Από το ημερολόγιό μου στο fb προ πέντε ετών
 |
O ήρωας της αντιστάσεως Γεώργιος Ιβάνωφ:
Του Ευθύμιου Π.Πέτρου, από την “ΕΣΤΙΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ”
Ο ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ήρωας της εθνικής αντιστάσεως ήταν ένας Έλληνοπολωνός από τήν Θεσσαλονίκη, κάτι το οποίο ελάχιστοι σήμερα γνωρίζουν. Και τούτο διότι δεν ανήκε στην αριστερά και εκινείτο από αγνά πατριωτικά κίνητρα. Πρόκειται γιά τον Γεώργιο Σαΐνοβιτς Ίβάνωφ, τον επιλεγόμενο «ήρωα δύο εθνών», αφού έτιμήθη μετά θάνατον και από τις δύο χώρες πού θεωρούσε πατρίδες του.
Εκπαιδευμένος στην Μέση Ανατολή έρχεται μυστικά στην Αθήνα με αποστολή μεταξύ άλλων την παρακολούθηση γερμανικών ναυτικών μονάδων. Αρχές του 1942 κάνει αισθητή τήν παρουσία του. Πρώτος στόχος τό γερμανικό υποβρύχιο U-133. Σ' αυτό τοποθέτησε τά εκρηκτικά του o Ίβάνωφ αφού κολύμπησε από την ακτή του Πειραιά μέχρι το αγκυροβόλιο του. Δύο ώρες αργότερα, καθώς το υποβρύχιο ξεκινούσε γιά περιπολία, ανατινάχθηκε παρασύροντας στον υγρό του τάφο τα 45 μέλη του πληρώματος. Η γερμανική έκθεσις της εποχής απέδωσε την έκρηξη σε νάρκη, αν και σε κάποια σημεία της γινόταν λόγος και γιά την πιθανότητα δολιοφθοράς.
Αναλυτικά την δράση του έχει καταγράψει στο βιβλίο του ο αντιναύαρχος ε.α. Ξενοφών Μαυρογιάννης. Εμείς θα περιορισθούμε στο πιό μεγάλο σαμποτάζ της κατοχής, που τό έκανε ο Ίβάνωφ στο εργοστάσιο της ΠΥΡΚΑΛ στον Υμηττό, όπου επισκευάζονταν ο*ι κινητήρες των αεροπλάνων του Αξονα που προορίζονταν γιά τις επιχειρήσεις στην Βόρειο Αφρική.
Γι’ αυτή την εκπληκτική Ιστορία μάς μιλάει το πρώην στέλεχος των ΕΑΣ. Τάκης Μοσχολιός, ο οποίος έχει ασχοληθεί με την ιστορία τού εργοστασίου και ιδιαίτερα με τον Ίβάνωφ: «Μέ την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα, τη διεύθυνση των εργοστασίων του Μποδοσάκη αναλαμβάνει ο Βάλτερ Ντέτερ, μέχρι εκείνη τή στιγμή εμπορικός ακόλουθος στη γερμανική πρεσβεία στην Αθήνα καί διευθυντής τής εταιρείας πολεμικού υλικού Rheinmental Hellas.
O Ντέτερ εμφανίζεται στo εργοστάσιο φορώντας στολή της Βέρμαχτ καί οργανώνει τά συνεργεία γιά τις επισκευές και την υποστήριξη των αεροπλάνων Junkers, ανάμεσα στά oποία και τα καθέτου εφορμήσεως JU 87 Stukas. Δεν ξέρουμε αν ο Ιβάνωφ κατόρθωσε νά διεισδύσει μέσα στό εργοστάσιο, αν και θεωρείται πολύ πιθανόν. Μεταμφιεσμένος οτόν ανάπηρο καμπούρη Αρμένιο Άγκόπ, εκινείτο στην περιοχή ζητιανεύοντας. «Στέκι» του ήταν το καφενείο Μπελιμπασάκη, σε απόσταση ενός τετραγώνου από την πλαϊνή είσοδο τού εργοστασίου.
Εκεί παρακολουθούσε τους εργάτες πού σταματούσαν σχολώντας, άκουγε τις συζητήσεις τους και διάλεγε αυτούς που έκρινε ότι ήσαν κατάλληλοι να τους στρατολογήσει. Έπρεπε νά είναι πατριώτες, αξιόπιστοι και να έχουν πρόσβαση στο χώρο των επισκευών. Δεν άργησε να βρει αυτούς που χρειαζόταν. Πρόθυμοι οι εργάτες της ΠΥΡΚΑΛ θέλησαν να βοηθήσουν.
«Τους έδινε σακουλάκια με μπίλιες και γρέζια γιά να τα ρίξουν στα λιπαντικά των κινητήρων των αεροπλάνων» συνεχίζει ο Τάκης Μοσχολιός. «Είναι άγνωστος ό αριθμός τών αεροπλάνων πού έπαθαν ανεξήγητες βλάβες, καρφώθηκαν στο έδαφος ή συνετρίβησαν έξ αιτίας του σαμποτάζ αυτού, στο βορειοαφρικανικό μέτωπο. Η πιό ρεαλιστική εκτίμηση τά ανεβάζει σε 600, αν και έχει ακουστεί και ο αριθμός των 1.000!
Οι Γερμανοί άρχισαν να υποψιάζονται. Η επιβεβαίωση ήλθε όταν ένα αεροπλάνο πού μόλις είχε βγει από την ΠΥΡΚΑΛ, στις δοκιμές στό αεροδρόμιο του Χασανίου (σημερινό Ελληνικό) καρφώθηκε στο έδαφος. Οι Γερμανοί δεν μίλησαν ακόμη. Μυστικά έβαλαν ανθρώπους τους στο εργοστάσιο να παρακολουθούν τις επισκευές. Εντόπισαν κάποιους πουτους θεώρησαν υπεύθυνους. Ένα πρωί, τα Ες Ες κύκλωσαν και απέκλεισαν τό εργοστάσιο. Στο χώρο τοϋ μηχανουργείου στήθηκε ένα ικρίωμα γιά την παρωδία δίκης πού θά ακολουθούσε. Η σημαία της σβάστικας υψώθηκε πάνω από τους στρατοδίκες. Χωρίς χρονοτριβή έξι εργάτες κρίθηκαν ένοχοι και καταδικάσθηκαν σέ θάνατο. Η εκτέλεση τους θά γινόταν αμέσως.
Ενας σώθηκε χάρη στην παρέμβαση του Κύπριου δικηγόρου Ήλιάδη. Σπουδασμένος στη Γερμανία, ό Ήλιάδης βρισκόταν πολύ συχνά στά κατοχικά στρατοδικεία υπερασπιζόμενος Έλληνες πατριώτες. Εκεί στην ΠΥΡΚΑΛ κάλεσε τους στρατοδίκες να εφαρμόσουν τόν γερμανικό νόμο που δεν επέτρεπε την εκτέλεση ανηλίκων. Ετσι ένας δεκαεξάχρονος πού είχε καταδικασθεί γλύτωσε και φυλακίσθηκε στα παραπήγματα. Εν συνεχεία απελευθερώθηκε από τους αντάρτες που χτύπησαν τις φυλακές κατά την υποχώρηση τών Γερμανών. Αργότερα ο Ηλιάδης υπήρξε μέλος της πρώτης Έθναρχίας του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου.
»Άσχημο ήταν το παιχνίδι τής μοίρας γιά δύο ακόμη εργαζομένους τής ΠΥΡΚΑΛ οι οποίοι είχαν ενεργό ρόλο στο σαμποτάζ. Ήταν οι αδελφοί Άγγελος καί Μαρίνος Μπάρκας. Η δράση τους δεν έγινε αντιληπτή από τους Γερμανούς. Οι δύο αδελφοί όμως ήσαν επιδέξιοι σαλταδόροι και συνέχιζαν να τους παρενοχλούν κλέβοντας φορτία και κυρίως λάστιχα καί καλώδια. Συνήθης αποθηκευτικός χώρος τό μαγαζί ενός τσαγκάρη. Όταν όμως εκεί βρέθηκαν κάποια καλώδια, ο τελευταίος δέν άργησε να «σπάσει»» καί να τους καταδώσει. Έτσι και αυτοί αντιμετώπισαν το εκτελεστικό απόσπασμα αν καί γιά άσχετο λόγο προς τό μεγάλο σαμποτάζ της ΠΥΡΚΑΛ».
Στον ίδιο τον Ίβάνωφ, η μοίρα επεφύλαξε ένα τραγικό παιχνίδι. Ήταν Δευτέρα 4 Ιανουαρίου 1943. Ο Ίβάνωφ, τον οποίο είχαν καταφέρει τελικά να συλλάβουν οι Γερμανοί, οδηγείτο μαζί με άλλους 17 πατριώτες στον τόπο εκτελέσεων στην Καισαριανή. Όμως ο σαμποτέρ δεν είχε παίξει ακόμη το τελευταίο του χαρτί. Καθώς το φορτηγό ανηφόριζε, ο Ίβάνωφ, αν και μέ δεμένα χέρια, πήδηξε πάνω απ' τους φυλακές του κι άρχισε νά τρέχει. Τον πυροβόλησαν, τραυματισμένο στον ώμο τόν έπιασαν πάλι κι έσπευσαν να τον εκτελέσουν. Με όλους και με όλα μπορούσε να τα βάλει ο Ίβάνωφ.Όχι όμως και με τα παιχνίδια της μοίρας. Το τελευταίο του άλμα δεν ήταν μιά κίνηση απελπισίας. Ήταν ένα σχέδιο πού έμελλε νά μήν πραγματοποιηθεί. Σε αρκετή απόσταση από το σημείο, ενέδρευαν μαχητές της Εθνικής Οργανώσεως Χ.
Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός επισκέφθηκε τον Ίβάνωφ στη φυλακή. Όλοι νόμιζαν ότι πήγε απλά να τον εξομολογήσει και να του δώσει κουράγιο. Όμως όχι. Συνεννοημένος με τον Αστυνομικό Διευθυντή Άγγελο Έβερτ, τού μετέφερε το σχέδιο. Οί άνδρες της Χ θα χτυπούσαν το φορτηγό. Αυτός έπρεπε απλώς, μόλις ακούσει την πρώτη ντουφέκια, να πηδήξει και να τρέξει. Μακριά όμως από το σημείο της ενέδρας, έσκασε ένα λάστιχο του φορτηγού. Φορτισμένος από την ένταση της στιγμής ό Ίβάνωφ νόμιζε ότι αυτός ήταν ο πρώτος πυροβολισμός. Καί έτσι το άλμα του προς την ελευθερία έγινε άλμα προς τήν αθανασία και το πάνθεο τών ηρώων. Ο Ίβάνωφ τιμήθηκε μετά θάνατον με τα ανώτατα παράσημα τριών κρατών, Ελλάδος, Πολωνίας καί Βρεταννίας. Τό ελληνικό Χρυσούν Αριστείον Ανδρείας του απονεμήθηκε το 1976. Η Πολωνία τον έχει ανακηρύξει εθνικό ήρωα. Η ομάδα του, ο Ηρακλής, έδωσε τό όνομά του στό γήπεδό της, όπου υπάρχει και ό ανδριάντας του.
Η δράσις του πέρασε και στον κινηματογράφο. Το 1972 κυκλοφόρησε η ταινία μέ τίτλο «Ίβάνωφ. Μυστικός πράκτωρ υπ' αριθμόν 1» που προβλήθηκε και στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Ήταν μιά πολωνική παραγωγή πού γυρίσθηκε στην Αθήνα, στά μέρη εκείνα στά οποία έδρασε ο ίδιος ο Ίβάνωφ. Ο σαμποτέρ πού άφησε τήν τελευταία του πνοή απέναντι στό απόσπασμα φωνάζοντας γιά τις δύο του πατρίδες: «Ζήτω η Πολωνία. Ζήτω η Ελλάς».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου