Από την "ΕΣΤΙΑ" (κύριο θέμα), και...
 |
| "ΕΣΤΙΑ", 11/02/20 |
 |
| "ΤΑ ΝΕΑ", 11/02/20 |
ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΟΣΧΟΠΟΥΛΟΥ
Ακολουθούν μερικές επισημάνσεις για το τι σημαίνει και τι συνεπάγεται η επιλογή επίλυσης των προβλημάτων μας με την Τουρκία με διάλογο και προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο:
Σε έναν διάλογο, η ατζέντα συμφωνείται από όλα τα συμμετέχοντα μέρη. Είναι ανεδαφικό να πιστεύουμε ότι ο διάλογος με την Τουρκία εν όψει της προσφυγής στη διεθνή Δικαιοσύνη θα περιορισθεί στα θέματα που θέλουμε εμείς και δεν θα συμπεριλάβει τα θέματα που θέτει η Τουρκία. Οπως κι εμείς, έτσι και η Τουρκία θα δεχθεί να πάει στη Χάγη μόνον αν κρίνει ότι κάτι θετικό για αυτήν θα προκύψει από την προσφυγή. Τα θέματα που εγείρει η Τουρκία θα πρέπει να αναμένουμε ότι θα «τα βρούμε μπροστά μας» τόσο στις διαπραγματεύσεις για τη σύνταξη του συνυποσχετικού, δηλαδή της απαιτούμενης εν προκειμένω ειδικής συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών με την οποία θα πάμε στο Δικαστήριο, όσο και, ρεαλιστικά, στο Δικαστήριο το ίδιο. Αν η μία πλευρά δεχθεί να αφαιρέσει ορισμένα από τα αιτήματά της στο συνυποσχετικό, είναι λογικό να αναμένεται ότι αυτό θα το κάνει μόνο υπό τον όρο ότι και ή άλλη πλευρά, κατ' αμοιβαιότητα, θα αποσύρει δικά της desiderata. Υπενθυμίζεται ότι το συνυποσχετικό έχει χαρακτήρα διεθνούς συμφωνίας και θα πρέπει να κυρωθεί από τα εθνικά κοινοβούλια των δύο χωρών πριν να κατατεθεί στο Δικαστήριο. Επομένως το περιεχόμενό του θα λάβει ευρεία δημοσιότητα.
Τα προβλήματα που συνιστούν μια διαφορά μεταξύ δύο πλευρών είναι όλα αυτά που εγείρει η κάθε πλευρά. Δηλώσεις όπως ότι εμείς αναγνωρίζουμε μόνο μία διαφορά με την Τουρκία, την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, και όλα τα άλλα είναι μονομερείς και αβάσιμες διεκδικήσεις εκ μέρους της Τουρκίας βρίσκουν ευήκοον ους εντός των συνόρων μας. Ομως ένα διεθνές ακροατήριο - και φυσικά τέτοιο θα κληθεί να κρίνει τη διαφορά μας - θα έχει δυσκολία να παρακολουθήσει τέτοιον συλλογισμό.
Η δικαστική διευθέτηση από τη φύση της εμπεριέχει έναν βαθμό αβεβαιότητας ως προς την έκβασή της. Λογικά θα πρέπει να αναμένουμε μιαν απόφαση που θα στηρίζεται φυσικά στο γράμμα, αλλά και στο πνεύμα, του νόμου, δηλαδή του διεθνούς δικαίου, και θα προσπαθεί να ικανοποιήσει κατά το δυνατό αιτήματα/διεκδικήσεις και των δύο αντιδίκων.
Ακόμη και μια λύση που θα ικανοποιεί και τις δύο πλευρές θα περιλαμβάνει αναπόφευκτα στοιχεία αρνητικά για την κάθε πλευρά. Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι κάθε πλευρά θα κερδίσει μερικά σημεία και θα χάσει άλλα.
Με όρους της θεωρίας παιγνίων, η κατάσταση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, όσο χρονίζει η επίλυσή τους, μπορεί να χαρακτηρισθεί ως επιβλαβής και για τις δύο πλευρές (lose-lose). Διαγράφονται τρεις επιλογές: (α) διαιώνιση της παρούσας κατάστασης· (β) βίαιη προσπάθεια μετατροπής των σχέσεων σε κατάσταση μηδενικού αθροίσματος (zero-sum), όπου η μία πλευρά κερδίζει αυτό που θα χάσει η άλλη· (γ) προσπάθεια ειρηνικής μετατροπής των σχέσεων σε κατάσταση αμοιβαίως επωφελή και αποδεκτή (win-win). Η πρώτη επιλογή είναι αυτή της απραξίας, η δεύτερη μπορεί να οδηγήσει σε πολεμική σύγκρουση, η τρίτη παραπέμπει στην επιδίωξη ειρηνικής επίλυσης με διάλογο και προσφυγή σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα. Το πρόβλημα με την καλύτερη από τις τρεις επιλογές, την τρίτη, είναι ότι στο δικαστήριο κατά κανόνα ο ένας αντίδικος κερδίζει και ο άλλος χάνει. Ενας πρόσφορος τρόπος να ξεπεραστεί το πρόβλημα αυτό είναι να ανατεθούν στο δικαστήριο προς εκδίκαση περισσότερα επίδικα, ώστε να καταστεί δυνατό κάθε πλευρά να κερδίσει μερικά (ελπίζοντας ότι αυτά θα είναι τα πιο σημαντικά) και να χάσει (ή να «χάσει») τα λιγότερο σημαντικά για αυτήν, π.χ., τις αρχικές μαξιμαλιστικές της θέσεις. Με άλλα λόγια, μια σειρά win-lose και lose-win θα μπορεί να δώσει, αθροιστικά, μια win-win κατάληξη. Ενώπιον μιας τέτοιας προοπτικής, τα συμπεράσματα ως προς το πρακτέο είναι προφανή.
Θα πρέπει λοιπόν να θεωρείται δεδομένο ότι στο δικαστήριο δεν θα ικανοποιηθούν όλες οι θέσεις μας. Πριν όμως αρχίσουμε να συζητούμε, και να διχαζόμαστε πάλι, για το τι είμαστε διατεθειμένοι να χάσουμε, θα πρέπει να μην ξεχνάμε ότι μερικά από τα δικαιώματα που θεωρούμε ότι έχουμε, στην πραγματικότητα - δηλαδή στη νομική πραγματικότητα που ορίζει το διεθνές δίκαιο - δεν τα έχουμε. Και κάτι που δεν έχουμε δεν μπορούμε να πούμε ότι το χάνουμε. Το ίδιο βέβαια ισχύει και για την Τουρκία. Μην ξεχνάμε ότι οι χάρτες που κυκλοφορούν από την πλευρά μας και απεικονίζουν την ελληνική ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως και αντίστοιχοι τουρκικοί χάρτες, περιλαμβανομένου και του αλλόκοτου κατασκευάσματος που συνοδεύει το μνημόνιο με τη Λιβύη, δεν απεικονίζουν παρά τη μαξιμαλιστική θέση μας και τη μαξιμαλιστική θέση της Τουρκίας (και της Λιβύης). Κυριαρχικά δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες της περιοχής μας ισχύουν πραγματικά, δηλαδή νόμιμα, μόνον αφ' ης στιγμής κατοχυρωθούν με οριοθέτηση στην οποία θα συμφωνήσουν όλα τα παράκτια κράτη. Από την άποψη αυτή, είναι αλήθεια αυτό που διακηρύσσει η Τουρκία, ότι τίποτε δεν μπορεί να γίνει στην περιοχή χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της. Να προσθέσουμε εδώ: και τίποτε χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Ελλάδας.
Τώρα, πώς επηρεάζουν οι επισημάνσεις αυτές την επιλογή μεταξύ απραξίας και Χάγης; Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κατάσταση είναι δύσκολη και περίπλοκη. Εύκολη λύση δεν υπάρχει· ακόμη και η καλύτερη λύση, που κατά τον γράφοντα παραμένει η Χάγη, θα έχει πολλές δυσκολίες. Οι περιστάσεις απαιτούν στρατηγική ψυχραιμία, γνώση, τόλμη και σωφροσύνη. Αρκεί η τελευταία να μη γίνει πάλι η εύκολη φενάκη που καλύπτει δειλία και λιποψυχία μπροστά στο καθήκον που επιβάλλει η Ιστορία και απαιτεί η πατρίδα.
-Ο Δημήτρης Μοσχόπουλος είναι πρέσβης επί τιμή
Σε έναν διάλογο, η ατζέντα συμφωνείται από όλα τα συμμετέχοντα μέρη. Είναι ανεδαφικό να πιστεύουμε ότι ο διάλογος με την Τουρκία εν όψει της προσφυγής στη διεθνή Δικαιοσύνη θα περιορισθεί στα θέματα που θέλουμε εμείς και δεν θα συμπεριλάβει τα θέματα που θέτει η Τουρκία. Οπως κι εμείς, έτσι και η Τουρκία θα δεχθεί να πάει στη Χάγη μόνον αν κρίνει ότι κάτι θετικό για αυτήν θα προκύψει από την προσφυγή. Τα θέματα που εγείρει η Τουρκία θα πρέπει να αναμένουμε ότι θα «τα βρούμε μπροστά μας» τόσο στις διαπραγματεύσεις για τη σύνταξη του συνυποσχετικού, δηλαδή της απαιτούμενης εν προκειμένω ειδικής συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών με την οποία θα πάμε στο Δικαστήριο, όσο και, ρεαλιστικά, στο Δικαστήριο το ίδιο. Αν η μία πλευρά δεχθεί να αφαιρέσει ορισμένα από τα αιτήματά της στο συνυποσχετικό, είναι λογικό να αναμένεται ότι αυτό θα το κάνει μόνο υπό τον όρο ότι και ή άλλη πλευρά, κατ' αμοιβαιότητα, θα αποσύρει δικά της desiderata. Υπενθυμίζεται ότι το συνυποσχετικό έχει χαρακτήρα διεθνούς συμφωνίας και θα πρέπει να κυρωθεί από τα εθνικά κοινοβούλια των δύο χωρών πριν να κατατεθεί στο Δικαστήριο. Επομένως το περιεχόμενό του θα λάβει ευρεία δημοσιότητα.
Τα προβλήματα που συνιστούν μια διαφορά μεταξύ δύο πλευρών είναι όλα αυτά που εγείρει η κάθε πλευρά. Δηλώσεις όπως ότι εμείς αναγνωρίζουμε μόνο μία διαφορά με την Τουρκία, την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, και όλα τα άλλα είναι μονομερείς και αβάσιμες διεκδικήσεις εκ μέρους της Τουρκίας βρίσκουν ευήκοον ους εντός των συνόρων μας. Ομως ένα διεθνές ακροατήριο - και φυσικά τέτοιο θα κληθεί να κρίνει τη διαφορά μας - θα έχει δυσκολία να παρακολουθήσει τέτοιον συλλογισμό.
Η δικαστική διευθέτηση από τη φύση της εμπεριέχει έναν βαθμό αβεβαιότητας ως προς την έκβασή της. Λογικά θα πρέπει να αναμένουμε μιαν απόφαση που θα στηρίζεται φυσικά στο γράμμα, αλλά και στο πνεύμα, του νόμου, δηλαδή του διεθνούς δικαίου, και θα προσπαθεί να ικανοποιήσει κατά το δυνατό αιτήματα/διεκδικήσεις και των δύο αντιδίκων.
Ακόμη και μια λύση που θα ικανοποιεί και τις δύο πλευρές θα περιλαμβάνει αναπόφευκτα στοιχεία αρνητικά για την κάθε πλευρά. Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι κάθε πλευρά θα κερδίσει μερικά σημεία και θα χάσει άλλα.
Με όρους της θεωρίας παιγνίων, η κατάσταση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, όσο χρονίζει η επίλυσή τους, μπορεί να χαρακτηρισθεί ως επιβλαβής και για τις δύο πλευρές (lose-lose). Διαγράφονται τρεις επιλογές: (α) διαιώνιση της παρούσας κατάστασης· (β) βίαιη προσπάθεια μετατροπής των σχέσεων σε κατάσταση μηδενικού αθροίσματος (zero-sum), όπου η μία πλευρά κερδίζει αυτό που θα χάσει η άλλη· (γ) προσπάθεια ειρηνικής μετατροπής των σχέσεων σε κατάσταση αμοιβαίως επωφελή και αποδεκτή (win-win). Η πρώτη επιλογή είναι αυτή της απραξίας, η δεύτερη μπορεί να οδηγήσει σε πολεμική σύγκρουση, η τρίτη παραπέμπει στην επιδίωξη ειρηνικής επίλυσης με διάλογο και προσφυγή σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα. Το πρόβλημα με την καλύτερη από τις τρεις επιλογές, την τρίτη, είναι ότι στο δικαστήριο κατά κανόνα ο ένας αντίδικος κερδίζει και ο άλλος χάνει. Ενας πρόσφορος τρόπος να ξεπεραστεί το πρόβλημα αυτό είναι να ανατεθούν στο δικαστήριο προς εκδίκαση περισσότερα επίδικα, ώστε να καταστεί δυνατό κάθε πλευρά να κερδίσει μερικά (ελπίζοντας ότι αυτά θα είναι τα πιο σημαντικά) και να χάσει (ή να «χάσει») τα λιγότερο σημαντικά για αυτήν, π.χ., τις αρχικές μαξιμαλιστικές της θέσεις. Με άλλα λόγια, μια σειρά win-lose και lose-win θα μπορεί να δώσει, αθροιστικά, μια win-win κατάληξη. Ενώπιον μιας τέτοιας προοπτικής, τα συμπεράσματα ως προς το πρακτέο είναι προφανή.
Θα πρέπει λοιπόν να θεωρείται δεδομένο ότι στο δικαστήριο δεν θα ικανοποιηθούν όλες οι θέσεις μας. Πριν όμως αρχίσουμε να συζητούμε, και να διχαζόμαστε πάλι, για το τι είμαστε διατεθειμένοι να χάσουμε, θα πρέπει να μην ξεχνάμε ότι μερικά από τα δικαιώματα που θεωρούμε ότι έχουμε, στην πραγματικότητα - δηλαδή στη νομική πραγματικότητα που ορίζει το διεθνές δίκαιο - δεν τα έχουμε. Και κάτι που δεν έχουμε δεν μπορούμε να πούμε ότι το χάνουμε. Το ίδιο βέβαια ισχύει και για την Τουρκία. Μην ξεχνάμε ότι οι χάρτες που κυκλοφορούν από την πλευρά μας και απεικονίζουν την ελληνική ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως και αντίστοιχοι τουρκικοί χάρτες, περιλαμβανομένου και του αλλόκοτου κατασκευάσματος που συνοδεύει το μνημόνιο με τη Λιβύη, δεν απεικονίζουν παρά τη μαξιμαλιστική θέση μας και τη μαξιμαλιστική θέση της Τουρκίας (και της Λιβύης). Κυριαρχικά δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες της περιοχής μας ισχύουν πραγματικά, δηλαδή νόμιμα, μόνον αφ' ης στιγμής κατοχυρωθούν με οριοθέτηση στην οποία θα συμφωνήσουν όλα τα παράκτια κράτη. Από την άποψη αυτή, είναι αλήθεια αυτό που διακηρύσσει η Τουρκία, ότι τίποτε δεν μπορεί να γίνει στην περιοχή χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της. Να προσθέσουμε εδώ: και τίποτε χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Ελλάδας.
Τώρα, πώς επηρεάζουν οι επισημάνσεις αυτές την επιλογή μεταξύ απραξίας και Χάγης; Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κατάσταση είναι δύσκολη και περίπλοκη. Εύκολη λύση δεν υπάρχει· ακόμη και η καλύτερη λύση, που κατά τον γράφοντα παραμένει η Χάγη, θα έχει πολλές δυσκολίες. Οι περιστάσεις απαιτούν στρατηγική ψυχραιμία, γνώση, τόλμη και σωφροσύνη. Αρκεί η τελευταία να μη γίνει πάλι η εύκολη φενάκη που καλύπτει δειλία και λιποψυχία μπροστά στο καθήκον που επιβάλλει η Ιστορία και απαιτεί η πατρίδα.
-Ο Δημήτρης Μοσχόπουλος είναι πρέσβης επί τιμή
ΤΟ Α' ΜΕΡΟΣ:
https://www.tanea.gr/print/2020/02/10/opinions/ellinotourkikes-sxeseis-apraksia-i-xagi-meros-a/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου