Και στην εποχή μας στο ελληνικό Κοινοβούλιο διακρίνονται πλείστοι όσοι, οι οποίοι έχουν το ταλέντο της ευγλωττίας και της ρητορικής δεινότητος. Αποφαίνονται με ρυθμό πολυβόλου επί παντός επιστητού. Μάλιστα, θα έλεγα, εντυπωσιάζει για την ευγλωττία του το πάλαι ποτέ λεγόμενο «ασθενές φύλο». Πολλές φορές εζήλεψα την ακατάπαυστη ευγλωττία τους, ίσως γιατί υστερώ στο είδος αυτό. Σκεπτόμενος όμως κάπως βαθύτερα, διαπιστώνω πολλές φορές ότι αυτή η ευφράδεια στερείται βάθους και ακόμα και γνώσεως του αντικειμένου, εις το οποίο αναφέρεται. Παρά ταύτα, η ταχύτητα του λόγου μαζί με μια σοφιστική έπαρση, που ακολουθεί, εντυπωσιάζει το πλήθος. Ετσι, θα έλεγα, η ευγλωττία αυτή που διαθέτουν κάποιοι ή κάποιες εν Ελλάδι, κατά το πλείστον, επιπολάζει στην επιφάνεια των πραγμάτων. Εντυπωσιάζουν αλλά μάλλον δεν πείθουν. Οι δυνατότητες που έχουν να μεταβάλλουν «τον λόγον κρείττω ποιεῖν», μου θυμίζουν τις σοφιστικές σχολές της αρχαιότητος, οι οποίες μετεχειρίζοντο τον λόγον ως τέλος, ουχί ως όργανον. Ενας τέτοιος σοφιστής ήταν ο Ιππίας ο Ηλείος, αλαζών, μεγαλορρήμων και με πομπώδες ύφος. Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης έγραφε γι’ αυτό το είδος της ευγλωττίας, πριν από το 1940: «Επιμένουν να καλλιεργούν το αριστοτεχνικό εκείνο είδος του λόγου που πιάνοντας ολόκληρα κατεβατά και συσσωρεύοντας αοριστίες και υπονοούμενα, καταφέρνουν να μη λένε τίποτα». Βεβαίως, θα έλεγα, τα πρωτεία της απέραντης φλυαρίας κατέχει, επαξίως, η Αριστερά η οποία εξάλλου έχει παράδοση από πολύωρες ομιλίες των ηγετών της διεθνούς Αριστεράς (Φιντέλ Κάστρο, Χρουστσόφ, Μάο Τσετούνγκ), χωρίς φυσικά να υστερούν σ’ αυτό το είδος της ευγλωττίας - φλυαρίας και οι ηγέτες ολοκληρωτικών καθεστώτων, ιδίως του Μεσοπολέμου. Ετσι νομίζω ότι ο λόγος των πολιτικών πρέπει να διακρίνεται για τη συμπυκνωμένη βραχυλογία, τη λιτότητα και ακριβολογία, την αδρότητα και σαφήνεια, που δεν φαίνεται να διαθέτουν οι περισσότεροι ίσως αστέρες του ελληνικού Κοινοβουλίου.....

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

• Φύλλο Σαββάτου, 04/10/25

Μία μορφή αδιάκοπης πολυλογίας, γεμάτη περιττολογία που καταλήγει να κουράζει και να φθείρει τον ακροατή. Ετσι περιγράφεται στα λεξικά η αδολεσχία που στην ακόμα πιο «βαριά» έκφρασή της εμπεριέχει αμετροέπεια που συχνά αγγίζει τα όρια της κενολογίας. Ο επιστολογράφος της «Κ» σκιαγραφεί τη λεπτή κόκκινη γραμμή που χωρίζει την ευγλωττία και τη ρητορική δεινότητα από την αλαζονεία, επισυνάπτοντας ένα ρητό: «Η τέχνη να είσαι βαρετός, είναι να τα λες όλα». Στη φωτογραφία η κυρία, έχοντας τη σιωπηλή συναίνεση συναδέλφων της, αφού είδε και απόειδε, διατρανώνει εκκωφαντικά τα επιχειρήματά της απέναντι σε κάποιον (δεν διακρίνεται) που γλώσσα δεν λέει να βάλει μέσα του.

Μη με διακόπτετε! Μπλα, μπλα, μπλα...

Κύριε διευθυντά

Ενα σχόλιο στη στήλη «Λακωνικά» του εκδότη της εφημερίδας «Ακρόπολις», Βλάση Γαβριηλίδη, στο φύλλο αυτής της 9.11.1911, τράβηξε την προσοχή μου. Το παραθέτω: «Λακωνικά... υπό τον τίτλον “Μάστιξ” Γάλλος πολιτικολόγος έγραψε περί του επαγγέλματός του εις την Παρισινήν εφημερίδα. Ποια είναι η φοβερωτέρα μάστιξ υπό την οποίαν πάσχει η Γαλλική Δημοκρατία;... Είναι η ευγλωττία.

Και αναφέρει ο αρθρογράφος το σφοδρόν κατά της ευγλωττίας κατηγορητήριον το οποίον διετύπωσε προ μιας εβδομάδος ο Γάλλος πρωθυπουργός ειπών... “Πάσαν των Κυβερνήσεων παραλύει η πλημμύρα των ρητορικών επεμβάσεων, δι’ ενός είδους κωλυσιεργίας της ευγλωττίας”. Αυτής της μάστιγος έχομεν δυστυχώς και ημείς όχι ολίγους αντιπροσώπους εις τας τάξεις ιδίως της αντιπολιτεύσεως».

Και στην εποχή μας στο ελληνικό Κοινοβούλιο διακρίνονται πλείστοι όσοι, οι οποίοι έχουν το ταλέντο της ευγλωττίας και της ρητορικής δεινότητος. Αποφαίνονται με ρυθμό πολυβόλου επί παντός επιστητού. Μάλιστα, θα έλεγα, εντυπωσιάζει για την ευγλωττία του το πάλαι ποτέ λεγόμενο «ασθενές φύλο». Πολλές φορές εζήλεψα την ακατάπαυστη ευγλωττία τους, ίσως γιατί υστερώ στο είδος αυτό. Σκεπτόμενος όμως κάπως βαθύτερα, διαπιστώνω πολλές φορές ότι αυτή η ευφράδεια στερείται βάθους και ακόμα και γνώσεως του αντικειμένου, εις το οποίο αναφέρεται.

Παρά ταύτα, η ταχύτητα του λόγου μαζί με μια σοφιστική έπαρση, που ακολουθεί, εντυπωσιάζει το πλήθος.

Ετσι, θα έλεγα, η ευγλωττία αυτή που διαθέτουν κάποιοι ή κάποιες εν Ελλάδι, κατά το πλείστον, επιπολάζει στην επιφάνεια των πραγμάτων.

Εντυπωσιάζουν αλλά μάλλον δεν πείθουν. Οι δυνατότητες που έχουν να μεταβάλλουν «τον λόγον κρείττω ποιεῖν», μου θυμίζουν τις σοφιστικές σχολές της αρχαιότητος, οι οποίες μετεχειρίζοντο τον λόγον ως τέλος, ουχί ως όργανον.

Ενας τέτοιος σοφιστής ήταν ο Ιππίας ο Ηλείος, αλαζών, μεγαλορρήμων και με πομπώδες ύφος.

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης έγραφε γι’ αυτό το είδος της ευγλωττίας, πριν από το 1940: «Επιμένουν να καλλιεργούν το αριστοτεχνικό εκείνο είδος του λόγου που πιάνοντας ολόκληρα κατεβατά και συσσωρεύοντας αοριστίες και υπονοούμενα, καταφέρνουν να μη λένε τίποτα».

Βεβαίως, θα έλεγα, τα πρωτεία της απέραντης φλυαρίας κατέχει, επαξίως, η Αριστερά η οποία εξάλλου έχει παράδοση από πολύωρες ομιλίες των ηγετών της διεθνούς Αριστεράς (Φιντέλ Κάστρο, Χρουστσόφ, Μάο Τσετούνγκ), χωρίς φυσικά να υστερούν σ’ αυτό το είδος της ευγλωττίας - φλυαρίας και οι ηγέτες ολοκληρωτικών καθεστώτων, ιδίως του Μεσοπολέμου.

Ετσι νομίζω ότι ο λόγος των πολιτικών πρέπει να διακρίνεται για τη συμπυκνωμένη βραχυλογία, τη λιτότητα και ακριβολογία, την αδρότητα και σαφήνεια, που δεν φαίνεται να διαθέτουν οι περισσότεροι ίσως αστέρες του ελληνικού Κοινοβουλίου.

Ακόμα θα προσέθετα για τις λαλίστατες κυρίες του Κοινοβουλίου, που πολλές φορές εκτρέπονται σε ακατάσχετη φλυαρία, να έχουν υπόψη ένα από τα καλύτερα γαλλικά ρητά: «Η τέχνη να είσαι βαρετός, είναι να τα λες όλα».

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΒΕΝΕΤΗΣ

Μοναστηράκι Δωρίδος

Δημόσιος λόγος, μέτρον και μετρητά

Κύριε διευθυντά

Είναι γνωστόν ότι ο προφορικός λόγος, ειδικά ο δημόσιος, είναι πάρα πολύ δύσκολη υπόθεση, ακόμη και στη «μικρή φόρμα», όπως λέγεται στους εκδοτικούς οίκους για τα γραπτά. Ούτως ή άλλως, ως κορωνίδα της επιτυχίας σε τέτοιες περιπτώσεις επιστρατεύονται συνήθως οι αρχαίοι ημών πρόγονοι και οι σύγχρονοι ποιητές, credits διανόησης, καλλιέργειας και πνευματικού high tech...

Ωστόσο ο δαίμονας καραδοκεί – και αυτό δεν είναι σπάνιο. Συγκεκριμένα: Στο υβριδικό «Παν μέτρον άνθρωπος εστί», που ακούστηκε πρόσφατα εν συγκινήσει, διακρίνεται μια «σύβραση», για να παραπέμψουμε στη συνταγή του Αγγελου Ρέντουλα. Μία συνταγή με διαφορετικά υλικά, που δεν κολλάνε πάντοτε μεταξύ τους, όπως και αυτά τα θραύσματα από τους αρχαίους, με αποκορύφωμα το «εστί», για έμφαση στο τέλος.

Ως γνωστόν, το παν δεν χρειάζεται καθόλου: «Μέτρον άριστον», αρκεί, κι ας επικράτησε η προσθήκη. Το άλλο θραύσμα έρχεται από το «πάντων χρημάτων (πραγμάτων) μέτρον εστί άνθρωπος» του Πρωταγόρα. Σε μία εποχή που το έχει διορθώσει... και αυτό σε πάντων ανθρώπων μέτρον τα χρήματα, δεν απορεί πια κανείς για τίποτα.

Γνωρίζω ότι δεν είναι εύκολο να δημοσιευθεί και αυτή η επιστολή, ωστόσο εδώ ο μόνος λόγος που με ώθησε, είναι η πρόληψη, μην τυχόν, έστω και κατά λάθος, το έχουν ακούσει μαθητές και το επαναλάβουν στην τάξη ή σε κάποιες Πανελλήνιες Εξετάσεις λανθασμένα.

ΒΙΒΗ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ

Τα «μαύρα φεγγάρια» του Ναπολέοντα

Κύριε διευθυντά

Αναφέρομαι στο πρόσφατο εξαίρετο άρθρο του κ. Ηλία Μαγκλίνη για το λάθος του Ναπολέοντα να επιτεθεί το 1812 στη Ρωσία όπου κατέληξε σε οδυνηρή του ήττα. Παρακαλώ όμως να μου επιτραπεί να προσθέσω κάτι ακόμη: Γιατί έκανε ο Ναπολέων αυτό το λάθος;

Η απάντηση είναι ότι ο Ναπολέων βρισκόταν τότε σε άσχημη περίοδο της ζωής του. Τι σημαίνει αυτό; Οπως εξηγώ σε ένα βιβλίο που έχω γράψει, όλοι μας περνάμε στη ζωή μας από καλές σε άσχημες εποχές. Οι εποχές αυτές εναλλάσσονται σύμφωνα με έναν ορισμένο τρόπο σε ορισμένα χρονικά σημεία: Μια καλή εποχή δίνει τη θέση της –σε ορισμένο χρονικό σημείο– σε μια άσχημη εποχή – και αντιστρόφως. Καλή εποχή είναι φυσικά αυτή με επιτυχίες και χαρές, ενώ άσχημη είναι αυτή με αποτυχίες, λάθη και στενοχώριες. Σ’ αυτήν την άσχημη εποχή βρισκόταν και ο Ναπολέων το 1812 και γι’ αυτό έκανε το λάθος να επιτεθεί τότε στη Ρωσία: η αποτυχία του ήταν δεδομένη εκ των προτέρων. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από τη μελέτη σωρείας βιογραφιών διασήμων ανθρώπων που έχω κάνει – από τον Ναπολέοντα, τον Μπετόβεν και τον Κολόμβο μέχρι τον Τσώρτσιλ, τον Ωνάση και τη Μαρία Κάλλας.

Μπορείτε να δείτε και σεις ποιες είναι οι καλές και άσχημες εποχές στη ζωή σας (ώστε να αποφύγετε το λάθος του Ναπολέοντα!), ρίχνοντας μια ματιά στο βιβλίο μου. Προσφέρεται δωρεάν στο Διαδίκτυο. Γράψτε στο Google τις δύο λέξεις Google Books στα αγγλικά. Στη συνέχεια γράψτε τον τίτλο και τον υπότιτλο του βιβλίου στα ελληνικά: Επιτυχία στη Ζωή: Τι Αποκαλύπτει η Ζωή Διασήμων Ανθρώπων. Πατήστε το «Αναζήτηση Google». Στη σελίδα που θα βγει κάντε κλικ στην πρώτη επάνω εγγραφή που γράφει «Τι Αποκαλύπτει η Ζωή Διασήμων Ανθρώπων». Μετά κάντε κλικ στην εγγραφή «Προεπισκόπηση αυτού του βιβλίου». Θα δείτε όλο το βιβλίο. (Το βιβλίο υπάρχει και στα αγγλικά, επίσης δωρεάν στο Διαδίκτυο, με τίτλο Success in Life: What Famous People’s Lives Reveal). Καλή ανάγνωση!

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΛΟΥΚΗΣ

Δικηγόρος (συντ/χος)

Χρηματοοικονομική τεχνητή νοημοσύνη

Κύριε διευθυντά

Η τεχνητή νοημοσύνη (Τ.Ν.) έχει εξελιχθεί σε αναπόσπαστο, οργανικό στοιχείο του χρηματοοικονομικού κλάδου, προσφέροντας καινοτόμες εφαρμογές οι οποίες ενισχύουν σημαντικά την αποδοτικότητα, την ακρίβεια και την ασφάλεια των συναλλαγών.

Ειδικότερα, ο τομέας του trading γνωρίζει εντυπωσιακή ανάπτυξη, καθώς οι πλατφόρμες που ενσωματώνουν τεχνολογίες Τ.Ν. επιτυγχάνουν ταχύτερη εκτέλεση εντολών με μείωση χρόνου έως 40% και ακρίβεια που αγγίζει το 95%.

Παράλληλα, οι βελτιώσεις στις διαδικασίες μειώνουν το διοικητικό βάρος των traders, επιτρέποντάς τους να επικεντρωθούν στην ανάπτυξη του πελατολογίου τους και στην αποτελεσματικότερη επίλυση σχετικών πρακτικών προκλήσεων.

Οι αλγόριθμοι μηχανικής μάθησης, προϊόν της Τ.Ν. συμβάλλουν στη γρήγορη ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων, επιτρέποντας την εξαγωγή ακριβέστερων προβλέψεων και τη διαμόρφωση στρατηγικών trading υψηλής αξιοπιστίας. Η ενσωμάτωση ιστορικών δεδομένων με χρηματοοικονομικές τάσεις οδηγεί σε καλύτερη κατανόηση των αγορών και σε πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις. Παράλληλα, η αυτοματοποίηση διαδικασιών, όπως ο έλεγχος απάτης και οι έλεγχοι συμμόρφωσης, καθιστά το trading ασφαλέστερο, ταχύτερο και λιγότερο δαπανηρό.

Σημαντική είναι επίσης η συμβολή της Τ.Ν. στη βελτίωση της εμπειρίας πελατών. Μέσω chatbots και εικονικών βοηθών, οι επενδυτές έχουν συνεχή υποστήριξη, ενώ η διαχείριση χαρτοφυλακίων γίνεται πλέον εύκολα και οικονομικά, διευκολύνοντας την είσοδο νέων επενδυτών ακόμη και με μικρά κεφάλαια. Ετσι, ο κλάδος εκδημοκρατίζεται, προσφέροντας ασφαλέστερες και πιο προσιτές λύσεις.

Παράλληλα, το ρυθμιστικό πλαίσιο ενισχύεται με τη χρήση Τ.Ν., καθώς τα εργαλεία της συμβάλλουν στην πιο αυστηρή και γρήγορη εφαρμογή κανονισμών, στην αποτελεσματικότερη καταπολέμηση παράνομων πρακτικών όπως το ξέπλυμα χρήματος και στη μείωση του κόστους συμμόρφωσης.

Από την άλλη, οι αυτοματοποιημένοι έλεγχοι εγγράφων ως εφαρμογή της Τ.Ν. αυξάνουν την ακρίβεια και μειώνουν τα λειτουργικά βάρη για τις χρηματοοικονομικές εταιρείες.

Οσον αφορά τις μελλοντικές εξελίξεις, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η Τ.Ν. μπορεί να προσθέσει τρισεκατομμύρια στην παγκόσμια οικονομία την επόμενη πενταετία, κυρίως μέσω της ενίσχυσης του διεθνούς εμπορίου και της περαιτέρω ανάπτυξης του trading. Η παραγωγική Τ.Ν., μάλιστα, αναμένεται να βελτιώσει την επικοινωνία με τους πελάτες, να επιταχύνει την παραγωγή χρηματοοικονομικών αναλύσεων και να ενισχύσει την ασφάλεια των συναλλαγών. Μέσα, λοιπόν, σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, με υψηλούς δασμούς παγκοσμίως, περιορισμένα περιθώρια κέρδους και αυξημένες απαιτήσεις από πλευράς επενδυτών, η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται ως ο βασικός μοχλός καινοτομίας και βιώσιμης ανάπτυξης για τον χρηματοοικονομικό κλάδο.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΑΡΓΥΡΟΥ

ΙT Project Manager

Γιατί «βούρκωσε» η κ. Σακελλαροπούλου

Κύριε διευθυντά

Στο εξαιρετικό ειδησεογράφημα της κ. Ειρήνης Χρυσολωρά («Κ», 30/9/2025) για την παρουσίαση του πρόσφατου βιβλίου του Τάσου Γιαννίτση, αναφέρεται μια συγκλονιστική φράση της τέως Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Κατερίνας Σακελλαροπούλου: «Είχα στιγμές που σχεδόν βούρκωσα, αφού με κατέκλυσε το αίσθημα της ματαίωσης». Σκέφθηκα λοιπόν μήπως αιτία ήταν οι 700.000 διαδηλωτές σ’ όλη τη χώρα, ενάντια στο σωτήριο ασφαλιστικό του Γιαννίτση (το οποίο πιθανότατα θα απέτρεπε την κρίση). Ομως, στο βιβλίο δεν γίνεται λόγος για εκείνο το παλλαϊκό όνειδος.

Αποπειρώμαι λοιπόν εδώ να εντοπίσω άλλες αιτίες «ματαίωσης» που περιλαμβάνονται στο βιβλίο και πιθανώς προκάλεσαν τη συγκίνηση της τέως Προέδρου:

Σελ. 317: «Τα αίτια της οικονομικής κρίσης υπερβαίνουν το οικονομικό πεδίο. Αφορούν τις κοινωνικές ικανότητες, δηλαδή πολιτικές αντιλήψεις, συμπεριφορές, ιδεολογίες και τις αξίες που εκφράζουν μιαν ολόκληρη κουλτούρα που κυριάρχησε στην Ελλάδα μετά το 1974».

Σελ. 335: «Με την οικονομική κρίση, αναβίωσαν τα εμφυλιακά σύνδρομα, με στόχο να εξασφαλίσουν ρόλο σε πολιτικούς χώρους που δεν έβρισκαν πιο ουσιαστικόν τρόπο να προσεγγίσουν τα προβλήματα της χώρας».

Σελ. 337: «[Κατά τον Ν. Διαμαντούρο], πριν απ’ την κρίση του 2009, καλλιεργήθηκε ένα κλίμα ευφορίας με τα εξής χαρακτηριστικά. Υψηλός βαθμός διαφθοράς, ηθικό κλίμα επιθετικής απληστίας και απερίσκεπτης αδιαφορίας για κινδύνους, καθώς και υψηλά επίπεδα ανοχής ή συναίνεσης της βίαιης δράσης».

Ιδού πώς διακεκριμένοι επιστήμονες κάνουν μια τίμια διάγνωση της εθνικής μας ασθενείας, η οποία βρίσκεται πίσω απ’ τη συνεχιζόμενη οπισθοδρόμησή μας σε πολλούς τομείς. Και πώς να μη βουρκώσεις...

Θ. Π. ΤΑΣΙΟΣ

Πεντέλη

Το Υπουργείο Πολιτισμού και η στέγασή του

Κύριε διευθυντά

Το υπουργείο Πολιτισμού έχει ανακαινίσει το ωραιότατο κτίριο του πρώην ξενοδοχείου Ακροπόλ, το οποίο βρίσκεται στην οδό Πατησίων (απέναντι από το Αρχαιολογικό Μουσείο), το οποίο όμως παραμένει κλειστό και αχρησιμοποίητο εδώ και χρόνια.

Σημειωτέον ότι το υπουργείο Πολιτισμού στεγάζεται σε ένα κτίριο-ντροπή, στην οδό Μπουμπουλίνας (απέναντι σχεδόν από το παραπάνω ακίνητο του πρώην Ακροπόλ), και καταβάλλει ενοίκιο στον ιδιοκτήτη του ακινήτου αυτού, που τυγχάνει να ανήκει στο ΚΚΕ.

Υπάρχει κάποιος πολιτικός λόγος για χάρη του οποίου η κ. Λίνα Μενδώνη δεν δρομολογεί τη μετεγκατάσταση του υπουργείου Πολιτισμού στο ιδιόκτητο και ανακαινισμένο κτίριο του πρώην Ακροπόλ;

Είναι ακατανόητο και παράλογο το υπουργείο Πολιτισμού να ανακαίνισε ένα σημαντικό μνημείο αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, μεγάλο μάλιστα σε μέγεθος, και ακολούθως να το αφήνει να εξαθλιώνεται ανεκμετάλλευτο, ενώ παράλληλα να μισθώνει από το ΚΚΕ ως έδρα του, λίγα μέτρα απέναντι, ένα κτίριο της κακιάς ντροπής. Τι συμβαίνει;

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗΣ

Ζωτικές λειτουργίες και περί αισθήσεων...

Κύριε διευθυντά

Ολο και συχνότερα τον τελευταίο καιρό διαβάζουμε ή ακούμε στις ειδήσεις, σε περιπτώσεις βίαιων ή αιφνίδιων θανάτων, την έκφραση «χωρίς τις αισθήσεις του/της». Πρόκειται για τυποποιημένη φρασεολογία του αστυνομικού δελτίου, που επαναλαμβάνουν οι δημοσιογράφοι νομίζοντας ότι προσδίδουν στα λεγόμενά τους ιατροδικαστικό κύρος.

Η διατύπωση αυτή δεν είναι σωστή και χρειάστηκε μια μόνο κοπελίτσα τον περασμένο Αύγουστο σε παραλία της βόρειας Ελλάδας, ανανήψασα –ευτυχώς– από σχεδόν βέβαιο πνιγμό, να το αποδείξει.

Λέγοντας «αισθήσεις» δεν εννοούν βέβαια τις γνωστές μας πέντε αισθήσεις για την προοδευτική απώλεια των οποίων, με τελευταία την αφή, μας προειδοποιούσε σε ανύποπτο χρόνο το σχολικό βιβλίο, αλλά (εννοούν) την επαφή με το περιβάλλον, ή το επίπεδο συνείδησης (level of consciousness) για τον προσδιορισμό του οποίου υπάρχουν αντικειμενικές μέθοδοι και αριθμητικοί δείκτες.

Ομως χωρίς «αισθήσεις» είναι και όσοι βρίσκονται σε κώμα ή υπό την επήρεια ουσιών και αλκοόλ, ή απλώς κοιμούνται βαριά. Οι περισσότεροι από αυτούς θα ξυπνήσουν.

Για όσους έχουν πεθάνει και δεν θέλουμε να το πούμε ξεκάθαρα, πιο σωστό είναι να πούμε «χωρίς ζωτικές λειτουργίες» ή «χωρίς ζωτικά σημεία», δηλαδή δεν αναπνέουν και δεν έχουν σφυγμό. Καταλαβαίνουμε τότε όλοι τη σημασία αυτών των λέξεων...

Β. ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ

Επιτάλιο Ηλείας

• Φύλλο Παρασκευής, 03/10/25

Εt alors; c’ est la vie

Κύριε διευθυντά,

Διάβασα (φ. 26/9/2025, σελ. 4) ότι ο Ελλην πρωθυπουργός δήλωσε στην αρχισυντάκτρια του εγκυρότατου Wall Street Journal ότι «Εάν κάποιες φορές αυτό που κάνουμε προκαλεί κάποια δυσφορία στην Τουρκία, ας είναι. C’ est la vie. Ετσι είναι η ζωή».

Η δήλωση θυμίζει αντίστοιχη αντίδραση του τότε Γάλλου προέδρου Φρανσουά Μιτεράν, όταν του αναφέρθηκε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν συμφωνούσε σε κάποιο σημείο της γαλλικής εξωτερικής πολιτικής. «Εt alors;» –και λοιπόν– διερωτήθηκε ο Γάλλος πρόεδρος.

Εχω τη γνώμη ότι η αναλογία είναι τιμητική και για τον Ελληνα πρωθυπουργό και για τη χώρα.

ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΝΙΦΑΤΣΗΣ


Ως καλοπροαίρετος, παλαιός αναγνώστης

Κύριε διευθυντά,

Είμαι από 65ετίας πιστός αναγνώστης και ενίοτε συνδρομητής του καθημερινού και του κυριακάτικου φύλλου της αγαπημένης μου «Καθημερινής» (με ένα διάλειμμα κατά την περίοδο της δικτατορίας που η αξεπέραστη εκδότις - δημοσιογράφος Ελένη Βλάχου φρόντισε να μας δείξει τι σημαίνει δημοκρατία και ελευθεροτυπία) αλλά και της ιστοσελίδας, όπως οι σύγχρονες συνθήκες επιβάλλουν ή και απαιτούν...

Με λυπεί ότι η χαρακτηριστική τελευταία μεταστροφή της εφημερίδας από την υψηλού επιπέδου αρθρογραφία και σχολιασμό, των κοινωνικών, πολιτικών, διεθνών κ.λπ. θεμάτων έχει διολισθήσει σε μία σφοδρή ή και λιγότερο σφοδρή το μεν αντικυβερνητική γραμμή το δε προσαρμοσμένη σε ένα για τα πάντα κατηγορητικό λόγο, απόντος κάθε τι συνηγορητικού, λες και για όλα στραβά αρμενίζουμε, με επιμελή απόκρυψη –δυστυχώς– της αλήθειας... π.χ. ενώ ξεκίνησε το νέο πανεπιστημιακό έτος με όλα τα πανεπιστήμια ανοιχτά και ελεύθερα χωρίς καμία «κατάληψη» εσείς σιωπήσατε... παρασυρόμενοι από το γενικότερο του «συρμού» κλίμα της πλατείας Συντάγματος, υποβιβάζοντας το επίπεδο του δημοσίου διαλόγου, εκφεύγοντας της καλόπιστης και αντικειμενικής κριτικής.

Φωτεινές εξαιρέσεις παραμένουν οι στήλες των Μουμτζή, Θεοδωρόπουλου, Μανδραβέλη, Αλεξανδρή και δύο τριών ακόμη που νομίζεις ότι γράφουν μόνο και μόνο για ένα «άλλοθι» αξιοπιστίας...

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η προ ημερών παρουσίαση της ιστοσελίδας kathimerini.gr, όπου οι ανακοινώσεις του πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο υποβιβάζονται απίστευτα, σε μία σειρά στο πλάι, με τον «μυστηριώδη» τίτλο «Προχωράμε ακόμη κι αν...» και προβάλλεται ιδιαιτέρως ό,τι άλλο μπορεί κανείς να φανταστεί κατά την αξιολογική κρίση του υπεύθυνου βεβαίως (αλίμονο αν μας... ρωτούσε) αλλά ξεκάθαρα ακυρώνοντας ουσιαστικά την είδηση αυτή...

Αντιλαμβάνομαι ότι ο αναγνώστης του μηνύματός μου θα έχει ήδη διαμορφώσει την άποψη «άλλος ένας διαμαρτυρόμενος κυβερνητικός», λίγο δύσκολο να σας αλλάξω την άποψη αυτή, αλλά σας διαβεβαιώ ότι αγάπησα από μικρό παιδί την «Καθημερινή» για την αξιοπιστία της και την ποιότητά της... Μου είναι λίγο δύσκολο να την αποδεχθώ «στρατευμένη» σε οποιαδήποτε κατεύθυνση... Μπορεί να μη συμφωνούσα πάντοτε με «τη γραμμή» της εφημερίδας, αλλά σε υπαινιγμούς ειρωνείας, «κακίας, «θολού» ρεπορτάζ, και απόπειρα αποπροσανατολισμού του αναγνώστη της δεν μας είχε συνηθίσει...

Πολύ φοβούμαι ότι αν δεν επανέλθετε στο status quo που αγάπησαν ολόκληρες γενιές, γρήγορα θα μας ωθήσετε, μετά τη διακοπή των συνδρομών μας, στην περιστασιακή από τον εφημεριδοπώλη, εκ περιέργειας αγορά της...

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ

«Ακατάλληλα έργα», μαθητές και καθηγητές

Κύριε διευθυντά

Ηεπιστολή του κ. Θεοδόσιου Δόσιου στην «Καθημερινή» της 27/9/2025 υπό τον τίτλο «Οίκος ανοχής, μαθητές και μία μαζική αποβολή...» μου θύμισε τη δική μου θητεία στη «Μέση Εκπαίδευση» στο Γυμνάσιο Τρικάλων (1948-1954). Οταν οι Γυμνασιόπαιδες πηγαίναμε τα βράδια στον κινηματογράφο για να παρακολουθήσουμε «ακατάλληλα έργα», αφήναμε ένα-δύο καλούς μαθητές στην αίθουσα να μας ειδοποιούν για τυχόν εμφάνιση καθηγητών μας στην αίθουσα προβολής των «ασέμνων και ακαταλλήλων για μαθητάς Γυμνασίου προβολών». Τα «ακατάλληλα έργα» τα παρακολουθούσαν οι υποτιθέμενοι ενάρετοι και δίκαιοι καθηγητές μας, αλλά όχι εμείς οι «αλήτες μαθητές».

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΟΛΗΣ 

Καρδιοχειρουργός


Ο εφιάλτης μας με τα ντεσιμπέλ

Kύριε διευθυντά

Ως κάτοικος του Κάτω Ελληνικού, θεωρώ υποχρέωση δική μου αλλά και εκ μέρους άλλων κατοίκων να αναφέρω το τεράστιο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε και που θέτει σε κίνδυνο την υγεία μας, αντιλαμβανόμενοι ταυτόχρονα την ανάγκη για εθνική ανάπτυξη. Ως διπλωματούχος μηχανικός περιβάλλοντος καθημερινά μετρώ τον περιβάλλοντα θόρυβο λόγω των έργων κατασκευής στην περιοχή σε απόσταση 450 μέτρων από τον Πύργο Ριβιέρα μέσα στη νύχτα με σοκαριστικό αποτέλεσμα: 65 με 68 ντεσιμπέλ. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στην επίσημη ευρωπαϊκή οδηγία που εξέδωσε πρόσφατα προειδοποιεί για τα σοβαρά προβλήματα υγείας που μπορεί να προκύψουν όταν το επίπεδο θορύβου ξεπερνάει τα 50 ντεσιμπέλ τη νύχτα. Δίνει παραδείγματα όπως αύξηση θνησιμότητας, ψυχικές διαταραχές και κατάθλιψη. Επιπλέον, η υπερβολική μόλυνση λόγω σκόνης που αναπνέουμε και θα αναπνέουμε για άλλα 10 χρόνια σε συνδυασμό με τον θόρυβο θα αποβούν καταστροφικοί για την υγεία των κατοίκων της περιοχής.

Πώς θα προστατευθεί η τοπική κοινωνία; Η προφανής απάντηση είναι να τηρηθούν οι ευρωπαϊκοί και διεθνείς σχετικοί νόμοι. Πώς θα αποζημιωθεί όχι μόνο για τη νυχτερινή φασαρία αλλά και τυχόν ιατρικά έξοδα που θα προκύψουν; Μήπως μηδενισμός των δημοτικών τελών για τα επόμενα 10 χρόνια;

Professor JAMES CURRAN


«Κακείνο μη αφιέναι»

Κύριε διευθυντά

Mε τον ίδιο τίτλο είχε δημοσιευθεί κείμενό μου στην «Καθημερινή» στο φ. 22/5/2021. Τονιζόταν ότι από την κυβέρνηση, πάντα κατά την άποψή μου, μάλλον γίνονται οι πρέπουσες ενέργειες σε εθνικά θέματα, στην ασφάλεια των πολιτών, στη λειτουργία των πανεπιστημίων, στο μεταναστευτικό, στην επίλυση προβλημάτων υγείας. Δηλαδή στο πρώτο μισό της γνωστής φράσης «και τούτο ποιήσαι...» που παρελείφθη από μέρους μου, από πλευράς κυβέρνησης καταβάλλονται προσπάθειες. Ομως στο δεύτερο μισό «κακείνο μη αφιέναι» δεν γίνονται οι πρέπουσες ενέργειες. Εχουν αφεθεί όλοι σχεδόν οι τομείς που έχουν άμεση σχέση με την ανάπτυξη. Επρεπε να μεγιστοποιηθεί το πρόβλημα του ιού της ευλογιάς στην κτηνοτροφία για να φανεί η έλλειψη κτηνιάτρων; Υπηρετούν περίπου 400 αντί 800. Η κλιματική κρίση έστειλε ηχηρό μήνυμα για την προστασία των δασών. Πρέπει να αξιοποιηθούν οι επιστήμονες του δάσους και το εργατοτεχνικό προσωπικό. Να γίνουν μελέτες για όλα τα δάση και στη συνέχεια έργα. Θεωρήθηκε γενικά από πλευράς κυβέρνησης ότι εν πολλοίς τα έργα θα λειτουργούν εσαεί από μόνα τους χωρίς να διατίθενται πιστώσεις για τη συνεχή παρακολούθηση και τη συντήρησή τους. Μεγάλη προσοχή από πλευράς ασφάλειας θα πρέπει να δοθεί στα εγκαταλελειμμένα παλιά κτίρια κυρίως της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Στα έργα γενικά θα πρέπει να αξιοποιηθούν όλες οι κατηγορίες των διπλωματούχων μηχανικών και των λοιπών τεχνικών. Βέβαια στην ανάπτυξη εντάσσονται και οι σπουδαίοι τομείς του τουρισμού και της γεωργίας. Ειδικά στη γεωργία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με τη βοήθεια των γεωπόνων τα προβλήματα της κλιματικής κρίσης στα είδη καλλιεργειών. Καμία αναφορά από την κυβέρνηση για τα ανωτέρω θέματα της ανάπτυξης. Και στον τομέα της δικαιοσύνης, που αποτελεί τον πλέον βασικό παράγοντα της ανάπτυξης, υπάρχει υστέρηση.

Κλείνοντας, για να προληφθούν, στο μέτρο του δυνατού πάντοτε, προβλήματα τύπου «ιού ευλογιάς» και σε άλλους τομείς, θα πρέπει η κυβέρνηση να λάβει υπόψη της σοβαρά το «κακείνο μη αφιέναι».

ΘΑΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ 

Τοπογράφος ΕΜΠ