"...Αν συνεχίσουν έτσι, λες να υπάρχει μέλλον διά του παρελθόντος; (Σαν την Ντόιτσε Βέλε της Κατοχής και το CNN στον Πελοποννησιακό Πόλεμο.) Η συρρίκνωση επέρχεται ήδη. Αλλά μάλλον θα συνεχιστεί ούτω πως το παίγνιο, διότι δεν υπάρχουν ιδέες για κάτι καλύτερο. Νέα περπατησιά δεν υπάρχει, αν και το μονοπάτι άλλαξε. Ανήκουν περήφανα στο παρελθόν - που και κείνο είναι δανεικό, αλλότριο, πλιατσικολογημένο. Γι' αυτό και χαίρονται τόσο πολύ με τις επετείους. Δεν αντέχουν καμιά πρόοδο, ή αυτο-εξέλιξη. Και ο εγκλωβισμός στο πριν, τι δημιουργεί; Αυταπάτες. Οπότε ήρθαν πάλι και θα έρχονται ως παρηγοριά οι έρμες, οι εμμονικές αυταπάτες. Το έχουνε πει σοφά και πολύ εύστοχα, από χρόνια, οι μαφιόζοι: «Επειδή έχεις ένα σφυρί, μη θεωρείς μονίμως πως όλα τα προβλήματά σου είναι καρφιά». Κι άμα έχεις ένα σφυρί πάλι καλά. Πού να έχεις κολλημένο πάνω του, σταυρωτά, κι ένα δρεπάνι..."

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 23-24/11/19

Προαστιακός,
του Γιώργου Σκαμπαρδώνη

Πριν ήτανε επιστήθιος φίλος του μεγάλου Τραμπ. Τώρα, φορώντας πέτσινο, με πέτσινη διάθεση, είναι αντι-αμερικάνος διαδηλωτής του Πολυτεχνείου. Τη μια προκύπτει ως νταουλιέρης, την άλλη ως νταούλι. Μεθαύριο στη γιορτή της 25ης Μαρτίου μπορεί να ενδυθεί Κολοκοτρώνης φορώντας μάξι φουστανέλα και τσαρούχια παντοφλέ και να παρελάσει ενώπιον των επισήμων. Γιατί όχι; Κανένας ρόλος δεν είναι ντροπή.

Το έχει καταγράψει πριν από δεκαετίες ο Αλεξανδρινός: «Επήγε κι έβγαλε τα χρυσά φορέματά του και τα ποδήματά του πέταξε τα ολοπόρφυρα. Με ρούχα απλά ντύθηκε γρήγορα και ξέφυγε. Κάμνοντας όμοια σαν ηθοποιός που όταν η παράστασις τελειώσει, αλλάζει φορεσιά κι απέρχεται». Αλλά εδώ η παράστασις συνεχίζεται. Αλλη μια απόδειξη ότι το ιδεολογικό τσίρκο επιμένει συν τη γυμναστική στον χώρο του φαντασιακού παρά της πραγματικότητας. Οπου γάμος και χαρά η Βασίλω πρώτη. Ναι, διότι στις επετείους τα δύσκολα αποφεύγονται, καθόσον δεν απαιτούν θεωρία κι όραμα, παρά είναι επανάληψη των κλισέ, των ρόλων και του φαίνεσθαι, τελετουργία μιας εκτός χρόνου χορογραφίας με τα ίδια ανέκδοτα και τον ίδιο αναδρομικό μεσιανισμό: εφόσον τώρα δεν υπάρχει χούντα, πρέπει να εφευρεθεί ώστε να βρεθεί ένας ρόλος διά του ετεροκαθορισμού. Μια ζωή τα ίδια. Ξαναβάλ' το να το χορέψουμε.


Αυτή η ραχητική αντίληψη και οι πανομοιότυπες πορείες, οι μπάχαλοι, τα Εξάρχεια και οι μολότοφ, είναι - αν δεν το έχουνε καταλάβει - κάτι απόλυτα βαρετό για όλη την Ελλάδα εκτός Αθηνών, και ενοχλητικό εντός Αθηνών, για την πλειοψηφία. Τα βλέπει ο άλλος στη Φλώρινα, στην Κομοτηνή, στη Ρόδο, στην Κέρκυρα, στην Αρτα, και αλλάζει κανάλι άρδην - προτιμάει ακόμα και Μενεγάκη. Τι να δει; Τα ίδια, τα περσινά εκείνα; Σε βαθμό που αν δείξει ένα κανάλι μια παλιά πορεία για φετινή σχεδόν κανείς δεν θα καταλάβει τίποτα. Ποιο το νόημα; Δύσκολο να απαντήσεις, πια. Πάντως για κάποιους είναι το μόνο νόημα, ή μόνο εκεί βρίσκουν κάποιο φαντασιακό ιδεολόγημα το οποίο στην πραγματικότητα έχει χαθεί, ή αλλοιωθεί παντελώς από τη μόλυνση της εξουσίας. Η ταυτότητα έχει απολεσθεί και ψάχνουν για αναβάπτιση στην παλιά παράσταση. Αν μπορούσαν να κάνουνε κάθε μέρα την ίδια πορεία, τελετουργικά, ανάλλαχτα, ίσως να ήταν ευτυχισμένοι μέσα στην παλιά τους αυτο-εικόνα. Αλλά, πλέον, το πράγμα κούρασε αβάσταχτα. Ψόφησε ο κούρκος.

Και δεν θέλουν να πάμε μπροστά, γιατί στο μπροστά δεν βρίσκουν ρόλο. Μόνο στο παρελθόν. Εκεί, μέσα στα φαντάσματα, τις σκιές και τους δανεικούς ήρωες, ξαναβρίσκουν μιαν κάποια παρελθούσα υπόσταση. Ενας Ισπανός «αριστερός», όντας σε ανάλογη κατάσταση απώλειας ταυτότητας έγραψε σε τοίχο της Μαδρίτης: «Εναντίον του Φράνκο ήμασταν καλύτερα». Και τι γίνεται όταν δεν υπάρχει πια Φράνκο; Απλώς τον επινοείς απ' την αρχή, γιατί είναι η πηγή της δικής σου εξ αντιθέτου υπόστασης. Ναι, αλλά για πόσο αντέχει ένα σκιάχτρο; Κάποιοι εδώ θέλουν να αντέχει για πάντα, με το ζόρι. Αλλιώς σβήνουνε και οι ίδιοι. Τι κάνει ένας γαβριάς Γαβρόγλου χωρίς βαρβάρους; Απλώς δεν υφίσταται.

Διότι, όπως λέει και η ρήση, όποιος δεν έχει δουλειά, παλιά τεφτέρια ξεσκονίζει. Κι όποιος δεν βρίσκει ρόλο, παλιά αποκριάτικα ξαναφοράει. Μέχρι και η Αχτσιόγλου έβγαλε το ακριβό συνολάκι και φόρεσε και αυτή πέτσινο, όπως απαιτούσε η πέτσινη περίσταση. Το ένδυμα πρέπει να ταιριάζει: για να καπηλευτείς μια πορεία απαιτείται ενδυματολογικό μελό, επιμελημένη ατημελησία - ο έτερος έβαλε μέχρι και αθλητικό, μαύρο πάνινο πατούμενο με λευκά κορδόνια, για τις ανάγκες του ρόλου. Να ξαναφανούμε ως εκείνο πού παριστάναμε κάποτε. Νεανικοί, αντισυμβατικοί, τουλάχιστον από άποψη ρούχων, αφού δεν μπορούμε επί της ουσίας. Πολιτικός παλιμπαιδισμός με adidas. Ωραία πασαρέλα - καγχάζει η Κατράντζος.



Μέσα τους, όμως, ξέρουν. Κι εμείς ξέρουμε - από καιρό. Αυτό το μοντέλο έχει κλατάρει. Αλλά αν είναι το μόνο που ξέρεις να ενσαρκώνεις, κουτσά - στραβά, τι άλλο μπορείς να κάνεις; Αδιέξοδο. Η αναζήτηση θεωρίας και οράματος είναι οδυνηρή διαδικασία, ενώ οι παρελάσεις (διότι περί παρελάσεως πρόκειται - όσο και να λένε ότι δεν τους αρέσουν) είναι κάτι που δεν αγνοούν. Τι ρούχα χρειάζονται, τι κλισέ λόγια, τι στειλιάρια, τι αφορολόγητος ουμανισμός. Ολη τη σημειολογία. Η παλιά μας τέχνη κόσκινο, ξαναβάφτηκα στο κόκκινο - συν το πέτσινο κι οι ελβιέλες.

Αλλά, απ' την άλλη υπάρχει και ο εγκλωβισμός του ρόλου: αν δεν πάμε, σου λέει, τι θα πούνε οι άλλοι που ζούνε με τα ίδια, παλιά ανακλαστικά; Πώς θα το σχολιάσουν; Οπότε, το αδιέξοδο είναι διπλό. Και τι θα πούνε οι πολιτικοί μας αντίπαλοι αν δεν εμφανιστούμε στο έθιμο; Ετσι η παγίδα έχει κλείσει: απ' τη μια η προφανής απειλή της έκθεσης στη φαιδρότητα, απ' την άλλη ο φόβος μην απογοητεύσουμε εκείνους που απαιτούν συνέχιση της ψευδαίσθησης. Οπότε, συμβαίνει το αναπόφευκτο. Μήπως είμαστε άμαθοι από περούκες; Οχι. Εξάλλου, υπάρχει ένα ποσοστό που ζει μόνιμα μέσα στη μεταμφίεση.

Ερώτηση: αν συνεχίσουν έτσι, λες να υπάρχει μέλλον διά του παρελθόντος; (Σαν την Ντόιτσε Βέλε της Κατοχής και το CNN στον Πελοποννησιακό Πόλεμο.) Η συρρίκνωση επέρχεται ήδη. Αλλά μάλλον θα συνεχιστεί ούτω πως το παίγνιο, διότι δεν υπάρχουν ιδέες για κάτι καλύτερο. Νέα περπατησιά δεν υπάρχει, αν και το μονοπάτι άλλαξε. Ανήκουν περήφανα στο παρελθόν - που και κείνο είναι δανεικό, αλλότριο, πλιατσικολογημένο. Γι' αυτό και χαίρονται τόσο πολύ με τις επετείους. Δεν αντέχουν καμιά πρόοδο, ή αυτο-εξέλιξη. Και ο εγκλωβισμός στο πριν, τι δημιουργεί; Αυταπάτες. Οπότε ήρθαν πάλι και θα έρχονται ως παρηγοριά οι έρμες, οι εμμονικές αυταπάτες. Το έχουνε πει σοφά και πολύ εύστοχα, από χρόνια, οι μαφιόζοι: «Επειδή έχεις ένα σφυρί, μη θεωρείς μονίμως πως όλα τα προβλήματά σου είναι καρφιά». Κι άμα έχεις ένα σφυρί πάλι καλά. Πού να έχεις κολλημένο πάνω του, σταυρωτά, κι ένα δρεπάνι...