Aπό "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"
"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 04-05/02/17
Αξιολόγηση
Στερεύει το οξυγόνο σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις
Οι αντοχές δείχνουν να τελειώνουν και κάθε μέρα που περνά χωρίς να ολοκληρώνεται η συμφωνία με τους δανειστές κοστίζει ακριβά στην πραγματική οικονομία
Του Γιώργου Φιντικάκη
Σημάδια παράλυσης ξανά στην οικονομία, στην πλάτη της οποίας κυβέρνηση και δανειστές παίζουν ένα επικίνδυνο παιχνίδι καθυστέρησης
Η άνοδος του ποσοστού των νοικοκυριών που μόλις τα βγάζουν πέρα, το ιστορικό χαμηλό των καταθέσεων και τα μηνύματα επιδείνωσης της καταναλωτικής εμπιστοσύνης όπως καταγράφονται στην προ ημερών έκθεση του ΙΟΒΕ δείχνουν ότι οι αντοχές τελειώνουν.
Τα λένε μεταξύ τους οι επιχειρηματίες που μιλούν για αύξηση των περιστατικών αναστολής κάθε είδους πληρωμών - φορολογικών, μισθολογικών και προς προμηθευτές. Τα είπαν την Τετάρτη και οι τραπεζίτες στον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τις καθυστερήσεις στην αξιολόγηση με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την προώθηση νομοθετικών πρωτοβουλιών σχετικά με τον εξωδικαστικό συμβιβασμό για τα κόκκινα δάνεια, τη ρευστότητα και την πιστωτική επέκταση. «Κάθε ημέρα που περνά δίχως ολοκλήρωση της αξιολόγησης κοστίζει στην οικονομία, και όσο εσείς καθυστερείτε με τις νομοθετικές ρυθμίσεις για τα κόκκινα δάνεια, τον εξωδικαστικό συμβιβασμό και την ασυλία για την υπογραφή τραπεζικών στελεχών που χειρίζονται επιχειρηματικές αναδιαρθρώσεις τόσο καθυστερούμε κι εμείς να κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να μειωθούν κατά 40% τα κόκκινα δάνεια ώς το 2019», ήταν όπως λέγεται το μήνυμά τους στον Τσακαλώτο.
Ομως ο μεγαλύτερος αυτή τη στιγμή κρυφός κίνδυνος από τη μεγάλη καθυστέρηση της αξιολόγησης, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του ΙΟΒΕ Νίκο Βέττα, και ανεξάρτητα από τον επιμερισμό των ευθυνών, δεν είναι τόσο ότι στενεύουν τα περιθώρια για αύξηση της ρευστότητας. Είναι ότι αυξάνεται στα μάτια κάθε τρίτου, επενδυτή και μη, το έλλειμμα αξιοπιστίας συνολικά όσων από κοινού χειρίζονται το ελληνικό πρόγραμμα. «Αυτό για τη χώρα μας, για το κάθε νοικοκυριό και την κάθε επιχείρηση μεταφράζεται σε πραγματικό και υψηλό κόστος, που πρέπει και μπορεί να αποφευχθεί», εκτιμά ο κ. Βέτας.
Τραπεζίτες και επιχειρηματίες γίνονται καθημερινά μάρτυρες φαινομένων υποτροπιασμού στο επενδυτικό περιβάλλον τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδος. Αν και οι αξίες των ελληνικών περιουσιακών στοιχείων βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, άνθρωποι που συνομιλούν με ξένους επενδυτές, διαχειριστές και hedge funds μεταφέρουν μια σταθερή εικόνα δισταγμού για τοποθετήσεις στην Ελλάδα. Αποτυπώνεται καταρχάς στις αποστάσεις ασφαλείας που κρατούν από τη χώρα και φτάνει σε προσωρινό, τουλάχιστον, πάγωμα ειλημμένων αποφάσεων. Τέτοια είναι η περίπτωση επενδυτικών κεφαλαίων από το Ντουμπάι και το Κουβέιτ τα οποία προ ημερών ενημέρωσαν την ελληνική εταιρεία συμβούλων με την οποία συνεργάζονται ότι αναστέλλουν δύο projects στη βιομηχανία λόγω παρατεταμένης αβεβαιότητας.
ΤΙ ΒΛΕΠΟΥΝ ΟΙ ΞΕΝΟΙ. Ιδια εικόνα αντλούν έλληνες συνομιλητές αμερικανικών και αγγλικών funds με θέσεις σε ελληνικά ομόλογα και μετοχές εισηγμένων υψηλής κεφαλαιοποίησης. «H Κύπρος δανείστηκε με μηδενικό επιτόκιο από τις αγορές και εσείς ακόμη περιμένετε από μηχανής θεούς, μας λένε διαχειριστές ξένων funds», σχολιάζει στέλεχος εταιρείας συμβούλων μεταφέροντας το κλίμα για την Ελλάδα. Η Κύπρος δανείστηκε χρήματα για 13 εβδομάδες με επιτόκιο 0,02% (ετησιοποιημένο), την ώρα που η Ελλάδα πληρώνει για 26 εβδομάδες επιτόκιο 2,97%.
Την ίδια ώρα, η απόδοση του 10ετούς ομολόγου της Κύπρου διαμορφώνεται στο 2,1% έναντι 7,57% χθες του αντίστοιχου ελληνικού, που τις τελευταίες ημέρες ενισχύθηκε χάρη στη "δραχμολογία" την οποία άνοιξε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Ξυδάκης. Ούτε είναι τυχαίο ότι το Χρηματιστήριο παραμένει κολλημένο στις 650 μονάδες, αφού αν έβλεπε μεγάλες θετικές προοπτικές θα είχε ξεκινήσει ράλι όπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις. «Επιμένει πάντως η αγορά να βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο, αφού παρά τα πισωγυρίσματα, το βασικό μας σενάριο είναι ότι η αξιολόγηση θα κλείσει», διευκρινίζει ο Μάνος Χατζιδάκης, υπεύθυνος τμήματος αναλύσεων της Beta Securities.
Στην πραγματική ωστόσο οικονομία η εικόνα είναι πολύ χειρότερη. Πίσω από μια βιτρίνα δέκα δεκαπέντε μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων το οξυγόνο στερεύει για δεκάδες χιλιάδες άλλες, που είτε παγώνουν τις πληρωμές είτε ακόμη χειρότερα, όταν πρόκειται για διασωληνωμένες, φοβούνται ότι μπορεί και να μην επιζήσουν στη νέα περίοδο υπομονής που απαιτεί από αυτές το πολιτικό μας σύστημα.
ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΛΥΣΗ. Στις χιλιάδες αυτές εταιρείες που ανήκουν στην κατηγορία όσων έχουν ανάγκη από μια «λύση εδώ και τώρα», όσο θα καθυστερεί η διαπραγμάτευση θα προστίθενται καθημερινά κι άλλες. Για τις εταιρείες αυτές κάθε μήνας παράτασης μπορεί πραγματικά να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη σωτηρία και την καταστροφή. Οσο δεν θα ομαλοποιείται η κατάσταση της οικονομίας τόσο θα δυσκολεύει η εξεύρεση ενός «λευκού ιππότη» για χιλιάδες εταιρείες με κακή διαχείριση ή πολλές αμαρτίες από το παρελθόν που περιμένουν να σκάσουν.
«Ζούμε στην ουσία μια διαδικασία που σκοτώνει τα άρρωστα, ενώ λείπει η αντίστοιχη διαδικασία που θα βοηθήσει να γεννηθούν τα καινούργια», εξηγεί οικονομολόγος του ΣΕΒ. Συνεχίζει να απουσιάζει, προσθέτει ο συνομιλητής μας, η βεβαιότητα ότι η χώρα θα παραμείνει στο ευρώ, ότι οι τράπεζες δεν κινδυνεύουν, ότι η διαχείριση των κόκκινων δανείων θα προχωρήσει, ότι τα δημοσιονομικά προβλήματα θα πάψουν να λύνονται μόνο με νέους φόρους. Ούτε όμως υπάρχει και η αναγνώριση από τους δανειστές, σχολιάζει ο ίδιος με νόημα, ότι η κοινωνικοοικονομική κατάσταση της Ελλάδας αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση, ότι η χώρα δεν είναι Βέλγιο και ότι η πίεση για νέους φόρους πνίγει τον ιδιωτικό τομέα, τον μόνο που παράγει.
ΣΟΒΑΡΗ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο κόσμος της πολιτικής δεν αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα της κατάστασης και που όλοι συνιστούν υπομονή πιστεύοντας ότι αφού μέχρι τώρα έχει αντέξει το σύστημα, θα αντέξει κι άλλο. Αλλά αυτό είναι εντελώς αυθαίρετο συμπέρασμα. Οσο αυθαίρετη είναι και η προσπάθεια της κυβέρνησης να πείσει ότι η οικονομία έχει μπει σε τροχιά ανάκαμψης, αφού την διαψεύδουν τα ίδια τα επίσημα στοιχεία.
Από τη μια μεριά σοβαρές επενδύσεις δεν έρχονται και οι μικροεπενδύσεις που γίνονται κατευθύνεται στην εστίαση, δηλαδή σε καφετέριες, μπαρ και σουβλατζίδικα (μελέτη Endeavor Greece), δηλαδή σε αντιπαραγωγικούς τομείς.
Από την άλλη, η υπερφορολόγηση, η μείωση των καταθέσεων και του διαθέσιμου εισοδήματος, δεν προοιωνίζεται επ' ουδενί βιώσιμη ανάπτυξη (ΣΕΒ, ΙΟΒΕ). Υγιής οικονομία δεν μπορεί να προκύψει από πλεονάσματα που προέρχονται από υπερφορολόγηση και στάση πληρωμών εκ μέρους του κράτους. Φυσικό επακόλουθο των παραπάνω είναι να διευρύνονται οι επιφυλάξεις για τις πιθανότητες εκτίναξης φέτος της οικονομίας με ρυθμό 2,7%. Το μεν ΙΟΒΕ θέτει τον πήχη μεταξύ 1,5% και 1,8% η δε Pricewaterhouse Coopers ανάμεσα στο 1% και 1,5%. Ισχνές οι επενδύσεις διαμορφώθηκαν πέρυσι σε 20 δισ. ευρώ ή στο 12,4% του ΑΕΠ από 30% το 2008 και έναντι ποσοστού 23% στην ΕΕ, ενώ ελάφρυνση των capital controls στον ορίζοντα δεν διαφαίνεται.
Ο άρρωστος και η υπομονή
Ο πολιτικός κόσμος αφήνοντας τον χρόνο να κυλά εις βάρος της αγοράς είναι σαν να απαιτεί από αυτήν να κάνει υπομονή και να προσαρμοστεί στους δικούς του χρόνους. «Είναι σαν να έχεις τον άρρωστο στο χειρουργείο και οι γιατροί να διεξάγουν από πάνω του φιλοσοφική συζήτηση για τον Αριστοτέλη», όπως χαρακτηριστικά λέει οικονομολόγος του ΣΕΒ. Το ερώτημα είναι αν ο άρρωστος αντέχει να κάνει άλλη υπομονή
ΦΟΒΟΙ ΓΙΑ ΝΕΑ CAPITAL CONTROLS
Capital Controls: Αυξάνεται η ανησυχία
Δεν είναι η πρώτη φορά που η πολιτική δεν ακούει την ανησυχία της οικονομίας. Η αγορά εκτιμά ότι εντός και εκτός Ελλάδας οι πολιτικές ηγεσίες έχουν την απαίτηση να προσαρμόζεται η οικονομία στους δικούς τους χρόνους, με κόστος τόσο στην ίδια, όσο και στον περίφημο «απλό καταναλωτή» τον οποίο και συχνά μνημονεύουν.
Απλά τούτη τη φορά, αν δεν δοθεί πολύ σύντομα ένα τέλος, τα θύματα θα είναι περισσότερα από κάθε προηγούμενη, εκτιμά στέλεχος του επιχειρηματικού κόσμου θυμίζοντας πόσες προσδοκίες έχουν διαψευστεί τον τελευταίο χρόνο. Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος για παράδειγμα, είχε εκτιμήσει τον περασμένο Οκτώβριο ότι το 2017 θα είναι καλύτερο, εφόσον η κυβέρνηση εφαρμόσει γρήγορα όσα έχει δεσμευτεί και κλείσει τη δεύτερη αξιολόγηση έως τις 5 Δεκεμβρίου 2016.
Η προσδοκία όμως διαψεύστηκε. Οπως επίσης διαψεύστηκε και η προσδοκία μεγάλων επιχειρήσεων και θεσμικών φορέων της οικονομίας που στήριξαν την κυβέρνηση μετά το 3ο Μνημόνιο, ότι μέχρι το τέλος του 2016 θα έχουμε συμφωνία για το χρέος, έπειτα θα μπούμε στην ποσοτική χαλάρωση, και μετά το επενδυτικό κλίμα θα γυρίσει.
ΟΙ ΞΕΝΟΙ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ. Και καλά οι αποκρατικοποιήσεις και οι μεγάλες επενδύσεις. Οσο και να καθυστερήσουν, τελικά με τον ένα ή τον άλλο τρόπο οι ξένοι επενδυτές, όπως η ιταλική Ferrovie που πήρε την ΤΡΑΙΝΟΣΕ και η γερμανική Fraport που απέκτησε τα αεροδρόμια, ακριβώς λόγω του μεγέθους τους, θα κάνουν υπομονή και τελικά θα κλείσουν τη συμφωνία. Το ερώτημα είναι τι θα απογίνουν οι χιλιάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που παρ' όλα αυτά ακόμη αντέχουν. Στο καλό σενάριο, έστω και στο παρά πέντε της καρδιακής ανακοπής, θα εμφανιστεί επιτέλους ο λευκός ιππότης. Στο κακό σενάριο, οι «μικροί» θα αποτελέσουν ένα δεύτερο κύμα, που θα προστεθεί στο πρώτο κύμα των «μικρών» που έχουν ήδη πεθάνει.
Οσο για τις ξένες επενδύσεις, στο καλό σενάριο θα έλθουν έστω και με καθυστέρηση κάποιων μηνών, αφού όπως συνέβη το 2016, έτσι φαίνεται ότι θα χαθεί και μέρος του 2017. Στο κακό σενάριο, οι ξένοι επενδυτές θα αναστείλουν μέχρι νεωτέρας τις όποιες αποφάσεις τους, για τον απλούστατο λόγο ότι όσο θα συνεχίζεται η ύφεση, τόσο και θα πέφτουν οι αξίες των ελληνικών ακινήτων και των κρατικών εταιρειών. Αρα, θα κρίνουν ότι είναι προτιμότερο να περιμένουν ώστε να αγοράσουν ακόμη φθηνότερα. «Είναι προφανές ότι η όποια καθυστέρηση στην αξιολόγηση θα έχει συνέπειες και στη συλλογή των εσόδων του ΤΑΙΠΕΔ», όπως είχε δηλώσει με νόημα στα «ΝΕΑ» η εντεταλμένη σύμβουλος του Ταμείου Λίλα Τσιτσογιαννοπούλου.
"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 04-05/02/17
Αξιολόγηση
Στερεύει το οξυγόνο σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις
Οι αντοχές δείχνουν να τελειώνουν και κάθε μέρα που περνά χωρίς να ολοκληρώνεται η συμφωνία με τους δανειστές κοστίζει ακριβά στην πραγματική οικονομία
Του Γιώργου Φιντικάκη
Σημάδια παράλυσης ξανά στην οικονομία, στην πλάτη της οποίας κυβέρνηση και δανειστές παίζουν ένα επικίνδυνο παιχνίδι καθυστέρησης
Η άνοδος του ποσοστού των νοικοκυριών που μόλις τα βγάζουν πέρα, το ιστορικό χαμηλό των καταθέσεων και τα μηνύματα επιδείνωσης της καταναλωτικής εμπιστοσύνης όπως καταγράφονται στην προ ημερών έκθεση του ΙΟΒΕ δείχνουν ότι οι αντοχές τελειώνουν.
Τα λένε μεταξύ τους οι επιχειρηματίες που μιλούν για αύξηση των περιστατικών αναστολής κάθε είδους πληρωμών - φορολογικών, μισθολογικών και προς προμηθευτές. Τα είπαν την Τετάρτη και οι τραπεζίτες στον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τις καθυστερήσεις στην αξιολόγηση με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την προώθηση νομοθετικών πρωτοβουλιών σχετικά με τον εξωδικαστικό συμβιβασμό για τα κόκκινα δάνεια, τη ρευστότητα και την πιστωτική επέκταση. «Κάθε ημέρα που περνά δίχως ολοκλήρωση της αξιολόγησης κοστίζει στην οικονομία, και όσο εσείς καθυστερείτε με τις νομοθετικές ρυθμίσεις για τα κόκκινα δάνεια, τον εξωδικαστικό συμβιβασμό και την ασυλία για την υπογραφή τραπεζικών στελεχών που χειρίζονται επιχειρηματικές αναδιαρθρώσεις τόσο καθυστερούμε κι εμείς να κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να μειωθούν κατά 40% τα κόκκινα δάνεια ώς το 2019», ήταν όπως λέγεται το μήνυμά τους στον Τσακαλώτο.
Ομως ο μεγαλύτερος αυτή τη στιγμή κρυφός κίνδυνος από τη μεγάλη καθυστέρηση της αξιολόγησης, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του ΙΟΒΕ Νίκο Βέττα, και ανεξάρτητα από τον επιμερισμό των ευθυνών, δεν είναι τόσο ότι στενεύουν τα περιθώρια για αύξηση της ρευστότητας. Είναι ότι αυξάνεται στα μάτια κάθε τρίτου, επενδυτή και μη, το έλλειμμα αξιοπιστίας συνολικά όσων από κοινού χειρίζονται το ελληνικό πρόγραμμα. «Αυτό για τη χώρα μας, για το κάθε νοικοκυριό και την κάθε επιχείρηση μεταφράζεται σε πραγματικό και υψηλό κόστος, που πρέπει και μπορεί να αποφευχθεί», εκτιμά ο κ. Βέτας.
Τραπεζίτες και επιχειρηματίες γίνονται καθημερινά μάρτυρες φαινομένων υποτροπιασμού στο επενδυτικό περιβάλλον τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδος. Αν και οι αξίες των ελληνικών περιουσιακών στοιχείων βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, άνθρωποι που συνομιλούν με ξένους επενδυτές, διαχειριστές και hedge funds μεταφέρουν μια σταθερή εικόνα δισταγμού για τοποθετήσεις στην Ελλάδα. Αποτυπώνεται καταρχάς στις αποστάσεις ασφαλείας που κρατούν από τη χώρα και φτάνει σε προσωρινό, τουλάχιστον, πάγωμα ειλημμένων αποφάσεων. Τέτοια είναι η περίπτωση επενδυτικών κεφαλαίων από το Ντουμπάι και το Κουβέιτ τα οποία προ ημερών ενημέρωσαν την ελληνική εταιρεία συμβούλων με την οποία συνεργάζονται ότι αναστέλλουν δύο projects στη βιομηχανία λόγω παρατεταμένης αβεβαιότητας.
ΤΙ ΒΛΕΠΟΥΝ ΟΙ ΞΕΝΟΙ. Ιδια εικόνα αντλούν έλληνες συνομιλητές αμερικανικών και αγγλικών funds με θέσεις σε ελληνικά ομόλογα και μετοχές εισηγμένων υψηλής κεφαλαιοποίησης. «H Κύπρος δανείστηκε με μηδενικό επιτόκιο από τις αγορές και εσείς ακόμη περιμένετε από μηχανής θεούς, μας λένε διαχειριστές ξένων funds», σχολιάζει στέλεχος εταιρείας συμβούλων μεταφέροντας το κλίμα για την Ελλάδα. Η Κύπρος δανείστηκε χρήματα για 13 εβδομάδες με επιτόκιο 0,02% (ετησιοποιημένο), την ώρα που η Ελλάδα πληρώνει για 26 εβδομάδες επιτόκιο 2,97%.
Την ίδια ώρα, η απόδοση του 10ετούς ομολόγου της Κύπρου διαμορφώνεται στο 2,1% έναντι 7,57% χθες του αντίστοιχου ελληνικού, που τις τελευταίες ημέρες ενισχύθηκε χάρη στη "δραχμολογία" την οποία άνοιξε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Ξυδάκης. Ούτε είναι τυχαίο ότι το Χρηματιστήριο παραμένει κολλημένο στις 650 μονάδες, αφού αν έβλεπε μεγάλες θετικές προοπτικές θα είχε ξεκινήσει ράλι όπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις. «Επιμένει πάντως η αγορά να βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο, αφού παρά τα πισωγυρίσματα, το βασικό μας σενάριο είναι ότι η αξιολόγηση θα κλείσει», διευκρινίζει ο Μάνος Χατζιδάκης, υπεύθυνος τμήματος αναλύσεων της Beta Securities.
Στην πραγματική ωστόσο οικονομία η εικόνα είναι πολύ χειρότερη. Πίσω από μια βιτρίνα δέκα δεκαπέντε μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων το οξυγόνο στερεύει για δεκάδες χιλιάδες άλλες, που είτε παγώνουν τις πληρωμές είτε ακόμη χειρότερα, όταν πρόκειται για διασωληνωμένες, φοβούνται ότι μπορεί και να μην επιζήσουν στη νέα περίοδο υπομονής που απαιτεί από αυτές το πολιτικό μας σύστημα.
ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΛΥΣΗ. Στις χιλιάδες αυτές εταιρείες που ανήκουν στην κατηγορία όσων έχουν ανάγκη από μια «λύση εδώ και τώρα», όσο θα καθυστερεί η διαπραγμάτευση θα προστίθενται καθημερινά κι άλλες. Για τις εταιρείες αυτές κάθε μήνας παράτασης μπορεί πραγματικά να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη σωτηρία και την καταστροφή. Οσο δεν θα ομαλοποιείται η κατάσταση της οικονομίας τόσο θα δυσκολεύει η εξεύρεση ενός «λευκού ιππότη» για χιλιάδες εταιρείες με κακή διαχείριση ή πολλές αμαρτίες από το παρελθόν που περιμένουν να σκάσουν.
«Ζούμε στην ουσία μια διαδικασία που σκοτώνει τα άρρωστα, ενώ λείπει η αντίστοιχη διαδικασία που θα βοηθήσει να γεννηθούν τα καινούργια», εξηγεί οικονομολόγος του ΣΕΒ. Συνεχίζει να απουσιάζει, προσθέτει ο συνομιλητής μας, η βεβαιότητα ότι η χώρα θα παραμείνει στο ευρώ, ότι οι τράπεζες δεν κινδυνεύουν, ότι η διαχείριση των κόκκινων δανείων θα προχωρήσει, ότι τα δημοσιονομικά προβλήματα θα πάψουν να λύνονται μόνο με νέους φόρους. Ούτε όμως υπάρχει και η αναγνώριση από τους δανειστές, σχολιάζει ο ίδιος με νόημα, ότι η κοινωνικοοικονομική κατάσταση της Ελλάδας αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση, ότι η χώρα δεν είναι Βέλγιο και ότι η πίεση για νέους φόρους πνίγει τον ιδιωτικό τομέα, τον μόνο που παράγει.
ΣΟΒΑΡΗ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο κόσμος της πολιτικής δεν αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα της κατάστασης και που όλοι συνιστούν υπομονή πιστεύοντας ότι αφού μέχρι τώρα έχει αντέξει το σύστημα, θα αντέξει κι άλλο. Αλλά αυτό είναι εντελώς αυθαίρετο συμπέρασμα. Οσο αυθαίρετη είναι και η προσπάθεια της κυβέρνησης να πείσει ότι η οικονομία έχει μπει σε τροχιά ανάκαμψης, αφού την διαψεύδουν τα ίδια τα επίσημα στοιχεία.
Από τη μια μεριά σοβαρές επενδύσεις δεν έρχονται και οι μικροεπενδύσεις που γίνονται κατευθύνεται στην εστίαση, δηλαδή σε καφετέριες, μπαρ και σουβλατζίδικα (μελέτη Endeavor Greece), δηλαδή σε αντιπαραγωγικούς τομείς.
Από την άλλη, η υπερφορολόγηση, η μείωση των καταθέσεων και του διαθέσιμου εισοδήματος, δεν προοιωνίζεται επ' ουδενί βιώσιμη ανάπτυξη (ΣΕΒ, ΙΟΒΕ). Υγιής οικονομία δεν μπορεί να προκύψει από πλεονάσματα που προέρχονται από υπερφορολόγηση και στάση πληρωμών εκ μέρους του κράτους. Φυσικό επακόλουθο των παραπάνω είναι να διευρύνονται οι επιφυλάξεις για τις πιθανότητες εκτίναξης φέτος της οικονομίας με ρυθμό 2,7%. Το μεν ΙΟΒΕ θέτει τον πήχη μεταξύ 1,5% και 1,8% η δε Pricewaterhouse Coopers ανάμεσα στο 1% και 1,5%. Ισχνές οι επενδύσεις διαμορφώθηκαν πέρυσι σε 20 δισ. ευρώ ή στο 12,4% του ΑΕΠ από 30% το 2008 και έναντι ποσοστού 23% στην ΕΕ, ενώ ελάφρυνση των capital controls στον ορίζοντα δεν διαφαίνεται.
Ο άρρωστος και η υπομονή
Ο πολιτικός κόσμος αφήνοντας τον χρόνο να κυλά εις βάρος της αγοράς είναι σαν να απαιτεί από αυτήν να κάνει υπομονή και να προσαρμοστεί στους δικούς του χρόνους. «Είναι σαν να έχεις τον άρρωστο στο χειρουργείο και οι γιατροί να διεξάγουν από πάνω του φιλοσοφική συζήτηση για τον Αριστοτέλη», όπως χαρακτηριστικά λέει οικονομολόγος του ΣΕΒ. Το ερώτημα είναι αν ο άρρωστος αντέχει να κάνει άλλη υπομονή
ΦΟΒΟΙ ΓΙΑ ΝΕΑ CAPITAL CONTROLS
Capital Controls: Αυξάνεται η ανησυχία
για ένα τραπεζικό ατύχημα
Τραπεζικά στελέχη μιλώντας με τον υπουργό Οικονομικών του εξήγησαν ότι ο μεγαλύτερος υπόγειος κίνδυνος από τη μεγάλη καθυστέρηση της αξιολόγησης δεν είναι ούτε η χαμένη ανάπτυξη, ούτε τα πρόσθετα μέτρα που δεν λαμβάνονται. Είναι η εύλογη ανησυχία για ένα τραπεζικό ατύχημα. «Ποιος θα μπορούσε να αποκλείσει ότι αν αυτή κατάσταση αβεβαιότητας συνεχιστεί για λίγο καιρό ακόμη, η κυβέρνηση δεν θα πιεστεί να επαναφέρει αυστηρότερους περιορισμούς στην κίνηση των κεφαλαίων» διερωτάται στέλεχος του επιχειρηματικού κόσμου, με γνώση της συζήτησης που είχαν την περασμένη Τετάρτη οι τραπεζίτες με τον υπουργό Οικονομικών. Συζήτηση που συνέπεσε, όχι τυχαία, με τη δημοσιοποίηση από το ΙΟΒΕ των στοιχείων για την επιφυλακτικότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων να επιστρέψουν λεφτά «από το στρώμα» στις τράπεζες, αποτυπώνοντας την αποτυχία του πολιτικού συστήματος να εμπνεύσει εμπιστοσύνη.
ΟΙ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ. Δεν είναι μόνο οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών που βρίσκονται πλέον οριακά πάνω από τα 100 δισ. ευρώ, λιγότερες δηλαδή κατά περίπου 2 δισ. ευρώ από τον περασμένο Ιούλιο, με το ΙΟΒΕ να μιλά για ιστορικό χαμηλό ως προς τις μελλοντικές τους κινήσεις.
Είναι κυρίως, όπως λέει ο συνομιλητής μας, ότι το κόστος της καθυστέρησης αποτυπώνεται καθημερινά όλο και πιο έντονα στην κατάσταση των επιχειρήσεων με κόκκινα δάνεια. Είναι ότι όσο θα σέρνεται η αβεβαιότητα, τόσο θα δημιουργούνται ερωτηματικά αν και πότε θα κλείσουν ντιλ όπως αυτό μεταξύ Μαρινόπουλου - Σκλαβενίτη. Το ίδιο ισχύει για χιλιάδες διασωληνωμένες επιχειρήσεις που μπορεί ανά πάσα στιγμή να σκάσουν, όπως και για εταιρείες τύπου Γιούλα, που μην μπορώντας να ανταπεξέλθει στον υπέρογκο «ελληνικό» τραπεζικό δανεισμό, πούλησε εργοστάσια σε ξένο όμιλο.
Τραπεζικά στελέχη μιλώντας με τον υπουργό Οικονομικών του εξήγησαν ότι ο μεγαλύτερος υπόγειος κίνδυνος από τη μεγάλη καθυστέρηση της αξιολόγησης δεν είναι ούτε η χαμένη ανάπτυξη, ούτε τα πρόσθετα μέτρα που δεν λαμβάνονται. Είναι η εύλογη ανησυχία για ένα τραπεζικό ατύχημα. «Ποιος θα μπορούσε να αποκλείσει ότι αν αυτή κατάσταση αβεβαιότητας συνεχιστεί για λίγο καιρό ακόμη, η κυβέρνηση δεν θα πιεστεί να επαναφέρει αυστηρότερους περιορισμούς στην κίνηση των κεφαλαίων» διερωτάται στέλεχος του επιχειρηματικού κόσμου, με γνώση της συζήτησης που είχαν την περασμένη Τετάρτη οι τραπεζίτες με τον υπουργό Οικονομικών. Συζήτηση που συνέπεσε, όχι τυχαία, με τη δημοσιοποίηση από το ΙΟΒΕ των στοιχείων για την επιφυλακτικότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων να επιστρέψουν λεφτά «από το στρώμα» στις τράπεζες, αποτυπώνοντας την αποτυχία του πολιτικού συστήματος να εμπνεύσει εμπιστοσύνη.
ΟΙ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ. Δεν είναι μόνο οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών που βρίσκονται πλέον οριακά πάνω από τα 100 δισ. ευρώ, λιγότερες δηλαδή κατά περίπου 2 δισ. ευρώ από τον περασμένο Ιούλιο, με το ΙΟΒΕ να μιλά για ιστορικό χαμηλό ως προς τις μελλοντικές τους κινήσεις.
Είναι κυρίως, όπως λέει ο συνομιλητής μας, ότι το κόστος της καθυστέρησης αποτυπώνεται καθημερινά όλο και πιο έντονα στην κατάσταση των επιχειρήσεων με κόκκινα δάνεια. Είναι ότι όσο θα σέρνεται η αβεβαιότητα, τόσο θα δημιουργούνται ερωτηματικά αν και πότε θα κλείσουν ντιλ όπως αυτό μεταξύ Μαρινόπουλου - Σκλαβενίτη. Το ίδιο ισχύει για χιλιάδες διασωληνωμένες επιχειρήσεις που μπορεί ανά πάσα στιγμή να σκάσουν, όπως και για εταιρείες τύπου Γιούλα, που μην μπορώντας να ανταπεξέλθει στον υπέρογκο «ελληνικό» τραπεζικό δανεισμό, πούλησε εργοστάσια σε ξένο όμιλο.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η πολιτική δεν ακούει την ανησυχία της οικονομίας. Η αγορά εκτιμά ότι εντός και εκτός Ελλάδας οι πολιτικές ηγεσίες έχουν την απαίτηση να προσαρμόζεται η οικονομία στους δικούς τους χρόνους, με κόστος τόσο στην ίδια, όσο και στον περίφημο «απλό καταναλωτή» τον οποίο και συχνά μνημονεύουν.
Απλά τούτη τη φορά, αν δεν δοθεί πολύ σύντομα ένα τέλος, τα θύματα θα είναι περισσότερα από κάθε προηγούμενη, εκτιμά στέλεχος του επιχειρηματικού κόσμου θυμίζοντας πόσες προσδοκίες έχουν διαψευστεί τον τελευταίο χρόνο. Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος για παράδειγμα, είχε εκτιμήσει τον περασμένο Οκτώβριο ότι το 2017 θα είναι καλύτερο, εφόσον η κυβέρνηση εφαρμόσει γρήγορα όσα έχει δεσμευτεί και κλείσει τη δεύτερη αξιολόγηση έως τις 5 Δεκεμβρίου 2016.
Η προσδοκία όμως διαψεύστηκε. Οπως επίσης διαψεύστηκε και η προσδοκία μεγάλων επιχειρήσεων και θεσμικών φορέων της οικονομίας που στήριξαν την κυβέρνηση μετά το 3ο Μνημόνιο, ότι μέχρι το τέλος του 2016 θα έχουμε συμφωνία για το χρέος, έπειτα θα μπούμε στην ποσοτική χαλάρωση, και μετά το επενδυτικό κλίμα θα γυρίσει.
ΟΙ ΞΕΝΟΙ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ. Και καλά οι αποκρατικοποιήσεις και οι μεγάλες επενδύσεις. Οσο και να καθυστερήσουν, τελικά με τον ένα ή τον άλλο τρόπο οι ξένοι επενδυτές, όπως η ιταλική Ferrovie που πήρε την ΤΡΑΙΝΟΣΕ και η γερμανική Fraport που απέκτησε τα αεροδρόμια, ακριβώς λόγω του μεγέθους τους, θα κάνουν υπομονή και τελικά θα κλείσουν τη συμφωνία. Το ερώτημα είναι τι θα απογίνουν οι χιλιάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που παρ' όλα αυτά ακόμη αντέχουν. Στο καλό σενάριο, έστω και στο παρά πέντε της καρδιακής ανακοπής, θα εμφανιστεί επιτέλους ο λευκός ιππότης. Στο κακό σενάριο, οι «μικροί» θα αποτελέσουν ένα δεύτερο κύμα, που θα προστεθεί στο πρώτο κύμα των «μικρών» που έχουν ήδη πεθάνει.
Οσο για τις ξένες επενδύσεις, στο καλό σενάριο θα έλθουν έστω και με καθυστέρηση κάποιων μηνών, αφού όπως συνέβη το 2016, έτσι φαίνεται ότι θα χαθεί και μέρος του 2017. Στο κακό σενάριο, οι ξένοι επενδυτές θα αναστείλουν μέχρι νεωτέρας τις όποιες αποφάσεις τους, για τον απλούστατο λόγο ότι όσο θα συνεχίζεται η ύφεση, τόσο και θα πέφτουν οι αξίες των ελληνικών ακινήτων και των κρατικών εταιρειών. Αρα, θα κρίνουν ότι είναι προτιμότερο να περιμένουν ώστε να αγοράσουν ακόμη φθηνότερα. «Είναι προφανές ότι η όποια καθυστέρηση στην αξιολόγηση θα έχει συνέπειες και στη συλλογή των εσόδων του ΤΑΙΠΕΔ», όπως είχε δηλώσει με νόημα στα «ΝΕΑ» η εντεταλμένη σύμβουλος του Ταμείου Λίλα Τσιτσογιαννοπούλου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου