Από "ΤΑ ΝΕΑ"
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ", δισέλιδο θέμα, 13/05/16 |
Βραζιλία: Η πρόεδρος κάθεται στο εδώλιο
Εξι μήνες θα διαρκέσει η δίκη της Ντίλμα Ρουσέφ την ώρα που χώρα της βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στην οικονομική κρίση παραμονές των Ολυμπιακών Αγώνων του Ρίο
Της Νατάσας Μπαστέα
Με πολιτική παράλυση απειλείται η Βραζιλία, σε μια εποχή μάλιστα που ετοιμάζεται να φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο, έπειτα από την παραπομπή σε δίκη της προέδρου Ντίλμα Ρουσέφ. Η Γερουσία της χώρας χθες έλαβε αυτή την ιστορική απόφαση εν μέσω βαθιάς οικονομικής ύφεσης και ενός τεράστιου σκανδάλου διαφθοράς που τώρα θα πρέπει να αντιμετωπίσει ο διάδοχός της, αντιπρόεδρος Μισέλ Τεμέρ.
Η δίκη της Ρουσέφ για «δημιουργική λογιστική» στον προϋπολογισμό θα διαρκέσει έξι μήνες και εάν αθωωθεί θα επιστρέψει στον θώκο της. Δικαστές της Ρουσέφ, η οποία είναι η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Βραζιλίας, θα είναι γερουσιαστές, πολλοί εκ των οποίων κατηγορούνται για πιο σοβαρά εγκλήματα. Η απόφαση απαιτεί πλειοψηφία 2/3 και δυστυχώς για τη Ρουσέφ η χθεσινή απόφαση της Γερουσίας ελήφθη με ακόμα μεγαλύτερη αναλογία. Εν τω μεταξύ ο κεντρώος Τεμέρ θα αναλάβει τα ηνία της χώρας, αν και ο ίδιος εμπλέκεται σε ένα άλλο μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς, με την κρατική εταιρεία πετρελαίων Petrobras.
Η απόφαση της Γερουσίας που ελήφθη με 55 ψήφους υπέρ και 22 κατά, έπειτα από μια μαραθώνια 20ωρη συνεδρίαση, βάζει τέλος στην επί 13 χρόνια διακυβέρνηση της Βραζιλίας από το αριστερό Εργατικό Κόμμα, το οποίο ξεπήδησε μέσα από το εργατικό κίνημα και συνέβαλε στο να βγουν εκατομμύρια Βραζιλιάνοι από τη φτώχεια πριν αποκαλυφθεί ότι πολλά από τα στελέχη του εμπλέκονται στο σκάνδαλο της Petrobras.
Η παραπομπή είναι περισσότερο πολιτική παρά νομική. Παρόμοιες δημοσιονομικές ανωμαλίες έγιναν από τις περισσότερες προηγούμενες κυβερνήσεις χωρίς ποτέ να τιμωρηθεί κάποιος - ουσιαστικά η απόφαση αποτελεί μια δικαιολογία για να απομακρυνθεί η Ρουσέφ. Η βουλγαρικής καταγωγής πρώην αντάρτισσα είχε εκλεγεί το 2010 απολαμβάνοντας ένα από τα υψηλότερα ποσοστά δημοτικότητας ηγέτη διεθνώς. Ομως, καθώς η οικονομία άρχισε να βυθίζεται, το ίδιο συνέβη και με τη δημοφιλία της που πλέον έχει πέσει στο 10%, με το 60% των ψηφοφόρων να τάσσεται υπέρ της παραπομπής της.
Αν προσθέσει κανείς σε αυτά την πολωμένη πολιτική κατάσταση καθώς και το τεράστιο σκάνδαλο Petrobras στο οποίο εμπλέκονται πολιτικοί από όλο το φάσμα, μεταξύ των οποίων αρκετοί στενοί της συνεργάτες αλλά και ο προκάτοχός της στην προεδρία και μέντοράς της Λούλα ντα Σίλβα, καταλαβαίνει το εκρηκτικό μείγμα που έχει διαμορφωθεί αυτήν τη στιγμή στη διακυβέρνηση της Βραζιλίας.
Με τους Ολυμπιακούς του Ρίο να στρέφουν το διεθνές ενδιαφέρον στη Βραζιλία - και την υγειονομική κρίση που προκαλείται από τον ιό Ζίκα να δείχνει ότι δεν τελειώνει -, η χώρα έχει βυθιστεί σε μια ιδιαίτερα ζοφερή κατάσταση. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι που διαφωνούν με τον τρόπο με τον οποίο ουσιαστικά αποπέμφθηκε η Ρουσέφ από το Παλάσιο ντο Πλανάλτο, καθώς η 68χρονη παραμένει μία από τους λιγότερο διεφθαρμένους πολιτικούς της χώρας.
Αντίθετα με τις έντονες σκηνές που εξελίχθηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης ψηφοφορίας στη Βουλή, πολλά μέλη της οποίας ούρλιαζαν και τραγουδούσαν, οι γερουσιαστές κράτησαν χαμηλούς τόνους. «Ολοι εδώ είμαστε στενοχωρημένοι. Δεν το θέλαμε, αλλά δεν μπορούσαμε να το αποφύγουμε. Η Βραζιλία εδώ και μήνες βρίσκεται σε τέλμα» δήλωσε ο γερουσιαστής Μαρτσέλο Κριβέλα που ψήφισε υπέρ της παραπομπής. «Ολοι αναγνωρίζουμε ότι η Ντίλμα έχει μοχθήσει όλη της τη ζωή για τη δημοκρατία στη Βραζιλία».
Ποσοστό άνω του 70% των Βραζιλιάνων τάσσεται στις δημοσκοπήσεις υπέρ της διεξαγωγής νέων εκλογών, κάτι που έχει αποκλείσει ο Μισέλ Τεμέρ, ο οποίος αναλαμβάνει τα ηνία της χώρας. Εχει περάσει τις τελευταίες εβδομάδες εξετάζοντας υποψηφίους για την κεντροδεξιά κυβέρνησή του, όμως τα ονόματα που έχουν διαρρεύσει δείχνουν πως θα την αποτελούν μόνο λευκοί άνδρες - αρκετοί εκ των οποίων εμπλέκονται στο σκάνδαλο Pertrobras. Η δημοτικότητα του Τεμέρ είναι εξίσου χαμηλή με εκείνη της απερχόμενης προέδρου - τον υποστηρίζει μόλις ένας στους επτά. Αντιμετωπίζει και αυτός κατηγορίες για διαφθορά, αλλά έτσι όπως έχει διαμορφωθεί το κλίμα στη Βουλή είναι μάλλον απίθανο να παραπεμφθεί σε δίκη.
Το αν θα τα καταφέρει ο Τεμέρ είναι υπό αμφισβήτηση. Οι υποστηρικτές τού Εργατικού Κόμματος έχουν δεσμευθεί ότι θα κινητοποιηθούν εναντίον του. Κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας στη Γερουσία, χιλιάδες Βραζιλιάνοι κατέβηκαν στους δρόμους - κάποιοι για να διαμαρτυρηθούν και άλλοι για να πανηγυρίσουν την πτώση της Ρουσέφ. Εξω από το κτίριο του Κογκρέσου στην πρωτεύουσα Μπραζίλια σημειώθηκαν και συγκρούσεις των διαδηλωτών με την αστυνομία, η οποία χρησιμοποίησε δακρυγόνα και σπρέι πιπεριού.
«Το μέλλον δεν είναι πολύ φωτεινό»
Πολιτική αναταραχή, μεταρρυθμιστική ακινησία: αυτός είναι ο κίνδυνος με τον οποίο απειλείται η Βραζιλία μετά την παραπομπή της Ντίλμα Ρουσέφ, όπως σημειώνει ο πολιτολόγος Γκασπάρ Εστράντα σε συνέντευξή του στο «Νουβέλ Ομπσερβατέρ». «Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε ακόμη περισσότερη πολιτική πόλωση και δεν θα αφήσει τη χώρα να επιστρέψει στον δρόμο της ανάπτυξης. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στα μάτια των Βραζιλιάνων η κρίση είναι κυρίως οικονομική: η ανεργία αυξάνεται, η ανάπτυξη δεν υπάρχει πια. Και δεν υπάρχει και κοινωνική συναίνεση για τις μεγάλες οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Η Βραζιλία επομένως δεν κινείται στη σωστή κατεύθυνση» σημειώνει.
Ο ίδιος δηλώνει επιφυλακτικός απέναντι στον Μισέλ Τεμέρ, τον αντιπρόεδρο της Ρουσέφ που θα εκτελεί χρέη προέδρου για το επόμενο εξάμηνο. Ο Τεμέρ - λέει ο Εστράντα - δεν μπορεί να προωθήσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις από τη στιγμή που δεν αλλάζει η σύνθεση του Κογκρέσου. Ο Τεμέρ, εξάλλου, είχε διαφωνήσει με τις μεταρρυθμίσεις που είχε προτείνει η Ρουσέφ στις εκλογές του 2014 ενώ αύξησε τις δημόσιες δαπάνες. «Την εποχή εκείνη ο στόχος του ήταν να εμποδίσει τη Ρουσέφ να κυβερνήσει. Κι ακόμη μία αδυναμία του είναι το έλλειμμα νομιμοποίησής του. Σε περίπτωση εκλογών δεν θα αποσπούσε παρά το 3% των ψήφων. Ενώ το 60% θα ήθελε να τον δει να αποχωρεί από την πολιτική».
Το μέλλον της Βραζιλίας δεν είναι πολύ φωτεινό, σύμφωνα με τον Εστράντα ο οποίος προβλέπει ότι το επόμενο διάστημα θα υπάρξουν διαδηλώσεις από τους οπαδούς του Εργατικού Κόμματος που είναι και η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη στη Βραζιλία. «Η πραγματική επανάσταση στη χώρα θα ερχόταν εάν το Κογκρέσο ψήφιζε τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις για να αλλάξουν οι κανόνες της πολιτικής ζωής και κυρίως η χρηματοδότηση των προεκλογικών εκστρατειών. Δεν ξέρω όμως πώς θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο δεδομένου ότι αυτοί που ωφελούνται από τη σημερινή κατάσταση βρίσκονται στην εξουσία» υπογραμμίζει ο Γκασπάρ Εστράντα.
Με άλλα λόγια, ουσιαστικές αλλαγές πριν από τις εκλογές (προεδρικές και βουλευτικές) του 2018 δεν πρόκειται να υπάρξουν. «Είναι οι υπερασπιστές του στάτους κβο που εμποδίζουν τη Βραζιλία να προχωρήσει».
Οι κατηγορίες
Η Ντίλμα Ρουσέφ κατηγορείται ότι χρησιμοποίησε κρατικές τράπεζες προκειμένου να χρηματοδοτήσει κοινωνικά προγράμματα, χωρίς να το δημοσιοποιήσει. Η ανησυχία για τη «δημιουργική λογιστική» της κυβέρνησης άρχισε το 2013.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ένα από τα πιο γνωστά προγράμματα της κυβέρνησης που λέγεται «Οικογενειακό Επίδομα», βάσει του οποίου οι πιο φτωχές οικογένειες έπαιρναν βοηθήματα υπό τον όρο να στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο και να τα εμβολιάζουν.
Τυπικά, οι Αρχές έδιναν τα χρήματα σε μια τράπεζα, η οποία κατόπιν τα μοίραζε στις οικογένειες. Ομως το 2013 στελέχη της τράπεζας άρχισαν να παραπονιούνται ότι η κυβέρνηση δεν έστελνε τα ποσά και έπρεπε να χρησιμοποιήσουν δικά τους κεφάλαια για τα επιδόματα. Το 2014 το πρόβλημα χειροτέρευσε. Είχαν συσσωρευθεί δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια που η κυβέρνηση όφειλε στις τράπεζες.
Οι επικριτές της Ρουσέφ την κατηγορούν ότι κατέφυγε σε αυτή την πρακτική προκειμένου να μπορεί να ξοδεύει περισσότερα χρήματα για κοινωνικά προγράμματα ώστε να επιτύχει την επανεκλογή της το 2014 - κάτι που έγινε με βραχεία κεφαλή.
Μόνο έπειτα από τη νίκη της παραδέχθηκε στους Βραζιλιάνους ότι η οικονομία της χώρας αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα.
Η κατρακύλα της οικονομίας
Στα δίχτυα της ύφεσης, του υψηλού πληθωρισμού και του μεγαλύτερου ελλείμματος του προϋπολογισμού στην ιστορία της βρίσκεται η Βραζιλία. Και αυτό αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη νέα κυβέρνηση που θα ορκίσει οσονούπω ο Μισέλ Τεμέρ.
Κι όμως, μόλις πριν από μια δεκαετία η Βραζιλία θεωρούνταν μια από τις πιο δυναμικές και ανερχόμενες οικονομίες στον κόσμο, με την κυβέρνηση του Λούλα ντα Σίλβα να έχει ολοκληρώσει στην πρώτη θητεία της μια μακροοικονομική προσαρμογή. Η σταθερότητα συνέπεσε με άνοδο των εξαγωγών και αύξηση της κατανάλωσης από τη μεσαία τάξη που διευρύνθηκε σημαντικά. Για πρώτη φορά στην ιστορία της η Βραζιλία εκείνης της περιόδου χαρακτηρίσθηκε ως χώρα στην οποία αξίζει κάποιος να κάνει επενδύσεις.
Στη διάρκεια της διεθνούς οικονομικής κρίσης η κυβέρνηση της Μπραζίλια προχώρησε σε αύξηση των δαπανών. Ετσι ξεπεράστηκε γρήγορα μια ελαφρά ύφεση και το 2010 εμφανίσθηκε η σημαντικότερη ανάπτυξη των τελευταίων 30 ετών. Ομως αυτό έβαλε και τον προϋπολογισμό της χώρας σε ένα μονοπάτι μη βιωσιμότητας. Ομως, η δυναμική τής οικονομίας βοήθησε τη Ρουσέφ να διαδεχθεί τον Λούλα που είχε ολοκληρώσει δύο θητείες στην προεδρία.
«Κατόπιν η κατάσταση επιδεινώθηκε εξαιρετικά γοργά με αποτέλεσμα να περιορισθεί η κατανάλωση, ενώ έγιναν μεγάλα λάθη πολιτικής από το 2012» εξηγεί ο Πάουλο Βιέιρα ντα Κούνια, πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας. Η Βραζιλία μείωσε πολύ τα επιτόκια, πιέζοντας τεχνητά τον πληθωρισμό και παραχωρώντας μεγάλες φορολογικές ελαφρύνσεις στις επιχειρήσεις - κάτι που όμως δεν διόρθωσε την κατάσταση. Οταν η κυβέρνηση άρχισε να επιτρέπει την αύξηση των τιμών ακόμα και προϊόντων που μέχρι τότε έλεγχε, το 2015, ο πληθωρισμός έφτασε σε διψήφιο ποσοστό. Το τέλος της χρονιάς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είχε επιστρέψει στα επίπεδα του 2009, η Βραζιλία έγινε απωθητική για τους επενδυτές και οι επιχειρήσεις προχωρούσαν σε μαζικές απολύσεις
"Η ΑΥΓΗ"-13/05/16
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου