Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"
1. Οι σκοτεινοί φύλακες-άγγελοι του Μουνκ, οι ναζί και η προσωπική του κόλαση
Κύριε διευθυντά,
Στον ζωγράφο Εντβαρτ Μουνκ (1863-1944) και στην έκθεση έργων του στο Ντίσελντορφ ήταν αφιερωμένο το πολύ ωραίο ολοσέλιδο άρθρο της κ. Τασούλας Επτακοίλη.
Ο Νορβηγός ζωγράφος ήταν εκπρόσωπος ενός κινήματος που γιγαντώθηκε τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, λαμβάνοντας το όνομα εξπρεσιονισμός (expression=έκφραση) από τον Γερμανό εκδότη Χέρβαρθ Βάλντεν της επιθεώρησης «Στουρμ», με τους καλλιτέχνες να τονίζουν την αντίθετη πλευρά του ιμπρεσιονισμού και του ακαδημαϊσμού, δηλαδή της μη ευχάριστης όψης της ζωής. Προσπάθησε έτσι να αποτυπώσει τα καθημερινά υπαρξιακά προβλήματα του ανθρώπου που μοχθεί, πονάει, αγωνίζεται, προβληματίζεται, διώκεται, εκφράζοντας με τον τρόπο αυτό συμπόνια στον αδύνατο, αξιολύπητο μικρό «ανθρωπάκο». Εγραφε ο Μουνκ στο ημερολόγιό του «…δεν μπορεί κανείς να ζωγραφίζει αιώνια γυναίκες που πλέκουν και άντρες που διαβάζουν. Θέλω να απεικονίσω όντα που αναπνέουν, αισθάνονται, αγαπούν και υποφέρουν. Ο θεατής πρέπει να αποκτήσει συνείδηση του όποιου ιερού που υπάρχει σ’ αυτά, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποκαλυφθεί μπρος του όπως στην εκκλησία».
Οι καλλιτέχνες του εξπρεσιονισμού προσπάθησαν επίσης μέσα από τα έργα τους να επιτεθούν εναντίον της μεγαλοαστικής μπουρζουαζίας, με τον μικρό «ανθρωπάκο» να επαναστατεί και να σηκώνει το ανάστημά του ενάντια στη βία, στην καταπίεση και στην εκμετάλλευση, και το πέτυχε σε τέτοιο βαθμό, ώστε τα έργα της Κέτε Κόλβιτς να εμπνεύσουν τους προπαγανδιστές του κομμουνιστικού κινήματος.
Δυστυχώς όμως οι κοινωνικοπολιτικές συγκυρίες δεν θα ήσαν ευνοϊκές για το κίνημα αυτό που αναπτύχθηκε κυρίως στη Γερμανία. Λίγο μετά τη γιγάντωσή του, στην εξουσία ήρθαν οι εθνικοσοσιαλιστές που το πρότυπό τους ήταν ο «υπεράνθρωπος» του Νίτσε και όχι ο καταφρονημένος «ανθρωπάκος». Για τον λόγο αυτόν η συγκεκριμένη τέχνη χαρακτηρίστηκε εκφυλισμένη και απαγορεύτηκε οι καλλιτέχνες να ζωγραφίζουν τα θέματά τους αυτά, πολλοί μάλιστα από αυτούς εξορίστηκαν.
Ο Μουνκ όμως είχε και έναν άλλο σοβαρό λόγο να υποφέρει, καθότι άρρωστος σωματικά και ψυχικά και ζώντας σε ένα άρρωστο και καταθλιπτικό περιβάλλον με τη μητέρα του και αδέρφια να πεθαίνουν από φυματίωση, πατέρα καταθλιπτικό, αδελφή να νοσηλεύεται σε ψυχιατρική κλινική, αδερφό να αυτοκτονεί. Ολα αυτά ο Μουνκ τα συμπυκνώνει στη φράση του «…αρρώστια, τρέλα και θάνατος ήσαν οι σκοτεινοί φύλακες άγγελοι στην κούνια μου και με συντρόφευαν σε όλη τη ζωή μου...». Πράγματι ο φόβος της αρρώστιας και του θανάτου συντρόφευσαν τον Μουνκ στο μεγαλύτερο μέρος του έργου του. «Το νεαρό άρρωστο κορίτσι», «η νεκρή μάνα», «η γυναίκα και ο θάνατος», «η δολοφονία», «ο θάνατος του Μαρά» το επιβεβαιώνουν. Αλλά και η ζωή του ένα μαρτύριο, από τη μανιοκαταθλιπτική ή διπολική ψύχωση που τον ταλάνιζε και τον ανάγκασε να νοσηλευτεί επανειλημμένως σε ψυχιατρείο και, όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, «είναι ο άνθρωπος που μπήκε στη σύγχρονη κόλαση και γύρισε να μας πει πώς ήταν». Και όμως, όταν ένας Γερμανός τον συμβούλευσε «…αλλά θα μπορούσες να απαλλάξεις τον εαυτό σου από τα τόσα προβλήματα…», ο Μουνκ του απάντησε «…όχι, αγαπητέ μου, γιατί αυτά είναι μέρος του εαυτού μου και της τέχνης μου, θέλω να φυλάξω αυτές τις ταλαιπωρίες». Είναι η ερμηνεία που έχει δοθεί από πολλούς ότι η ψυχική νόσος ήταν και είναι η πηγή έμπνευσης στον ατέλειωτο κατάλογο σημαντικότατων ποιητών, συγγραφέων, συνθετών, μουσικών, καλλιτεχνών, συμπεριλαμβανομένου και του Εντβαρντ Μουνκ.
Ι.Κ. Γεωργίου, Καρδιολόγος
2. Ημέρες κορωνοϊού, ώρες αναστοχασμού
Κύριε διευθυντά,
Κύριε διευθυντά,
Με την ιλιγγιώδη ανάπτυξη κυρίως των θετικών επιστημών οι επιστήμονες πίστεψαν ότι έφθασαν στην αρχή της δημιουργίας. Η μέθη της καταπληκτικής αυτής τεχνικής προόδου ανέπτυξε στον σύγχρονο άνθρωπο την αίσθηση της παντοδυναμίας και της αλαζονείας του στον υπέρτατο βαθμό, που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί με την αρχαία σημασία του όρου «ύβρις», που δηλώνει την υπέρμετρη και αυθάδη συμπεριφορά του έναντι της κοινωνικής και θεϊκής νομοτέλειας.
Η φαινομενικά πανίσχυρη παντοδυναμία, του ηθικά και πνευματικά αποδυναμωμένου ανθρώπου, ξαφνικά φάνηκε ότι κατέρρευσε από ένα απειροελάχιστο μικρόβιο τον «κορωνοϊό», που σαρώνει με την θανατηφόρο ασθένειά του την υφήλιο. Εδώ αναδεικνύεται η ασημαντότητα του «homo sapiens» που όταν είναι απαλλαγμένος από ασθένειες, κινδύνους και φυσικές καταστροφές συμπεριφέρεται ως «homo hominis lupus» με αιματηρούς πολέμους, καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εξόντωσης ασθενέστερων πληθυσμών, βανδαλισμών, και καταστροφών του φυσικού περιβάλλοντος. Αυτή η αντιφατική συμπεριφορά του κορυφαίου και πολιτισμένου υποτίθεται όντος επί της γης καταδεικνύει την τραγικότητα και μηδαμινότητα της πρόσκαιρης παρουσίας του. Σε τέτοιες μεγάλες κρίσεις, όπως αυτή της πανδημίας που βιώνουμε, δίνεται η ευκαιρία στοχασμού και περίσκεψης για το τι πράγματι είμαστε και πού πορευόμαστε. Η βελτίωση και σύσφιγξη των οικογενειών δομών και κοινωνικών μας σχέσεων, η αυτογνωσία και η πνευματική μας αναγέννηση με την αναθεώρηση της κοσμοθεωρίας μας και την επιστροφή στις διαχρονικές χριστιανικές αξίες και αρετές μπορούν να τονώσουν την ελπίδα μιας ανθρωπινότερης επιβίωσης και να βοηθήσουν αποτελεσματικά σήμερα στην ανώδυνη αντιμετώπιση του σοβαρού για τη ζωή μας κινδύνου που ανεπάντεχα προέκυψε.
Δημήτριος Δημηνάς, Δικηγόρος, Κατερίνη
3. Ο Τούρκος αξιωματικός και ο «χρυσός» φάκελος
Κύριε διευθυντά,
«Η οδύσσεια μιας διαφυγής στην Τουρκία». Δανείστηκα τον τίτλο από την επιστολή του αναγνώστη σας αντιπλοιάρχου κ. Δημοσθένους Ιωαννίδη (φύλλο 14.3.2020) για να σας περιγράψω μια παρόμοια περιπέτεια του στρατηγού (ταγματάρχη τότε) Ιωάννη Καραβία, ο οποίος έφυγε το 1943 από την Πάρο όπου εφιλοξενείτο η σύζυγος και ο γιος του και με ένα ψαροκάικο και με κακές καιρικές συνθήκες έφθασε στη Σάμο.
Εκεί τον φιλοξένησε ο Δεσπότης και την «επομένη μέρα (λέει στο βιβλίο του «Η Ζωή ενός Στρατιώτου») «διεπεραιώθην εις την ακτήν της Μ. Ασίας. Εκεί μας παρέλαβε ένας Τούρκος αγροφύλαξ και μας οδήγησε εις το τουρκικόν φυλάκιον, από εκεί ένας της Αγγλικής Κατασκοπείας μας οδήγησε εις τον Τσεσμέν, εις τον διοικητήν χωροφυλακής. Καθ’ οδόν μου συνέστησε να μην είπω ότι είμαι Ελλην αξιωματικός.
Ο Τούρκος αξιωματικός με ερώτησε τι επαγγέλλομαι εις την Πατρίδα μου και του είπα ότι είμαι υπάλληλος της Νομαρχίας Σύρου. Μου είπε γιατί έφυγα. Του είπα ότι στην Ελλάδα αποθνήσκουν εκ πείνας. Κάτι είπε τουρκιστί στον Ελληνα κατάσκοπο ο οποίος με πολλές υποκλίσεις του ενεχείρισε φάκελλον με λίρας.
Ο Τούρκος μας αποχαιρέτησε και το απόγευμα μας διέθεσε λεωφορείο που μας μετέφερε στη Σμύρνη όπου μας παρέδωσε στο ελληνικό προξενείο. Ο πρόξενος μας χορήγησε ορισμένα χρήματα για το ξενοδοχείο και μετά δεκαήμερο αναχωρήσαμε σιδηροδρομικώς για το Χαλέπι της Συρίας».
Αυτή είναι η βοήθεια των Τούρκων με το απαραίτητο φακελάκι. Ακολουθεί η άφιξη στο Χαλέπι της Συρίας, ο σχηματισμός της 3ης Ορεινής Ταξιαρχίας, άφιξη στην Ιταλία, μάχες του Ρίμινι κλπ. Εγώ λέω: «Ων ουκ εικώς αμνημονείν».
Ο στρατηγός Ιωάννης Καραβίας είναι ο τότε ταγματάρχης που ανέλαβε τη διοίκηση του αποσπάσματος Πίνδου μετά τον τραυματισμό του συνταγματάρχη Δαβάκη και έκανε τη νικηφόρα αντεπίθεση και ο διοικητής του Ι τάγματος στη μάχη του Ρίμινι. Προήχθη δις επ’ ανδραγαθία σε πεδίο μάχης, του απενεμήθη το Χρυσούν Αριστείον Ανδρείας και 2 βρετανικά παράσημα.
Αλεξάνδρα Καραβία -Λαμπαδαρίδου, Συμβολαιογράφος
4. Φατρίες, κακίες, «κοτζαμπασισμός»
Κύριε διευθυντά,
Είναι γνωστό ότι ο βίος και η πολιτεία των κοτζαμπάσηδων, πριν και μετά την Επανάσταση, αποτελούν μελανή κηλίδα στη νεότερη ιστορία μας.
Αναφέρονται περιπτώσεις όπου φτωχοί ραγιάδες ζήτησαν την προστασία του Τούρκου πασά για να γλιτώσουν από τον άδικο κοτζαμπάση. Ο λαός τούς έλεγε τουρκολάτρες, τουρκοπροεστούς, τουρκάρχοντες κ.ά.
Μεταξύ άλλων, γράφουν (εν συντομία): ο Μακρυγιάννης: «Το Εθνος το γύμνωσαν και το αφάνισαν, γιόμωσαν φατρίες και κακίες τους ανθρώπους του Αγώνος, τους καταδιαιρούν, γιομίζουν αυτήνοι αγαθά». Ο Κοσομούλης: «Είναι σωρός οκνηρών ανδρών (…) απατούν τους χωρικούς και τρώγον των ιδρώτα των!». Ο Ανδρούτσος γράφει στον Υψηλάντη: «Αυτοί είναι ωσάν πανούκλα (…) ο λαός πρέπει να χωρισθεί από αυτούς και να τους κάνει καντουματζιά (ξεκαθάρισμα) διά να μη μολυνθώμεν όλοι και χαθώμεν...».
Αλλά και οι ξένοι τα ίδια και χειρότερα γράφουν. Πρόκειται κυρίως για διπλωμάτες που υπηρέτησαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και ιστορικούς: («Οι Ελληνες έχουν τους χειρότερους εχθρούς εντός των κόλπων των»).
Η Ρούμελη δεν είχε τους μεγάλους κοτζαμπάσηδες του Μοριά, της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας. Εδώ διαφέντευαν οι τρομεροί αρματολοί, «έργον έχοντες», επίσης, το κυνήγι των κλεφτών, ώσπου κηρύχθηκε η Επανάσταση και ενώθηκαν μαζί τους για τον κοινό σκοπό.
Με τα δεδομένα αυτά ο εμφύλιος δεν άργησε να ξεσπάσει από το 1823 και μετά. Ετσι, ο γερο-Πανουργιάς («Κ» 8.2.2020) κατέβηκε στον Μοριά για να μονοιάσει κοτζαμπάσηδες και στρατιωτικούς. «Δεν μου λέτε, πατριώτες, ποιος είν’ αυτός ο… Ντεληγιάννης;». Καμώθηκε πως δεν τον πρόσεξε. «Εγώ!», αποκρίθηκε ο Δεληγιάννης, θιγμένος. «Δε μου λες, αρχοντά μ’ , τι έχεις με τον δικόνε μου τον Θοδωράκη;». «Τα θέλει όλα δικά του!». «Ακου να σου ειπώ. Οσο κρατεί ο Αγώνας, εσύ θα με φιλήσεις εδώ (άπλωσε το χέρι του) και όταν με το καλό λευτερωθεί το Εθνος, εγώ θα σε φιλήσω στον κ...» (και έδειξε τα οπίσθιά του).
Οπως ξέρουμε, η μεσολαβητική προσπάθεια του γερο-αρματολού δεν ευοδώθηκε αφού ο «δικός» του ο Θοδωράκης μπήκε δύο φορές στη φυλακή.
Ιωάννης Αθ. Μακρής, Καστέλλια Παρνασσίδος
5. «Κατά παρέκκλιση» και περί αυθαιρεσιών
Κύριε διευθυντά,
Στην ελληνική πραγματικότητα είναι γνωστή η πρακτική των «κατά παρέκκλιση», «με την εξαίρεση» και γενικά των εναλλακτικών που μπορούν στην πράξη να ακυρώσουν ακόμη και τον σκοπό του νομοθετήματος, στο οποίο ανήκουν.
Χαρακτηριστικές είναι οι ακόλουθες περιπτώσεις κομβικών νόμων σχετικών με το περιβάλλον.
–Ο νόμος 960/1979 προέβλεπε στα νεοανεγειρόμενα κτίρια υποχρεωτική εξασφάλιση χώρων στάθμευσης αυτοκινήτων (στο ίδιο οικόπεδο ή σε άλλο σε μια ορισμένη απόσταση από αυτό) ή, εναλλακτικά, την καταβολή ενός χρηματικού ποσού σε ένα ταμείο (ΕΤΕΡΠΣ) με αποκλειστικό προορισμό την ανέγερση σταθμών. Με τον καιρό και τα (χαμηλότατα) παράβολα καταβάλλονταν και τα χρήματα εξυπηρετούσαν άλλους σκοπούς και τελικά, τουλάχιστον στην Αθήνα, το πρόβλημα στάθμευσης επιδεινώθηκε.
–Με τον νόμο 1337/1983 για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετήθηκε η αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης («Δήλωσέ το και σώσε το», έναντι χρηματικού αντιτίμου) θέτοντας και την «κόκκινη γραμμή», το 1983 ως το εγγύτερο έτος κατασκευής των προς νομιμοποίηση αυθαιρέτων.
Με βάση την, αποδεκτή από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), λογική του «ισοζυγίου πρασίνου» και την «κόκκινη γραμμή» στο 2011, ο νόμος 4014/2011 προέβλεπε την «τακτοποίηση» αστικών αυθαιρέτων με αντιστάθμισμα τη δημιουργία ελεύθερων χώρων στην περιοχή τους και χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο που θα συγκέντρωνε τα σχετικά παράβολα και πρόστιμα (περί τα 500 εκατομμύρια ετησίως σε βάθος μερικών ετών).
Λόγω μνημονιακών υποχρεώσεων το ποσοστό χρηματοδότησης από το Πράσινο Ταμείο περιορίστηκε στο 2,5% (τα υπόλοιπα, υπέρ της αποπληρωμής του δημόσιου χρέους), χωρίς το ΣτΕ να έχει αντιδράσει στην όλη μεθόδευση.
–Ο νόμος 4495/2017, που τελικά κατέπεσε στο ΣτΕ, προέβλεπε τη μετατόπιση της «κόκκινης γραμμής» στο 2011 και τη διατήρηση επωφελούμενων δασικών αυθαιρέτων για 25 χρόνια έναντι οικονομικού αντιτίμου, χωρίς το οποιοδήποτε περιβαλλοντικό αντιστάθμισμα στην περιοχή τους και υπαρκτό τον κίνδυνο για πολύ σοβαρότερες επιπτώσεις από αυτές στις αστικές περιοχές.
Είναι σαφές ότι προβλήματα περιβαλλοντικού χαρακτήρα έχουν μετατραπεί σε θέματα «τακτοποίησης», «διατήρησης» ή άλλων εναλλακτικών στο διηνεκές έναντι οικονομικού αντιτίμου, χωρίς, εν τέλει, να αποτρέπονται οι όποιες, ακόμη και θανατηφόρες, επιπτώσεις τους.
Ως οργανωμένη κοινωνία ζήσαμε τον θανατηφόρο συνδυασμό «νέφους» και καύσωνα το 1987 και, ευτυχώς, συνετιστήκαμε. Αντιθέτως, ζήσαμε και ζούμε πολύνεκρες πλημμύρες και πολύνεκρες δασικές πυρκαγιές, ενίοτε οφειλόμενες και στην αυθαίρετη δόμηση.
Το Μάτι οριοθέτησε το τέλος της αδάπανης αβελτηρίας, του προσχηματικού «δεν το περιμέναμε», ως κοινωνία πλέον «γνωρίζουμε». Η υπαιτιότητα για τα και τραγικά επίχειρα της διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντός μας αλλού πρέπει να αναζητηθεί και όχι στον κακό (μας τον) καιρό.
Δημ. Χατζηδάκης, Δρ Χημικός Μηχανικός, Αθήνα
6. Οι απόφοιτοι τμήματος Τεχνών Ηχου και Εικόνας
Κύριε διευθυντά,
Το Τμήμα Τεχνών Ηχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου ιδρύθηκε το 2004 (ν. 3255 / 22.07.2004). Σύμφωνα με τον ιδρυτικό του νόμο, έχει ως αποστολή να καλλιεργεί και να προάγει την οπτικοακουστική έκφραση μέσω της διδασκαλίας και της έρευνας γύρω από τις εφαρμογές της σύγχρονης οπτικοακουστικής τεχνολογίας στον ευρύτερο χώρο της τέχνης με την τεχνολογία στο πεδίο της έρευνας και της διδασκαλίας.
Το πρόγραμμα προπτυχιακών σπουδών του τμήματος είναι εναρμονισμένο με τα σύγχρονα διεθνή ακαδημαϊκά και ερευνητικά δεδομένα της ψηφιακής τέχνης και του ψηφιακού πολιτισμού.
Η ίδρυση του εν λόγω τμήματος, όπως είναι φυσικό, καλλιέργησε μεγάλες προσδοκίες τόσο στους φοιτητές του όσο και συνολικά στην ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα. Πρόκειται για ένα μοναδικό στη χώρα τμήμα, με σύγχρονο πρόγραμμα σπουδών πενταετούς διάρκειας, το οποίο ενσωματώνει τις ψηφιακές τέχνες και τις νέες τεχνολογίες.
Η απόφαση του υπουργείου Παιδείας, Ερευνας και Θρησκευμάτων (ΦΕΚ 274 / 07.02.2019, τ. Γ΄) ορίζει ότι η επιτυχής ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου σπουδών που οργανώνεται στο τμήμα οδηγεί στην απονομή ενιαίου και αδιάσπαστου τίτλου σπουδών μεταπτυχιακού επιπέδου (integrated master), στην ειδικότητα του τμήματος, επιπέδου 7 του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων.
Επιπροσθέτως, στο Τμήμα Τεχνών Ηχου και Εικόνας έχει οργανωθεί και λειτουργεί Ειδικό Πρόγραμμα Σπουδών Πιστοποίησης Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας διάρκειας τριών (3) εξαμήνων, που στοχεύει στην απόκτηση παιδαγωγικών γνώσεων και διδακτικών δεξιοτήτων, προκειμένου οι απόφοιτοι του ΤΤΗΕ να μπορούν να ασκήσουν διδακτικό έργο στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Παρ’ όλα αυτά, 16 χρόνια ύστερα από την ίδρυση του τμήματος δεν έχουν κατοχυρωθεί επαγγελματικά δικαιώματα, ούτε έχει διευθετηθεί η ένταξη των αποφοίτων σε κλάδο ΠΕ της εκπαίδευσης. Το γεγονός αυτό δημιουργεί απογοήτευση στους αποφοίτους του τμήματος, οι οποίοι στερούνται δικαιωμάτων στην εργασία.
Η ένταξη των αποφοίτων σε κλάδο ΠΕ της εκπαίδευσης και η ρύθμιση των επαγγελματικών τους δικαιωμάτων αποτελεί επιτακτική ανάγκη, χωρίς άλλες αναβολές και καθυστερήσεις.
Αγγελος Κωστάρας, Υπ. διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας Ι.Π.,
Πρόεδρος Συλλόγου Αποφοίτων ΤΤΗΕ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου