«Ο χρόνος αντίδρασης είναι µικρός. Αν το δεις από µακριά να έρχεται, έχεις λίγα δευτερόλεπτα στη διάθεσή σου», λέει στην «Κ» στέλεχος της εταιρείας παροχής ναυτιλιακών υπηρεσιών ασφαλείας Diaplous Group, η οποία επανδρώνει µε ένοπλους φρουρούς πλοία που διέρχονται από την περιοχή. Ο ίδιος και ένας συνάδελφός του βρίσκονται σε επικοινωνία µαζί τους και ενηµερώνονται άµεσα για κάθε συµβάν. «Η οδηγία που δίνουµε είναι να υπάρχει ελάχιστος ή καθόλου κόσµος στο κατάστρωµα και λιγότερος στη γέφυρα, µέληµα είναι να µη χτυπήσει κάποιος», λέει. «Οι ναυτικοί δεν έχουν συνηθίσει να αντιµετωπίζουν τέτοια περιστατικά, οπότε οι οµάδες µας πρέπει να τους βοηθήσουν να ξεµπλοκάρουν από το “πάγωµα” που νιώθουν εκείνη την ώρα»....

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

Ακούει η Αθήνα;
Μας χτύπησαν με drones

Αυτοί που παρέχουν υπηρεσίες ασφαλείας στα πλοία που διασχίζουν την Ερυθρά Θάλασσα περιγράφουν τους κινδύνους από τη δράση των Χούθι. Πώς προσπαθούν τα πληρώματα να προστατευθούν. Ποιες «παρακαμπτηρίους» ακολουθεί η ναυσιπλοΐα.

Του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΠΑ∆ΟΠΟΥΛΟΥ

Η κλήση έγινε στις τρεις τα ξηµερώµατα, ∆ευτέρα 12 Φεβρουαρίου. Ενας ένοπλος φρουρός στο φορτηγό πλοίο «Star Iris» κάλεσε τον άνθρωπο που αποτελούσε το «σηµείο επαφής» του στην Ελλάδα και τον ενηµέρωσε για την έκτακτη συνθήκη. Μόλις είχαν χτυπηθεί, πιθανότατα από κάποιο drone «καµικάζι». Τους είχε βρει στη δεξιά πλευρά, σπάζοντας τα ρέλια και προκαλώντας ένα µικρό βύθισµα στο κατάστρωµα. Περίπου 15 λεπτά αργότερα ο φρουρός τηλεφώνησε ξανά. Νέο πλήγµα, στην αριστερή πλευρά. Η ζηµιά ήταν πάλι επιφανειακή, ακόµη πιο περιορισµένης έκτασης.

Τα δύο διαδοχικά χτυπήµατα κοντά στο στενό Μπαµπ ελμαντέµπ, γνωστό και ως «Πύλη των δακρύων», δείχνουν εκ νέου πόσο επισφαλές έχει γίνει το πέρασµα από την Ερυθρά Θάλασσα. Οι Χούθι έχουν καταφέρει να απλώσουν ένα δίχτυ τρόµου στην περιοχή. Μπορεί να πλήξουν αναπάντεχα ακόµη και ένα εµπορικό πλοίο σαν κι αυτό, που κουβαλούσε καλαµπόκι από τη Βραζιλία.

«Ο χρόνος αντίδρασης είναι µικρός. Αν το δεις από µακριά να έρχεται, έχεις λίγα δευτερόλεπτα στη διάθεσή σου», λέει στην «Κ» στέλεχος της εταιρείας παροχής ναυτιλιακών υπηρεσιών ασφαλείας Diaplous Group, η οποία επανδρώνει µε ένοπλους φρουρούς πλοία που διέρχονται από την περιοχή. Ο ίδιος και ένας συνάδελφός του βρίσκονται σε επικοινωνία µαζί τους και ενηµερώνονται άµεσα για κάθε συµβάν.

«Η οδηγία που δίνουµε είναι να υπάρχει ελάχιστος ή καθόλου κόσµος στο κατάστρωµα και λιγότερος στη γέφυρα, µέληµα είναι να µη χτυπήσει κάποιος», λέει. «Οι ναυτικοί δεν έχουν συνηθίσει να αντιµετωπίζουν τέτοια περιστατικά, οπότε οι οµάδες µας πρέπει να τους βοηθήσουν να ξεµπλοκάρουν από το “πάγωµα” που νιώθουν εκείνη την ώρα».

Και πύραυλοι

Τους τελευταίους µήνες οι αντάρτες Χούθι της Υεµένης επιτίθενται σε εµπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα προς υποστήριξη της Χαµάς. Από τον Νοέµβριο του 2023 έως και τα τέλη Ιανουαρίου του 2024 καταγράφηκαν τουλάχιστον 30 σχετικά περιστατικά κατά φορτηγών πλοίων και δεξαµενοπλοίων µε τη χρήση βαλλιστικών πυραύλων και drones. Ακολούθησαν και άλλες επιθέσεις. Ανάµεσα στα πλοία που επλήγησαν βρίσκονται και ορισµένα ελληνικών συµφερόντων, όπως συνέβη µε το πρόσφατο χτύπηµα στις 12 Φεβρουαρίου.

Η πιο εµβληµατική επίθεση των Χούθι σηµειώθηκε στις 19 Νοεµβρίου, όταν κατέλαβαν το πλοίο «Galaxy Leader». Μάλιστα βιντεοσκόπησαν τότε την επιχείρησή τους και στο υλικό που έδωσαν αργότερα στη δηµοσιότητα διακρίνονται στο κατάστρωµα µασκοφορεµένοι ένοπλοι, ενώ ίπταται από πάνω τους ένα στρατιωτικό ελικόπτερο.

Ο Αντώνης Παπαϊωάννου, υποναύαρχος ε.α. και διευθυντής στην Diaplous, λέει στην «Κ» ότι απέναντι στους Χούθι δεν µπορούν να εφαρµοστούν νοµικά από τους ένοπλους φρουρούς οι κανόνες εµπλοκής που προβλέπονται στα περιστατικά πειρατείας. Ακόµη, σε περίπτωση εµπλοκής θα υπήρχε το ρίσκο επικίνδυνης κλιµάκωσης.

Σε αυτά τα περιστατικά, όπως λέει ο κ. Παπαϊωάννου, ειδικά εάν γίνει ρεσάλτο στο πλοίο, σηµαντικό ρόλο παίζει η έγκαιρη αντίδραση, δηλαδή να προφτάσει το πλήρωµα να κλειστεί στο citadel, έναν ασφαλή οχυρωµένο χώρο συνήθως στο πρυµναίο µέρος ή στο µηχανοστάσιο. Από εκεί υπάρχει δυνατότητα χειρισµού του πλοίου. Οσο το πλήρωµα παραµένει αµπαρωµένο και ασφαλές δύναται να κερδηθεί πολύτιµος χρόνος, µέχρι να εγκαταλείψουν οι εισβολείς το κατάστρωµα άπραγοι ή να φτάσει κάποιο πολεµικό πλοίο για να τους καταδιώξει.

Υπό την απειλή των Χούθι, αρκετές ναυτιλιακές επέλεξαν να εκτρέψουν τα δροµολόγιά τους. Αντί να διασχίζουν τη ∆ιώρυγα του Σουέζ µε προορισµό τη νοτιοανατολική Ασία, επιλέγουν να πλεύσουν κάτω από τη Νότιο Αφρική, προσθέτοντας τουλάχιστον δέκα ηµέρες και χιλιάδες επιπλέον ναυτικά µίλια στο ταξίδι τους. Θεωρείται για ορισµένες εταιρείες µια πιο ασφαλής αλλά και πιο κοστοβόρα σε καύσιµα επιλογή. Υπολογίζεται ότι περίπου το 67% των πλοίων µεταφοράς κοντέινερ ακολουθεί εναλλακτική διαδροµή. Αντίκτυπος από αυτή την εξέλιξη αναµένεται να υπάρξει και για την Ελλάδα, καθώς µε αυτόν τον τρόπο παρακάµπτεται ο Πειραιάς. Αλλη διαδροµή ακολουθούν και τάνκερ, µε το ποσοστό τους όµως να είναι αρκετά πιο µικρό σε σχέση µε τα πλοία µεταφοράς εµπορευµατοκιβωτίων.

Αυτές οι εξελίξεις έχουν οδηγήσει και σε αύξηση της ζήτησης για ένοπλους φρουρούς από ναυτιλιακές εταιρείες. Παρότι εξοπλισµένοι µε ηµιαυτόµατα όπλα, σε αυτού του είδους τις αποστολές έχουν ως κύριο ρόλο τον συντονισµό του πληρώµατος. «Εχοντας την εµπειρία της αντιπειρατικής απειλής, µπορούµε να οργανώσουµε το πλοίο ώστε να µην υπάρχει συγκεντρωµένο και εκτεθειµένο προσωπικό όταν περνάµε από την περιοχή. Μπορούµε να γνωρίζουµε τα σηµεία όπου υπήρξαν προηγούµενες απειλές ή σηµειώθηκαν χτυπήµατα και από πού είναι καλύτερη η διέλευση τη νύχτα. Ακόµη γνωρίζουµε τις θέσεις των πολεµικών πλοίων σε περίπτωση που κάποιο πλοίο εκπέµψει σήµα κινδύνου και χρειαστεί να κληθούν προς συνδροµή», αναφέρει ο κ. Παπαϊωάννου. Συνήθως πάνω σε ένα εµπορικό πλοίο µπορεί να βρίσκονται τρεις µε τέσσερις φρουροί. Ωστόσο το τελευταίο διάστηµα, λόγω της τεταµένης κατάστασης, ορισµένα πλοία έχουν έξι άτοµα για να εποπτεύουν καλύτερα πιθανούς κινδύνους.

Οι Χούθι φέρεται να λαµβάνουν βοήθεια από το Ιράν. Παρακολουθούν το σήµα που εκπέµπει το AIS κάθε πλοίου και προσπαθούν να χτυπήσουν κατά προσέγγιση. Παράλληλα, µπορεί να έχουν και άλλα «µάτια» στην περιοχή. Εκτιµάται ότι σε κάποιες περιπτώσεις µπορεί να δέχονται πληροφορίες για θέσεις πιθανών στόχων ακόµη και από µεγάλα ψαράδικα. Τα drones µε τα οποία χτυπούν µεταφέρουν συνήθως µικρής ισχύος εκρηκτική ύλη, για αυτό και δεν έχουν προκαλέσει εκτεταµένες καταστροφές στους στόχους τους.

Στο Κέρας της Αφρικής

Στα τέλη του 2008 ο κ. Παπαϊωάννου ήταν ο πρώτος διοικητής της ευρωπαϊκής ναυτικής δύναµης στο Κέρας της Αφρικής µε τη φρεγάτα του Πολεµικού Ναυτικού «Ψαρά». Στο πλαίσιο της επιχείρησης «Αταλάντα», είχε ως αποστολή να αναχαιτίσει Σοµαλούς πειρατές. Ο τοµέας ευθύνης της επιχείρησης περιλάµβανε την Ερυθρά Θάλασσα, τον κόλπο του Αντεν και µέρος του Ινδικού ωκεανού. Ρακένδυτοι και οπλισµένοι, οι πειρατές σκαρφάλωναν τότε στα εµπορικά πλοία και τα καταλάµβαναν µαζί µε το πλήρωµα. Οι οµηρίες µπορούσαν να διαρκέσουν από ενάµιση µήνα έως και πάνω από ένα έτος. Ο κ. Παπαϊωάννου θυµάται ότι τα λύτρα κυµαίνονταν τότε από 5 έως 14 εκατ. δολάρια και έπεφταν στη θάλασσα από ένα ειδικά διασκευασµένο αεροσκάφος το οποίο αναχωρούσε από το Ναϊρόµπι. Επειτα οι πειρατές τα ψάρευαν από το νερό.

Τότε ένα από τα µέτρα που λάµβαναν τα πολεµικά πλοία στην περιοχή ήταν η συνοδεία εµπορικών για να διανύσουν µια διαδροµή περίπου 48 ωρών και να αποτρέψουν µε την παρουσία τους κάποια πιθανή επίθεση. Πάνω από µία δεκαετία µετά, υπό τη νέα απειλή των Χούθι, έχουν ενεργοποιηθεί παρόµοια µέτρα ασφαλείας, όπως η συνοδεία πλοίων από πολεµικά στο πλαίσιο άλλης ευρωπαϊκής επιχείρησης.

Ο κ. Παπαϊωάννου λέει ότι µέχρι στιγµής τρία πλοία στα οποία είχαν προσωπικό τους δέχθηκαν επίθεση, µε αποτέλεσµα την πρόκληση µικρών υλικών ζηµιών. Οπως διευκρινίζει ο ίδιος, είτε ευθύνεται κάποιος πύραυλος είτε κάποιο drone, το χρονικό περιθώριο αντίδρασης είναι µικρό. Αλλωστε σε αυτές τις περιπτώσεις το χτύπηµα δεν µπορεί να αποφευχθεί. Τα εµπορικά πλοία δεν διαθέτουν τον εξοπλισµό των πολεµικών για να αναχαιτίσουν κάποια εναέρια απειλή.