¨Οταν πρόκειται για απώλειες ανθρώπων, η απόδοση ευθυνών έχει εντόνως τιμωρητικό χαρακτήρα. Και, καθόλου διορθωτικό. Από την άλλη, ποιον να πρωτοτιμωρήσεις απ’ αυτόν τον «πρωταθλητισμό» ανεπάρκειας και αμελειών, που όπως έχει γραφτεί μοιάζει με «κατόρθωμα;!». Τι πρέπει, επιτέλους, να γίνει για να αποκτήσει η χώρα τα ασφαλή και γρήγορα τρένα που δικαιούται; Υπάρχει μια, τεχνοκρατικής προέλευσης, σοφότατη φράση - παραγγελία: «Ενα σύστημα είναι τόσο αποτελεσματικό, όσο ο πιο αδύναμος κρίκος του». Χρησιμότατη γενικώς η παραγγελία. Τι γίνεται, όμως, όταν οι αδύναμοι κρίκοι είναι τόσο πολλοί, διάσπαρτοι και κυρίως χρόνιοι, ώστε να έχουν καταστεί, οι ίδιοι, περίπου συστημικοί, σχεδόν θεσμικοί; Μια άλλη, τεχνοκρατική επίσης, παραγγελία - συμβουλή μοιάζει ως πλέον ενδεδειγμένη, εν προκειμένω, η εξής: «Ποτέ μη φοβάσαι μήπως δικαιωθείς πρόωρα». Που όμως, λόγω του δυναμικού, τολμηρού και κυρίως επώδυνου χαρακτήρα της, όλοι την αποφεύγουν. Ιδιαίτερα αυτοί που θα έπρεπε να την επιδιώκουν: οι ηγέτες. Η συμβουλή, όπως, αρμοδίως, έχει αναλυθεί: Χειρότερο από τα συνεχή πλήγματα που μας καταφέρονται, είναι ότι τα βλέπουμε να επέρχονται με νομοτελειακή βεβαιότητα, αλλά δεν κάνουμε τίποτα για να τα αποτρέψουμε. Κατά κανόνα, από έλλειψη πολιτικής βούλησης και ηγετικής κωφότητας. Αν ο πρωθυπουργός «δεν δικαιωθεί προώρως», επιχειρώντας το προ πολλού αναμενόμενο μεταρρυθμιστικό «πραξικόπημα», δεν απομένει παρά να δικαιωθεί... στην ώρα του. Οταν, δηλαδή, η μεν χώρα θα έχει χάσει την ευκαιρία συμμετοχής της στον μεταβιομηχανικό, ανταγωνιστικό, ψηφιακό κόσμο, ο ίδιος δε θα αποδειχθεί μια ακόμη διαψευσμένη ελπίδα. ...

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 13/02/25

Οι αδύναμοι κρίκοι είναι πάρα πολλοί

Κύριε διευθυντά,  

Είναι φυσικό, η οργή και ο πόνος που μας συνέχουν, από την αδιανόητα αναχρονιστική συμφορά των Τεμπών, να στρέφουν την προσοχή μας στην απόδοση ευθυνών. Ομως, όταν πρόκειται για απώλειες ανθρώπων, η απόδοση ευθυνών έχει εντόνως τιμωρητικό χαρακτήρα. Και, καθόλου διορθωτικό. Από την άλλη, ποιον να πρωτοτιμωρήσεις απ’ αυτόν τον «πρωταθλητισμό» ανεπάρκειας και αμελειών, που όπως έχει γραφτεί μοιάζει με «κατόρθωμα;!».

Τι πρέπει, επιτέλους, να γίνει για να αποκτήσει η χώρα τα ασφαλή και γρήγορα τρένα που δικαιούται;

Υπάρχει μια, τεχνοκρατικής προέλευσης, σοφότατη φράση - παραγγελία: «Ενα σύστημα είναι τόσο αποτελεσματικό, όσο ο πιο αδύναμος κρίκος του». Χρησιμότατη γενικώς η παραγγελία. Τι γίνεται, όμως, όταν οι αδύναμοι κρίκοι είναι τόσο πολλοί, διάσπαρτοι και κυρίως χρόνιοι, ώστε να έχουν καταστεί, οι ίδιοι, περίπου συστημικοί, σχεδόν θεσμικοί;

Μια άλλη, τεχνοκρατική επίσης, παραγγελία - συμβουλή μοιάζει ως πλέον ενδεδειγμένη, εν προκειμένω, η εξής: «Ποτέ μη φοβάσαι μήπως δικαιωθείς πρόωρα». Που όμως, λόγω του δυναμικού, τολμηρού και κυρίως επώδυνου χαρακτήρα της, όλοι την αποφεύγουν. Ιδιαίτερα αυτοί που θα έπρεπε να την επιδιώκουν: οι ηγέτες.

Η συμβουλή, όπως, αρμοδίως, έχει αναλυθεί: Χειρότερο από τα συνεχή πλήγματα που μας καταφέρονται, είναι ότι τα βλέπουμε να επέρχονται με νομοτελειακή βεβαιότητα, αλλά δεν κάνουμε τίποτα για να τα αποτρέψουμε. Κατά  κανόνα, από έλλειψη πολιτικής βούλησης και ηγετικής κωφότητας.

Αν ο πρωθυπουργός «δεν δικαιωθεί προώρως», επιχειρώντας το προ πολλού αναμενόμενο μεταρρυθμιστικό «πραξικόπημα», δεν απομένει παρά να δικαιωθεί... στην ώρα του. Οταν, δηλαδή, η μεν χώρα θα έχει χάσει την ευκαιρία συμμετοχής της στον μεταβιομηχανικό, ανταγωνιστικό, ψηφιακό κόσμο, ο ίδιος δε θα αποδειχθεί μια ακόμη διαψευσμένη ελπίδα. 

ΓΙΩΡΓΟΣ Ι. ΚΩΣΤΟΥΛΑΣ
Βούλα


Ο Δεύτερος Παγκόσμιος και ο εμπορικός πόλεμος

Κύριε διευθυντά,

Η αντίληψη του προέδρου Τραμπ να προστατεύσει δασμολογικά τα προϊόντα της χώρας του σε αντίστοιχες περιπτώσεις κατά το παρελθόν είχε ολέθριες συνέπειες.

Ετσι, κατά τον αείμνηστο δημοσιολόγο Γ. Ν. Θεοφάνους, μεταξύ των αιτιών του Β΄ Π.Π. «...Υπάρχει ένα αίτιο που συνέβαλε αποφασιστικά στην έκρηξη του πολέμου. Και αίτιο είναι η κατάρρευση του παγκόσμιου εμπορίου και η περιχαράκωση των μεγάλων βιομηχανικών χωρών, όπου η είσοδος ενός τρίτου αντιμετωπιζόταν με δασμολογικά τείχη».

Ο νόμος αυτός είναι ο νόμος Smoot–hawley που ψηφίστηκε το 1930 και κατήργησε στην πράξη την ελευθερία του διεθνούς εμπορίου, υψώνοντας δασμολογικά τείχη για την προστασία των προϊόντων των ΗΠΑ. Αυτό οδήγησε και άλλες χώρες να υψώσουν και αυτές δασμολογικά τείχη.

Θεωρεί ακόμα ο Γ. Ν. Θεοφάνους στην ενδιαφέρουσα μελέτη του, δημοσιευμένη στο μηνιαίο περιοδικό ΙΣΤΟΡΙΑ, τ. Απριλίου 2002, ότι η κατάργηση του ελευθέρου εμπορίου μεταξύ των χωρών είναι το πρώτο βήμα προς τον πόλεμο.

Βεβαίως, οι σύγχρονες συνθήκες είναι διαφορετικές απ’ ό,τι τη δεκαετία του 1930. Ούτε φαίνεται να έχουν οι απειλές του προέδρου Τραμπ για δασμολογική προστασία των προϊόντων της Αμερικής την ευρύτητα του νόμου του 1930. Δεν πρέπει, όμως, να αγνοούμε τον βολονταρισμό που τον διακρίνει.

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΒΕΝΕΤΗΣ

 Μοναστηράκι Δωρίδος


Ο Χαρ. Τρικούπης και περί ευθύνης υπουργών

Κύριε διευθυντά,

Αντί για άλλη απάντηση στο σχόλιο («K», φ. 12/2/2025) του κ. Φίλιππου Σπυρόπουλου για το ζήτημα της παραπομπής υπουργών στο ειδικό δικαστήριο του άρθρου 86 του Συντάγματος, σκέφτηκα να θυμίσω ένα παλαιό περιστατικό από την πλούσια κοινοβουλευτική μας ιστορία:

Οταν το 1891 ο πρωθυπουργός Θεόδωρος Δηλιγιάννης κίνησε τη διαδικασία για παραπομπή στο υπουργοδικείο του μεγάλου αντιπάλου του και πρώην πρωθυπουργού Χαρίλαου Τρικούπη, ο τελευταίος αρνήθηκε να αντικρούσει στη Βουλή τις χαλκευμένες εν πολλοίς κατηγορίες εναντίον του. Τουναντίον, ζήτησε την άμεση παραπομπή του στο ειδικό δικαστήριο, με το εξής σκεπτικό:

«Εάν εγώ είχον ψήφον επί του θέματος τούτου, υπόσχομαι ότι πρώτος ήθελον δώσει αυτήν υπέρ της παραπομπής εμού αυτού και των συναδέλφων, διότι μόνον διά του τρόπου τούτου ήθελεν επιτευχθή όπως αποπλυθή από της Ελλάδος ο ρύπος τον οποίον επέθεσαν επ’ αυτής ασυνείδητοι κατήγοροι. [...] Ηκουσα πολλάκις λεγόμενον ότι η Βουλή εν τοις περί ευθύνης ασκεί δικαστική εξουσίαν. Τούτο δεν είναι ακριβές. Ασκεί η Βουλή εξουσίαν μετέχουσαν δικαστικού χαρακτήρος· αλλ’ η Βουλή εθεωρήθη υπό του νόμου ως σώμα το οποίον ήθελε διεξαγάγη τούτο το καθήκον αυτού πολιτικώς [...]. [Διότι ο νομοθέτης] ηθέλησεν η παραπομπή να μετέχη πολιτικού χαρακτήρος [...] Ο νομοθέτης δεν ηδύνατο να αγνοή ότι η Βουλή είναι σώμα κομματικώς συντεταγμένον. Μόνον κομματικώς εν τοιαύτη της λέξεως εννοία λειτουργεί η Βουλή και εν παντί θα ενεργήση κομματικώς, τουτέστιν πολιτικώς και εν αυτώ τω ζητήματι της ευθύνης [...]».

Υπό τις σημερινές συνθήκες, θα ανέμενα να συμμερίζεται την άποψη αυτή όχι μόνον ο αξιότιμος επιστολογράφος σας αλλά και οι πολιτικοί για τους οποίους υπάρχουν ενδείξεις ότι, έστω και έμμεσα, ευθύνονται για την τραγωδία των Τεμπών.

Ν. Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ
Αθήνα


Διπλώματα οδήγησης και οι ηλικιωμένοι

Κύριε διευθυντά,

Με ευκαιρία το πρόσφατο δυστύχημα στο Νέο Ψυχικό, με άθελη πρωταγωνίστρια μία κυρία 88 ετών, και τη συζήτηση που αναπτύχθηκε, έχω να σημειώσω τα εξής σχετικά: Δεν θα περιοριστώ να συμφωνήσω μόνο με τη γνώμη των ειδικών όπως του «προέδρου του Πανελληνίου Συλλόγου Εκπαιδευτών Οδήγησης» που «θεωρεί πιο επικίνδυνο τον νεαρό που πίνει, παίρνει τη μηχανή του και βγαίνει στον δρόμο, παρά έναν ηλικιωμένο που έχει σώας τας φρένας», ούτε είναι αρκετά τα συγχαρητήριά μου στη συνεργάτιδά σας κ. Γιούλη Επτακοίλη για το εξαιρετικό άρθρο της (φ. 7/2) που φέρνει λογικά επιχειρήματα υπέρ της οδήγησης των ηλικιωμένων που οδηγούν (και θα πρέπει να οδηγούν ακόμη και σε μεγάλη ηλικία).

Στη χώρα μας, λόγω ακριβώς της εξάπλωσης και της ευκολίας μετακίνησης που προσφέρει το αυτοκίνητο τα τελευταία 40-50 χρόνια, αναπτύχθηκε σε μεγάλη έκταση η οικοδόμηση αρκετά μακριά από τις πόλεις και τους οικισμούς σε ολόκληρη τη χώρα, λύνοντας το τεράστιο πρόβλημα της στέγασης μεταπολεμικά, έτσι ώστε αν από κάποια κρατική παρέμβαση θα πρέπει να τεθούν εμπόδια στην κυκλοφορία των ηλικιωμένων τότε θα πρέπει εκατοντάδες χιλιάδες σπίτια ή να πωληθούν ή να εγκαταλειφθούν περιουσίες μιας ζωής. Αυτό πέραν του γεγονότος ότι οικόπεδα και περιουσίες που αποκτήθηκαν στην ησυχία της εξοχής για... «ένα σπίτι στα γεράματα» θα πρέπει να μην οικοδομηθούν ή να εγκαταλειφθούν δημιουργώντας τεράστια ζημία και στην ίδια την εθνική οικονομία, εκτός του σημαντικότατου περιορισμού της «οικοδομικής δραστηριότητας» που αποτελεί συνώνυμο στη χώρα μας με την «οικονομική δραστηριότητα». 

Και δύο τελευταία παραδείγματα: Στη Γερμανία (από όσο ξέρω) υπάρχουν ελάχιστοι περιορισμοί στα διπλώματα οδήγησης των ηλικιωμένων μέχρι τα βαθιά γεράματα. Αυτό δε στο πιο πολύπλοκο, τεράστιο και δαιδαλώδες οδικό δίκτυο όπου κυκλοφορούν ημερησίως όχι εκατοντάδες αλλά εκατοντάδες χιλιάδες φορές περισσότερα τροχοφόρα από όσα στη χώρα μας. Κάποιος δε Γερμανός εκπαιδευτής οδήγησης που του έκανα κάποτε μία σχετική ερώτηση για τις άδειες οδηγού που στην Ελλάδα είναι πολύπλοκες όσο αυξάνεται η ηλικία, μου απάντησε. «Κάθε κανονικός και ελάχιστα λογικός άνθρωπος, πολύ περισσότερο δε ένας ηλικιωμένος πρέπει καθημερινά όταν βγαίνει από το σπίτι του στον σημερινό κόσμο, να φροντίζει και να προσέχει πολύ την ασφάλειά του γιατί οι κίνδυνοι παντού και κάθε λεπτό είναι πάρα πολλοί. Αν χρειαζόταν (όπως στην Ελλάδα για τις συχνές άδειες οδηγού) οφθαλμιάτρους, παθολόγους, ψυχολόγους κ.λπ. εκτός αυτών που χρειάζεται για τις πολλές παθήσεις που τον επισκέπτονται συχνά στη μεγάλη ηλικία, θα έπρεπε να είχε καθημερινά από κοντά έναν από όλους τους παραπάνω».

ΔΡ ΧΡΗΣΤΟΣ ΔΗΜΟΠΟΎΛΟΣ 

Οικονομολόγος / Σύμβουλος επιχειρήσεων Συνταξιούχος