Τέσσερα κείμενα παρέμβασης, από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"
1. Χρειάζεται προσοχή
Του Αλέξη Παπαχελά
Το 2012, σε μια συνέντευξη με τον κ. Τσίπρα, τον είχα ρωτήσει σε ποιον θα τηλεφωνούσε πρώτα εάν ήταν πρωθυπουργός και μάθαινε ότι υπάρχει ένα σοβαρό επεισόδιο σε εξέλιξη στο Αιγαίο. Ηταν φανερό ότι δεν το είχε σκεφθεί πολύ το θέμα, αλλά απάντησε «μα προφανώς στον κ. Ερντογάν». Ομολογώ ότι δεν θα ξαναέκανα το ίδιο ερώτημα σήμερα, επειδή δεν έχει σαφή απάντηση. Ο Γεώργιος Παπανδρέου μίλησε στην αντίστοιχη περίσταση με τον πρόεδρο Τζόνσον και τον Τζορτζ Mπολ, ο δικτάτορας Παπαδόπουλος με τον Σάιρους Βανς, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής με τον Φορντ, ο Ανδρέας Παπανδρέου με τον Τζορτζ Σουλτζ και ο Κώστας Σημίτης με τον Κλίντον και τον Χόλμπρουκ. Ηξεραν περίπου τι θα ακούσουν. Ηταν όμως βέβαιο ότι θα εκδηλωνόταν κάποια αμερικανική μεσολάβηση και μια προσπάθεια συγκράτησης των δύο πλευρών.
Σήμερα τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Κανείς, πουθενά στον πλανήτη, δεν ξέρει τι σκέπτεται ο πρόεδρος Τραμπ για πολύ πιο σημαντικά ζητήματα. Ούτε επίσης μπορεί να μαντέψει ποιοι είναι οι άνθρωποι σε θέσεις-κλειδιά που θα επηρεάσουν το αν θα σηκώσει ο κ. Τραμπ το τηλέφωνο να μιλήσει με τους κ. Τσίπρα και Ερντογάν και τι θα τους πει. Οι αξιωματούχοι που χειρίζονταν τους φακέλους έχουν φύγει από τις θέσεις τους και το «μηχάνημα» δεν δουλεύει όπως σε προηγούμενες περιόδους νέων κυβερνήσεων.
Χρειάζεται τρομερή, και απολογούμαι για την εμφατικότητα αλλά την επιβάλλουν οι στιγμές, προσοχή. Η Ελλάδα έχει υποφέρει από την ανεύθυνη μεταφορά λανθασμένων ή συγκεχυμένων μηνυμάτων από την Ουάσιγκτον. Ο κάθε Ελληνοαμερικανός και ο ξάδελφός του έχουν ξαφνικά εμφανισθεί να μιλούν για λογαριασμό του Τραμπ. Ακούγονται εξωφρενικά πράγματα του τύπου «ε καλά, αν γίνει μια σύγκρουση, προφανώς θα διαλέξει την Ελλάδα επειδή είναι χριστιανική χώρα». Αυτή η κυβέρνηση δεν έχει μεγαλουργήσει στη σωστή ανάγνωση των διεθνών συγκυριών. Μόνο που εδώ μιλάμε για κάτι παραπάνω από μια διαπραγμάτευση με την τρόικα...
Δεύτερη διαφορά, σημαντική. Οι Ευρωπαίοι δεν ήταν ποτέ καλοί στη διαχείριση κρίσεων. Το Βερολίνο δοκιμάζει τώρα να παίξει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στην επίλυση προβλημάτων, από το Κόσοβο έως το Κυπριακό. Δεν έχει δοκιμασθεί, όμως, σε μια μεγάλη κρίση που θα χρειασθεί να αντιμετωπίσει σε πραγματικούς χρόνους. Και το κυριότερο: ο πρόεδρος Ερντογάν έχει έναν μοχλό πίεσης που δεν υπήρχε παλαιότερα, τους πρόσφυγες. Ανοίγοντας τις «πόρτες» στο Αιγαίο, ξέρει ότι μπορεί να καταφέρει ένα θανάσιμο πολιτικό πλήγμα στην καγκελάριο και σε άλλους ηγέτες στην Ε.Ε.
Αφησα για το τέλος τον πρόεδρο Ερντογάν. Δεν είναι Τσιλέρ, ούτε ακόμη και Οζάλ. Νιώθει, έστω και εφήμερα, παντοδύναμος και πάρα πολύ πιεσμένος. Μεταξύ του ιδίου και του στενού του κύκλου, και του διοικητή στόλου, δεν μεσολαβεί τίποτα απολύτως. Το υπουργείο Εξωτερικών έχει μπει στην άκρη. Οι στρατηγοί και οι ναύαρχοι που θα μπορούσαν να φέρουν αντίρρηση φιλοξενούνται σε... επιμορφωτικά ιδρύματα ή θα σιωπήσουν και θα εκτελέσουν την όποια εντολή πάρουν. Το buffer μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας και της όποιας τακτικής απόφασης δεν υπάρχει πια. Βασικό εμπόδιο είναι μόνον ο αποδεκατισμός των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων και η απομάκρυνση καλά εκπαιδευμένων αξιωματικών, πιλότων κ.λπ. σε όλη τους την γκάμα.
Με άλλα λόγια, δεν είναι η πιο πρόσφορη και προβλέψιμη στιγμή για ένα ελληνοτουρκικό επεισόδιο.
2. Δεν πρόκειται να πλήξουμε
Του Κώστα Ιορδανίδη
Ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ένας συντηρητικός πολιτικός· είναι ένας ριζοσπάστης μιας νέας Δεξιάς, ιδιαίτερα απεχθούς όχι απλώς στους Δημοκρατικούς αλλά και στο κατεστημένο των Ρεπουμπλικανών και της Ευρώπης γενικότερα.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο νέος ένοικος του Λευκού Οίκου επέλεξε να τοποθετήσει στο Οβάλ Γραφείο το πορτρέτο του έβδομου Αμερικανού προέδρου, Αντριου Τζάκσον, πολιτικού εκρηκτικής ιδιοσυγκρασίας, από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότητες των ΗΠΑ, και ιδρυτού του Δημοκρατικού Κόμματος. «Ποδοπατά τους αντιπάλους του με μια ευκολία άνευ προηγουμένου, αναλαμβάνει την ευθύνη μέτρων που ουδείς πριν από αυτόν τόλμησε να επιχειρήσει», έγραφε για τον Τζάκσον ο Γάλλος ευγενής και διεισδυτικός ιστορικός Αλεξίς ντε Τοκβίλ.
Κάποιες αναλογίες υπάρχουν αναμφίβολα ανάμεσα στους δύο ηγέτες.
Αλλά ο ριζοσπαστισμός του Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ιστορικές ή ιδεολογικές αφετηρίες· είναι εμπειρικός· βασίζεται σε πρότυπα οικογενειακά, όσο και εάν αυτό ηχεί αναχρονιστικό. Η στήλη αυτή ανέφερε παλαιότερα ότι στο Κουίνς της Νέας Υόρκης, στο κυριακάτικο τραπέζι, με οικοδεσπότη τον Φρεντ Τραμπ, πατέρα του σημερινού προέδρου, ήσαν προσκεκλημένοι ο σερίφης της περιοχής, σκληρότατα εργαζόμενοι επιχειρηματίες και θορυβώδεις ηγέτες συνδικάτων.
Με την εκλογή του στο προεδρικό αξίωμα ο κ. Τραμπ παρέθεσε πρόγευμα σε μία δωδεκάδα διευθυνόντων συμβούλων μεγάλων εταιρειών· θέματα, η άρση εμποδίων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και σχέδια επεκτάσεως της παραγωγικής δραστηριότητος στις ΗΠΑ.
Τρεις ημέρες μετά την εγκατάστασή του στον Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ κάλεσε τους ηγέτες των συνδικάτων. Θέμα της συναντήσεως ήταν η δημιουργία θέσεων εργασίας για τη μεσαία τάξη. Οι εντυπώσεις που απεκόμισαν οι συνδικαλιστές ήταν ιδιαιτέρως θετικές. Με δυο λόγια, οι πρακτικές του Κουίνς σε κλίμακα πανεθνική.
Το ιδεολόγημα των προέδρων Μπιλ Κλίντον και Μπαράκ Ομπάμα ήταν ότι πως η παγκοσμιοποίηση αποτελεί μονόδρομο. Η ευαγγελιζόμενη ευημερία, ωστόσο, δεν προέκυψε· οι υποδομές διαλύονταν και οι αμοιβές παρέμεναν καθηλωμένες. Τα πλήγματα στη μεσαία τάξη ήταν βάναυσα.
Αν και δεν είναι ιδεόπληκτος, ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ κατάφερε να εξουδετερώσει την πολιτική ατζέντα των Δημοκρατικών. Η εικόνα του ψυχρού, άπληστου Ρεπουμπλικανού, που απεχθάνεται τον «ανθρωπάκο», αρχίζει να αναιρείται· διαμορφώνει σταδιακώς το «κόμμα» τού σκληρά εργαζόμενου πολίτη, που δημιούργησε παλαιότερα «το θαύμα της Αμερικής».
Στα θέματα ασφαλείας ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενήργησε όπως θα έπραττε ο παλαιός και σκληροτράχηλος σερίφης του Κουίνς. Εξεγέρθηκαν οι Δημοκρατικοί και επικεφαλής ετέθη ο Μπαράκ Ομπάμα και οργανώνονται διαδηλώσεις και δημιουργούν προϋποθέσεις αποδεσμεύσεως δυνάμεων που θα είναι αδύνατον να ελέγξουν.
Ερεθίστηκαν και οι Ευρωπαίοι ηγέτες διότι η δυναμική που αναπτύσσεται θα ενισχύσει και τα κόμματα της νέας Δεξιάς στην ήπειρο, με τα οποία ουδεμία σχέση έχει ο κ. Τραμπ. Και διαμαρτύρονται για τις απαγορεύσεις που επέβαλε στην είσοδο μεταναστών από το Μεξικό και από κάποιες χώρες του Ισλάμ. Μόνον που οι πρώτοι «φράχτες» για να ανακόψουν την είσοδο προσφύγων υψώθηκαν σε χώρες της «δημοκρατικής» Ευρώπης.
Δεν πρόκειται να πλήξουμε μετά την εγκατάσταση του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Κάποιοι θα προτιμούσαν βέβαια, αντί της αναταραχής, τη διαιώνιση μιας τάξεως πραγμάτων που φαίνεται να κλείνει τον κύκλο της. Αλλά η ζωή έχει τους ρυθμούς της.
"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 05/02/17
3. Προσφυγόπουλα και στα ιδιωτικά
Του 'Αγγελου Στάγκου
Ακούγεται ίσως παράδοξο, αλλά η πρόταση του υφυπουργού Παιδείας Κώστα Ζουράρι να φοιτήσουν προσφυγόπουλα σε ειδικά τμήματα ιδιωτικών σχολείων δεν είναι για πέταμα. Μέσα στα διάφορα περίεργα έως και παράλογα που ακούγονται από το στόμα του, η συγκεκριμένη άποψη έχει λογική. Λογική που ενδεχομένως να μην την έχει σκεφτεί ούτε ο ίδιος ούτε βέβαια ο προϊστάμενός του υπουργός Κώστας Γαβρόγλου, που έσπευσε αμέσως να την απορρίψει προς μεγάλη ικανοποίηση, ακόμη και αγαλλίαση, αρκετών εν δυνάμει... θιγομένων.
Στην κατάσταση που βρίσκεται η χώρα, έχει μεγάλη ανάγκη παραδειγμάτων και συμβολισμών. Κάποτε, η τάξη των ταγών, είτε ονομάζεται «ιθύνουσα» είτε «αστική» ή και «μεγαλοαστική», πρόσφερε παραδείγματα και συμβολισμούς στην ελληνική κοινωνία και στο ελληνικό κράτος που με μύριες όσες δυσκολίες προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια του και να επεκταθεί. Οχι βέβαια ολόκληρη η τάξη των ταγών, καθώς είναι γνωστή η συμπεριφορά των κοτζαμπάσηδων και η επίδραση του κοτζαμπασισμού στην ιστορία του νεοελληνικού κράτους, αλλά κυρίως αρκετών από εκείνους που είχαν κάνει περιουσίες στο εξωτερικό και μετατράπηκαν σε κοσμοπολίτες αστούς στην πορεία.
Εννοούμε βεβαίως τους Ελληνες πλουσίους της διασποράς, που έγιναν εθνικοί ευεργέτες και στήριξαν με διάφορους τρόπους τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού της Ελλάδας, αλλά και τους άλλους που μπήκαν στην πρώτη γραμμή στους πολεμικούς αγώνες που οδήγησαν στον διπλασιασμό της ελληνικής επικράτειας. Ολα αυτά μέχρι το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου χονδρικά, όταν οι ηγετικές τάξεις των δυνάμεων που είχαν εμπλακεί σε μια πάλη μέχρι θανάτου δεν δίσταζαν να στέλνουν τα παιδιά τους στην πρώτη γραμμή. Μετά τον πόλεμο όμως, η εικόνα άλλαξε, κρίνοντας από όσα διαπίστωσε και έγραψε για τη συμπεριφορά της «ιθύνουσας τάξης» στην περίφημη έκθεσή του ο Πολ Πόρτερ, ο απεσταλμένος του Τρούμαν στην Ελλάδα, ενόψει του Σχεδίου Μάρσαλ.
Με αυτή την έννοια και σε μια χώρα που είναι σε παρακμή, όπως σήμερα η Ελλάδα, είναι αναγκαίο να υπάρξουν παραδείγματα από τους από πάνω για να τα δουν οι από κάτω. Παραδείγματα που θα λειτουργήσουν συμβολικά, αντίθετα από τις λεγόμενες «συμβολικές» καταλήψεις κτιρίων και δρόμων από οργανωμένες μειοψηφίες. Λες και η «συμβολική κατάληψη», όρο που έχουν αποδεχθεί μέσα στην ανοησία τους δημοσιογράφοι και μίντια, είναι διαφορετική από την πραγματική κατάληψη... Και τέτοιο συμβολικό παράδειγμα με την πραγματική σημασία της διατύπωσης θα ήταν η δημιουργία και η φιλοξενία τμημάτων προσφυγόπουλων σε ιδιωτικά σχολεία.
Οχι ασφαλώς σε όλα ή σε μικρά ιδιωτικά σχολεία, αλλά σε μεγάλα και «εμβληματικά», που διαθέτουν χώρους και εγκαταστάσεις και από τα οποία αποφοιτούν παιδιά που αντικειμενικά ανήκουν στις ηγετικές τάξεις, όπως και να ορίζονται αυτές. Οι δαπάνες καλύπτονται από τα κονδύλια της Ε.Ε. για την αντιμετώπιση του προσφυγικού - μεταναστευτικού προβλήματος και περιλαμβάνουν την πρόσληψη του απαραίτητου προσωπικού και τη μεταφορά των προσφυγόπουλων προς και από τα σχολεία, ώστε να ακυρώνεται το επιχείρημα της απόστασης από τα προσφυγικά κέντρα.
Η έννοια ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι ότι όταν τα ιδιωτικά σχολεία όπου φοιτούν τα παιδιά των ταγών της κοινωνίας μας δέχονται, έστω και κατόπιν πίεσης, προσφυγόπουλα στους χώρους τους, εξασθενούν οι αντιδράσεις που εκδηλώνονται στα αντίστοιχα δημόσια σε διάφορες περιοχές της χώρας. Είτε αυτές προέρχονται από άγνοια και αδικαιολόγητους φόβους είτε γιατί αναδεικνύεται ο ρατσισμός που υπήρχε ώς τώρα ανομολόγητος και σε λανθάνουσα μορφή σε πολλούς Ελληνες. Επιπλέον και εξίσου σημαντικό, υπονομεύεται ένα πεδίο δράσης της Χ.Α. Αντίθετα, δίνεται μια ευκαιρία στις τάξεις των ταγών να δείξουν ότι μοιράζονται (ανέξοδα και δίχως ρίσκο πάντως) τα βάρη και τις ευθύνες που φορτώθηκε η κοινωνία στο σύνολό της, χωρίς δική της υπαιτιότητα, με το προσφυγικό - μεταναστευτικό κύμα. Ετσι λειτουργούν τα παραδείγματα και οι συμβολισμοί.
Δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο να υπάρξουν έντονες αντιδράσεις από κοινωνικές τάξεις που αντιμετωπίζουν το προσφυγικό από απόσταση, στην περίπτωση που η κυβέρνηση τολμήσει το εγχείρημα. Κάτι τέτοιο θα ήταν βεβαίως αποκαρδιωτικό και ταυτόχρονα επιβεβαιωτικό της παρακμής στην οποία βρίσκεται η χώρα. Από την άλλη πλευρά, είναι φορές που οι κυβερνήσεις πρέπει να αποδεικνύουν ότι βρίσκονται επάξια στην εξουσία.
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 05/02/17 |
1. Χρειάζεται προσοχή
Του Αλέξη Παπαχελά
Το 2012, σε μια συνέντευξη με τον κ. Τσίπρα, τον είχα ρωτήσει σε ποιον θα τηλεφωνούσε πρώτα εάν ήταν πρωθυπουργός και μάθαινε ότι υπάρχει ένα σοβαρό επεισόδιο σε εξέλιξη στο Αιγαίο. Ηταν φανερό ότι δεν το είχε σκεφθεί πολύ το θέμα, αλλά απάντησε «μα προφανώς στον κ. Ερντογάν». Ομολογώ ότι δεν θα ξαναέκανα το ίδιο ερώτημα σήμερα, επειδή δεν έχει σαφή απάντηση. Ο Γεώργιος Παπανδρέου μίλησε στην αντίστοιχη περίσταση με τον πρόεδρο Τζόνσον και τον Τζορτζ Mπολ, ο δικτάτορας Παπαδόπουλος με τον Σάιρους Βανς, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής με τον Φορντ, ο Ανδρέας Παπανδρέου με τον Τζορτζ Σουλτζ και ο Κώστας Σημίτης με τον Κλίντον και τον Χόλμπρουκ. Ηξεραν περίπου τι θα ακούσουν. Ηταν όμως βέβαιο ότι θα εκδηλωνόταν κάποια αμερικανική μεσολάβηση και μια προσπάθεια συγκράτησης των δύο πλευρών.
Σήμερα τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Κανείς, πουθενά στον πλανήτη, δεν ξέρει τι σκέπτεται ο πρόεδρος Τραμπ για πολύ πιο σημαντικά ζητήματα. Ούτε επίσης μπορεί να μαντέψει ποιοι είναι οι άνθρωποι σε θέσεις-κλειδιά που θα επηρεάσουν το αν θα σηκώσει ο κ. Τραμπ το τηλέφωνο να μιλήσει με τους κ. Τσίπρα και Ερντογάν και τι θα τους πει. Οι αξιωματούχοι που χειρίζονταν τους φακέλους έχουν φύγει από τις θέσεις τους και το «μηχάνημα» δεν δουλεύει όπως σε προηγούμενες περιόδους νέων κυβερνήσεων.
Χρειάζεται τρομερή, και απολογούμαι για την εμφατικότητα αλλά την επιβάλλουν οι στιγμές, προσοχή. Η Ελλάδα έχει υποφέρει από την ανεύθυνη μεταφορά λανθασμένων ή συγκεχυμένων μηνυμάτων από την Ουάσιγκτον. Ο κάθε Ελληνοαμερικανός και ο ξάδελφός του έχουν ξαφνικά εμφανισθεί να μιλούν για λογαριασμό του Τραμπ. Ακούγονται εξωφρενικά πράγματα του τύπου «ε καλά, αν γίνει μια σύγκρουση, προφανώς θα διαλέξει την Ελλάδα επειδή είναι χριστιανική χώρα». Αυτή η κυβέρνηση δεν έχει μεγαλουργήσει στη σωστή ανάγνωση των διεθνών συγκυριών. Μόνο που εδώ μιλάμε για κάτι παραπάνω από μια διαπραγμάτευση με την τρόικα...
Δεύτερη διαφορά, σημαντική. Οι Ευρωπαίοι δεν ήταν ποτέ καλοί στη διαχείριση κρίσεων. Το Βερολίνο δοκιμάζει τώρα να παίξει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στην επίλυση προβλημάτων, από το Κόσοβο έως το Κυπριακό. Δεν έχει δοκιμασθεί, όμως, σε μια μεγάλη κρίση που θα χρειασθεί να αντιμετωπίσει σε πραγματικούς χρόνους. Και το κυριότερο: ο πρόεδρος Ερντογάν έχει έναν μοχλό πίεσης που δεν υπήρχε παλαιότερα, τους πρόσφυγες. Ανοίγοντας τις «πόρτες» στο Αιγαίο, ξέρει ότι μπορεί να καταφέρει ένα θανάσιμο πολιτικό πλήγμα στην καγκελάριο και σε άλλους ηγέτες στην Ε.Ε.
Αφησα για το τέλος τον πρόεδρο Ερντογάν. Δεν είναι Τσιλέρ, ούτε ακόμη και Οζάλ. Νιώθει, έστω και εφήμερα, παντοδύναμος και πάρα πολύ πιεσμένος. Μεταξύ του ιδίου και του στενού του κύκλου, και του διοικητή στόλου, δεν μεσολαβεί τίποτα απολύτως. Το υπουργείο Εξωτερικών έχει μπει στην άκρη. Οι στρατηγοί και οι ναύαρχοι που θα μπορούσαν να φέρουν αντίρρηση φιλοξενούνται σε... επιμορφωτικά ιδρύματα ή θα σιωπήσουν και θα εκτελέσουν την όποια εντολή πάρουν. Το buffer μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας και της όποιας τακτικής απόφασης δεν υπάρχει πια. Βασικό εμπόδιο είναι μόνον ο αποδεκατισμός των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων και η απομάκρυνση καλά εκπαιδευμένων αξιωματικών, πιλότων κ.λπ. σε όλη τους την γκάμα.
Με άλλα λόγια, δεν είναι η πιο πρόσφορη και προβλέψιμη στιγμή για ένα ελληνοτουρκικό επεισόδιο.
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 05/02/17 |
2. Δεν πρόκειται να πλήξουμε
Του Κώστα Ιορδανίδη
Ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ένας συντηρητικός πολιτικός· είναι ένας ριζοσπάστης μιας νέας Δεξιάς, ιδιαίτερα απεχθούς όχι απλώς στους Δημοκρατικούς αλλά και στο κατεστημένο των Ρεπουμπλικανών και της Ευρώπης γενικότερα.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο νέος ένοικος του Λευκού Οίκου επέλεξε να τοποθετήσει στο Οβάλ Γραφείο το πορτρέτο του έβδομου Αμερικανού προέδρου, Αντριου Τζάκσον, πολιτικού εκρηκτικής ιδιοσυγκρασίας, από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότητες των ΗΠΑ, και ιδρυτού του Δημοκρατικού Κόμματος. «Ποδοπατά τους αντιπάλους του με μια ευκολία άνευ προηγουμένου, αναλαμβάνει την ευθύνη μέτρων που ουδείς πριν από αυτόν τόλμησε να επιχειρήσει», έγραφε για τον Τζάκσον ο Γάλλος ευγενής και διεισδυτικός ιστορικός Αλεξίς ντε Τοκβίλ.
Κάποιες αναλογίες υπάρχουν αναμφίβολα ανάμεσα στους δύο ηγέτες.
Αλλά ο ριζοσπαστισμός του Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ιστορικές ή ιδεολογικές αφετηρίες· είναι εμπειρικός· βασίζεται σε πρότυπα οικογενειακά, όσο και εάν αυτό ηχεί αναχρονιστικό. Η στήλη αυτή ανέφερε παλαιότερα ότι στο Κουίνς της Νέας Υόρκης, στο κυριακάτικο τραπέζι, με οικοδεσπότη τον Φρεντ Τραμπ, πατέρα του σημερινού προέδρου, ήσαν προσκεκλημένοι ο σερίφης της περιοχής, σκληρότατα εργαζόμενοι επιχειρηματίες και θορυβώδεις ηγέτες συνδικάτων.
Με την εκλογή του στο προεδρικό αξίωμα ο κ. Τραμπ παρέθεσε πρόγευμα σε μία δωδεκάδα διευθυνόντων συμβούλων μεγάλων εταιρειών· θέματα, η άρση εμποδίων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και σχέδια επεκτάσεως της παραγωγικής δραστηριότητος στις ΗΠΑ.
Τρεις ημέρες μετά την εγκατάστασή του στον Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ κάλεσε τους ηγέτες των συνδικάτων. Θέμα της συναντήσεως ήταν η δημιουργία θέσεων εργασίας για τη μεσαία τάξη. Οι εντυπώσεις που απεκόμισαν οι συνδικαλιστές ήταν ιδιαιτέρως θετικές. Με δυο λόγια, οι πρακτικές του Κουίνς σε κλίμακα πανεθνική.
Το ιδεολόγημα των προέδρων Μπιλ Κλίντον και Μπαράκ Ομπάμα ήταν ότι πως η παγκοσμιοποίηση αποτελεί μονόδρομο. Η ευαγγελιζόμενη ευημερία, ωστόσο, δεν προέκυψε· οι υποδομές διαλύονταν και οι αμοιβές παρέμεναν καθηλωμένες. Τα πλήγματα στη μεσαία τάξη ήταν βάναυσα.
Αν και δεν είναι ιδεόπληκτος, ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ κατάφερε να εξουδετερώσει την πολιτική ατζέντα των Δημοκρατικών. Η εικόνα του ψυχρού, άπληστου Ρεπουμπλικανού, που απεχθάνεται τον «ανθρωπάκο», αρχίζει να αναιρείται· διαμορφώνει σταδιακώς το «κόμμα» τού σκληρά εργαζόμενου πολίτη, που δημιούργησε παλαιότερα «το θαύμα της Αμερικής».
Στα θέματα ασφαλείας ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενήργησε όπως θα έπραττε ο παλαιός και σκληροτράχηλος σερίφης του Κουίνς. Εξεγέρθηκαν οι Δημοκρατικοί και επικεφαλής ετέθη ο Μπαράκ Ομπάμα και οργανώνονται διαδηλώσεις και δημιουργούν προϋποθέσεις αποδεσμεύσεως δυνάμεων που θα είναι αδύνατον να ελέγξουν.
Ερεθίστηκαν και οι Ευρωπαίοι ηγέτες διότι η δυναμική που αναπτύσσεται θα ενισχύσει και τα κόμματα της νέας Δεξιάς στην ήπειρο, με τα οποία ουδεμία σχέση έχει ο κ. Τραμπ. Και διαμαρτύρονται για τις απαγορεύσεις που επέβαλε στην είσοδο μεταναστών από το Μεξικό και από κάποιες χώρες του Ισλάμ. Μόνον που οι πρώτοι «φράχτες» για να ανακόψουν την είσοδο προσφύγων υψώθηκαν σε χώρες της «δημοκρατικής» Ευρώπης.
Δεν πρόκειται να πλήξουμε μετά την εγκατάσταση του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Κάποιοι θα προτιμούσαν βέβαια, αντί της αναταραχής, τη διαιώνιση μιας τάξεως πραγμάτων που φαίνεται να κλείνει τον κύκλο της. Αλλά η ζωή έχει τους ρυθμούς της.
"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 05/02/17
3. Προσφυγόπουλα και στα ιδιωτικά
Του 'Αγγελου Στάγκου
Ακούγεται ίσως παράδοξο, αλλά η πρόταση του υφυπουργού Παιδείας Κώστα Ζουράρι να φοιτήσουν προσφυγόπουλα σε ειδικά τμήματα ιδιωτικών σχολείων δεν είναι για πέταμα. Μέσα στα διάφορα περίεργα έως και παράλογα που ακούγονται από το στόμα του, η συγκεκριμένη άποψη έχει λογική. Λογική που ενδεχομένως να μην την έχει σκεφτεί ούτε ο ίδιος ούτε βέβαια ο προϊστάμενός του υπουργός Κώστας Γαβρόγλου, που έσπευσε αμέσως να την απορρίψει προς μεγάλη ικανοποίηση, ακόμη και αγαλλίαση, αρκετών εν δυνάμει... θιγομένων.
Στην κατάσταση που βρίσκεται η χώρα, έχει μεγάλη ανάγκη παραδειγμάτων και συμβολισμών. Κάποτε, η τάξη των ταγών, είτε ονομάζεται «ιθύνουσα» είτε «αστική» ή και «μεγαλοαστική», πρόσφερε παραδείγματα και συμβολισμούς στην ελληνική κοινωνία και στο ελληνικό κράτος που με μύριες όσες δυσκολίες προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια του και να επεκταθεί. Οχι βέβαια ολόκληρη η τάξη των ταγών, καθώς είναι γνωστή η συμπεριφορά των κοτζαμπάσηδων και η επίδραση του κοτζαμπασισμού στην ιστορία του νεοελληνικού κράτους, αλλά κυρίως αρκετών από εκείνους που είχαν κάνει περιουσίες στο εξωτερικό και μετατράπηκαν σε κοσμοπολίτες αστούς στην πορεία.
Εννοούμε βεβαίως τους Ελληνες πλουσίους της διασποράς, που έγιναν εθνικοί ευεργέτες και στήριξαν με διάφορους τρόπους τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού της Ελλάδας, αλλά και τους άλλους που μπήκαν στην πρώτη γραμμή στους πολεμικούς αγώνες που οδήγησαν στον διπλασιασμό της ελληνικής επικράτειας. Ολα αυτά μέχρι το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου χονδρικά, όταν οι ηγετικές τάξεις των δυνάμεων που είχαν εμπλακεί σε μια πάλη μέχρι θανάτου δεν δίσταζαν να στέλνουν τα παιδιά τους στην πρώτη γραμμή. Μετά τον πόλεμο όμως, η εικόνα άλλαξε, κρίνοντας από όσα διαπίστωσε και έγραψε για τη συμπεριφορά της «ιθύνουσας τάξης» στην περίφημη έκθεσή του ο Πολ Πόρτερ, ο απεσταλμένος του Τρούμαν στην Ελλάδα, ενόψει του Σχεδίου Μάρσαλ.
Με αυτή την έννοια και σε μια χώρα που είναι σε παρακμή, όπως σήμερα η Ελλάδα, είναι αναγκαίο να υπάρξουν παραδείγματα από τους από πάνω για να τα δουν οι από κάτω. Παραδείγματα που θα λειτουργήσουν συμβολικά, αντίθετα από τις λεγόμενες «συμβολικές» καταλήψεις κτιρίων και δρόμων από οργανωμένες μειοψηφίες. Λες και η «συμβολική κατάληψη», όρο που έχουν αποδεχθεί μέσα στην ανοησία τους δημοσιογράφοι και μίντια, είναι διαφορετική από την πραγματική κατάληψη... Και τέτοιο συμβολικό παράδειγμα με την πραγματική σημασία της διατύπωσης θα ήταν η δημιουργία και η φιλοξενία τμημάτων προσφυγόπουλων σε ιδιωτικά σχολεία.
Οχι ασφαλώς σε όλα ή σε μικρά ιδιωτικά σχολεία, αλλά σε μεγάλα και «εμβληματικά», που διαθέτουν χώρους και εγκαταστάσεις και από τα οποία αποφοιτούν παιδιά που αντικειμενικά ανήκουν στις ηγετικές τάξεις, όπως και να ορίζονται αυτές. Οι δαπάνες καλύπτονται από τα κονδύλια της Ε.Ε. για την αντιμετώπιση του προσφυγικού - μεταναστευτικού προβλήματος και περιλαμβάνουν την πρόσληψη του απαραίτητου προσωπικού και τη μεταφορά των προσφυγόπουλων προς και από τα σχολεία, ώστε να ακυρώνεται το επιχείρημα της απόστασης από τα προσφυγικά κέντρα.
Η έννοια ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι ότι όταν τα ιδιωτικά σχολεία όπου φοιτούν τα παιδιά των ταγών της κοινωνίας μας δέχονται, έστω και κατόπιν πίεσης, προσφυγόπουλα στους χώρους τους, εξασθενούν οι αντιδράσεις που εκδηλώνονται στα αντίστοιχα δημόσια σε διάφορες περιοχές της χώρας. Είτε αυτές προέρχονται από άγνοια και αδικαιολόγητους φόβους είτε γιατί αναδεικνύεται ο ρατσισμός που υπήρχε ώς τώρα ανομολόγητος και σε λανθάνουσα μορφή σε πολλούς Ελληνες. Επιπλέον και εξίσου σημαντικό, υπονομεύεται ένα πεδίο δράσης της Χ.Α. Αντίθετα, δίνεται μια ευκαιρία στις τάξεις των ταγών να δείξουν ότι μοιράζονται (ανέξοδα και δίχως ρίσκο πάντως) τα βάρη και τις ευθύνες που φορτώθηκε η κοινωνία στο σύνολό της, χωρίς δική της υπαιτιότητα, με το προσφυγικό - μεταναστευτικό κύμα. Ετσι λειτουργούν τα παραδείγματα και οι συμβολισμοί.
Δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο να υπάρξουν έντονες αντιδράσεις από κοινωνικές τάξεις που αντιμετωπίζουν το προσφυγικό από απόσταση, στην περίπτωση που η κυβέρνηση τολμήσει το εγχείρημα. Κάτι τέτοιο θα ήταν βεβαίως αποκαρδιωτικό και ταυτόχρονα επιβεβαιωτικό της παρακμής στην οποία βρίσκεται η χώρα. Από την άλλη πλευρά, είναι φορές που οι κυβερνήσεις πρέπει να αποδεικνύουν ότι βρίσκονται επάξια στην εξουσία.
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 05/02/17 |
4. Η λαϊκή ανοχή
στη διαφθορά
Του Στάμου Ζούλα
Με μεγάλο ενδιαφέρον παρακολουθώ την «περιπέτεια» του Γάλλου υποψηφίου των Ρεπουμπλικανών για την προεδρία της Δημοκρατίας, Φρανσουά Φιγιόν, μετά το «μικροσκάνδαλο» (για τα ελληνικά δεδομένα) να διορίσει τη σύζυγό του και τα δύο του παιδιά ως έμμισθους βοηθούς του, την περίοδο 2005 και 2007, που ήταν γερουσιαστής. Οι συνολικές αμοιβές των συγγενών του φθάνουν τις περίπου 900.000 ευρώ και τυπικά ο διορισμός τους δεν ήταν παράνομος. Ωστόσο, η υποψηφιότητα για το ύπατο αξίωμα της χώρας του ξεσήκωσε τον γαλλικό λαό και συνακόλουθα το κόμμα του, που απαιτούν την αποπομπή του από την εκλογική διαδικασία, προφανώς για λόγους ηθικής τάξης. Μέσα σε λίγες μέρες προκλήθηκε ένα κύμα αγανάκτησης, με το 70% των Γάλλων να απορρίπτει την υποψηφιότητά του, η οποία στην ουσία έχει ήδη καταρρεύσει. Οπως αναφέραμε στην αρχή, ο κ. Φιγιόν δεν είναι απατεώνας. Εκατοντάδες πολιτικοί στη χώρα τους, αλλά και στην Ε.Ε., διορίζουν ως βοηθούς συγγενείς τους, στα αξιώματα που διαχειρίζονται. Συνεπώς, εκείνο που προκαλεί εντύπωση είναι η ευαισθησία της γαλλικής κοινής γνώμης στο ζήτημα της ηθικής τάξης, ιδίως όταν πρόκειται για το ύπατο αξίωμα της χώρας της.
Για το (υποδεέστερο της απάτης) αδίκημα του Φρανσουά Φιγιόν, η ελληνική γλώσσα διαθέτει πληθώρα επιθέτων. Οπως, επιτήδειος, αετονύχης, λωποδύτης, λαθροχέρης, αγιογδύτης, μαγκιόρος κλέφτης, καπάτσος κ.ά. Θα προσέξατε ότι τα περισσότερα από τα επίθετα αυτά δεν είναι καταγγελτικά, ούτε καταδικαστικά. Μερικά, μάλιστα, υποδηλώνουν και κάποιον θαυμασμό για την «επιτηδειότητα» των ατόμων αυτών. Μήπως, λοιπόν, αυτή η κοινωνική ανοχή (αν όχι παχυδερμία) αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες μακροημέρευσης και αενάως ακμάζουσας διαφθοράς στη χώρα μας; Φοβάμαι πως η «έξωθεν καλή μαρτυρία» έχει πάψει –και μάλιστα προ πολλού– να αποτελεί γνώμονα των σχέσεών μας στον κοινωνικό μας περίγυρο, στη στάση μας έναντι των πολιτικών που ζητούν την ψήφο μας, ακόμη και στον κύκλο των ατόμων με τα οποία συνεργαζόμαστε και εμπιστευόμαστε. Μπορεί να συμβαίνει και κάτι χειρότερο. Στο μέτρο που, κρυφίως έστω, θαυμάζουμε την «επιτηδειότητα» των ατόμων αυτών, ίσως επιδιώκουμε να εκμεταλλευτούμε την «καπατσοσύνη» τους, χωρίς να έχουμε άμεσες και ατομικές συνέπειες από μια τέτοια «σύμπραξη». Π.χ., ψηφίζουμε έναν «αετονύχη» βουλευτή, με την ελπίδα ότι θα διορίσει, από το παράθυρο, κάποιον συγγενή μας στο Δημόσιο. Προσεγγίζουμε έναν δημόσιο υπάλληλο, καίτοι γνωρίζουμε ότι «τα παίρνει», προκειμένου να διεκπεραιώσουμε μια αμφιλεγόμενης νομιμότητας υπόθεσή μας.
Ωστόσο, εκείνο που προέχει είναι η παχυλή μας ανοχή στη διαφθορά. Συναγελαζόμαστε με άτομα που δεν εκτιμούμε και στα οποία προφανώς έπρεπε να επιβληθεί κοινωνικός αποκλεισμός. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για όσους ισχυριζόμαστε ότι ασκούμε κάποιο «λειτούργημα».
Εκπαιδευτικοί, ιεράρχες, δημοσιογράφοι και πρωτίστως πολιτικοί. Θυμάμαι ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέλεγε πάντα τους ομοτράπεζούς του στα κυριακάτικα γεύματα, στου «Λεωνίδα», στον «Ψαρόπουλο» ή στο γκολφ Γλυφάδας. Αλλά και όταν ο ίδιος ήταν προσκεκλημένος σε κάποιο σπίτι φίλου του με περισσότερους καλεσμένους, ζητούσε πάντοτε, μέσω του Θόδωρου, να πληροφορηθεί ποιοι θα είναι οι συνδαιτυμόνες του. Αν έστω και ένας είχε κάποια σκιά της έξωθεν καλής μαρτυρίας, δεν απαιτούσε, φυσικά, την εξαίρεσή του, αλλά δήλωνε, απλά, αδυναμία παρουσίας. Ο δε οικοδεσπότης έψαχνε αγωνιωδώς να εντοπίσει και να αποκλείσει μελλοντικά τον ανεπιθύμητο καλεσμένο...
Του Στάμου Ζούλα
Με μεγάλο ενδιαφέρον παρακολουθώ την «περιπέτεια» του Γάλλου υποψηφίου των Ρεπουμπλικανών για την προεδρία της Δημοκρατίας, Φρανσουά Φιγιόν, μετά το «μικροσκάνδαλο» (για τα ελληνικά δεδομένα) να διορίσει τη σύζυγό του και τα δύο του παιδιά ως έμμισθους βοηθούς του, την περίοδο 2005 και 2007, που ήταν γερουσιαστής. Οι συνολικές αμοιβές των συγγενών του φθάνουν τις περίπου 900.000 ευρώ και τυπικά ο διορισμός τους δεν ήταν παράνομος. Ωστόσο, η υποψηφιότητα για το ύπατο αξίωμα της χώρας του ξεσήκωσε τον γαλλικό λαό και συνακόλουθα το κόμμα του, που απαιτούν την αποπομπή του από την εκλογική διαδικασία, προφανώς για λόγους ηθικής τάξης. Μέσα σε λίγες μέρες προκλήθηκε ένα κύμα αγανάκτησης, με το 70% των Γάλλων να απορρίπτει την υποψηφιότητά του, η οποία στην ουσία έχει ήδη καταρρεύσει. Οπως αναφέραμε στην αρχή, ο κ. Φιγιόν δεν είναι απατεώνας. Εκατοντάδες πολιτικοί στη χώρα τους, αλλά και στην Ε.Ε., διορίζουν ως βοηθούς συγγενείς τους, στα αξιώματα που διαχειρίζονται. Συνεπώς, εκείνο που προκαλεί εντύπωση είναι η ευαισθησία της γαλλικής κοινής γνώμης στο ζήτημα της ηθικής τάξης, ιδίως όταν πρόκειται για το ύπατο αξίωμα της χώρας της.
Για το (υποδεέστερο της απάτης) αδίκημα του Φρανσουά Φιγιόν, η ελληνική γλώσσα διαθέτει πληθώρα επιθέτων. Οπως, επιτήδειος, αετονύχης, λωποδύτης, λαθροχέρης, αγιογδύτης, μαγκιόρος κλέφτης, καπάτσος κ.ά. Θα προσέξατε ότι τα περισσότερα από τα επίθετα αυτά δεν είναι καταγγελτικά, ούτε καταδικαστικά. Μερικά, μάλιστα, υποδηλώνουν και κάποιον θαυμασμό για την «επιτηδειότητα» των ατόμων αυτών. Μήπως, λοιπόν, αυτή η κοινωνική ανοχή (αν όχι παχυδερμία) αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες μακροημέρευσης και αενάως ακμάζουσας διαφθοράς στη χώρα μας; Φοβάμαι πως η «έξωθεν καλή μαρτυρία» έχει πάψει –και μάλιστα προ πολλού– να αποτελεί γνώμονα των σχέσεών μας στον κοινωνικό μας περίγυρο, στη στάση μας έναντι των πολιτικών που ζητούν την ψήφο μας, ακόμη και στον κύκλο των ατόμων με τα οποία συνεργαζόμαστε και εμπιστευόμαστε. Μπορεί να συμβαίνει και κάτι χειρότερο. Στο μέτρο που, κρυφίως έστω, θαυμάζουμε την «επιτηδειότητα» των ατόμων αυτών, ίσως επιδιώκουμε να εκμεταλλευτούμε την «καπατσοσύνη» τους, χωρίς να έχουμε άμεσες και ατομικές συνέπειες από μια τέτοια «σύμπραξη». Π.χ., ψηφίζουμε έναν «αετονύχη» βουλευτή, με την ελπίδα ότι θα διορίσει, από το παράθυρο, κάποιον συγγενή μας στο Δημόσιο. Προσεγγίζουμε έναν δημόσιο υπάλληλο, καίτοι γνωρίζουμε ότι «τα παίρνει», προκειμένου να διεκπεραιώσουμε μια αμφιλεγόμενης νομιμότητας υπόθεσή μας.
Ωστόσο, εκείνο που προέχει είναι η παχυλή μας ανοχή στη διαφθορά. Συναγελαζόμαστε με άτομα που δεν εκτιμούμε και στα οποία προφανώς έπρεπε να επιβληθεί κοινωνικός αποκλεισμός. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για όσους ισχυριζόμαστε ότι ασκούμε κάποιο «λειτούργημα».
Εκπαιδευτικοί, ιεράρχες, δημοσιογράφοι και πρωτίστως πολιτικοί. Θυμάμαι ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέλεγε πάντα τους ομοτράπεζούς του στα κυριακάτικα γεύματα, στου «Λεωνίδα», στον «Ψαρόπουλο» ή στο γκολφ Γλυφάδας. Αλλά και όταν ο ίδιος ήταν προσκεκλημένος σε κάποιο σπίτι φίλου του με περισσότερους καλεσμένους, ζητούσε πάντοτε, μέσω του Θόδωρου, να πληροφορηθεί ποιοι θα είναι οι συνδαιτυμόνες του. Αν έστω και ένας είχε κάποια σκιά της έξωθεν καλής μαρτυρίας, δεν απαιτούσε, φυσικά, την εξαίρεσή του, αλλά δήλωνε, απλά, αδυναμία παρουσίας. Ο δε οικοδεσπότης έψαχνε αγωνιωδώς να εντοπίσει και να αποκλείσει μελλοντικά τον ανεπιθύμητο καλεσμένο...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου