Πολλαπλασιάζονται στην κοινωνία οι αρνητικές αξίες, δι’ αυτών δε αναδεικνύεται γενικότερα το έλλειμμα πολιτισμού. Τέτοιες αξίες είναι η αδιαφάνεια, η φαυλοκρατία, η απέχθεια για αξιολόγηση, η αλαζονεία, ο κομματισμός, η διαφθορά, η γενικευμένη μη τήρηση των νόμων από κυβερνώντες και κυβερνώμενους, η αύξηση της εγκληματικότητας. Επίσης, η σε δημόσιους χώρους διάχυτη πλέον αγένεια (incivilité), η αναίδεια, η πλήρης ανυπακοή και η αυθάδεια της όποιας μετριότητας. Eτσι, η γύρω μας κοινωνική επιθετικότητα δημιουργεί συναίσθημα πλήρους ανασφάλειας στον πολίτη. Ακόμη, οι καθημερινοί βανδαλισμοί και οι καταστροφές δημοσίων κτιρίων βαφτίζονται τώρα ως ελευθερία έκφρασης, θεωρείται δε ότι εκφράζουν τέχνη! Είναι μία νέα επιβίωση και εφαρμογή της ήδη εγκαταλειφθείσης θεωρίας του «πολιτικώς ορθού», προ του κινδύνου να δυσανασχετήσουν, άλλως, οι βάνδαλοι. Oλα όμως τα παραπάνω οδηγούν με ακρίβεια στην αποσύνθεση της ελληνικής κοινωνίας η οποία, τελικά, ενστερνίζεται και εξοικειώνεται μόνον με αρνητικές αξίες, αφού οι έκνομοι πολλαπλασιάζονται υπό το βλέμμα της ανύπαρκτης πλέον αστυνόμευσης. Ισχύει λοιπόν απόλυτα εν προκειμένω η δανεισμένη από τη θερμοδυναμική έννοια της «εντροπίας» –που χρησιμοποιείται και από κοινωνιολόγους– και εδώ σημαίνει τη ροπή της κοινωνίας, ως δομημένου συστήματος, προς αταξία ή σταδιακή αποδιοργάνωση, άρα ανομία.....

Από το ημερολόγιό μου στο fb

προ έξι ετών

Εντροπία εναντίον κοινωνίας:

Επιστολή από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 02/04/15

Κύριε Διευθυντά,,

Αξιοπρέπεια και αξιοκρατία αποτελούν τα βασικά θεμέλια για την ανάδειξη μιας υγιούς κοινωνίας. Ειδικότερα, η αξιοκρατία –που συνάγεται από τις συνταγματικές αρχές της αξιοπρέπειας, της ισότητας και της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας–, εξασφαλίζει την ανάδειξη και επιλογή, «μέσα σε μια δημοκρατική κοινωνία», των περισσότερο άξιων που είναι πράγματι ικανοί να υπηρετήσουν το κοινό καλό.

Η όποια λοιπόν κρατική εξουσία, μέσα σ’ ένα δημοκρατικά οργανωμένο κράτος, υποχρεούται να αφήνει ελεύθερα, και όχι να εμποδίζει, τα άτομα να αξιοποιήσουν τις ικανότητές τους, δημιουργώντας έτσι θετικές αξίες (εκπαίδευση, δικαιοσύνη, εξυπηρέτηση δημοσίου συμφέροντος, σεβασμός του συνανθρώπου, στήριξη της οικογένειας), οι οποίες αναβαθμίζουν την κοινωνία μέσα στην οποία διαβιώνουν. Το άτομο πρέπει να είναι ελεύθερο να αποφασίσει, με όπλο τις ικανότητές του, πώς θα δραστηριοποιηθεί μέσα στην κοινωνία, αναπτύσσοντας την προσωπικότητά του και πραγματοποιώντας τους στόχους του. Είναι το γνωστό «θεώρημα» του νομπελίστα Amartya Senγια την «capability Approach».

Oταν όμως οι εξουσιαστές εγκλωβίζουν το άτομο σε προκαθορισμένες νόρμες –ώστε όλοι να είναι περίπου ισοδύναμοι–, επιφυλάσσοντας μόνο για την πολιτική ηγεσία το χρίσμα του πλέον ικανού, ενώ όλοι οι άλλοι λογίζονται σχεδόν ως «ανάξιοι», τότε κυριαρχούν οι ιδεοληψίες και προωθείται η προδήλως αντιδημοκρατική ιδέα του εξισωτισμού όλων προς τα κάτω, με πρώτο στόχο την εκπαίδευση και την πολλή γνώση, επειδή αυτή είναι που κάνει πολλούς να αισθάνονται άβολα κοντά σε αναγνωρισμένους επιστήμονες. Aλλωστε, το μέτριο πνεύμα υπόκειται ευκολότερα στον έξωθεν τιθέμενο κανόνα!

Θεωρώ ότι και εξ αυτού του λόγου πολλαπλασιάζονται στην κοινωνία οι αρνητικές αξίες, δι’ αυτών δε αναδεικνύεται γενικότερα το έλλειμμα πολιτισμού. Τέτοιες αξίες είναι η αδιαφάνεια, η φαυλοκρατία, η απέχθεια για αξιολόγηση, η αλαζονεία, ο κομματισμός, η διαφθορά, η γενικευμένη μη τήρηση των νόμων από κυβερνώντες και κυβερνώμενους, η αύξηση της εγκληματικότητας. Επίσης, η σε δημόσιους χώρους διάχυτη πλέον αγένεια (incivilité), η αναίδεια, η πλήρης ανυπακοή και  η αυθάδεια της όποιας μετριότητας. Eτσι, η γύρω μας κοινωνική επιθετικότητα δημιουργεί συναίσθημα πλήρους ανασφάλειας στον πολίτη. Ακόμη, οι καθημερινοί βανδαλισμοί και οι καταστροφές δημοσίων κτιρίων βαφτίζονται τώρα ως ελευθερία έκφρασης, θεωρείται δε ότι εκφράζουν τέχνη! Είναι μία νέα επιβίωση και εφαρμογή της ήδη εγκαταλειφθείσης θεωρίας του «πολιτικώς ορθού», προ του κινδύνου να δυσανασχετήσουν, άλλως, οι βάνδαλοι. Oλα όμως τα παραπάνω οδηγούν με ακρίβεια στην αποσύνθεση της ελληνικής κοινωνίας η οποία, τελικά, ενστερνίζεται και εξοικειώνεται μόνον με αρνητικές αξίες, αφού οι έκνομοι πολλαπλασιάζονται υπό το βλέμμα της ανύπαρκτης πλέον αστυνόμευσης. Ισχύει λοιπόν απόλυτα εν προκειμένω η δανεισμένη από τη θερμοδυναμική έννοια της «εντροπίας» –που χρησιμοποιείται και από κοινωνιολόγους– και εδώ σημαίνει τη ροπή της κοινωνίας, ως δομημένου συστήματος, προς αταξία ή σταδιακή αποδιοργάνωση, άρα ανομία. Με αυτόν τον όρο αποδομεί ο παλαιός Γάλλος πολιτικός Edgar Faure τις «δυτικές δημοκρατίες», δηλαδή ότι υφίστανται σταδιακή υποβάθμιση των αξιών τους.

Aρα, αυτό είναι που προεχόντως καλείται τώρα η κάθε κυβέρνηση να αποτρέψει. Θεωρώ όμως ότι η δυσμενής αυτή κατάσταση μπορεί να αντιμετωπισθεί, τελικά, όχι με αυστηρούς κανόνες που επιβάλλονται έξωθεν, αλλά μόνον με πρωτοβουλίες που μπορούν να αναλάβουν ορισμένοι σταθεροί παράγοντες που συνδιαμορφώνουν την κοινωνία, όπως είναι η οικογένεια και το σχολείο, άλλωστε κυρίως αυτοί είναι οι υπεύθυνοι για τα όποια δεινά! Χρειάζεται λοιπόν αυτορρύθμιση, διότι η όποια εξωτερική παρέμβαση θεωρείται ως αναποτελεσματική. Προφανώς, δε, η αρνητική αυτή «εντροπία» ισχύει και για τους κομματικούς σχηματισμούς, ώστε, για να επιβιώσουν, πρέπει να επιστρατευτούν νέες θετικές εκ των έσω αξίες, δοθέντος ότι με υλικά κατεδάφισης δεν μπορείς βέβαια να ξανακτίσεις καινούργιο σπίτι.

Πέτρος Ι. Παραράς

- Επίτ. Αντιπρόεδρος ΣτΕ Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου