Ενα μεγάλο κεφάλαιο στην πολιτικοοικονομική ζωή της χώρας έκλεισε χθες με την εκδημία του Βαρδή Βαρδινογιάννη. Ενός ανθρώπου ο οποίος συνέδεσε την παρουσία του με την εκρηκτική οικονομική ανάπτυξη της χώρας και παράλληλα με την εδραίωση των δημοκρατικών θεσμών. Ανθρωπος αφοσιωμένος στη δημοκρατία, ο Βαρδής Βαρδινογιάννης εξορίστηκε στην Αμοργό κατά τη διάρκεια της χούντας ως αντιστασιακός, είχε ενεργό συμμετοχή στο Κίνημα του Ναυτικού, στηρίζοντας πολλαπλώς τις κινήσεις των πρωτεργατών του Κινήματος, και μετά την κατάρρευση της δικτατορίας αφοσιώθηκε αποκλειστικά στο επιχειρείν, δημιουργώντας έναν πανίσχυρο οικονομικό όμιλο. Το πέρασμά του από τα media ήταν εξίσου σημαντικό, καθώς υπήρξε εκδότης (της ιστορικής «Μεσημβρινής») αλλά και καναλάρχης, αρχικά στο Mega και εν συνεχεία στο Star. Οσοι τον γνώρισαν έχουν να λένε ότι υπήρξε προσωπικότητα μεγάλου βεληνεκούς, με λόγο και συνέπεια, σκληρός όσο και δίκαιος…

 Από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", πρωτοσέλιδο, 13/11/24

"ΤΑ ΝΕΑ", 13/11/24

Βαρδής Βαρδινογιάννης: Ο άνθρωπος, 

ο πατριώτης, ο αντιστασιακός

Η ζωή του από το Ρέθυμνο και τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων έως την κορυφή του ελληνικού επιχειρείν ως ηγέτης της Motor Oil

ΤΗΣ ΠΕΠΗΣ ΡΑΓΚΟΥΣΗ

Πόσες προσωπικότητες μπορούν να «χωρέσουν» σε έναν άνθρωπο; Και πόσες ζωές μέσα σε 91 χρόνια; Ο Βαρδής Βαρδινογιάννης, που έφυγε χθες, ήταν ένα παράδειγμα πολλαπλασιασμού όσον αφορά αυτές τις απαντήσεις. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να ζήσει «ήπια» και εντός στενών ορίων κάποιος που, όπως ο ίδιος είχε πει, λειτουργούσε και προχωρούσε πάντα σύμφωνα με τις αρχές και τις αξίες του Πολεμικού Ναυτικού. Που θέλει τον καπετάνιο πάντα στη γέφυρα, πάντα να κοιτά μπροστά. Και το «μπροστά» έχει τους κινδύνους αλλά και τη γοητεία του αγνώστου. Και υφάλους και τρικυμίες και κύματα και συνθήκες που σε υποχρεώνουν κάποιες φορές να αλλάξεις πορεία.

Τα πρώτα δύσκολα χρόνια

Το νήμα της περιπετειώδους ζωής του ξεκινά από την Επισκοπή Λαππαίων στο Ρέθυμνο της Κρήτης. Εκεί όπου κατέφυγε από τα Σφακιά η οικογένεια των Βαρδινάκηδων όταν ο «πατριάρχης» Γιάννης Βαρδινάκης το 1877 πρωτοστάτησε στην εξέγερση εναντίον των Οθωμανών. Τον φώναζαν Βαρδινογιάννη και αυτό έμεινε από τότε ως οικογενειακό επώνυμο. Ο Βαρδής, ο γιος του εμπόρου Γιάννη Βαρδινογιάννη και της Χρυσής Θεοδωρουλάκη, γεννήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 1933. Ηταν ο μικρότερος αδελφός του Παύλου, της Αμαλίας, του Σήφη και του Νίκου, ο μεγαλύτερος του Γιώργου, του Θεόδωρου και της Ελένης. Σύνολο οκτώ παιδιά σε χρόνια δύσκολα και φτωχά.

Η εξορία και ο έρωτας

Ο Βαρδής ακολούθησε τα αχνάρια του αδελφού του Νίκου και μπήκε και αυτός στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων από την οποία αποφοίτησε το 1955. Δώδεκα χρόνια όλα κι όλα όμως πρόλαβε να μείνει ως αξιωματικός στο Πολεμικό Ναυτικό. Το 1967 η χούντα τον διατάσσει να μεταφέρει πολιτικούς κρατουμένους σε κάποιο ξερονήσι. Αρνείται, τον «ξηλώνουν» με τον βαθμό του πλωτάρχη και τον εξορίζουν στην Αμοργό. Αργότερα η ελληνική πολιτεία τίμησε τη δράση του και του απένειμε τον τίτλο του Επίτιμου Ναυάρχου. Εν τω μεταξύ όμως είχε ήδη διανύσει μια πορεία ζωής με τη Μαριάννα Μπουρνάκη, τη γυναίκα που στάθηκε δίπλα του, «βράχος» στα δύσκολα και πυρήνας μιας οικογένειας που πίσω από την κοσμοπολίτικη εικόνα της υπήρχαν οι στέρεοι δεσμοί της κρητικής και γενικά της ελληνικής παράδοσης.

Γνωρίστηκαν σε ένα φιλικό σπίτι στον Πειραιά όταν εκείνη ήταν ακόμη μαθήτρια. Ο έρωτάς τους ήταν κεραυνοβόλος και παντρεύτηκαν το 1961 με κουμπάρο τον Χρήστο Λαμπράκη, τον οποίον ο Βαρδής Βαρδινογιάννης είχε γνωρίσει όταν έκανε τη θητεία του. Τα πρώτα χρόνια του γάμου τους ήταν δύσκολα, ουδεμία σχέση με αυτό που σηματοδοτούσε το όνομα Βαρδινογιάννης στις πιο πρόσφατες εποχές. Ο μισθός του σημαιοφόρου που ήταν τότε ο βαθμός του στο Ναυτικό ήταν 2.500 δραχμές, η Μαριάννα δούλευε ως εκφωνήτρια ειδήσεων στην Αμερικανική Βάση για να συμπληρώσει το οικογενειακό επίδομα και στο διαμέρισμα της οδού Πιπίνου στην Κυψέλη έκανε τόσο κρύο που κάποιες φορές κοιμούνταν με τα ρούχα.

Τα πιο δύσκολα όμως ήταν τα χρόνια της εξορίας στην Αμοργό όπου τον ακολούθησε και η Μαριάννα. Εμεναν, όπως έχει πει η ίδια, σε ένα σπίτι χωρίς ηλεκτρικό αλλά η αγάπη των κατοίκων που τους άφηναν έξω από το παράθυρο λίγο γάλα, ψωμί ή αβγά ήταν για εκείνους ένα είδος «ευλογίας» που την κουβάλησαν σε όλη τους τη ζωή και αποτυπώθηκε στο πολύ σημαντικό φιλανθρωπικό έργο τους.

Το 1973 ο Βαρδής Βαρδινογιάννης συμμετείχε στο Κίνημα του Ναυτικού φροντίζοντας να εξασφαλίσει τον ανεφοδιασμό των πλοίων από την εταιρεία του αδελφού του Νίκου, ο οποίος είχε παραιτηθεί από το Ναυτικό και είχε αρχίσει να ασχολείται με τις επιχειρήσεις. Με αυτές τις επιχειρήσεις ασχολήθηκε και ο Βαρδής Βαρδινογιάννης και ανέλαβε τη διοίκησή τους μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Νίκου το 1973. Από κει και πέρα η πορεία του καταγράφεται στην οικονομική ζωή του τόπου καθώς υπήρξε ένας από τους κορυφαίους παράγοντές της.

Η επίθεση της 17Ν

Η «17 Νοέμβρη» τον περιέλαβε στους στόχους της και στις 20 Νοεμβρίου του 1990 δέχθηκε επίθεση από την τρομοκρατική οργάνωση. Τρεις ρουκέτες εκτοξεύθηκαν εναντίον του αυτοκινήτου του και σώθηκε καθώς είχε φροντίσει να είναι θωρακισμένο. Ο ίδιος μάλιστα έλεγε για εκείνη την απόπειρα ότι «χτύπησε πέναλτι ο Σαραβάκος και βρήκε δοκάρι». Αργότερα, στη δίκη της «17 Νοέμβρη», κοιτάζοντας κατάματα τους παρ’ ολίγον δολοφόνους του είπε: «Είσαστε τυχεροί που είσαστε εδώ και δεν σας εντόπισα νωρίτερα».

Πάνω απ’ όλα όμως για τον Βαρδή Βαρδινογιάννη ήταν η οικογένειά του. Η Μαριάννα, που έφυγε από τη ζωή πέρυσι τον Ιούνιο, τα παιδιά τους (ο Γιάννης, η Χριστιάννα, ο Γιώργος, ο Νίκος και η Βαρδιάννα), τα δεκατρία εγγόνια τους και τα τρία δισέγγονά τους. Γι’ αυτό και παρά τις πολύ βαριές επαγγελματικές του υποχρεώσεις, το οικογενειακό τραπέζι κάθε μεσημέρι ήταν κανόνας. Ετσι πορεύτηκε στη ζωή του. Με φάρους τις οικογενειακές αξίες, την ηθική της ναυτοσύνης και την παράδοση της Κρήτης. Γι’ αυτό το πιο «πλούσιο», το πιο σημαντικό δώρο που έκανε στους φίλους του ήταν η δικής του παραγωγής τσικουδιά. Ηταν μάλιστα από τις λίγες φορές στην κοινωνική του ζωή που αυτός ο δωρικός, δυνατός άνδρας, ήταν απλώς ένας Κρητικός που ήθελε να μυήσει τους άλλους στην ιεροτελεστία απόλαυσης της τσικουδιάς.

«Δεν πρέπει να αγνοείτε τον διπλανό σας 

που δεν έχει να φάει ψωμί…»

Όπως έλεγε ο Βαρδής Βαρδινογιάννης «η χώρα μας έχει ανάγκη όλους. Ο ένας έχει ανάγκη τον άλλο. Δεν πρέπει να αγνοείτε τον διπλανό σας που δεν έχει να φάει ψωμί…», και ο ίδιος έδινε το παράδειγμα πρωταγωνιστώντας σε πρωτοβουλίες κοινωνικής προσφοράς.

ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΟΥ

Από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού επιχειρείν, ο Βαρδής Βαρδινογιάννης συνέβαλε καθοριστικά με τις πρωτοβουλίες του στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας από τη δύσκολη δεκαετία του 1960 μέχρι τις μέρες μας.

Ξεκινώντας ως μέλος μιας ιστορικής οικογένειας από την Επισκοπή Ρεθύμνου από τη θάλασσα, άπλωσε στη συνέχεια τα επιχειρηματικά του σχέδια στη στεριά και δημιούργησε έναν τεράστιο όμιλο επιχειρήσεων σε ναυτιλία, διυλιστήρια, τράπεζες, μέσα μαζικής ενημέρωσης, ακίνητα, ξενοδοχεία, εταιρείες νέας τεχνολογίας και άλλες.

Ναυαρχίδα του Ομίλου η Motor Oil, με τα διυλιστήρια της Κορίνθου, που συμπληρώνει φέτος 52 χρόνια λειτουργίας.

Τα θεμέλια της Motor Oil

Ολα άρχισαν τη δεκαετία του 1960, και συγκεκριμένα το 1961, όταν ιδρύθηκε η ΣΕΚΑ ΑΕ από τον Νίκο Ι. Βαρδινογιάννη. Οι επιχειρήσεις της εταιρείας ξεκίνησαν μέσω της κοινοπραξίας με την εταιρεία Mobil Corporation και τον Αριστοτέλη Ωνάση, για τη λειτουργία ενός σταθμού ανεφοδιασμού ναυτιλιακών καυσίμων για διερχόμενα πλοία από την περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Αρχικά, οι ανεφοδιασμοί των πλοίων γίνονταν εντός του φυσικού λιμανιού των Καλών Λιμένων στη νότια ακτή της Κρήτης μέσω ενός πλοίου – «μάνας», στο οποίο πρόσδεναν τα πλοία για ανεφοδιασμό και τροφοδοσία.

Ακολούθησε στη συνέχεια, το 1972, το διυλιστήριο της Motor Oil στους Αγίους Θεοδώρους, στην Κόρινθο. Ο αιφνίδιος θάνατος του Νίκου Βαρδινογιάννη, το 1973, έφερε στο τιμόνι των επιχειρήσεων τον Βαρδή, ο οποίος για μισό αιώνα δούλεψε άοκνα, χτίζοντας έναν από τους μεγαλύτερους ελληνικούς επιχειρηματικούς ομίλους.

Το 1977 ιδρύεται η ναυτιλιακή εταιρεία Avin International, η οποία έκτοτε έχει ναυπηγήσει, συνεργαζόμενη παλαιότερα με ναυπηγεία της Γιουγκοσλαβίας, της Ουκρανίας και αργότερα της Ιαπωνίας, της Κορέας και της Κίνας, σειρά δεξαμενοπλοίων μεταφοράς αργού πετρελαίου και προϊόντων. Σήμερα, σύμφωνα με το Equasis, ο στόλος της αποτελείται από 24 δεξαμενόπλοια, τα οποία έχουν «χτιστεί» μεταξύ του 2008 και του 2022, εκ των οποίων τα οκτώ έχουν υψωμένη την ελληνική σημαία.

Με ναυαρχίδα τη Motor Oil, οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του Βαρδή Βαρδινογιάννη εξαπλώθηκαν στον τραπεζικό τομέα (παλαιότερα Τράπεζα Χίου, Τράπεζα Πειραιώς και σήμερα Optima Bank), στα μέσα μαζικής ενημέρωσης (Star Channel, Alpha TV), στον ξενοδοχειακό τομέα (NJV Athens Plaza), στον τομέα της ψυχαγωγίας, των οπτικοακουστικών μέσων, της τεχνολογίας και του εμπορίου (AVE Group of Companies) κ.α.

Πάντα με τα χέρια στο τιμόνι και με μια συνετή και νοικοκυρεμένη διαχείριση των οικονομικών, ο Ομιλος επεκτείνει συνεχώς τις δραστηριότητές του, με έμφαση τα τελευταία χρόνια στις καθαρές μορφές ενέργειας (ΑΠΕ κ.ά.) και στη διαχείριση των απορριμμάτων. Πρόσφατα παρουσίασε επενδυτικό σχέδιο 4 δισ. ευρώ μέχρι το 2030, με επίκεντρο τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και την κυκλική οικονομία.

Ο ίδιος ο Βαρδής, στελεχώνοντας τη διοικητική πυραμίδα με πιστούς στις αρχές της οικογένειάς του και ικανούς ανθρώπους, τεχνοκράτες, με ισχυρές εμπορικές αλλά και διαπραγματευτικές ικανότητες, ενέκρινε ή απέρριπτε τα σχέδια ανάπτυξης του Ομίλου που του εισηγούνταν η δική του ομάδα. Μαζί του, στο τιμόνι της αυτοκρατορίας της Motor Oil, ο πρωτότοκος γιος του, ο Γιάννης Βαρδινογιάννης. Κατέχει τις θέσεις του αντιπροέδρου και του διευθύνοντος συμβούλου.

Μέσα σ’ αυτά τα 50 χρόνια έχουν αλλάξει πολλά για τις μπίζνες και την οικογένεια, η οποία θεωρείται μία από τις 50 ισχυρότερες της Ευρώπης.

Εκείνο που δεν άλλαξε είναι οι αξίες. Δεν εγκατέλειψε την Ελλάδα ποτέ, ούτε στις μέρες κρίσης, ενώ πάντα πρόσεχε τους εργαζόμενους στις επιχειρήσεις του και τους αδύναμους. Οπως έλεγε, «η χώρα μας έχει ανάγκη όλους. Ο ένας έχει ανάγκη τον άλλο. Δεν πρέπει να αγνοείτε τον διπλανό σας που δεν έχει να φάει ψωμί…», και ο ίδιος έδινε το παράδειγμα πρωταγωνιστώντας σε πρωτοβουλίες κοινωνικής προσφοράς.

Μηνύματα θλίψης από τον επιχειρηματικό

και τον πολιτικό κόσμο

ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΡΟΒΒΑ

Τη συνεισφορά του Βαρδή Βαρδινογιάννη στην οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου εξήραν σε μηνύματά τους εκπρόσωποι του επιχειρηματικού και πολιτικού κόσμου. Με βαθιά οδύνη αποχαιρέτησε τον πρόεδρό του ο Ομιλος Motor Oil, ο οποίος σε ανακοίνωσή του αναφέρει πως «επί πέντε και πλέον δεκαετίες με γενναιοδωρία και τόλμη προσέφερε με απαράμιλλη συνέπεια στον επιχειρηματικό κόσμο της χώρας, προσέφερε στους χιλιάδες εργαζομένους της εταιρείας. Η συμβολή του αφήνει αποτύπωμα τεράστιας αξίας στους εργαζομένους του Ομίλου Motor Oil και στην κοινωνία. Οι αξίες του είναι αυτές που συνεχίζουν να αποτελούν πυξίδα για την πορεία της εταιρείας».

Οι εργαζόμενοι

Μήνυμα για την απώλεια του Βαρδή Βαρδινογιάννη απηύθυναν και οι εργαζόμενοι του Ομίλου, οι οποίοι τόνισαν ότι ο εκλιπών υπήρξε για εκείνους «φάρος και στήριγμα σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο». Ολοι εμείς, οι εργαζόμενοι του Ομίλου Motor Oil, μια μεγάλη οικογένεια, αποχαιρετούμε με οδύνη τον πρόεδρο και συνιδρυτή της εταιρείας μας Βαρδή Ι. Βαρδινογιάννη. Ο πρόεδρός μας ήταν η κορωνίδα της σπουδαίας διαδρομής που μοιραστήκαμε. Η απώλειά του συγκλονίζει καθεμία και καθένα από εμάς. Ο Βαρδής Ι. Βαρδινογιάννης αφήνει την παρακαταθήκη ενός πολυσχιδούς έργου, επιχειρηματικού και κοινωνικού. Μεταλαμπάδευσε αρχές και αξίες στους συνεχιστές του και στην ομάδα συνεργατών του και με βάση αυτές συνεχίζουν το έργο του, τιμώντας τον και χτίζοντας επάνω στα γερά θεμέλια που δημιούργησε. (…) Θα ζει για πάντα στη μνήμη μας» σημειώνουν οι εργαζόμενοι του Ομίλου.

-Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένεια του εκλιπόντος απηύθυνε και η ΠΑΕ Παναθηναϊκός, με την οποία ο Βαρδής Βαρδινογιάννης συνέδεσε άρρηκτα το όνομά του. «Στη διάρκεια της παρουσίας της οικογένειας στα διοικητικά του Παναθηναϊκού, πάνω από τρεις δεκαετίες, ο σύλλογος διατηρήθηκε σε κορυφαίο επίπεδο» σημειώνει η ΠΑΕ.

Η Πρόεδρος

«Οξύ επιχειρηματικό πνεύμα, δημοκρατική συνείδηση, κοινωνική ευαισθησία ήταν τα χαρακτηριστικά του Βαρδή Βαρδινογιάννη, τον οποίο αποχαιρετούμε σήμερα με θλίψη και σεβασμό. Πολυσχιδής και ακάματος, συνέβαλε τα μέγιστα στην ενδυνάμωση και την εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας. Ως αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού ενεπλάκη ενεργά στην αντίσταση κατά της δικτατορίας των συνταγματαρχών και μετά την αποστράτευσή του στήριξε με όλες του τις δυνάμεις τους αντιστασιακούς πρώην συναδέλφους του» ανέφερε σε μήνυμά της η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου.

Ο πολιτικός κόσμος

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε, μεταξύ άλλων: «Υπήρξε ένας αντιδικτατορικός αγωνιστής και σταθερός οπαδός της μετριοπάθειας, ανεξάρτητα από τον κυρίαρχο ρόλο του στην ελληνική, όσο και στη διεθνή οικονομία. Εναν ρόλο που επίσης τον έκανε να μοιάζει απρόσιτος. Ενώ στην πραγματικότητα ήταν ένας απλός άνθρωπος. Που έμενε ερωτευμένος με τη γυναίκα του και λάτρευε τα παιδιά του και την Κρήτη» υπογράμμισε.

Τα συλλυπητήριά του εξέφρασε και ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Νίκος Ανδρουλάκης τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι: «Ηταν ένας δημιουργικός και ρηξικέλευθος επιχειρηματίας, που άνοιξε νέους δρόμους στο επιχειρείν. Μαζί με τη συνοδοιπόρο της ζωής του, Μαριάννα Βαρδινογιάννη, προσέφεραν σπουδαίο κοινωνικό έργο με κορωνίδα τη δημιουργία της πρώτης Ογκολογικής Μονάδας Παίδων στην πατρίδα μας».

«Ηταν ένας άνθρωπος ο οποίος αποστρατεύθηκε από τη δικτατορία, συνέβαλε στο κίνημα του Ναυτικού και βεβαίως στήριξε όσους αξιωματικούς είχαν διωχθεί από το καθεστώς της δικτατορίας» ανέφερε σε δήλωσή του ο πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, Νίκος Παππάς.

 Συλλυπητήριες δηλώσεις έκαναν επίσης ο Πρόεδρος της Βουλής Κώστας Τασούλας, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας, η Ντόρα Μπακογιάννη, o ΣΕΒ κ.ά.

-Συλλυπητήρια μηνύματα επίσης εξέφρασαν ο σύσσωμοι οι τοπικοί και θεσμικοί παράγοντες της Κρήτης από όπου καταγόταν και την οποία λάτρευε.

Το σχόλιο του Γιώργου

Παπαχρήστου

από το "ΣΤΙΓΜΑ"