Ενδεικτική του πλήρους αδιεξόδου στο οποίο φαίνεται να έχει φτάσει η προοπτική εξεύρεσης εποικοδομητικών λύσεων στις ελληνοτουρκικές διαφορές είναι η παρουσία από το περασμένο Σάββατο τουρκικού πολεμικού πλοίου στα βορειοανατολικά της Κρήτης. Αν και το τουρκικό πολεμικό έφτασε εκεί προκειμένου να παρακολουθήσει το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κυπριακής Δημοκρατίας, η παρουσία του στην περιοχή στέλνει μηνύματα, που όχι απλώς δεν συνηγορούν προς την κατεύθυνση της συνεννόησης για την υπερκέραση των διαφωνιών σχετικά με το καλώδιο, αλλά υπενθυμίζουν και παλαιότερες αντιλήψεις της Αγκυρας περί αδυναμίας της νησιωτικής Κρήτης να έχει οποιαδήποτε επήρεια θαλάσσιων ζωνών πέρα από τα 6 ναυτικά μίλια και, βεβαίως, ούτε και υφαλοκρηπίδα....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", και...

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", πρωτοσέλιδο, 05/02/25

Ο 25ος μεσημβρινός και 

τα παιχνίδια της Αγκυρας

• Mε αφορμή τις έρευνες βορείως της Κρήτης

Των ΒΑΣΙΛΗ ΝΕΔΟΥ και ΜΑΝΩΛΗ ΚΩΣΤΙΔΗ


ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:

Η Αγκυρα εμφανίστηκε πρόθυμη να συνεχίσει τις συζητήσεις σε επίπεδο κορυφής, τοποθετώντας την επόμενη συνάντηση των δύο ηγετών εντός του πρώτου εξαμήνου. Στην πράξη, όμως, με αφορμή τις έρευνες για τη διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου εξακολουθεί να αμφισβητεί τη δικαιοδοσία της Ελλάδας στα βόρεια της Κρήτης, στην περιοχή που βρίσκεται ανατολικά του 25ου μεσημβρινού.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΘΕΜΑ:

Ενδεικτική του πλήρους αδιεξόδου στο οποίο φαίνεται να έχει φτάσει η προοπτική εξεύρεσης εποικοδομητικών λύσεων στις ελληνοτουρκικές διαφορές είναι η παρουσία από το περασμένο Σάββατο τουρκικού πολεμικού πλοίου στα βορειοανατολικά της Κρήτης. Αν και το τουρκικό πολεμικό έφτασε εκεί προκειμένου να παρακολουθήσει το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κυπριακής Δημοκρατίας, η παρουσία του στην περιοχή στέλνει μηνύματα, που όχι απλώς δεν συνηγορούν προς την κατεύθυνση της συνεννόησης για την υπερκέραση των διαφωνιών σχετικά με το καλώδιο, αλλά υπενθυμίζουν και παλαιότερες αντιλήψεις της Αγκυρας περί αδυναμίας της νησιωτικής Κρήτης να έχει οποιαδήποτε επήρεια θαλάσσιων ζωνών πέρα από τα 6 ναυτικά μίλια και, βεβαίως, ούτε και υφαλοκρηπίδα. 

Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, η Αγκυρα υποστηρίζει πως η εμφάνιση ενός τουρκικού πολεμικού (αρχικά κορβέτας και στη συνέχεια φρεγάτας) αποφασίστηκε προκειμένου να γίνει κατανοητό τι είδους έρευνες διεξάγονται από τα πλοία, προκειμένου δηλαδή να είναι σαφές πως δεν γίνονται έρευνες για υδρογονάνθρακες. Πρόκειται, βεβαίως, για μια αιτιολογία που δεν ευσταθεί με βάση και τη δι’ ασυρμάτου παρενόχληση την οποία αποκάλυψε χθες η «Κ». Η ισχύς των NAVTEX για τις έρευνες των δύο πλοίων «Ievoli Relume» και «NG Worker» στα βόρεια της Κρήτης παύει σήμερα το πρωί.

Οι απόψεις της Αγκυρας

Η συγκεκριμένη στάση υπενθυμίζει, βεβαίως, τις πάγιες απόψεις της Αγκυρας περί ορίου της τουρκικής δικαιοδοσίας στο Αιγαίο με βάση τον 25ο μεσημβρινό (φτάνει ελαφρώς ανατολικά του Ηρακλείου Κρήτης). Από το 1997 η Αγκυρα θεωρεί ότι ανατολικά του 25ου μεσημβρινού διατηρεί διάφορες δικαιοδοσίες, έχοντας ξεκινήσει από το πεδίο των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης. Ουσιαστικά με τη στάση της η Αγκυρα επαναφέρει την υπόθεση του Πρακτικού της Βέρνης του 1976, το οποίο η Ελλάδα θεωρεί μεν παρωχημένο και πλέον άκυρο, ωστόσο η Τουρκία χρησιμοποιεί ως επιχείρημα που αιτιολογεί τη στάση της στο Αιγαίο, ως επισπεύδουσας να υπερασπιστεί ένα μορατόριουμ ερευνών στο αρχιπέλαγος. Στη θέση αυτή προσδένει πλέον και την ερμηνεία που κάνει στη Διακήρυξη των Αθηνών.

Η στάση της Αγκυρας υποδηλώνει, επιπλέον, ότι οι πολυάριθμες προσπάθειες που έγιναν τους τελευταίους έξι μήνες προκειμένου να βρεθεί μια φόρμουλα που θα επέτρεπε την υλοποίηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης, καταλήγει σε αδιέξοδο. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, η σκληρή στάση της Αγκυρας έρχεται και ως προειδοποίηση για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό που η Ελλάδα πρέπει να ανακοινώσει μέχρι τον Μάρτιο και, όπως είναι αναμενόμενο, θα περιλαμβάνει το μέγιστο της έκτασης των θαλασσίων ζωνών που δύναται να έχει η Ελληνική Δημοκρατία ακόμη και σε περιοχές όπου δεν υπάρχει οριοθέτηση, ήτοι στο σύνολο του Αιγαίου Πελάγους. 

Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει, βεβαίως, να οριοθετηθούν και τα θαλάσσια πάρκα, για τα οποία η Τουρκία έχει ήδη εκδηλώσει τις διαθέσεις της. Επί της ουσίας η Αγκυρα αξιοποιεί τη συγκυρία για να επιβάλει τη διαιώνιση ενός status quo στο Αιγαίο, το οποίο ουσιαστικά περιορίζει την άσκηση δικαιωμάτων που αφορούν την οικονομική δραστηριότητα σε περιοχές του αρχιπελάγους οι οποίες ανήκουν, πέρα από κάθε αμφιβολία, στην ελληνική δικαιοδοσία. Περιττό να υπογραμμιστεί ότι η συγκεκριμένη στάση μάλλον υπονομεύει και τις προοπτικές όποιας σοβαρής συζήτησης στις επόμενες ελληνοτουρκικές συναντήσεις, όποτε κι αν αυτές επαναληφθούν.

Το τουρκικό δημοσίευμα

Εν τω μεταξύ, χθες, δημιουργήθηκε για λίγες ώρες και μια ατμόσφαιρα περί επ’ αόριστον αναβολής της προγραμματιζόμενης επόμενης συνάντησης του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ). Αφορμή υπήρξε δημοσίευμα της τουρκικής Türkiyegazetesi, η οποία επικαλούμενη διπλωματικές πηγές (της Τουρκίας) υποστήριξε ότι η Αθήνα υποχώρησε από τη συζήτηση προγραμματισμού του επόμενου ΑΣΣ λόγω ενόχλησης από την αποφασιστική στάση της Αγκυρας στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης. 

Από την Αθήνα δεν υπήρξε κάποιος σχολιασμός επί τούτου και, όπως φαίνεται, έπειτα από συνεννόηση με την Αγκυρα το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ανέλαβε να διαψεύσει τις πληροφορίες περί ακύρωσης της επόμενης συνάντησης. Πηγές του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών ανέφεραν τα εξής: «Η είδηση δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Δεν υπάρχει αναβολή της συνάντησης. Η ημερομηνία δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη. Οι δύο πλευρές συνεχίζουν να εργάζονται για να καθορίσουν μια κατάλληλη ημερομηνία και για τις δύο πλευρές το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους».

Η «Κ» είχε ήδη από χθες επισημάνει ότι η συνάντηση είναι αδύνατον να πραγματοποιηθεί πριν από τον Απρίλιο, ωστόσο η τουρκική πλευρά επεκτείνει το διάστημα αυτό για λίγο περισσότερο. Εκείνο, ωστόσο, που απέφυγαν να κάνουν οι τουρκικές πηγές είναι να σχολιάσουν το σκέλος του δημοσιεύματος το οποίο αναδείκνυε την «αποφασιστική πολιτική

Από το Βίλνιους στην τουρκική παρενόχληση βορείως της Κρήτης

6 Φεβρουαρίου 2023

Οι καταστροφικοί σεισµοί στη νοτιοανατολική Τουρκία σηµατοδοτούν µια απότοµη στροφή της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Η διπλωµατία των σεισµών οδηγεί σε επαφές.

12 Ιουλίου 2023

Το πρώτο τετ α τετ του Κυριάκου Μητσοτάκη µε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διεξάγεται στο Βίλνιους στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ. Οι δύο ηγέτες συµφωνούν στο ενδεχόµενο παραποµπής στη Χάγη.

7 ∆εκεµβρίου 2023

Συνεδριάζει στην Αθήνα το Ανώτατο Συµβούλιο Συνεργασίας, ενώ οι δύο ηγέτες υπογράφουν τη ∆ιακήρυξη των Αθηνών, µε σκοπό την εµπέδωση της καλής ατµόσφαιρας.

8 Νοεµβρίου 2024

Στη συνάντηση Γεραπετρίτη – Φιντάν στην Αθήνα επιβεβαιώνεται το χάσµα αντίληψης ανάµεσα στις δύο πλευρές για το ποιο είναι το επίδικο στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

22-23 Ιουλίου 2024

Η κρίση της Κάσου γύρω από το ιταλικό ερευνητικό «Ievoli Relume». Πρακτικά η Τουρκία στέλνει µήνυµα που ανακόπτει τον αρχικό σχεδιασµό ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδαςκυπριακής ∆ηµοκρατίας.

24 Σεπτεµβρίου 2024

Η έκτη συνάντηση των δύο ηγετών σε 15 µήνες επιβεβαιώνει τα «ήρεµα νερά», τίποτε όµως πέρα από αυτό.

14 Νοεµβρίου 2024

Οι Τούρκοι θεωρούν –εσφαλµένα– ότι το ιταλικό ερευνητικό θα αρχίσει ξανά τις έρευνες στην Κάσο και στέλνουν τέσσερις φρεγάτες στα ανοιχτά του νησιού. Η παρεξήγηση λύνεται σε διπλωµατικό επίπεδο.

1-4 Φεβρουαρίου 2025

Τουρκικό πολεµικό στέλνει µήνυµα σε δύο πλοία που διενεργούν έρευνες στα βόρεια της Κρήτης για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου ότι κινούνται σε περιοχή που δεν είναι οριοθετηµένη, ως εκ τούτου είναι απαραίτητη και τουρκική άδεια.

Στα 8 εκατ. ευρώ
το κόστος των καθυστερήσεων

Της ΧΡΥΣΑΣ ΛΙΑΓΓΟΥ


Η επανέναρξη των ερευνών βυθού για την πόντιση του καλωδίου που θα συνδέει την Κρήτη με την Κύπρο φρέναρε προς το παρόν την αύξηση του κόστους που προκάλεσαν οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση της πολύπαθης ηλεκτρικής διασύνδεσης, προσφέροντας προσωρινή ανακούφιση στον ΑΔΜΗΕ και στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που καλείται να το διαχειριστεί. Το μέχρι στιγμής κόστος από την καθυστέρηση του απόπλου των ερευνητικών πλοίων που ναύλωσε η Νexans υπολογίζεται, σύμφωνα με πληροφορίες, περί τα 8 εκατ. ευρώ, ποσό που η γαλλική εταιρεία, ως κατασκευάστρια του καλωδίου, διεκδικεί από τον ΑΔΜΗΕ και εκείνος με τη σειρά του από το ελληνικό Δημόσιο, που στη συγκεκριμένη περίπτωση εμφανίζεται ως υπαίτιος των καθυστερήσεων.

Το κόστος αυτό θα κληθούν να πληρώσουν οι πολίτες της χώρας είτε ως φορολογούμενοι είτε ως καταναλωτές ηλεκτρικού ρεύματος, ανάλογα με την απόφαση που θα λάβουν τελικά τα συναρμόδια υπουργεία, τα οποία φέρεται να έχουν αποφασίσει ότι δεν θα πρέπει να επιβαρύνει τον ΑΔΜΗΕ. «Δεν είναι ευθύνη του ΑΔΜΗΕ η έκδοση NAVTEX για τις έρευνες και άρα είναι λογικό να μην επιβαρυνθεί με το κόστος που προκύπτει από αυτή την καθυστέρηση», δηλώνει στην «Κ» υψηλόβαθμο στέλεχος του ΥΠΕΝ χωρίς να αναφέρεται σε συγκεκριμένο κόστος.

Με αυτό το σκεπτικό, σύμφωνα με πληροφορίες και των ενστάσεων από πλευράς των Κινέζων μετόχων της State Grid στον ΑΔΜΗΕ, μένει να αποφασιστεί εάν το πρόσθετο αυτό κόστος θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό ή θα περάσει στη ρυθμιζόμενη περιουσιακή βάση του ΑΔΜΗΕ και ακολούθως στους καταναλωτές ως χρέωση χρήσης συστήματος στους λογαριασμούς ρεύματος. Κάθε πρόσθετο κόστος στο έργο των 1,9 δισ. ευρώ δημιουργεί ασφυκτικές πιέσεις για τους καταναλωτές τόσο της Ελλάδας και της Κύπρου, καθιστώντας την άρση των γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων επείγουσα ανάγκη.

Οι ρυθμιστικές αρχές των δύο χωρών (ΡΑΑΕΥ και ΡΑΕΚ) έχουν ήδη εγκρίνει κεφαλαιακές δαπάνες (capex) για το έργο «Great Sea Interconnector», ύψους 572 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων σε ποσοστό 37% θα ανακτηθεί από τους Ελληνες καταναλωτές και 63% από τους Κύπριους.

Στο πλαίσιο της διακρατικής συμφωνίας Ελλάδας - Κύπρου του περασμένου Σεπτεμβρίου, η Ελλάδα δεσμεύθηκε για τον επιμερισμό του γεωπολιτικού ρίσκου σε ποσοστό 50%-50% μεταξύ των δύο χωρών. Ηταν η παραχώρηση που έκανε για να απεμπλέξει το έργο και να αποφύγει ένα πιθανό ναυάγιο έπειτα από ένα μαραθώνιο διαπραγματεύσεων, τριβών και συγκρούσεων, που διήρκεσαν μήνες. 

Βάσει αυτής της δέσμευσης, σε περίπτωση ενδεχόμενης καθυστέρησης ή ματαίωσης του έργου, οφειλόμενης σε εξωτερικούς παράγοντες πέραν του ελέγχου, της ευθύνης και της υπαιτιότητας του φορέα υλοποίησης, το κόστος των δαπανών που έχει γίνει μέχρι τότε από τον ΑΔΜΗΕ θα ανακτηθεί σε ποσοστό 50%-50% μεταξύ των δύο χωρών και όχι 37%-63% όπως προβλέπει η διασυνοριακή συμφωνία. Το επιπλέον 13% αυτού του ποσοστού, σύμφωνα με νομοθετική ρύθμιση, θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Αγνωστο είναι το κόστος που θα προκύψει για τον ΑΔΜΗΕ σε περίπτωση ενός ναυαγίου του έργου, εάν η Ε.Ε. απαιτήσει την επιστροφή ποσών που έχει εκταμιεύσει από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση των 675 εκατ. ευρώ, τα οποία υπολογίζονται περί τα 200 εκατ. ευρώ, αλλά και το κόστος από πιθανές διεκδικήσεις της Νexans στο πλαίσιο της σύμβασης ανάθεσης της κατασκευής του υποβρύχιου καλωδίου ύψους 1,4 δισ. ευρώ. Οι αβεβαιότητες (γεωπολιτικές και ρυθμιστικές) δεν έχουν επιτρέψει ακόμη στον ΑΔΜΗΕ να αναθέσει στη γαλλική εταιρεία την τελική παραγγελία, το λεγόμενο «Foul Notice to Proceed» για να επιταχυνθεί η κατασκευή του καλωδίου.

Νέα φάση διευθέτησης

Σε μια νέα φάση διευθέτησης μπαίνουν, πάντως, οι ρυθμιστικές εκκρεμότητες μετά τη διαφαινόμενη άρση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Η μετοχική συμμετοχή της Κύπρου, όπως και τα ζητήματα που συνδέονται με την έκδοση της κοινής ρυθμιστικής απόφασης των ΡΑΑΕΥ και ΡΑΕΚ, θα συζητηθούν στην αυριανή συνάντηση που θα έχουν στην Αθήνα ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Γιώργος Παπαναστασίου και ο ομόλογός του Θόδωρος Σκυλακάκης, αλλά και στη συνάντηση των ρυθμιστικών αρχών των δύο χωρών.

...από "ΤΑ ΝΕΑ", και...

...από την "ΕΣΤΙΑ"