΑΦΟΡΟΥΝ ΠΝΕΥΜΑΤΑ 'Η/ΚΑΙ ΤΟΝΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΤΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ