"...Σε αντίθεση με τα όσα μεταδίδονται από την πλευρά της κυβέρνησης, οι εκκρεμότητες που παραμένουν εξακολουθούν να γεννούν επιφυλάξεις για τις πραγματικές προθέσεις του κ. Τσίπρα. Σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις, ο Πρωθυπουργός συνεχίζει να ποντάρει στην πολιτική και κοινωνική αναστάτωση στην Ευρώπη, εκτιμώντας ότι έτσι μπορεί να αποκομίσει οφέλη και επιείκεια στη συζήτηση με τους θεσμούς. Πλην όμως, η απάντηση σε μια απόπειρα παρέκκλισης από τη συμφωνία θα είναι η αναθέρμανση της συζήτησης για το Grexit καθώς η εκλογική αναμέτρηση, ειδικώς στη Γερμανία, δεν αφήνει περιθώρια για χαλαρή αντιμετώπιση του ελληνικού ζητήματος. Κατά τις πληροφορίες που μεταφέρουν πάντως κομματικά στελέχη, τα οποία μάλιστα συγκαταλέγονται στην ενισχυμένη από το πρόσφατο συνέδριο ομάδα που βρέθηκε απέναντι στον κ. Τσίπρα, η απόφαση για κλείσιμο της συμφωνίας έχει ληφθεί. Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι οι κ.κ. Τσίπρας και Τσακαλώτος έχουν ήδη αποδεχθεί τα υψηλά πλεονάσματα του 3,5% και ότι στο πλαίσιο αυτό θα επιχειρηθεί η διαμόρφωση μιας συμφωνίας στην οποία θα περιλαμβάνονται ένας νέος, πιθανώς πιο σκληρός μηχανισμός δημοσιονομικής συμμόρφωσης («κόφτης»), και γενικές αναφορές σε κάποια μέτρα, χωρίς όμως να απαριθμούνται και χωρίς να ψηφιστούν εκ προοιμίου σε αυτήν τη φάση, πριν από το τέλος δηλαδή του προγράμματος..."

Από "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ" 

(κύριο+εσωτερικά θέματα)

                                                     "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 18/12/16

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 18/12/16

Καίγεται για την αξιολόγηση, 

συντηρεί τα εκλογικά σενάρια
Την εύνοια του Βερολίνου επιζητεί ο Αλ. Τσίπρας ενώ η Ανγκελα Μέρκελ προειδοποιεί την Αθήνα για την αδράνειά της στην υλοποίηση της συμφωνίας με την Τουρκία

Του 'Αγγελου Κωβαίου

Το πικρό ποτήρι της συμφωνίας για το κλείσιμο της αξιολόγησης, σε συνδυασμό με τις πιεστικές απαιτήσεις για ταχεία υλοποίηση δεσμεύσεων της Αθήνας για το προσφυγικό και το μεταναστευτικό πρόβλημα, περιμένει τον Αλ. Τσίπρα, άμα τη επιστροφή του από το ταξίδι σε Βρυξέλλες και Βερολίνο. Το μήνυμα που έλαβε ο κ. Τσίπρας από το Βερολίνο την Παρασκευή ήταν σαφές: η Ανγκελα Μέρκελ δεν επέδειξε την παραμικρή διάθεση χαλάρωσης έναντι του έλληνα Πρωθυπουργού, αντιθέτως του υπέδειξε με σαφήνεια τον δρόμο της ταχείας άρσης όλων των εκκρεμοτήτων: «Εδώ, όμως, δεν είναι ο τόπος όπου λαμβάνονται αποφάσεις, διότι οι διαβουλεύσεις γίνονται με τους τρεις θεσμούς και με το Eurogroup». Και το επόμενο, καθοριστικής σημασίας Eurogroup στο οποίο φυσικά συμμετέχει ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έχει οριστεί για τις 23 Ιανουαρίου. Εκεί αναμένεται να κριθεί και το κατά πόσον εν τέλει τα «εφάπαξ μέτρα» συνιστούν πρόβλημα για την πορεία του προγράμματος και από αυτές τις αποφάσεις θα κριθεί και η περαιτέρω στάση της κυβέρνησης.

Γερμανική δυσαρέσκεια και εκκρεμότητες
Παρά την επικοινωνιακή διαχείριση του Μεγάρου Μαξίμου στο θέμα της αξιολόγησης πάντως, καλά πληροφορημένες πηγές επισημαίνουν ότι το πεδίο στο οποίο ο κ. Τσίπρας καλείται να δώσει πραγματικές εξετάσεις είναι το Προσφυγικό. Για τη γερμανική κυβέρνηση οι επιδόσεις της Αθήνας στα σημεία της υλοποίησης της συμφωνίας με την Τουρκία είναι πενιχρές, είτε στο θέμα της εξέτασης αιτημάτων ασύλου είτε ως προς τις επαναπροωθήσεις στην Τουρκία και στη δημιουργία υποδομών φιλοξενίας. Η κυρία Μέρκελ επισήμανε τα σημεία αυτά στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος την προηγούμενη Πέμπτη. Και όπως επιμένουν οι ίδιες πηγές, εν όψει της επανενεργοποίησης του κανονισμού του Δουβλίνου από τον Μάρτιο (οπότε και οι παράτυποι μετανάστες που έχουν εισέλθει στην ΕΕ από ελληνικό έδαφος θα επιστρέφουν στην Ελλάδα), η γερμανική κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να παράσχει ad hoc στήριξη υπό τον όρο της ταχείας υλοποίησης δεσμεύσεων από την ελληνική κυβέρνηση.

Σε αντίθεση με τα όσα μεταδίδονται από την πλευρά της κυβέρνησης, οι εκκρεμότητες που παραμένουν εξακολουθούν να γεννούν επιφυλάξεις για τις πραγματικές προθέσεις του κ. Τσίπρα. Σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις, ο Πρωθυπουργός συνεχίζει να ποντάρει στην πολιτική και κοινωνική αναστάτωση στην Ευρώπη, εκτιμώντας ότι έτσι μπορεί να αποκομίσει οφέλη και επιείκεια στη συζήτηση με τους θεσμούς. Πλην όμως, η απάντηση σε μια απόπειρα παρέκκλισης από τη συμφωνία θα είναι η αναθέρμανση της συζήτησης για το Grexit καθώς η εκλογική αναμέτρηση, ειδικώς στη Γερμανία, δεν αφήνει περιθώρια για χαλαρή αντιμετώπιση του ελληνικού ζητήματος.

Κατά τις πληροφορίες που μεταφέρουν πάντως κομματικά στελέχη, τα οποία μάλιστα συγκαταλέγονται στην ενισχυμένη από το πρόσφατο συνέδριο ομάδα που βρέθηκε απέναντι στον κ. Τσίπρα, η απόφαση για κλείσιμο της συμφωνίας έχει ληφθεί.

Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι οι κ.κ. Τσίπρας και Τσακαλώτος έχουν ήδη αποδεχθεί τα υψηλά πλεονάσματα του 3,5% και ότι στο πλαίσιο αυτό θα επιχειρηθεί η διαμόρφωση μιας συμφωνίας στην οποία θα περιλαμβάνονται ένας νέος, πιθανώς πιο σκληρός μηχανισμός δημοσιονομικής συμμόρφωσης («κόφτης»), και γενικές αναφορές σε κάποια μέτρα, χωρίς όμως να απαριθμούνται και χωρίς να ψηφιστούν εκ προοιμίου σε αυτήν τη φάση, πριν από το τέλος δηλαδή του προγράμματος.

Ως προς τον χρόνο υλοποίησης, η κυβέρνηση εμφανίζεται να «καίγεται» για ταχεία ολοκλήρωση της συμφωνίας μέσα στον Ιανουάριο καθώς οποιαδήποτε καθυστέρηση πέραν αυτού του χρονοδιαγράμματος στην ουσία θα απειλήσει με ματαίωση τις επιδιώξεις της ένταξης στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ και μιας επιδιωκόμενης αλλά εξαιρετικά αμφίβολης δοκιμαστικής εξόδου στις αγορές.

Λεονταρισμοί και καλλιέργεια έντασης
Το πρόβλημα για τον κ. Τσίπρα παραμένει και είναι ο τρόπος με τον οποίο θα «πουλήσει» επικοινωνιακά άλλη μία μετάπτωσή του στην υπογραφή ενός δυνάμει νέου Μνημονίου, καθώς όλοι οι όροι μιας συμφωνίας με τους δανειστές στην ουσία θα περιγράφουν τις δεσμεύσεις της χώρας για την περίοδο μετά τη λήξη του τρέχοντος προγράμματος.

Οσο και αν η κυβέρνηση επιχειρεί να διαβεβαιώσει ότι η αξιολόγηση κλείνει, τα εκλογικά σενάρια παραμένουν - και εν πολλοίς συντηρούνται από το Μέγαρο Μαξίμου και το υπουργείο Οικονομικών, κυρίως μέσω της καλλιέργειας έντασης μεταξύ Αθήνας και ΔΝΤ. Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος χαρακτηρίζει το Ταμείο «γατάκι» ενώ ο Πρωθυπουργός δηλώνει από τις Βρυξέλλες ότι «στο τέλος της ημέρας όλοι θα αναλάβουν τις ευθύνες τους». Παράλληλα ο κ. Τσίπρας έχει ένα πυκνό πρόγραμμα περιοδειών που παραπέμπουν σε προεκλογική εκστρατεία.

Επειτα από τη Νίσυρο και τη Θεσσαλονίκη, την ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται να βρεθεί για δύο ημέρες στην Κρήτη, μία περιφέρεια στην οποία τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ στις προηγούμενες εκλογές είχαν κυμανθεί μεταξύ 38% (Ρέθυμνο) και 45% (Ηράκλειο).

Το εθνικοπατριωτικό χαρτί
Σκηνικό πόλωσης για συσπείρωση της συμμαχίας του «ΟΧΙ»
Εν αναμονή της επιβεβαίωσης ή μη της νέας υποχώρησης της κυβέρνησης στο πεδίο της διαπραγμάτευσης με τους εταίρους, ο κ. Τσίπρας καλλιεργεί ένα πολιτικό περιβάλλον στο εσωτερικό, μέσω του οποίου επιχειρεί να διατηρηθεί σε ανεκτά δημοσκοπικά επίπεδα.

Το χαρτί του εθνικοπατριωτικού μετώπου έχει ήδη βγει από τα συρτάρια και είναι εμφανές ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν διστάζει πλέον να στρέφεται και να απευθύνεται στο ακροατήριο ακόμη και της Χρυσής Αυγής, προς την οποία έχει σημαντικές διαρροές, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται, όπως εκτιμάται από κάποιες κοινοβουλευτικές πηγές, τα ταξίδια με τους βουλευτές της ΧΑ στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο, όπως και οι δηλώσεις του πρώην υπουργού Δικαιοσύνης Ν. Παρασκευόπουλου περί «εκδημοκρατικοποίησης» της ΧΑ ή του βουλευτή Μάκη Μπαλαούρα, που ανέφερε: «Υπάρχει απλός κόσμος που μέσα στη μέγγενη των προβλημάτων που αντιμετωπίζει και την αδυναμία να δώσει λύσεις με τις υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις, νομίζει ότι η Χρυσή Αυγή είναι λύση για αυτόν».

Κατά τις ίδιες πηγές, ο κ. Τσίπρας επιχειρεί αυτή την περίοδο να ενεργοποιήσει και πάλι τα αντανακλαστικά του «ΟΧΙ» στο περυσινό δημοψήφισμα, με την ελπίδα ότι έτσι θα κατορθώσει να περισώσει κάποια ποσοστά.

Παράλληλα όμως ο κ. Τσίπρας έχει αρχίσει να νιώθει την πίεση και από τα αριστερά του, καθώς η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου εμφανίζεται δημοσκοπικά με μια προοπτική εισόδου στη Βουλή, ενώ άλλοι σχηματισμοί, όπως η ΛΑΕ κ.λπ., ροκανίζουν ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ.

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 18/12/16

Aκουσε Τσίπρα, στήριξε Σόιμπλε
Η Ανγκελα Μέρκελ δεν άφησε ελπίδες στον έλληνα πρωθυπουργό για πολιτική λύση καθώς στο κόμμα της κυριαρχούν πλέον οι σκληρές θέσεις του υπουργού Οικονομικών

Του Νίκου Χειλά

Στην αρχή ήταν τα δύσκολα. Και στα πιο δύσκολα ανήκει το ελληνικό πρόγραμμα και η εφαρμογή του. «Ας αρχίσουμε με αυτό» είπε η Ανγκελα Μέρκελ στην αρχή του γεύματος που παρέθεσε στον Αλέξη Τσίπρα στο Βερολίνο. Ο φιλοξενούμενός της - άλλο που δεν ήθελε - συναίνεσε αμέσως σε αυτό. Μόνο που η αρχή αποδείχθηκε ατελείωτη. «Εφαγε τουλάχιστον τα δύο τρίτα του χρόνου από τη συνομιλία, που κράτησε συνολικά μία ώρα και ένα τέταρτο» έλεγε πηγή της ελληνικής αντιπροσωπείας. Τα άλλα δύο θέματα που συζητήθηκαν ήταν το Κυπριακό και το Προσφυγικό. Στο επίκεντρο της συζήτησης για το πρόγραμμα ήταν, πρώτον, το ξεπέρασμα της κρίσης που δημιουργήθηκε από τις παροχές της ελληνικής κυβέρνησης σε συνταξιούχους και η δεύτερη αξιολόγηση. Και στις δύο περιπτώσεις δεν υπήρξαν απτά αποτελέσματα, οι δύο πλευρές, πάντα σύμφωνα με την ελληνική πηγή, περιορίστηκαν σε ανταλλαγή απόψεων.

Οτιδήποτε άλλο δεν θα ήταν βέβαια ρεαλιστικό. Η κυρία Μέρκελ έχει ξεκαθαρίσει εξαρχής ότι συζητεί μεν με τον κ. Τσίπρα για το πρόγραμμα, αλλά και ότι οι αποφάσεις για αυτό λαμβάνονται αποκλειστικά στο Eurogroup. Την ίδια θέση επανέλαβε και στη συνέντευξη Τύπου πριν από την έναρξη των συνομιλιών. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι αφήνει τη διαχείριση στον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο οποίος κινεί τα νήματα στο Eurogroup. Για τον εαυτό της κρατά μόνο τη στρατηγική δικαιοδοσία να κρατήσει την Ελλάδα στο ευρώ - τίποτε λιγότερο, τίποτε περισσότερο.

Η «συμμορία των τεσσάρων»
Η αδυναμία της να συνεισφέρει σε μια πολιτική λύση στο θέμα του πρωτογενούς πλεονάσματος και εν γένει του χρέους έχει αυξηθεί μάλιστα τις τελευταίες εβδομάδες. Αυτό οφείλεται εν πολλοίς στην πρόσφατη απομείωσή της ως προέδρου των Χριστιανοδημοκρατών, που συντελέστηκε στο συνέδριο του κόμματός της στο Εσσεν. Νικητής σε αυτό αναδείχθηκε η «συμμορία των τεσσάρων» («Der Spiegel»), μια ομάδα υπερσυντηρητικών πολιτικών με επικεφαλής τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και μέλη άτομα του στενού πολιτικού περιβάλλοντος: τον αντιπρόεδρο του κόμματος Τόμας Στρομπλ, που είναι και γαμπρός του, τον υφυπουργό Οικονομικών Γενς Σπαν, που είναι το αγαπημένο πολιτικό του παιδί, και τον υφυπουργό Οικονομικών στο κρατίδιο Βάδης-Βυρτεμβέργης Μάρτιν Γέγκερ, ο οποίος μέχρι πρότινος ήταν εκπρόσωπος Τύπου στο υπουργείο Οικονομικών. Η τετράδα επέβαλε μια δεξιά στροφή στην εσωτερική πολιτική των Χριστιανοδημοκρατών, και ιδιαίτερα στο Προσφυγικό, επηρεάζει όμως σε αυξανόμενο βαθμό και την ευρωπαϊκή πολιτική. Χωρίς να έχει γίνει η ίδια «δεξιά», η κυρία Μέρκελ αναγκάζεται έτσι να ακολουθεί σε πολλά σημεία μια δεξιόστροφη γραμμή και κυρίως να αποφεύγει, προς το παρόν τουλάχιστον, κάθε τριβή με τον κ. Σόιμπλε.

Η αποδόμηση του κύρους της καγκελαρίου δεν περιορίζεται όμως σε αυτό. Ακριβώς απέναντι από την Καγκελαρία, στο Ράιχσταγκ, τη γερμανική Βουλή, λειτουργεί ένας άλλος, παράλληλος κόσμος, που αντιτίθεται επίσης εν πολλοίς στις βουλές της. Αυτό δεν ισχύει μόνο για την αντιπολίτευση, αλλά και για αρκετούς βουλευτές του κόμματός της, του Χριστιανοδημοκρατικού. Αυτοί δεν χρειάζεται να κρύβουν την οργή τους εναντίον του κ. Τσίπρα πίσω από μια διπλωματική γλώσσα. Αυτό φάνηκε καθαρά την περασμένη Τετάρτη στην κλειστή συνεδρίαση της Επιτροπής Προϋπολογισμού της Βουλής. «Η ατμόσφαιρα ηλεκτρίστηκε αμέσως μόλις έγινε λόγος για τις παροχές του Τσίπρα» λέει παριστάμενος. «Οι χριστιανοδημοκράτες βουλευτές άρχισαν να κατηγορούν τον έλληνα πρωθυπουργό για αχαριστία και τυχοδιωκτισμό».

Ο Σόιμπλε, προσθέτει, που ήταν παρών στη συνεδρίαση, έριχνε λάδι στη φωτιά υπενθυμίζοντας ότι η υποχρέωση της ελληνικής πλευράς να παίρνει προκαταβολικά τη συγκατάθεση των δανειστών για οποιοδήποτε οικονομικό μέτρο φέρνει στη Βουλή, αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του τρίτου Μνημονίου - σύμφωνα με την αρχή: «Πέφτει ο λίθος, πέφτει και το Μνημόνιο». Οι σοσιαλδημοκράτες συνάδελφοί τους, προσθέτει, που ανήκουν επίσης στο κυβερνητικό στρατόπεδο, φαίνονταν αναποφάσιστοι, επειδή δεν συμφωνούσαν ούτε με τον κ. Τσίπρα ούτε με τον κ. Σόιμπλε.

Τέτοια οργή δεν ξεθυμαίνει πάντως εύκολα, ακόμη και αν βρεθεί σύντομα συμβιβαστική λύση για το επίμαχο «δώρο». «Πολλοί βουλευτές δεν ξεχνούν. Περιμένουν τον Τσίπρα στη γωνία» λέει ο παριστάμενος. Η επόμενη ευκαιρία για ρεβάνς θα είναι η συνεδρίαση της Επιτροπής Προϋπολογισμού τον Ιανουάριο, κατά την οποία θα τεθεί προς έγκριση τουλάχιστον ένα από τα μέτρα για την ελάφρυνση του χρέους - εκείνο για τη μείωση των swap των επιτοκίων. «Εκπλήξεις, με τη μορφή πολλών "όχι", δεν αποκλείονται» λέει. Ομως, σπεύδει να καθησυχάσει ο ίδιος, η απόρριψη του μέτρου αποκλείεται, δεδομένου ότι ο αριθμός των «θερμοκέφαλων» βουλευτών της συμπολίτευσης δεν αρκεί για αυτό.

«Βούτυρο στο ψωμί του»

«Ο Σόιμπλε καταφέρεται από καιρό συστηματικά εναντίον της Ελλάδας για ψηφοθηρικούς λόγους, εν όψει των ομοσπονδιακών εκλογών του 2017» λέει ανώτατος κυβερνητικός αξιωματούχος, που θέλει να μείνει ανώνυμος. Οι παροχές της ελληνικής κυβέρνησης, προσθέτει, του ήρθαν έτσι σαν μάννα εξ ουρανού. Η πρόγνωσή του: Χωρίς να τραβήξει το σκοινί στα άκρα, που θα ήταν το Grexit, ο γερμανός υπουργός θα συνεχίσει με αυξανόμενη ένταση τα «καψώνια» κατά της ελληνικής κυβέρνησης - εκτός κι αν αυτή συνθηκολογήσει σε όλα τα επίμαχα σημεία. Κι αυτό προοιωνίζεται νέο κύμα αναταράξεων στις ελληνογερμανικές σχέσεις, που θυμίζουν, έστω και αχνά, τον «ψυχρό πόλεμο» στα τέλη του 2014 ως τα μέσα του 2015.

Βόλφγκανγκ VS ΔΝΤ
O Βόλφγκανγκ Σόιμπλε βρίσκεται σε σύγκρουση με το ΔΝΤ σχετικά με το ελληνικό πρωτογενές πλεόνασμα. Στο Βερολίνο δίνουν και παίρνουν τα στοιχήματα για το ποιος θα κερδίσει τη μονομαχία. «Μα φυσικά ο Σόιμπλε, επειδή παράγει ασύλληπτη ενέργεια ως μαχόμενος πολιτικός από ό,τι το ΔΝΤ, η μοναδική πηγή ενέργειας του οποίου είναι το καταστατικό του» λέει ο ίδιος αξιωματούχος. Γι’ αυτό, προσθέτει, θα πρέπει η ελληνική πλευρά να τον υπολογίζει στο μέλλον περισσότερο από ό,τι μέχρι σήμερα – ίσως και περισσότερο από την κυρία Μέρκελ.

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 18/12/16

Φόβος για παράταση αδιεξόδου ως την άνοιξη
Ενώ παρατείνεται η απομείωση της ρευστότητας, το πρόγραμμα και η οικονομία οδεύουν εκτός στόχων

Του Αργύρη Παπαστάθη

Σε αγώνα δρόμου για την επαναφορά της αξιολόγησης στις ράγες έχει αποδυθεί ο Ευκλείδης Τσακαλώτος μετά το σοκ του παγώματος της απόφασης του Eurogroup για το χρέος. Ομως παρά την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να σβήσει η «φωτιά» που άναψαν οι παροχές του Αλέξη Τσίπρα, η διαφαινόμενη παράταση της αξιολόγησης ως την άνοιξη οδηγεί το πρόγραμμα και την οικονομία εκτός στόχων. Στο δύσκολο περιβάλλον που διαμορφώνεται, πρώτη προτεραιότητα είναι η άρση της αναστολής εκτέλεσης των βραχυπρόθεσμων μέτρων για το χρέος.

Τα καλό και το κακό σενάριο
Το καλό σενάριο προβλέπει την επίλυση του προβλήματος μέσω τηλεδιάσκεψης του EuroWorking Group μέσα στην εβδομάδα ή το αργότερο στη συνεδρίαση της 12ης Ιανουαρίου. Το κακό σενάριο, αν επιμείνει η πλευρά του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, είναι η παράταση της εκκρεμότητας ως την πιστοποίηση του πρωτογενούς πλεονάσματος από την Eurostat τον Απρίλιο, κατεύθυνση στην οποία οδεύει - ούτως ή άλλως - η αξιολόγηση.

Ο φόβος για παράταση των διαπραγματεύσεων ενισχύεται από τις αναφορές παραγόντων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου οι οποίοι εντοπίζουν «δυσκολίες» για την επιστροφή της Ντέλια Βελκουλέσκου στην Αθήνα τη νέα χρονιά αν δεν ξεκαθαριστεί πρώτα το πλαίσιο και η ατζέντα των συζητήσεων. Το θέμα συνδέεται, λένε, με την ανάγκη να ενημερωθεί η νέα ηγεσία από τους επιτελείς του ΔΝΤ. Ο Ντόναλντ Τραμπ ορκίζεται στις 20 Ιανουαρίου, άρα οι όποιες διαδικασίες για την Ελλάδα παραπέμπονται το ενωρίτερο τον Φεβρουάριο.

Με το βλέμμα στο πρώτο τρίμηνο του 2017, αναλυτές εκτιμούν ότι ο «κεραυνός» της αντίδρασης του γερμανού υπουργού Οικονομικών στις ανακοινώσεις του Πρωθυπουργού ήταν ένα μήνυμα για την τήρηση της συμφωνίας της 5ης Δεκεμβρίου στο σύνολό της, άρα και ως προς το σκέλος της συμμετοχής του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα.

Δεν είναι τυχαίο ότι το Ταμείο υπέγραψε μετά από χρόνια τεχνική έκθεση μαζί με τους άλλους θεσμούς για τις επιπτώσεις του βοηθήματος Τσίπρα, τα αρχικά συμπεράσματα της οποίας διαβιβάστηκαν στον Eυρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM). Η υπογραφή του Ταμείου σε τεχνικό κείμενο αποτελεί πρόκριμα για αυτό που αναφέρει η απόφαση του Eurogroup, δηλαδή ότι η αξιολόγηση θα πρέπει να κλείσει «σύμφωνα με τις καθιερωμένες πολιτικές του Ταμείου».

Οι θεσμοί, στο κείμενο που υπέβαλαν στον ESM, υποστηρίζουν ότι «τα προταθέντα μέτρα της ελληνικής κυβέρνησης εγείρουν σημαντικές ανησυχίες τόσο επί της διαδικασίας όσο και επί της ουσίας σε ό,τι αφορά τις δεσμεύσεις του Μνημονίου, ειδικά για τις συντάξεις». Παρά ταύτα αφήνουν περιθώριο να ξεπεραστεί το πρόβλημα αν δεν επαναληφθούν ανάλογες κινήσεις. Σημειώνουν ότι παρά το γεγονός ότι τα μέτρα μειώνουν το «μαξιλάρι ασφαλείας» για τον δημοσιονομικό στόχο του 2016, «δεν αναμένεται να αλλάξουν σημαντικά τα προβλεπόμενα δημοσιονομικά αποτελέσματα το 2017 και το 2018, αν και εγείρουν κινδύνους για τους στόχους, αν αυτά τα μέτρα επεκταθούν και στο μέλλον».

Πηγές της Κομισιόν θεωρούν πιθανή την εξομάλυνση της παρούσας συγκυρίας εμπλοκής για το χρέος αλλά εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις δυσκολίες που παρουσιάζονται στην αξιολόγηση με δεδομένες τις θέσεις του ΔΝΤ στα δημοσιονομικά και στα εργασιακά. Κύκλοι του υπουργείου Οικονομικών συμφωνούν ότι το τελευταίο επεισόδιο «δεν είναι το κυρίαρχο ζήτημα».

Χάνονται στόχοι-ημερομηνίες
Η παράταση της αξιολόγησης (με ασαφή ορίζοντα ολοκλήρωσης) μέσα στο 2017 επιδεινώνει τις εκτιμήσεις για την οικονομία. Ο λόγος είναι ότι η πρόβλεψη της Κομισιόν για ανάπτυξη 2,7% του ΑΕΠ (2,8% το ΔΝΤ) την επόμενη χρονιά «χτίστηκε» πάνω στην υπόθεση της ολοκλήρωσης της αξιολόγησης ως το τέλος του τρέχοντος έτους και την άμεση ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (QE) από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ώστε να τονωθούν οι τράπεζες και η πραγματική οικονομία. Καμία από τις δύο αυτές προϋποθέσεις δεν συντρέχει σήμερα.

Η διαιώνιση της αβεβαιότητας επιδεινώνει το λεγόμενο «μακροοικονομικό σενάριο», δηλαδή τις βασικές προβλέψεις για την πορεία της οικονομίας, οι οποίες συμπαρασύρουν και άλλες εκτιμήσεις, όπως π.χ. για τα έσοδα του κράτους. Ο Γιάννης Στουρνάρας υποβάθμισε την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη το 2017 στο 2,5% του ΑΕΠ παρότι μέχρι πρότινος συμβάδιζε με την εκτίμηση της Κομισιόν για ανάπτυξη 2,7%.

Παρά τη νέα επίσκεψη των θεσμών στην Αθήνα αυτή την εβδομάδα δεν έκλεισε κανένα από τα κρίσιμα κεφάλαια της αξιολόγησης. Αυτό σημαίνει ότι δεν αναμένεται συμφωνία πριν από την προγραμματισμένη συνεδρίαση της ΕΚΤ στις 19 Ιανουαρίου. Η κάνουλα του Μάριο Ντράγκι θα παραμείνει κλειστή κι έτσι οι τράπεζες και η οικονομία θα παραμείνουν χωρίς τα ευεργετήματα της ποσοτικής χαλάρωσης που ισχύουν για τις άλλες χώρες.

Πάμε για Μάρτιο
Η επόμενη συνεδρίαση της ΕΚΤ με θέμα τη νομισματική πολιτική είναι στις 9 Μαρτίου. {LF}Ως τότε θα έχουν μεσολαβήσει το Eurogroup της 26ης Ιανουαρίου και αυτό της 20ής Φεβρουαρίου. Η τελευταία ημερομηνία γίνεται ο νέος σταθμός για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, εφόσον πρώτα επιτευχθεί η επάνοδος των θεσμών σε πλήρη σύνθεση στην Αθήνα ως το τέλος Ιανουαρίου.

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 18/12/16 

Ξορκίζουν τώρα εκλογές και ΔΝΤ
Περικοπές δαπανών σε όλα τα υπουργεία για να επιτύχει πλεόνασμα 3,5% το 2018 ετοιμάζει ο Ευκλ. Τσακαλώτος

Του Ζώη Τσώλη

Μετά τη θύελλα που ξέσπασε σε Ελλάδα και Ευρώπη με την απόφαση Τσίπρα να μοιράσει 617 εκατομμύρια ευρώ στους χαμηλοσυνταξιούχους και να πυροδοτήσει σενάρια για πρόωρες κάλπες και ρήξη με τους Ευρωπαίους, η κυβέρνηση αναδιπλώνεται και τώρα «ξορκίζει» τις εκλογές αλλά και το ΔΝΤ που επιμένει στη συνταγή λιτότητας πέραν του 2018.

Η κόντρα με τους δανειστές
Οπως μεταδίδουν πηγές από το οικονομικό επιτελείο, η σύγκρουση που προκλήθηκε ήταν ένα «τζαρτζάρισμα» με τους δανειστές καθώς σε τεχνικό επίπεδο είχαν συμφωνηθεί όλα τα δημοσιονομικά μέτρα για το 2017, ακόμη και η διανομή μέρους του πρωτογενούς πλεονάσματος που στο τέλος Νοεμβρίου ανήλθε στα 7,5 δισ. ευρώ (4% του ΑΕΠ). Το κλειδί για την απόφαση αποτέλεσε η υπεραπόδοση των εσόδων που ξεπερνά τα 2,5 δισ. ευρώ αλλά και η άνεση στο να επιτευχθούν οι στόχοι του 2016.

Δεν είναι τυχαίο ότι για να κλείσει ο προϋπολογισμός εντός στόχων απαιτείται τον Δεκέμβριο να εισπράξει το Δημόσιο έσοδα 3,2 δισ. ευρώ όταν οι φόροι που έχουν καταλογιστεί και τα τέλη κυκλοφορίας αναμένεται να αποδώσουν πάνω από 5,5 δισ. ευρώ(!)

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο στον κύκλο συζητήσεων με τους δανειστές τον Νοέμβριο, όταν έκλεινε ο προϋπολογισμός, οι υπουργοί Ευκλείδης Τσακαλώτος και Γιώργος Χουλιαράκης είχαν ενημερώσει για τη διανομή κοινωνικού μερίσματος, σημείο που είχαν συμπεριλάβει στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού (σελ. 55).

Σε αυτόν τον κύκλο των συζητήσεων, πέραν της αναθεώρησης επί τα βελτίω των δημοσιονομικών στοιχείων για το 2016 και τις προβολές για το 2017, τα στελέχη του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους ζήτησαν να επανεξεταστούν τα ποσοστά εισπραξιμότητας όλων των φόρων - κυρίως του ΕΝΦΙΑ και του ΦΠΑ - καθώς υπεραποδίδουν αλλά και του φόρου επί των κερδών των επιχειρήσεων αφού το 2016 σύμφωνα με τα στοιχεία της Icap και των εισηγμένων εταιρειών στο ΧΑ αναμένεται να υπάρξει συνέχεια της ανάκαμψης κερδών του 2015.

Με αυτά τα δεδομένα το οικονομικό επιτελείο θέλει να προχωρήσει και να κλείσει τη δεύτερη αξιολόγηση ενώ μετά τις «εχθροπραξίες» της τελευταίας εβδομάδας, κυρίως με το ΔΝΤ και τους Γερμανούς, ο κ. Τσακαλώτος θέλει να εφαρμόσει, κατά κάποιον τρόπο, τη «συνταγή» Μητσοτάκη προκειμένου να κλείσει τον προϋπολογισμό του 2018. Τι εννοούμε;

Ο υπουργός υπόσχεται περικοπές δαπανών για το 2018 ώστε να σιγουρέψει την αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 3,5% του ΑΕΠ. Ηδη έχει τα πρώτα στοιχεία για περικοπές από τη μελέτη (Spending Review) για τρία υπουργεία (Οικονομίας, Πολιτισμού και Παιδείας) και προετοιμάζει ομάδα εμπειρογνωμόνων για να προχωρήσει σε αντίστοιχη μελέτη για στοχευμένες περικοπές δαπανών σε όλα τα υπουργεία που θα εφαρμοστούν το 2018.

Οπως λένε οι ίδιες πηγές, αν παρ' ελπίδα η αξιολόγηση δεν κλείσει εντός του Ιανουαρίου όπως επιθυμεί τώρα η ελληνική πλευρά και οι δανειστές με τον έναν (σ.σ. μέσω ΔΝΤ) ή τον άλλον τρόπο παρατείνουν την αγωνία και την αβεβαιότητα για μήνες τότε μόνο όλα μπορεί να ανοίξουν ξανά, ακόμη και οι πολιτικές εξελίξεις, αλλά γι' αυτό θα είναι υπεύθυνοι άλλοι...

Ταυτόχρονα η Ελλάδα διεκδικεί πλέον σε όλα τα επίπεδα και στάδια των διαπραγματεύσεων να απεγκλωβιστεί από την παρουσία του ΔΝΤ ή τουλάχιστον να περιοριστεί σε ρόλο τεχνικού συμβούλου των εταίρων (αν επιμένουν) και να ολοκληρωθούν η αξιολόγηση και το πρόγραμμα με βάση τα συμφωνημένα με τους Ευρωπαίους και το ESM.

Επίσης επιδιώκει να εφαρμοστούν τα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους τα οποία άλλωστε είχαν αποφασιστεί προτού ξεσπάσει η «κρίση των συντάξεων» στο Eurogroup της 25ης Μαΐου και της 6ης Δεκεμβρίου το οποίο εξειδίκευσε τα βραχυπρόθεσμα μέτρα.

Η κυβέρνηση υπενθυμίζει ότι οι στόχοι του προγράμματος παραμένουν σταθεροί και ότι με την υπεραπόδοση των μέτρων ήδη βρίσκεται μπροστά κατά έναν χρόνο, έχοντας επιτύχει εφέτος τον στόχο πλεονασμάτων για το 2017. Προεξοφλεί ότι ακόμη κι αν η οικονομία δεν επιτύχει ρυθμό ανάπτυξης 2,7% η δημοσιονομική σταθερότητα είναι εξασφαλισμένη. Ετσι αποκλείεται η εφαρμογή του «κόφτη» για έναν ακόμη χρόνο (δηλαδή μέχρι και την άνοιξη του 2018).

Τέλος, επιταχύνει στην υλοποίηση των προαπαιτούμενων της δεύτερης αξιολόγησης με την ψήφιση των νομοσχεδίων για το πλαστικό χρήμα, τον πτωχευτικό κώδικα και την απλοποίηση των διαδικασιών για λειτουργία επιχειρήσεων, τη φορολογία στο τσίπουρο και άλλα μέτρα.

Τα «αγκάθια»
Το μεγάλο «αγκάθι» είναι οι αλλαγές στα εργασιακά που έπρεπε να υλοποιηθούν ως το τέλος του έτους. Επίσης σε εκκρεμότητα βρίσκονται η σύσταση της εταιρείας για την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας, η εφαρµογή οδικού χάρτη της ΕΕ για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και η ενσωµάτωση είσπραξης εισφορών κοινωνικής ασφάλισης στη φορολογική διοίκηση.

"ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ", 18/12/16

Η νέα Οδύσσεια της Ελλάδας

 φουντώνει τα εκλογικά σενάρια
Η ένταση και οι κίνδυνοι τις επόμενες εβδομάδες ή και μήνες θα παραμείνουν στα ύψη, λένε οι αναλυτές

Του Τάσου Μαντικίδη

Οι νέες κόντρες της Ελλάδας και των δανειστών και η οσμή αδιεξόδου στις διαπραγματεύσεις, παράλληλα με τα αποκαλούμενα και ως «δώρα Τσίπρα», που για ορισμένους αποτελούν «προάγγελο εκλογών», επανέφεραν τις ανησυχίες πως το «ελληνικό πρόβλημα» εισέρχεται σε νέα φάση, καθώς η χώρα παραμένει σε στενωπό, ενώ οι εκλογικές αναμετρήσεις του 2017 και η υπαρξιακή κρίση της Ευρώπης αυξάνουν τους κινδύνους.

Στελέχη διεθνών τραπεζών, αλλά και εκτιμήσεις διαχειριστών της αγοράς δείχνουν να εστιάζουν σε δύο σενάρια που μπορούν να τροφοδοτήσουν τις εξελίξεις το επόμενο διάστημα:

Στο πρώτο, όπως αναφέρεται, μετά και το ταξίδι στο Βερολίνο, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας αποφασίζει τελικά να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές εκτιμώντας, όπως αναφέρεται, πως έτσι θα διατηρήσει μια κρίσιμη μάζα ψηφοφόρων του, ικανή να τον αναδείξει σημαντικό παράγοντα και την επόμενη ημέρα και να τον διατηρήσει ψηλά στην πολιτική ζωή της χώρας, παρά την αναμενόμενη εκλογική του ήττα.

Αποδόσεις
Είναι ενδεικτικό ότι όταν άρχισε να ψιθυρίζεται ένα τέτοιο σενάριο, οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων εκτινάχθηκαν (δηλαδή οι τιμές τους υποχώρησαν), με το 2ετές να σημειώνει άνοδο 23% σε μία ημέρα.

Στο δεύτερο, ο Πρωθυπουργός αποφασίζει τελικά να οδηγηθεί σε έναν επώδυνο συμβιβασμό, να κλείσει την αξιολόγηση, ώστε να διεκδικήσει τουλάχιστον την είσοδο της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ευρωτράπεζας, το οποίο έχει επεκταθεί εξάλλου κατά εννέα μήνες (από τον Απρίλιο ως τον Δεκέμβριο του 2017). Η απόφαση μάλιστα αυτή εκτιμάται πως θα μπορούσε σε αυτή τη φάση (εφόσον κλείσει η αξιολόγηση σύντομα και ξεπαγώσουν τα μέτρα βραχυπρόθεσμης ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους) να ληφθεί μέσα στο α' τρίμηνο του 2017.

Αν και ο Μάριο Ντράγκι δεν μπορεί να αγοράσει σημαντική ποσότητα ελληνικών ομολόγων (σε 4-5 δισ. ευρώ εκτιμώνται οι πιθανές αγορές), εν τούτοις η βελτίωση του επενδυτικού κλίματος θα μπορούσε να μειώσει το κόστος δανεισμού τόσο για τον δημόσιο όσο και για τον ιδιωτικό τομέα, δίνοντας μία δεύτερη ευκαιρία στον Πρωθυπουργό να επανακάμψει μερικώς και να αποφασίσει αργότερα τη χρονική στιγμή προκήρυξης των πρόωρων εκλογών.

Ενταση
Η απροθυμία εκ μέρους των πιστωτών, και ειδικότερα της Γερμανίας, να προχωρήσουν σε παραχωρήσεις προς την Ελλάδα θα κρατήσει πάντως πιθανότατα την ένταση στα ύψη τις επόμενες εβδομάδες ή και μήνες, αν και δεν αναμένεται πλήρης κατάρρευση των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της διάσωσης της χώρας.

Η πρόσφατη κλιμάκωση της έντασης με τους πιστωτές μειώνει εξάλλου σημαντικά τις πιθανότητες μιας απόφασης της ΕΚΤ να συμπεριλάβει τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης σύντομα, και παράλληλα με αυτό μειώνονται και οι πιθανότητες (δοκιμαστικής) επιστροφής της Ελλάδας στις αγορές το 2017, παρατηρούσε η Citigroup.

Τυχόν πρόωρες εκλογές θα αυξήσουν τους κινδύνους όσον αφορά την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας, ενώ και το QE θα βγει από το τραπέζι. Καθώς, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η ΝΔ θα είναι αυτή που θα ηγηθεί μιας νέας κυβέρνησης, ενδεχομένως ο Αλέξης Τσίπρας δεν θα ρισκάρει να πάει σε πρόωρες εκλογές, μετά και τη δημοκοπική κατρακύλα, ενώ ερώτημα αποτελεί το κατά πόσο μπορούν να συγκρατήσουν την απώλεια δημοτικότητας τα «δώρα» Τσίπρα (άνω του 0,3% του ΑΕΠ).

Καθώς το κόστος των μέτρων περιορίζει την ισχύ του κυβερνώντος κόμματος, ενδεχομένως κάποια στιγμή το επόμενο έτος η χώρα να οδηγηθεί σε πρόωρες εκλογές, εκτίμησε και η Credit Suisse.

Το καλό νέο
Αν και κάτι τέτοιο θεωρητικά θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολιτική αστάθεια, εν τούτοις μια νίκη της κεντροδεξιάς αντιπολίτευσης είναι πιθανό να θεωρηθεί καλό νέο για τις αγορές.

Αν πάντως η χώρα δεν μπορέσει να βρει τον δρόμο της, καθώς τους επόμενους μήνες η Ευρώπη θα έχει μπροστά της τον σκόπελο των εκλογικών αναμετρήσεων και το καλοκαίρι ωριμάζουν ελληνικά ομόλογα συνολικής αξίας 8 δισ. ευρώ, τότε μπορούμε να δούμε τα αρνητικά σενάρια που ταλαιπώρησαν τη χώρα τα προηγούμενα χρόνια να επανέρχονται στο προσκήνιο.

Επίσης, ο πρόσφατος ισχυρισμός του ΔΝΤ ότι το ελληνικό πρόγραμμα στηρίζεται σε μη ρεαλιστικές υποθέσεις αυξάνει περαιτέρω τις εντάσεις, ενώ ούτως ή άλλως η ιδέα ότι η Ελλάδα μπορεί να επιτύχει ετήσιο πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ για την επόμενη δεκαετία είναι, όπως αναφέρεται εκτενώς από τους αναλυτές, μια απίθανη προσδοκία που φθάνει στα όρια της φαντασίωσης.

Εκτιμήσεις
Οι κίνδυνοι για την οικονομία
Οσο πάντως η αξιολόγηση καθυστερεί (το ΔΝΤ θα αποφασίσει για το ελληνικό πρόγραμμα έως την άνοιξη) τόσο αυξάνονται και οι κίνδυνοι για την οικονομία, δεδομένων και των εθνικών εκλογικών αναμετρήσεων σε μια σειρά από χώρες-μέλη της ευρωζώνης. Πληροφορίες αναφέρουν μάλιστα πως το ΔΝΤ έχει ήδη χαμηλώσει τις προσδοκίες του για τις προοπτικές της Ελλάδας και έχει υποβαθμίσει πολύ τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας στην περιοχή του 1,5%. Η Deutsche Bank επίσης προβλέπει ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ στο 1,4% το 2017, (από 0,3% το 2016) έναντι 1,8% της Morgan Stanley, 2% της UBS, 0,8% της Citi και 2,5% της ΤτΕ. Για τους αναλυτές το στοίχημα των επενδύσεων παραμένει σημείο-κλειδί για το «γύρισμα» της χώρας, καθώς σε μια μικρή οικονομία των 176 δισ. ευρώ, εύλογης κλίμακας επενδύσεις θα ενίσχυαν την κυκλική ανάπτυξη γεννώντας έναν ενάρετο κύκλο.