Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" (φύλλο 20/03/21)
Πρωτοαντικρίζοντας την παραθαλάσσια Αττική ο θαυμασμός και η συγκίνηση για τα περασμένα τα αρχαία διασταυρώθηκαν με τη βυρωνική μετά πόνου ευαισθησία για την κατάσταση υποδούλωσης και πνευματικής απραξίας. Γράφει στη μυθιστορία του (1813) «Ο Γκιαούρ»: «Τέτοια ήτανε η θέα εκείνης της παραλίας./ Είναι η Ελλάς, μα όχι ζωντανή – της απουσίας!/ Σε γλυκύτητα τι κρύα, σ’ ομορφάδα νεκρική». Πρώιμες βυρωνικές επιδράσεις ανιχνεύονται στο έργο του Διονυσίου Σολωμού «Ο Λάμπρος». Ο εθνικός μας ποιητής, με νωπό τον χαμό του ομοτέχνου του φιλέλληνα, μεγαλούργησε εις μνήμην του την ωδή «Εις τον θάνατον του Λορδ Μπάυρον», 166 στροφών, καθολικά γνωστή η πρώτη: «Λευτεριά, για λίγο πάψε να χτυπάς με το σπαθί./ Τώρα σίμωσε και κλάψε εις του Μπάιρον το κορμί».
1. Εκείνος ο αθάνατος το όνομα του οποίου ταυτίστηκε με τον πιο αγνό και ρομαντικό φιλελληνισμό
Στις 19 Απριλίου 1824 πέθανε στο Μεσολόγγι, μέσα σε γενικό πένθος, με κλονισμένη την υγεία του, ο μεγάλος Αγγλος ρομαντικός ποιητής και θερμός φιλέλληνας Βύρων – εξελληνισμένος τύπος του λόρδου Γεωργίου Γόρδωνος Μπάυρον (Byron, 1788-1824). Το ποιητικό του έργο αποπνέει το ιδανικό του ρομαντισμού (βυρωνισμός) και του επαναστατικού φιλελευθερισμού. Στο σύνθεμά του «Η κατάρα της Αθηνάς» στηλιτεύει την αρπαγή από τον Ελγιν των γλυπτών του Παρθενώνα. Ο νεκρός ταριχεύθηκε και η σορός του μεταφέρθηκε στη Ζάκυνθο και, στη συνέχεια, στην Αγγλία, όπου και ετάφη.
Ο θάνατος του μεγάλου φιλέλληνα συγκίνησε όλη την Ελλάδα. Κορυφαίοι νεοέλληνες ποιητές εμπνεύστηκαν από τη ζωή και το έργο του: ο Διονύσιος Σολωμός, Εις τον θάνατον του Λορδ Μπάυρον, ο Ανδρέας Κάλβος, Βρετανική Μούσα, ο Ι. Πολέμης, ο Ι. Γρυπάρης, ο Μιλτ. Μαλακάσης, ο Ι. Βλαχογιάννης κ.ά. Ο ποιητής και ακαδημαϊκός Γεώργιος Δροσίνης γράφει στην Πύρινη Ρομφαία (1921), ποιητική συλλογή με εθνικό και επικό περιεχόμενο, το σονέτο «Ο θάνατος του Μπάϋρον», ποίημα συμβολικό που μας μεταφέρει στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου, προβάλλοντας, αλληγορικά με τη Λευτεριά, τη μορφή του Βύρωνα που άφησε την τελευταία του πνοή στην ιερή πόλη: Εκεί, που η μαύρη φαλαρίδα κ’ η άγρια πάπια / χειμαδιό βρίσκουν στην προσηλιακή στεριά, / στης λιμνοθάλασσας τ’ ακρόνερα τα σάπια / τι ήρθες ζητώντας, λευκέ Κύκνε του Βοριά; Τον Κύκνο κοσμοπλανευτή πλάνεψε κάποια / της λιμνοθάλασσας νεράϊδα, η Λευτεριά· / παλάτι στεριανό του κάστρου είχε την τάπια, / κι’ αντί στολίδια νύφης άρματα βαρυά. Αϊτός ο λευκός Κύκνος θέλησε να γίνη, / κι’ αϊτού φτερά και νύχια τάνυσε για κείνη· / μα ήτον παράτολμη, θανάσιμη η ορμή… / Και τα μαγιάπριλα, όταν γύριζαν και πάλι / τα νεροπούλια προς το βορεινό ακρογιάλι, / συνοδιά γίνηκαν στου Κύκνου το κορμί.
Αρχικός τίτλος του ποιήματος ήταν «Ο θάνατος του Κύκνου», που παραπέμπει, όπως και η προσφώνηση Κύκνε του Βοριά, στην επικολυρική σύνθεση «Δον Ζουάν», που μεταφράστηκε από τον Αργύρη Εφταλιώτη. Στου Σουνίου θα καθίσω τον μαρμάρινο βράχο / σύντροφό μου το κύμα του Αιγαίου θα κάνω, / αυτό εμένα ν’ ακούει κι εγώ εκείνο μονάχο, / κι εκεί επάνω σαν κύκνος με τραγούδι ας πεθάνω.
Αυτό τον τελευταίο στίχο είχε υπόψη του ο Δροσίνης, όταν έγραψε το ομώνυμο ποίημα, που παραπέμπει στη Λίμνη των Κύκνων του Τσαϊκόφσκι και οι εικόνες του θυμίζουν έντονα τη Φεγγαροντυμένη του Σολωμού.
Ειρήσθω εν παρόδω, το 1924 εκδόθηκε βιβλίο, με τίτλο «Ελλάς και Βύρων», ενώ ο συνοικισμός ΝΑ των Αθηνών, με Μικρασιάτες πρόσφυγες, πήρε το όνομά του. Στον κήπο του Ζαππείου έχει στηθεί γλυπτική σύνθεση του Γάλλου γλύπτη Chapy, με τον τίτλο «Η Ελλάς στεφανώνει τον Βύρωνα». (Βλ. Φάνης Κωστόπουλος, Γεώργιος Δροσίνης. Αποχρώσεις από το έργο του και τη ζωή του, Φ.Μ.Δ., 2020).
Το 2019 εκδόθηκε από τον «Ποταμό», με επιμέλεια του ιστορικού κ. Γιώργου Καλπαδάκη, η «Αναίρεσις» του Νικολάου Σπηλιάδου, στενότατου συνεργάτη του Κυβερνήτη Ιω. Καποδίστρια. Ο Σπηλιάδης με την «Αναίρεσιν», γραμμένη στα γαλλικά, απαντούσε στον Βαυαρό Ειρηναίο Θείρσιο (Friedrich Thiersch), ο οποίος επέκρινε σφοδρά με δίτομο έργο την πολιτική του Κυβερνήτη. Ο Γιάννης Βλαχογιάννης είχε αναθέσει στον Αλ. Παπαδιαμάντη τη μετάφραση του ανέκδοτου έργου του Σπηλιάδη, την τρίτη σε έκταση ύστερα από τις μεταφράσεις της «Ιστορίας της Ελληνικής Επαναστάσεως» του Γόρδωνος αφενός και του Φίνλεϋ αφετέρου.
Και οι τρεις αυτές μεταφράσεις έμελλε να εκδοθούν στον αιώνα μας. Για την έκδοση της «Αναιρέσεως» είχα γράψει ένα επαινετικό κείμενο στην «Καθημερινή» (24.2.2019) και προηγουμένως είχα ομιλήσει σε ειδική εσπερίδα της Εθνικής Βιβλιοθήκης Ελλάδος (20.2.2019).
Πολύ αργότερα διαπίστωσα ότι η μεταγραφή του παπαδιαμαντικού χειρογράφου παρουσιάζει πολυάριθμες παραναγνώσεις. Ο γραφικός χαρακτήρας του Παπαδιαμάντη είναι συχνά όντως δυσανάγνωστος. Δεν επιθυμώ να ψέξω τον επιμελητή του έργου, τον κ. Γ. Καλπαδάκη, ο οποίος σχολιάζει λαμπρά το έργο τού δικαίως οργισμένου Σπηλιάδη. Και τώρα, αφού διανύουμε έτος επετειακό του Σηκωμού, ευχής έργο είναι να διαβαστεί ο σχολιασμός της «Αναιρέσεως». Εύχομαι όμως διακαώς να ευρεθεί τρόπος να διορθωθούν σε μελλοντική επανέκδοση όλες οι παραναγνώσεις της «Αναιρέσεως» για να αποκατασταθεί έτσι και το παπαδιαμαντικό κείμενο.
3. Καποδίστριας ο «ευεργετικός»
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΣΙΚΟΥΡΗΣΠρέσβης (ε.τ.)
Κύριε διευθυντά,
Με αφορμή την επέτειο 245 χρόνων από τη γέννηση του Ιωάννη Καποδίστρια (11/2/1776), πραγματοποιήθηκε προσφάτως τελετή κατάθεσης στεφάνων στην προτομή του στη Λωζάννη παρουσία των πρέσβεων Ελλάδος και Ρωσίας έως και εκπροσώπων της πόλεως της Λωζάννης. Ως γνωστόν, ο Καποδίστριας, διορίσθηκε το 1808, με απόφαση του τσάρου, στο υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Συνήθιζε τότε ο τσάρος να δέχεται στην υπηρεσία του ξένους αριστοκράτες και ευγενείς (ο Γάλλος αριστοκράτης Vignerot du Plessis, Duc de Richelieu υπηρέτησε κατά τους Ναπολεόντειους Πολέμους στον ρωσικό στρατό και αργότερα έγινε, δις, πρωθυπουργός της Γαλλίας). Το 1813 ο Καποδίστριας ορίζεται εκπρόσωπος της Ρωσίας στην Ελβετία. Υπήρξε ο εμπνευστής του διαχωρισμού της σε 19 αυτόνομα καντόνια και συνεισέφερε αποφασιστικά στη διαμόρφωση του ελβετικού συντάγματος, αλλά και στη μετέπειτα ουδέτερη στάση της χώρας.
Οταν ο τσάρος το 1815 του ανακοίνωσε τον διορισμό του ως υπουργού των Εξωτερικών, δύο φορές (όπως σημειώνει ο ίδιος ο Καποδίστριας στο υπόμνημα της παραίτησής του που υπέβαλε στον αυτοκράτορα το 1826) αρνήθηκε τον διορισμό του λέγοντας: «Θα παρέβαινον τα καθήκοντά μου προς την γενέτειρά μου, εάν, ίνα απαλλαγώ αυτών, εθεώρουν εμαυτόν ξένον προς την Ελλάδα». Τελικά αποδέχθηκε τον διορισμό του, αφού ο Αλέξανδρος Α΄ συμφώνησε με το αίτημα του Καποδίστρια, δηλαδή να μη λάβει τη ρωσική υπηκοότητα.
Εάν διαβάσει όμως κανείς τη γαλλική επιγραφή στην προτομή του Καποδίστρια στη Λωζάννη, αποκομίζει την εντύπωση ότι ο Καποδίστριας ήταν… Ρώσος!
Μεταφράζω: «Ιωάννης Καποδίστριας 1776-1831 Επιφανής Ρώσος διπλωμάτης και πολιτικός. Πρώτος επίτιμος πολίτης του καντονιού Vaud και πρώτος επίτιμος δημότης Λωζάννης. Πρώτος πρόεδρος της Ελλάδος». Στο Διαδίκτυο υπάρχει φωτογραφία των αποκαλυπτηρίων το 2009 από τον υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ και την υπουργό Εξωτερικών της Ελβετίας, με τη σημείωση ότι η ορειχάλκινη προτομή είναι έργο του Ρώσου γλύπτη Βλαντιμίρ Σουρόβτσεφ. Ελληνική κρατική παρουσία δεν αναφέρεται.
Ευτυχώς, τουλάχιστον, στο σπίτι που έμενε ο Καποδίστριας στη Λωζάννη, υπάρχει επιγραφή, εντοιχισμένη το 1976, όπου κάτω από το όνομά του σημειώνεται η ελληνική καταγωγή του («de Corfu»).
Ο Καποδίστριας (το συνθηματικό όνομα του οποίου μεταξύ των Φιλικών ήταν «ο ευεργετικός») δεν παρέσχε τις ευεργετικές υπηρεσίες του μόνο στην Ελβετία, στη Ρωσία, στην ηττημένη Γαλλία (που απέφυγε διαμελισμό και πτώχευση) και βεβαίως στην πατρίδα του, στην οποία αφιέρωσε τα πάντα. Ευεργέτησε όλη την ανθρωπότητα, λαμβάνοντας πρωτοβουλίες που δικαιώθηκαν πολλά χρόνια αργότερα. Μια τέτοια, λίγο γνωστή, είναι οι προτάσεις του, κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου της Βιέννης και σε μεταγενέστερο υπόμνημά του (1818), για την κατάργηση της δουλείας των μαύρων, που έμελλε να υιοθετηθούν… 67 χρόνια μετά στο Συνέδριο του Βερολίνου (1884-1885), ενώ στις ΗΠΑ η emancipation γίνεται το 1863!
Ως κράτος θα πρέπει να τιμήσουμε περισσότερο το έργο του. Ακόμη και ο τίτλος «Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο» από το 1911, δεν είναι αποτέλεσμα κρατικής αναγνώρισης, αλλά όρος της δωρεάς του ευεργέτη Ιωάννη Δόμπολη!
Πόσο διαφορετική θα ήταν η νεότερη ιστορία μας εάν δεν του έκοβαν τόσο πρόωρα το νήμα της ζωής του!
4. Μικρασία, Αθάνας ο ανταποκριτής
ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ-ΣΙΣΜΑΝΗΣΟμότιμος καθηγητής ωτορινολαρυγγολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και Virginia Commonwealth University
Κύριε διευθυντά,
Ο κ. Ηλίας Μαγκλίνης στο άρθρο του «1921, μια μοιραία χρονιά» της 28.2.2021, λανθασμένα αναφέρει τον Θεμιστοκλή Αθανασιάδη-Νόβα ως πολεμικό ανταποκριτή στη Μικρά Ασία. Πολεμικός ανταποκριτής των αθηναϊκών εφημερίδων «Πολιτείας» και «Αθηναϊκής» και αργότερα της σμυρναϊκής εφημερίδας «Θάρρος» ήταν ο αδελφός του Θεμιστοκλή, Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας (1894-1987), γνωστός και ως Αθάνας, ο οποίος το καλοκαίρι του 1921 ακολούθησε τον ελληνικό στρατό μέχρι και πέρα του Σαγγαρίου ποταμού. Ο Αθάνας, με νεανική αισιοδοξία και έντονο αίσθημα πατριωτισμού, είχε εντυπωσιαστεί από το μεγαλείο του προελαύνοντος στα υψίπεδα της Μικράς Ασίας στρατού μας. Οι ανταποκρίσεις και οι φωτογραφίες που είχε στείλει στις εφημερίδες κατά την περίοδο παραμονής του στη Μικρά Ασία, μεταξύ Μαΐου και Σεπτεμβρίου 1921, έχουν εκδοθεί το 2015 με το τίτλο «Εκστρατεία Σαγγαρίου, ένας δημοσιογραφικός αίνος και θρήνος».
Επίσης, αναμνήσεις και βιώματά του από τον ξεριζωμό της Ρωμιοσύνης από τη μικρασιατική γη αποτυπώνονται με γλαφυρό και συναρπαστικό λόγο στην ποιητική toy συλλογή «Αίνος και θρήνος», που εκδόθηκε το 1972, πεντηκοστή επέτειο του γεγονότος αυτού. Χαρακτηριστικά, αναφέρει στον πρόλογο του βιβλίου: «Το πολεμικό κατόρθωμα του Ελληνικού Στρατού στη Μικρά Ασία, όταν συνυπολογιστούν και τόσες δυσμενείς συνθήκες, είναι από τα μεγαλύτερα της νεότερης ιστορίας μας. Και δεν πρέπει να το συσκοτίζει η τραγική κατάληξη… Του ανήκει πας Αίνος!». Πρέπει να αναφερθεί ότι η ποιητική του ευαισθησία δεν τον παρακωλύει από το να έχει επίγνωση της σημασίας της μικρασιατικής τραγωδίας και συνεχίζει στον πρόλογο της ίδιας συλλογής: «Το 1453 κατάπεσε το μεγάλο αέτωμα. Το 1922 ξηλώθηκε απ’ τη βυζαντινή γη και το πιο μικρό θεμέλιο. Ο ξεριζωμός απ’ την Ανατολή είναι ένα μοναδικό μαύρο κεφάλαιο στην εθνική μας ιστορία. Και στην ιστορία της ανθρωπότητας όλης πρέπει να προστεθεί». Εως το τέλος της ζωής του, διηγείτο με διαύγεια πνεύματος και μεγάλη περιγραφική δεξιότητα τις εμπειρίες του από τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Και οι δύο αυτές εκδόσεις σχετικά με τη μικρασιατική εκστρατεία είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα: https://athanas-novas.gr/
Ο Θεμιστοκλής Αθανασιάδης-Νόβας (1896-1961) εργάσθηκε ως δημοσιογράφος στις εφημερίδες «Ακρόπολις», «Πολιτεία», «Νέος Κόσμος» και «Ελεύθερον Βήμα».
Μαζί με τους Καζαντζάκη, Ουράνη, Παναγιωτόπουλο και Κόντογλου συνέβαλε σημαντικά στην ταξιδιωτική λογοτεχνία. Το 1932 δημοσίευσε το βιβλίο «Ενα μήνα στον Βόρειο Πόλο», πρωτοποριακή έκδοση της εποχής του. Σημαντική επίσης ήταν η συμβολή του στην κριτική του θεάτρου. Διετέλεσε νομάρχης σε πολλούς νομούς της χώρας.
5. Ο αλησμόνητος «γραμματιζούμενος»
ΙΟΡΔΑΝΙΔΗΣ Β. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Χολαργός, Μαθηματικός - Νομικός, πρώην γυμνασιάρχης
Κύριε διευθυντά,
Η αρθρογραφία της «Καθημερινής» πάντα επίκαιρη. Διατυπώνονται συχνά άρθρα, και επιστολές, που εκφράζουν διαφορετικούς πολιτικούς (κομματικούς) χώρους. Και αυτό είναι «υγεία» για ένα έντυπο. Τώρα έχουμε επίκαιρη την εκπαίδευση. Να παραταθεί το σχολικό έτος; Να περιορίσουμε την ύλη; Να περάσουν τα παιδιά την τάξη χωρίς εξετάσεις; Στο φύλλο της 5/3/21, είχαμε προτάσεις από τρεις κυρίες για τη δυσλειτουργία των σχολείων. Η κ. Λαμπρινή Κουφάκη, φιλόλογος στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ανατόλια Θεσσαλονίκης, λέει: «Δεν ξέρω αν πρέπει να χαρακτηρίσω τη σχολική χρονιά χαμένη» και αποφαίνεται ότι «ένα πρώτο μέτρο επιβάλλεται να είναι η κατάργηση των εξετάσεων σε όλες τις τάξεις». Η κ. Ελένη Ιωαννίδου, μητέρα μαθητού στο Βαρβάκειο, λέει: «Οι διδακτικές ώρες στο δημόσιο σχολείο χάνονται με ευκολία για λόγους όπως, π.χ., κενά εκπαιδευτικών, συνελεύσεις σε ώρες σχολείου, καταλήψεις μαθητών, άδειες εκπαιδευτικών». Βέβαια, το «Ανατόλια» και το Βαρβάκειο δεν αποτελούν αντιπροσωπευτικό δείγμα των ελληνικών σχολείων. Η κ. Μάρθα Πασχαλίδου, φιλόλογος στο 1ο ΓΕΛ Ευόσμου, λέει: «Θα έπρεπε να έχει ήδη προβλεφθεί υποστηρικτική διδασκαλία για τα παιδιά που έμειναν πολύ πίσω».
Σε άλλο άρθρο διαβάζουμε: «Στη Βρετανία οι εξετάσεις GCSE και A-level με τις οποίες εισάγονται οι τελειόφοιτοι του λυκείου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, δεν θα πραγματοποιηθούν φέτος. Οι μαθητές θα περάσουν στα πανεπιστήμια με τη βαθμολογία των καθηγητών τους». Ας θυμηθούμε πώς λύνονταν τα προβλήματα στην Κατοχή και στον Εμφύλιο. Τότε πολλά σχολεία της υπαίθρου είχαν κλείσει. Το υπουργείο αποφάσισε να χωρίσει το σχολικό έτος σε δύο. Σεπτέμβριο – Δεκέμβριο μία τάξη, Ιανουάριο – Ιούνιο άλλη τάξη. Οι μαθητές των σχολείων που λειτουργούσαν κανονικά, κέρδισαν μία επιπλέον τάξη. Παράλληλα, ίσχυε και ο θεσμός «της κατ’ ιδίαν διδασκαλίας». Δηλαδή δεν ήταν υποχρεωτική η φοίτηση. Διαβάζαμε μόνοι μας ή με τη βοήθεια κάποιου «γραμματιζούμενου» στο χωριό. Στο Πλατύ Ημαθίας, για δύο χρόνια επί Κατοχής βρέθηκε ο γνωστός λογοτέχνης Γεράσιμος Γρηγόρης. Ημασταν μια ομάδα διαφόρων τάξεων. Μας δίδασκε «όλα» τα μαθήματα, Ιστορία, θρησκευτικά, φυτολογία κ.λπ. υποδείκνυε κάθε φορά δύο τρεις σελίδες να διαβάσουμε μόνοι μας. Δίδασκε Αρχαία, Νέα και Μαθηματικά. Τον Ιούνιο πηγαίναμε και δίναμε εξετάσεις μαζί με τους κανονικούς μαθητές. Αν συγκέντρωνες στις εξετάσεις στα τρία «πρωτεύοντα» μαθήματα άθροισμα βαθμών το 30, περνούσες την τάξη. Αδιάφορο τι έπαιρνες στα δευτερεύοντα. Δηλαδή, με άριστα το 20, αν είχες Αρχαία 7, Νέα 10 και Μαθηματικά 13 περνούσες την τάξη. Ετσι περάσαμε τις τάξεις ως κατ’ ιδίαν διδαχθέντες. Αγαπήσαμε τον Γεράσιμο. Ηταν ένας ευγενέστατος άνθρωπος και καλός δάσκαλος.
6. Πάμε για άριστον πριν από τη φυλακή;
ΜΑΤΘΑΙΟΣ Μ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Πλοίαρχος Π.Ν. ε.α.
Κύριε διευθυντά
Ο αντιναύαρχος Π.Ν. ε.α. κ. Κ. Καταγάς στην επιστολή του στην «Κ» (6-2-2021), για οικονομία χώρου, ανέφερε μόνο δύο όρους του ναυτικού ονοματολογίου, που χρησιμοποιεί μέχρι και σήμερα το Πολεμικό Ναυτικό μας (Π.Ν.), τους: «Κυβερνήτης» και «άριστον».
Θεωρώντας ότι η παράθεση μερικών από τις εκατοντάδες αρχαίων όρων και εννοιών που χρησιμοποιούμε στο Π.Ν. θα ήταν ενδιαφέρουσα για το αναγνωστικό κοινό της «Κ», τις παραθέτω ενδεικτικά (Σημειώνω ότι πολλές διατηρούνται από τα έπη του Ομήρου).
α) Για βαθμούς, καθήκοντα, ειδικότητες: Ναύαρχος, κυβερνήτης, ύπαρχος, επιστολεύς, κελευστής, δίοπος, ναύτης, σηματωρός, οπτήρ, εσχαρεύς (μάγειρας), πηδαλιούχος, αρμενιστής, πρόκωπος, επίκωπος, ερέτης (κωπηλάτης), ναύκληρος.
β) Για κελεύσματα: Εα-όρθωσον-πτέρωσον (τας κώπας), άπωσον, πόντισον (την άγκυρα), αίρε (την σημαίαν), καθαίρεσις (π.χ. λέμβου).
γ) Για κινήσεις του πλοίου: Απαρσις, παραβολή, πρόσδεσις (π.χ. εις σημαντήρα), αγκυροβολία, πρυμνοδέτησις, προσαιγιάλωσις, αναποδίζω, πρόσω, πλους, απόπλους, κατάπλους, ναυλοχώ, αναπλέω, ανακρούω πρύμναν, πορεία, επ’ αγκύρα.
δ) Για πλοία, πλοιάρια, εξαρτήματά τους, δομικά στοιχεία: Πηδάλιον, πρώρα, πρύμνη, πρόστεγον, μεσόστεγον, επίστεγον, ενδιαιτήσεις, μεσόδομος, υπόφραγμα, κύτος, αρμοί, τρόπις, στείρα, φρακτή, κλίμαξ, επηγκενίδες, τόνοι, επίτονοι, πρώτονοι, οίαξ, πηδάλιον, σχεδία, πάκτων, ιστός, ιστία, κώπη, πρυμνήσια, σέλμα, οθόνη, λέμβος, εφόλκιον, άμμα, στυλίδιον, παραφωτίς, ανθρωποθυρίς, χειροθυρίς, πόδες.
ε) Για κινήσεις προσωπικού: Εγερσις, κατάκλισις, ακράτισμα (το πολύ πρωινό πρόγευμα), άριστον (το γεύμα), πολεμική έγερσις (πολεμικός συναγερμός), φυλακή (βάρδια).
στ) Ανεμοι και συνθήκες θαλάσσης: Βορράς, Μέσης, Απηλιώτης, Εύρος, Νότος, Λιψ, Ζέφυρος, Σκίρων, νηνεμία, γαλήνη, κλύδων, καταιγίς, ομίχλη, σάλος.
ζ) Αλλοι όροι γενικότερα: Αιγιαλός, όρμος, σκόπελος, αλιεύς, τελαμών, θις, παλίρροια, άμπωτις, πλημμυρίς.
η) Η «ναυς» και τα παράγωγά της, όπως έχουν διαμορφωθεί μετά τον Ομηρο. Ναυτικός, ναυτιλία, ναυτίλος, ναυτία, ναυπηγός, ναυμαχία, ναυμάχος, ναυμαχώ, ναυάγιον, ναύδετον, ναυλοχώ κ.ά.
Αυτή λοιπόν την ορολογία χρησιμοποιεί το Π.Ν., υπερήφανο για τη διατήρηση της παράδοσης και της υπέροχης ελληνικής γλώσσας των «αεί ναυτών Ελλήνων» από τα χρόνια του Ομήρου· και όπως λέει και ο τίτλος τηλεοπτικής εκπομπής «Σε προσκυνώ γλώσσα».
ΥΓ.: Οι λέξεις με μαύρα γράμματα είναι ομηρικές.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου