Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 23-24/11/19 |
ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΔΗΜΟΥ
Για τις πιο δύσκολες ασκήσεις ισορροπίας και συναίνεσης ετοιμάζεται η κυβέρνηση στις επόμενες κινήσεις της στην πολιτική σκακιέρα, προς την κατεύθυνση να ενώσει τα κομμάτια του παζλ το οποίο θα καθορίσει συνολικά νέους συσχετισμούς στον «εκλογικό χάρτη». Για το Μαξίμου το στοίχημα της υπεροχής στο πολιτικό σκηνικό παραμένει ανοιχτό σε ορίζοντα τετραετίας και επιδίωξή του είναι να αφήσει «σφραγίδα» (και) στις κομβικές θεσμικές διαδικασίες. Δεν είναι τυχαίο ότι επιδιώκει τις μεγάλες «εκλογικές» αλλαγές από τους πρώτους κιόλας μήνες διακυβέρνησης.
Το πράσινο φως ανάβει πλέον με την ολοκλήρωση της συνταγματικής αναθεώρησης την ερχόμενη Δευτέρα στη συνολική ψηφοφορία. Γιατί αυτή σηματοδοτεί αυτόματα την αντίστροφη μέτρηση για αποφάσεις που θα οδηγήσουν τις πολιτικές εξελίξεις, θα τεστάρουν την κυβερνητική σταθερότητα και τις αντοχές της αντιπολίτευσης και θα καθορίσουν τις επόμενες εκλογικές μάχες. Ολα αυτά συμπυκνώνονται σίγουρα στο κρισιμότερο κεφάλαιο «εκλογικός νόμος» - στις οποιεσδήποτε παραλλαγές του με στόχο του Κυριάκου Μητσοτάκη να καταργηθεί η απλή αναλογική -, ωστόσο δεν είναι μόνον αυτός.
Με αφετηρία την ολοκλήρωση της συνταγματικής αναθεώρησης, κρίσιμα δεδομένα προκύπτουν επιπλέον για τα κόμματα, το εκλογικό σώμα και τις διαδικασίες από τη διαφαινόμενη συμφωνία για τη «λαϊκή εντολή» των αποδήμων, καθώς και από την αναμενόμενη αποσύνδεση της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας από τις πρόωρες εκλογές. Το βέβαιο είναι ότι, με συμβιβασμούς ή χωρίς, οι στρατηγικές και οι στοχεύσεις της κάθε πλευράς διαφέρουν σε όλα: στον νόμο για τις βουλευτικές εκλογές, στον τρόπο ανάδειξης του κορυφαίου πολιτειακού παράγοντα (αν και καταγράφεται ευρύτατη πλειοψηφία υπέρ της αποσύνδεσης της εκλογής Προέδρου από τη διάλυση της Βουλής) και στην ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού από τον τόπο διαμονής τους, μία ρύθμιση που προφανώς δεν έχει μόνο θεσμικό χαρακτήρα. Και αυτό γιατί είναι άμεσες οι αναφορές της στον φάκελο «εκλογικός χάρτης», ακόμα και αν ποικίλουν οι εκτιμήσεις για το πόσοι δικαιούνται και τελικά πόσοι θα εκμεταλλευτούν τις κάλπες των προξενείων αλλά και παρά τους περιορισμούς που έθεσε η αντιπολίτευση, φοβούμενη αλλοίωση των εκλογικών καταλόγων. Εφόσον η σύγκλιση στη διευκόλυνση της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού αποτυπωθεί με το απαραίτητο μίνιμουμ των 200 βουλευτών, η αυτοπρόσωπη ψήφος στο εξωτερικό θα προσδίδει βαθμούς επικράτησης στο πρώτο κόμμα - ειδικά στο σύστημα που θα διαδεχθεί την απλή αναλογική - μετρώντας στο συνολικό εκλογικό αποτέλεσμα.
ΤΡΕΙΣ ΕΔΡΕΣ. Είναι επιπλέον η ίδια ρύθμιση που οδηγεί σε διεύρυνση του ψηφοδελτίου Επικρατείας και κόβει έδρες από περιφέρειες. Ηδη η κυβέρνηση φρόντισε να αποτυπώσει σε ξεχωριστό νομοσχέδιο αλλαγές στις εκλογικές διαδικασίες, σε άμεση συνάρτηση με την ψήφο των αποδήμων. Στις επερχόμενες αλλαγές εντάσσονται η αύξηση του αριθμού βουλευτών Επικρατείας σε 15 (από 12 σήμερα), καθώς και η μείωση εδρών (από μία) σε τρεις κρίσιμες εκλογικές Περιφέρειες: στον Νότιο τομέα Αθηνών - τη μεγαλύτερη της χώρας με 18 έδρες σήμερα -, την Α' Αθηνών και την Αχαΐα - βασικό πόλο έλξης, παραδοσιακά, για τους αρχηγούς των κομμάτων. Αυτές οι ρυθμίσεις αναμένεται να φτάσουν στη Βουλή αμέσως μετά το νομοσχέδιο για τους απόδημους που θα κατατεθεί την ερχόμενη Τρίτη, αφότου πέρασε και από την αναθεώρηση του άρθρου 54 του Συντάγματος. Ολα δείχνουν πως η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον μια ανάσα από τη σύγκλιση που αναζητούσε εντατικά τον τελευταίο ενάμιση μήνα με διάλογο του Πρωθυπουργού με τους πολιτικούς αρχηγούς και διαπραγματεύσεις του υπουργού Εσωτερικών Τάκη Θεοδωρικάκου με εκπροσώπους των κομμάτων.
Η απλή αναλογική. Αντιθέτως παραμένουν κλεισμένα στα κυβερνητικά συρτάρια τα σενάρια για το τέλος της απλής αναλογικής στις βουλευτικές εκλογές, ενώ κλειστά χαρτιά κρατά η κυβέρνηση και για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. «Τα θέματα αυτά είναι στην αρμοδιότητα του Πρωθυπουργού, αποκλειστικά» λένε λακωνικά πηγές κοντά στο πρωθυπουργικό γραφείο, χωρίς να προσδιορίζουν χρονοδιαγράμματα. Είναι σίγουρο όμως ότι η αλλαγή του εκλογικού νόμου, όπως έχει προαναγγείλει ο Κυριάκος Μητσοτάκης ώστε «ένα κόμμα με 40% να έχει την αυτοδυναμία», θα βρεθεί σύντομα στην κορυφή των πολιτικών συζητήσεων. Ηδη πυκνώνει η σεναριολογία ακόμα και για πρόωρο εκλογικό αιφνιδιασμό στο μέσο της τετραετίας της ή νωρίτερα για το «κάψιμο» της απλής αναλογικής.
Διπλές κάλπες. Τα στρατόπεδα του Μαξίμου, της Κουμουνδούρου και της Χαριλάου Τρικούπη ζυγίζουν δεδομένα και προχωρούν σε εκτιμήσεις. Το μόνο που επίσημα διαφαίνεται προς το παρόν είναι μια κεντρική μητσοτακική «ιδέα»: εξάντληση της τετραετίας και διπλές κάλπες, οι πρώτες με την απλή αναλογική, οι δεύτερες με τον νέο νόμο ενισχυμένης αναλογικής. «Δεν θα μπορεί να σχηματιστεί κυβερνητική πλειοψηφία με απλή αναλογική, οπότε θα έχουμε δύο διαδοχικές αναμετρήσεις» έχει πει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ζητώντας συναίνεση σε έναν νόμο που θα εξασφαλίζει την κυβερνησιμότητα. Ο ίδιος έχει διαμηνύσει ότι θα ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς και ενώ την κατάργηση της απλής αναλογικής επιθυμεί και το Κίνημα Αλλαγής θεωρείται αμφίβολο ότι θα έλεγε εύκολα το «ναι» στην κυβερνητική πρόταση.
Κομβική για τις ισορροπίες είναι η προεδρική εκλογή, ενώ οι εισηγήσεις που ήδη δέχεται ο Πρωθυπουργός ποικίλουν, λένε οι πληροφορίες, για το ποιος είναι ο τελικά ο καταλληλότερος χρόνος για τον εκλογικό νόμο. Φαίνεται πάντως πως θα αφορά ένα σύστημα με κλιμακωτό μπόνους για το πρώτο κόμμα και χωρίς αλλαγή στο πλαφόν του 3% για την είσοδο των μικρών κομμάτων στη Βουλή. Στο τραπέζι, ωστόσο, παραμένουν εναλλακτικά σενάρια, που εδώ και καιρό εξετάζονται από τους συνεργάτες του Πρωθυπουργού. Ο ίδιος θα αποφασίσει τελικά το πώς και κυρίως το πότε θα ξεπεράσει πιο εύκολα τον σκόπελο της απλής αναλογικής, στοχεύοντας ξακάθαρα σε ισχυροποίηση της ΝΔ για άλλη μία τετραετία.
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗ
Το πρώτο νομοσχέδιο της νέας διακυβέρνησης που αφορά το επιτελικό κράτος και κατέστη τελικά ο νόμος 4622/2019 συνιστά μια εμβληματική μεταρρύθμιση για τη λειτουργία του κράτους. Πρόκειται στην πραγματικότητα για ένα εγχειρίδιο διακυβέρνησης που εισάγεται για πρώτη φορά στην ελληνική έννομη τάξη. Στον διαδραμόντα χρόνο από τη δημοσίευση του νόμου έχουν ήδη συντελεστεί σημαντικές αλλαγές στον τρόπο άσκησης της διακυβέρνησης.
Πρώτον, το Υπουργικό Συμβούλιο έχει αποκτήσει κανονικότητα και τυποποίηση η οποία ήταν άγνωστη στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης. Περιοδικές μηνιαίες συνεδριάσεις με προκαθορισμένη ημερήσια διάταξη, στην οποία τα μέλη της κυβέρνησης μπορούν εγκαίρως να θέτουν θέματα. Κυρίως όμως κατά τη διάρκεια των υπουργικών συμβουλίων παράγονται οι δημόσιες πολιτικές τις οποίες στη συνέχεια καλούνται να εξειδικεύσουν οι αρμόδιοι υπουργοί. Στο Υπουργικό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου, μάλιστα, θα εγκριθούν τα σχέδια δράσης όλων των υπουργείων για το έτος 2020.
Δεύτερον, το επίπεδο προσήλωσης των μελών της κυβέρνησης και των υφυπουργών στις διαδικασίες κοινοβουλευτικού ελέγχου έχει βελτιωθεί γεωμετρικά. Σε σύνολο 180 επίκαιρων ερωτήσεων που προγραμματίστηκαν για συζήτηση στη Βουλή συζητήθηκαν 142, ποσοστό που πλησιάζει το 80% (ενόσω στην προηγούμενη βουλευτική περίοδο το ποσοστό ήταν λίγο πάνω από το 50%, ήτοι συζητήθηκαν 1.676 από 3.271). Επιπλέον, ο νυν πρωθυπουργός έχει προσέλθει στην προβλεπόμενη Ωρα του Πρωθυπουργού για να απαντήσει σε 4 επίκαιρες ερωτήσεις πολιτικών αρχηγών και βουλευτών σε διάστημα 4 μηνών από την ψήφο εμπιστοσύνης προς τη νέα κυβέρνηση, όταν ο πρώην πρωθυπουργός κ. Τσίπρας κατά τη διάρκεια της τελευταίας θητείας του απαντούσε μία φορά ανά 4 μήνες (σε συνολικά 43,5 μήνες κατατέθηκαν 319 επίκαιρες ερωτήσεις και συζητήθηκαν 11).
Τρίτον, έχει ήδη εγκατασταθεί στην προεδρία της κυβέρνησης το ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα για την παρακολούθηση και αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου («ΜΑΖΙ»), το οποίο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία από την αρχή του Δεκεμβρίου, όπου ήδη καταγράφονται οι στόχοι, οι δράσεις και τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης κάθε υπουργείου.
Τέταρτον, για πρώτη φορά στελεχώθηκαν τα ιδιαίτερα γραφεία υπουργών, υφυπουργών και γραμματέων από ορισμένο αριθμό αποσπασμένων και μετακλητών υπαλλήλων που προβλέπονται στον νόμο, χωρίς καμία παρέκκλιση, ώστε να είναι απολύτως εφικτή η λογοδοσία και ο έλεγχος όλου του ανθρώπινου δυναμικού πολιτικής διοίκησης.
Πέμπτον, στελεχώθηκε και λειτούργησε με πλήρες επιχειρησιακό πρόγραμμα και δομές εσωτερικού ελέγχου η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, η οποία συγκέντρωσε σε ένα σώμα όλα τα όργανα του Δημοσίου που ελέγχουν την ιδιωτική οικονομία.
Επιπλέον βρίσκονται σε στάδιο υλοποίησης, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, η εκπόνηση του εγχειριδίου νομοπαρασκευαστικής μεθοδολογίας και το υπόδειγμα ανάλυσης συνεπειών ρύθμισης, καθώς και η επί θητεία τοποθέτηση υπηρεσιακών γραμματέων προερχομένων από τη διοίκηση με επιλογή από ανεξάρτητη επιτροπή που θα αναλάβουν την αρμοδιότητα του προσωπικού και των συμβάσεων των υπουργείων. Και, βεβαίως, επίκειται η δεύτερη φάση ανάπτυξης του επιτελικού κράτους που θα αφορά την κάθετη οργάνωσή του στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με επισπεύδοντα τον υπουργό Εσωτερικών.
Το εγχείρημα του επιτελικού κράτους περιγράφηκε με θετικό πρόσημο στην 4η Εκθεση μετα-προγραμματικής ενισχυμένης εποπτείας που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την τρέχουσα εβδομάδα: «Η φιλόδοξη νομοθεσία για τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, που συνιστούσε το πρώτο μείζον νομοθέτημα το οποίο έφερε η νέα κυβέρνηση, εισήγαγε έναν αριθμό θεμελιωδών διατάξεων για τον εκμοντερνισμό της δημόσιας διοίκησης, περιλαμβανομένης της ενδυνάμωσης της δυνατότητας κεντρικού συντονισμού της κυβέρνησης. Δεδομένου ότι ο αδύναμος συντονισμός συνιστούσε μια μακρά αδυναμία της δημόσιας διοίκησης, η ενδυνάμωση του ρόλου και των μέσων της Προεδρίας της Κυβέρνησης συνιστά σημαντική μεταρρύθμιση. Περαιτέρω, αυτή η μείζων κωδικοποιητική νομοθεσία παγιοποιεί τον ρόλο του Υπουργικού Συμβουλίου και θέτει συγκεκριμένες διατάξεις για τον ετήσιο συντονισμό και την παρακολούθηση των κυβερνητικών προτεραιοτήτων. Ο νόμος επίσης περιλαμβάνει διατάξεις για την εναρμόνιση και την ενδυνάμωση της νομοθετικής πρωτοβουλίας της κεντρικής κυβέρνησης, περιλαμβανομένης της βελτίωσης της διαδικασίας αξιολόγησης συνεπειών του νόμου».
-Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είναι υπουργός Επικρατείας
ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΗ ΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ
Δεν αποτελεί ελληνικό προνόμιο, πρόκειται για διεθνή κατάσταση: το Σύνταγμα αλλάζει επειδή στην πολιτική πρακτική και την εφαρμογή του ανέκυψαν προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Σπανίως, δηλαδή, οι νομοθέτες προχωρούν σε αλλαγές με το βλέμμα στο μέλλον και σε ζητήματα που οι ίδιοι και οι κοινωνίες τους θα βρουν μπροστά. Κατά βάση, παρεμβαίνουν για να διορθώσουν κενά και αστοχίες, εξυπηρετώντας παράλληλα και την πολιτική συγκυρία - εν ολίγοις, τους σχεδιασμούς τής εκάστοτε πλειοψηφίας. Για κάποιους πρόκειται για κοντόφθαλμη αντίδραση, αλλά από την άλλη το Σύνταγμα δεν παύει να είναι ένα ρευστό κείμενο που συνάδει με την πολιτική ρευστότητα. Επομένως, δεν πρέπει να εκπλήσσει η αναθεώρηση ακόμη και προσφάτως αναθεωρημένων διατάξεων - στα μέρη μας το είδαμε με τον βασικό μέτοχο. Οι τροποποιήσεις ώστε να καλυφθούν παραλείψεις ή να επιδιορθωθούν διατάξεις που δεν λειτουργούσαν ήταν από τα πρώτα μαθήματα που έφθασαν από τις ΗΠΑ, την πρώτη χώρα με Προεδρία συνταγματικά κατοχυρωμένη: το 1841 ο νεοεκλεγείς Γουίλιαμ Χάρισον, ο πρόεδρος Νο 9 στην αμερικανική Ιστορία, έπαθε πνευμονία εκφωνώντας μια δίωρη ομιλία στο ψύχος, κατά την ανάληψη των καθηκόντων του. Πέθανε έναν μήνα αργότερα, αλλά οι Αμερικανοί διαπίστωσαν ότι το Σύνταγμα δεν διευκρίνιζε την ιδιότητα του διαδόχου. Η τροπολογία που ακολούθησε προέβλεπε ρητά ότι σε περίπτωση προεδρικής χηρείας, αναλαμβάνει με πλήρεις εξουσίες ο αντιπρόεδρος. Το 1951, με τον Αϊζενχάουερ νεοεκλεγέντα στον Λευκό Οίκο, η νέα τροπολογία προέβλεπε ρητά ότι ο προεδρικός κύκλος ολοκληρώνεται σε δύο θητείες - -ήταν η απάντηση των Ρεπουμπλικανών στις τέσσερις συνεχείς εκλογικές νίκες του Φραγκλίνου Ρούζβελτ.
Το Σύνταγμα της Ελλάδας, όπως ισχύει από το 1975, ακολουθεί περισσότερο τη γαλλική συνταγή, που ενθουσίαζε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, και όχι το αμερικανικό πρότυπο. Οι Γάλλοι, στη μέση της προεδρικής θητείας του Ζακ Σιράκ περιόρισαν την προεδρική επταετία στα πέντε χρόνια. Σε Γαλλία και ΗΠΑ, ωστόσο, το Σύνταγμα τοποθετεί στην κορυφή της εκτελεστικής εξουσίας τον Πρόεδρο, σε αντίθεση με το ελληνικό που ήταν εξαρχής πρωθυπουργικοκεντρικό. Με την αναθεώρηση του 1985 εξαλείφθηκε κάθε στοιχείο προεδρικής παρεμβατικότητας, που θα μπορούσε να αναδείξει το Προεδρικό Μέγαρο ως ένα παράλληλο κέντρο εξουσίας, ενώ την προσεχή Δευτέρα ο κύκλος ολοκληρώνεται οδηγώντας, ουσιαστικά, σε μία πρωθυπουργική δημοκρατία. Από τη στιγμή που η Βουλή θα εκλέγει Πρόεδρο της Δημοκρατίας ακόμη και με σχετική πλειοψηφία, τότε η ανάδειξη του Πρόεδρου θα αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο του εκάστοτε Πρωθυπουργού ή του επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος, ο οποίος δεν θα δίνει ιδιαίτερη σημασία στους συσχετισμούς δυνάμεων. Η αλλαγή της Δευτέρας είναι το τίμημα των αποφάσεων του Αλέξη Τσίπρα, όχι στην προαναθεωρητική διαδικασία, αλλά στο τέλος του 2014 και στο ξεκίνημα του 2015. Εάν η αναθεώρηση που έρχεται είχε προηγηθεί, τότε η πολιτική συζήτηση θα περιοριζόταν σήμερα στην ανανέωση ή μη της θητείας του Σταύρου Δήμα στο Προεδρικό. Και ο Τσίπρας δεν θα βρισκόταν τον Ιούλιο του 2015 στο Μέγαρο Μαξίμου για να κάνει δημοψηφίσματα για το ευρώ.
Στο πολιτικά πλούσιο τριήμερο έως τη Δευτέρα, ο Ευάγγελος Βενιζέλος θα είναι απών. Από κάθε βήμα που υπό άλλες συνθήκες θα είχε ρόλο πρωταγωνιστή. Τόσο από το διήμερο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ όσο και την ώρα που θα πέφτει η αυλαία στην τέταρτη αναθεώρηση, με την οποία θα ανοίξει και επισήμως η συζήτηση για την προεδρική εκλογή. Παρατηρητής κάθε εξέλιξης προεξοφλείται ότι θα είναι, όχι μόνο γιατί δηλώνει πολιτικά «παρών» με προτάσεις μέσω του δικού του Κύκλου Ιδεών, αλλά επειδή είναι στη φύση του. Για τις «περιορισμένης εμβέλειας» συνταγματικές αλλαγές έχει ήδη διατυπώσει τη γνώμη του, ενώ στις προεδρικές καμπάνιες που έχουν ήδη ξεκινήσει από πολιτικούς φίλους του Προκόπη Παυλόπουλου ή του Αντώνη Σαμαρά, δεν ανάβει «πράσινο φως» για να προστεθεί και μια δική του. Φρόντισε, ωστόσο, να διαμηνύσει ότι «ο Πρόεδρος δεν μπορεί να είναι άμοιρος πολιτικής» και πως ένα πρόσωπο που καταλαμβάνει το ανώτατο πολιτειακό αξίωμα πρέπει να έχει «πολιτική εμπειρία». Ο κύκλος δεν τετραγωνίζεται, αλλά μπορεί να είναι ευμετάβλητος και να χωρέσει ένα ολόκληρο πρόγραμμα - θέσεων και αρχών...
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗ
Το πρώτο νομοσχέδιο της νέας διακυβέρνησης που αφορά το επιτελικό κράτος και κατέστη τελικά ο νόμος 4622/2019 συνιστά μια εμβληματική μεταρρύθμιση για τη λειτουργία του κράτους. Πρόκειται στην πραγματικότητα για ένα εγχειρίδιο διακυβέρνησης που εισάγεται για πρώτη φορά στην ελληνική έννομη τάξη. Στον διαδραμόντα χρόνο από τη δημοσίευση του νόμου έχουν ήδη συντελεστεί σημαντικές αλλαγές στον τρόπο άσκησης της διακυβέρνησης.
Πρώτον, το Υπουργικό Συμβούλιο έχει αποκτήσει κανονικότητα και τυποποίηση η οποία ήταν άγνωστη στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης. Περιοδικές μηνιαίες συνεδριάσεις με προκαθορισμένη ημερήσια διάταξη, στην οποία τα μέλη της κυβέρνησης μπορούν εγκαίρως να θέτουν θέματα. Κυρίως όμως κατά τη διάρκεια των υπουργικών συμβουλίων παράγονται οι δημόσιες πολιτικές τις οποίες στη συνέχεια καλούνται να εξειδικεύσουν οι αρμόδιοι υπουργοί. Στο Υπουργικό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου, μάλιστα, θα εγκριθούν τα σχέδια δράσης όλων των υπουργείων για το έτος 2020.
Δεύτερον, το επίπεδο προσήλωσης των μελών της κυβέρνησης και των υφυπουργών στις διαδικασίες κοινοβουλευτικού ελέγχου έχει βελτιωθεί γεωμετρικά. Σε σύνολο 180 επίκαιρων ερωτήσεων που προγραμματίστηκαν για συζήτηση στη Βουλή συζητήθηκαν 142, ποσοστό που πλησιάζει το 80% (ενόσω στην προηγούμενη βουλευτική περίοδο το ποσοστό ήταν λίγο πάνω από το 50%, ήτοι συζητήθηκαν 1.676 από 3.271). Επιπλέον, ο νυν πρωθυπουργός έχει προσέλθει στην προβλεπόμενη Ωρα του Πρωθυπουργού για να απαντήσει σε 4 επίκαιρες ερωτήσεις πολιτικών αρχηγών και βουλευτών σε διάστημα 4 μηνών από την ψήφο εμπιστοσύνης προς τη νέα κυβέρνηση, όταν ο πρώην πρωθυπουργός κ. Τσίπρας κατά τη διάρκεια της τελευταίας θητείας του απαντούσε μία φορά ανά 4 μήνες (σε συνολικά 43,5 μήνες κατατέθηκαν 319 επίκαιρες ερωτήσεις και συζητήθηκαν 11).
Τρίτον, έχει ήδη εγκατασταθεί στην προεδρία της κυβέρνησης το ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα για την παρακολούθηση και αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου («ΜΑΖΙ»), το οποίο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία από την αρχή του Δεκεμβρίου, όπου ήδη καταγράφονται οι στόχοι, οι δράσεις και τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης κάθε υπουργείου.
Τέταρτον, για πρώτη φορά στελεχώθηκαν τα ιδιαίτερα γραφεία υπουργών, υφυπουργών και γραμματέων από ορισμένο αριθμό αποσπασμένων και μετακλητών υπαλλήλων που προβλέπονται στον νόμο, χωρίς καμία παρέκκλιση, ώστε να είναι απολύτως εφικτή η λογοδοσία και ο έλεγχος όλου του ανθρώπινου δυναμικού πολιτικής διοίκησης.
Πέμπτον, στελεχώθηκε και λειτούργησε με πλήρες επιχειρησιακό πρόγραμμα και δομές εσωτερικού ελέγχου η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, η οποία συγκέντρωσε σε ένα σώμα όλα τα όργανα του Δημοσίου που ελέγχουν την ιδιωτική οικονομία.
Επιπλέον βρίσκονται σε στάδιο υλοποίησης, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, η εκπόνηση του εγχειριδίου νομοπαρασκευαστικής μεθοδολογίας και το υπόδειγμα ανάλυσης συνεπειών ρύθμισης, καθώς και η επί θητεία τοποθέτηση υπηρεσιακών γραμματέων προερχομένων από τη διοίκηση με επιλογή από ανεξάρτητη επιτροπή που θα αναλάβουν την αρμοδιότητα του προσωπικού και των συμβάσεων των υπουργείων. Και, βεβαίως, επίκειται η δεύτερη φάση ανάπτυξης του επιτελικού κράτους που θα αφορά την κάθετη οργάνωσή του στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με επισπεύδοντα τον υπουργό Εσωτερικών.
Το εγχείρημα του επιτελικού κράτους περιγράφηκε με θετικό πρόσημο στην 4η Εκθεση μετα-προγραμματικής ενισχυμένης εποπτείας που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την τρέχουσα εβδομάδα: «Η φιλόδοξη νομοθεσία για τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, που συνιστούσε το πρώτο μείζον νομοθέτημα το οποίο έφερε η νέα κυβέρνηση, εισήγαγε έναν αριθμό θεμελιωδών διατάξεων για τον εκμοντερνισμό της δημόσιας διοίκησης, περιλαμβανομένης της ενδυνάμωσης της δυνατότητας κεντρικού συντονισμού της κυβέρνησης. Δεδομένου ότι ο αδύναμος συντονισμός συνιστούσε μια μακρά αδυναμία της δημόσιας διοίκησης, η ενδυνάμωση του ρόλου και των μέσων της Προεδρίας της Κυβέρνησης συνιστά σημαντική μεταρρύθμιση. Περαιτέρω, αυτή η μείζων κωδικοποιητική νομοθεσία παγιοποιεί τον ρόλο του Υπουργικού Συμβουλίου και θέτει συγκεκριμένες διατάξεις για τον ετήσιο συντονισμό και την παρακολούθηση των κυβερνητικών προτεραιοτήτων. Ο νόμος επίσης περιλαμβάνει διατάξεις για την εναρμόνιση και την ενδυνάμωση της νομοθετικής πρωτοβουλίας της κεντρικής κυβέρνησης, περιλαμβανομένης της βελτίωσης της διαδικασίας αξιολόγησης συνεπειών του νόμου».
-Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είναι υπουργός Επικρατείας
ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΗ ΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ
Δεν αποτελεί ελληνικό προνόμιο, πρόκειται για διεθνή κατάσταση: το Σύνταγμα αλλάζει επειδή στην πολιτική πρακτική και την εφαρμογή του ανέκυψαν προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Σπανίως, δηλαδή, οι νομοθέτες προχωρούν σε αλλαγές με το βλέμμα στο μέλλον και σε ζητήματα που οι ίδιοι και οι κοινωνίες τους θα βρουν μπροστά. Κατά βάση, παρεμβαίνουν για να διορθώσουν κενά και αστοχίες, εξυπηρετώντας παράλληλα και την πολιτική συγκυρία - εν ολίγοις, τους σχεδιασμούς τής εκάστοτε πλειοψηφίας. Για κάποιους πρόκειται για κοντόφθαλμη αντίδραση, αλλά από την άλλη το Σύνταγμα δεν παύει να είναι ένα ρευστό κείμενο που συνάδει με την πολιτική ρευστότητα. Επομένως, δεν πρέπει να εκπλήσσει η αναθεώρηση ακόμη και προσφάτως αναθεωρημένων διατάξεων - στα μέρη μας το είδαμε με τον βασικό μέτοχο. Οι τροποποιήσεις ώστε να καλυφθούν παραλείψεις ή να επιδιορθωθούν διατάξεις που δεν λειτουργούσαν ήταν από τα πρώτα μαθήματα που έφθασαν από τις ΗΠΑ, την πρώτη χώρα με Προεδρία συνταγματικά κατοχυρωμένη: το 1841 ο νεοεκλεγείς Γουίλιαμ Χάρισον, ο πρόεδρος Νο 9 στην αμερικανική Ιστορία, έπαθε πνευμονία εκφωνώντας μια δίωρη ομιλία στο ψύχος, κατά την ανάληψη των καθηκόντων του. Πέθανε έναν μήνα αργότερα, αλλά οι Αμερικανοί διαπίστωσαν ότι το Σύνταγμα δεν διευκρίνιζε την ιδιότητα του διαδόχου. Η τροπολογία που ακολούθησε προέβλεπε ρητά ότι σε περίπτωση προεδρικής χηρείας, αναλαμβάνει με πλήρεις εξουσίες ο αντιπρόεδρος. Το 1951, με τον Αϊζενχάουερ νεοεκλεγέντα στον Λευκό Οίκο, η νέα τροπολογία προέβλεπε ρητά ότι ο προεδρικός κύκλος ολοκληρώνεται σε δύο θητείες - -ήταν η απάντηση των Ρεπουμπλικανών στις τέσσερις συνεχείς εκλογικές νίκες του Φραγκλίνου Ρούζβελτ.
Το Σύνταγμα της Ελλάδας, όπως ισχύει από το 1975, ακολουθεί περισσότερο τη γαλλική συνταγή, που ενθουσίαζε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, και όχι το αμερικανικό πρότυπο. Οι Γάλλοι, στη μέση της προεδρικής θητείας του Ζακ Σιράκ περιόρισαν την προεδρική επταετία στα πέντε χρόνια. Σε Γαλλία και ΗΠΑ, ωστόσο, το Σύνταγμα τοποθετεί στην κορυφή της εκτελεστικής εξουσίας τον Πρόεδρο, σε αντίθεση με το ελληνικό που ήταν εξαρχής πρωθυπουργικοκεντρικό. Με την αναθεώρηση του 1985 εξαλείφθηκε κάθε στοιχείο προεδρικής παρεμβατικότητας, που θα μπορούσε να αναδείξει το Προεδρικό Μέγαρο ως ένα παράλληλο κέντρο εξουσίας, ενώ την προσεχή Δευτέρα ο κύκλος ολοκληρώνεται οδηγώντας, ουσιαστικά, σε μία πρωθυπουργική δημοκρατία. Από τη στιγμή που η Βουλή θα εκλέγει Πρόεδρο της Δημοκρατίας ακόμη και με σχετική πλειοψηφία, τότε η ανάδειξη του Πρόεδρου θα αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο του εκάστοτε Πρωθυπουργού ή του επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος, ο οποίος δεν θα δίνει ιδιαίτερη σημασία στους συσχετισμούς δυνάμεων. Η αλλαγή της Δευτέρας είναι το τίμημα των αποφάσεων του Αλέξη Τσίπρα, όχι στην προαναθεωρητική διαδικασία, αλλά στο τέλος του 2014 και στο ξεκίνημα του 2015. Εάν η αναθεώρηση που έρχεται είχε προηγηθεί, τότε η πολιτική συζήτηση θα περιοριζόταν σήμερα στην ανανέωση ή μη της θητείας του Σταύρου Δήμα στο Προεδρικό. Και ο Τσίπρας δεν θα βρισκόταν τον Ιούλιο του 2015 στο Μέγαρο Μαξίμου για να κάνει δημοψηφίσματα για το ευρώ.
Στο πολιτικά πλούσιο τριήμερο έως τη Δευτέρα, ο Ευάγγελος Βενιζέλος θα είναι απών. Από κάθε βήμα που υπό άλλες συνθήκες θα είχε ρόλο πρωταγωνιστή. Τόσο από το διήμερο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ όσο και την ώρα που θα πέφτει η αυλαία στην τέταρτη αναθεώρηση, με την οποία θα ανοίξει και επισήμως η συζήτηση για την προεδρική εκλογή. Παρατηρητής κάθε εξέλιξης προεξοφλείται ότι θα είναι, όχι μόνο γιατί δηλώνει πολιτικά «παρών» με προτάσεις μέσω του δικού του Κύκλου Ιδεών, αλλά επειδή είναι στη φύση του. Για τις «περιορισμένης εμβέλειας» συνταγματικές αλλαγές έχει ήδη διατυπώσει τη γνώμη του, ενώ στις προεδρικές καμπάνιες που έχουν ήδη ξεκινήσει από πολιτικούς φίλους του Προκόπη Παυλόπουλου ή του Αντώνη Σαμαρά, δεν ανάβει «πράσινο φως» για να προστεθεί και μια δική του. Φρόντισε, ωστόσο, να διαμηνύσει ότι «ο Πρόεδρος δεν μπορεί να είναι άμοιρος πολιτικής» και πως ένα πρόσωπο που καταλαμβάνει το ανώτατο πολιτειακό αξίωμα πρέπει να έχει «πολιτική εμπειρία». Ο κύκλος δεν τετραγωνίζεται, αλλά μπορεί να είναι ευμετάβλητος και να χωρέσει ένα ολόκληρο πρόγραμμα - θέσεων και αρχών...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου