Σάββατο 9 Ιανουαρίου 2021

Ο Ντόναλντ Τραμπ έπνιξε τις ΗΠΑ στον λαϊκισμό, αυτή θα είναι η κληρονομιά του, αλλά θα ήταν λάθος να ερμηνεύσουμε τα προχθεσινά γεγονότα μόνο μέσα από το φίλτρο του λαϊκισμού. Ο Τραμπ εκμεταλλεύθηκε προς το συμφέρον του ένα κοινό έτοιμο να παραπλανηθεί, πρόθυμο να πιστέψει ακόμη και τα πιο τρελά σενάρια. Ενα κοινό τσακισμένο από την κρίση του 2008 και πολύ φοβισμένο. Ποιοι τον εξέλεξαν πρόεδρο το 2016; Μέλη ως επί το πλείστον της λευκής εργατικής τάξης, η οποία βρισκόταν σε αδιέξοδο και αγωνιούσε ότι η κατάστασή της, οικονομική αλλά και κοινωνική, θα επιδεινωθεί περισσότερο. Ενα κοινό που έβλεπε τον κόσμο να αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα και ένιωθε αποκλεισμένο και αβοήθητο. Ενα κοινό μετέωρο. Αυτό που σήμερα, σε ολόκληρο τον κόσμο, περιγράφεται με τίτλους όπως «ημέρα ντροπής για την αμερικανική δημοκρατία», πρέπει να ερμηνευθεί και ως αποτέλεσμα της προδοσίας που διέπραξαν τα πολιτικά κόμματα στις ιδεολογίες τους, της απληστίας των μεγάλων εταιρειών, του σκανδάλου των πανεπιστημίων με την εισαγωγή πλούσιων φοιτητών ακόμη και αν δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις, της ασυνέπειας των ΜΜΕ, που όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια απομακρύνονταν από την αλήθεια, της αλαζονείας της πνευματικής ελίτ, που κουνάει διαρκώς το δάχτυλο λέγοντας τι είναι σωστό και τι λάθος. Ο Τζο Μπάιντεν έχει πολλή δουλειά μπροστά του. Η Δημοκρατία κινδυνεύει από τον λαϊκισμό, κυρίως όμως κινδυνεύει από τις ανισότητες και τα βαθιά ρήγματα που ανοίγουν στην κοινωνία. Ο νέος πρόεδρος πρέπει να βρει τη συγκολλητική ουσία που θα ενώσει τα κομμάτια της Αμερικής.....

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 08/01/21

Αυτή όμως είναι η μία όψη των γεγονότων· η θλιβερή, με δράστη έναν απερχόμενο πρόεδρο, με τις νοητικές του ικανότητες υπό αμφισβήτηση πλέον, ο οποίος παρακίνησε τον όχλο –όπως αποκάλεσε τους οπαδούς του το CNN– να ακυρώσει στην πράξη το εκλογικό αποτέλεσμα.

Γιατί υπάρχει και η άλλη όψη· η αισιόδοξη, που αποτυπώνεται στο γεγονός ότι όλοι οι πρώην πρόεδροι των ΗΠΑ, όλες οι σημαντικές προσωπικότητες της αμερικανικής πολιτικής ζωής, καταδίκασαν την απόπειρα πραξικοπήματος. Στις κρίσιμες στιγμές μιας χώρας, σε οριακές καταστάσεις, το κομβικό ζήτημα είναι ποιες δυνάμεις συσπειρώνονται στους δύο πόλους της αντιπαράθεσης.

Και στην προκειμένη περίπτωση, από τη μία πλευρά είναι όλο το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ και από την άλλη ο Τραμπ. Τα γεγονότα που είδαμε να διαδραματίζονται στο Καπιτώλιο μετέθεσαν τον άξονα της πολιτικής σύγκρουσης από το ζεύγος Δημοκρατικοί versus Ρεπουμπλικανοί στο ζεύγος θεσμικοί versus αντιθεσμικών. Από τη μια πλευρά, συμπαρατάσσονται οι υπερασπιστές του αμερικανικού πολιτικού συστήματος με τους θεσμούς και τις ασφαλιστικές δικλίδες του και, από την άλλη, αυτοί που επιχειρούν να το κατεδαφίσουν. Ο συσχετισμός δυνάμεων είναι συντριπτικά υπέρ των δυνάμεων της ομαλότητας.

Ουδείς γνωρίζει εάν ο τραμπισμός θα παραμείνει και μετά την ήττα του Τραμπ, όχι τόσο την πολιτική όσο την ηθική. Η απόπειρα κατάλυσης του πολιτεύματος στις ΗΠΑ τιμωρείται. Για παράπτωμα πολύ μικρότερης σημασίας ο Νίξον τον Αύγουστο του 1974 εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση· για έναν απλό αλλά ουσιαστικό ρόλο. Παραβίασε τη νομιμότητα.

Μια πολιτική ήττα αντιμετωπίζεται, πολύ δε περισσότερο όταν ο ηττημένος «κάθεται» επάνω σε εβδομήντα τέσσερα εκατομμύρια ψήφους. Ανασυντάσσεται και οργανώνει την επόμενη ημέρα. Μια πολιτική ήττα όμως που συνοδεύεται και από μιαν ηθική, δεν αφήνει κανένα περιθώριο επανάκαμψης στον ηττημένο. Και η εισβολή του όχλου στο Καπιτώλιο, με την προτροπή του Τραμπ, τον έχει στιγματίσει κυρίως ηθικά. Δεν υπάρχει επιστροφή για τον μαθητευόμενο Μουσολίνι.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 08/01/21

Τα κομμάτια της Αμερικής

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 08/01/21

Πρωτοπόροι και πάλι…

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 08/01/21

προέκυψε ένα φασιστικό κόμμα, η Χρυσή Αυγή, που μπήκε στη Βουλή, και ένα λαϊκιστικό κόμμα της Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ, που μαζί με ένα λαϊκιστικό κόμμα της Δεξιάς, τους ΑΝΕΛ, κυβέρνησε την Ελλάδα. Ο ακραίος λαϊκισμός τούς ένωσε αρμονικά, με τις γνωστές συμπεριφορές, εξαλείφοντας τις «ιδεολογικές» αφετηρίες…

Τα φοβερά που έγιναν στην πρωτεύουσα των ΗΠΑ δεν αποτελούν «κεραυνό εν αιθρία» για όσους γνωρίζουν τη χώρα, παρακολουθούσαν και αντιλαμβάνονταν όσα συνέβαιναν εκεί, ιδιαίτερα τα τελευταία τέσσερα χρόνια, και δεν εθελοτυφλούν. Η αμερικανική κοινωνία είναι βαθιά πολυδιχασμένη ταξικά, φυλετικά, γεωγραφικά, πολιτισμικά, θρησκευτικά, μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών, μεγάλων πόλεων και μικρών κοινοτήτων. Τα σπέρματα αυτού του διχασμού είναι παλιά και δεν προέκυψαν αποκλειστικά από την παγκοσμιοποίηση, εξαιτίας, υποτίθεται, της ανασφάλειας που προκαλεί σε πολλούς Αμερικανούς. Ούτε ο Ντόναλντ Τραμπ έπεσε με αλεξίπτωτο στην αμερικανική πολιτική σκηνή για να «αιχμαλωτίσει» το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και να φθάσει στον Λευκό Οίκο. Στην πραγματικότητα, δεν διαμόρφωσε αυτός το σημερινό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, αλλά είναι προϊόν του. Από δεκαετίες –από την εποχή Ρέιγκαν, ίσως και από τον Νίξον– το κόμμα ακολουθεί πορεία αυξανόμενης υιοθεσίας λαϊκιστικών θέσεων και θαλπωρής ακροδεξιών τάσεων. Με τα ευρωπαϊκά και όχι μόνο κριτήρια πρόκειται ουσιαστικά για ακροδεξιό κόμμα. Στον Τραμπ βρήκε τον άνθρωπο που μπορούσε να το εκφράσει πιο αποτελεσματικά, όπως αποδείχθηκε.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα κομματικά στελέχη στο σύνολό τους περιστοίχιζαν και ταυτίζονταν μαζί του μέχρι την τελευταία στιγμή, όπως και πάνω από 74 εκατ. ψηφοφόροι! Είναι σαφές ότι πριν και μετά τις εκλογές, ο Ντ. Τραμπ και οι ακόλουθοί του έθεσαν σε κίνηση την εκτέλεση ενός πραξικοπήματος, που απέτυχε. Λειτούργησαν στοιχειωδώς θεσμοί και δομές του δημοκρατικού συστήματος και κάποιοι «δικοί του» τρόμαξαν και διαχώρισαν τη θέση τους. Το «κακό» αποσοβήθηκε προς το παρόν. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να είναι βέβαιος αν η απόπειρα άλωσης της αμερικανικής δημοκρατίας έφθασε στην κορύφωση και στο τέλος της ή αν ήταν προοίμιο χειρότερων εξελίξεων. Η εκτεταμένη οπλοκατοχή και οπλοχρησία, αλλά και η διασπορά δοξασιών ή ψευδών ειδήσεων μέσω κοινωνικών δικτύων, δεν ευνοούν την εξημέρωση των ηθών στη δύσκολη σημερινή εποχή.

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 08/01/21