"...Πηγή με γνώση των συζητήσεων που διεξάγονται ήδη στους κόλπους των δανειστών περιγράφει ορισμένα από τα δεδομένα χαρακτηριστικά αυτού του νέου πακέτου: «Συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, μη ανατροπή ψηφισμένων μέτρων, παραμονή στη σωστή δημοσιονομική γραμμή, στήριξη από την Ευρώπη για τη σταδιακή αποκατάσταση της χρηματοδότησης από τις αγορές». Οι δανειστές αντιλαμβάνονται τις εγχώριες πολιτικές δυσκολίες διαχείρισης ενός νέου «καμουφλαρισμένου» Μνημονίου. Για αυτό άλλωστε ο συνομιλητής μας αναδεικνύει και ορισμένες άλλες πτυχές του προγράμματος που αρχίζει να μορφοποιείται. Θα πρέπει να είναι λιγότερο «intrusive», λιγότερο παρεμβατικό στην εγχώρια κυβερνητική σκηνή, να μη δίνεται η εντύπωση ότι την Ελλάδα διοικούν οι δανειστές. Αυτό θα μπορούσε να υποστηριχθεί με ένα πλαίσιο λιγότερων αξιολογήσεων, αναφέρουν αρμόδιες πηγές. Αντί για τις τριμηνιαίες αξιολογήσεις που προβλέπουν μέχρι σήμερα τα Μνημόνια, ο χρόνος εκτιμάται πως θα μπορούσε να επεκταθεί στο εξάμηνο. Δεδομένου όμως ότι η παράδοση στην Ελλάδα ταυτίζεται τα τελευταία χρόνια με το κλείσιμο μιας αξιολόγησης τον χρόνο, η διαφοροποίηση αυτή ελάχιστη πρακτική αξία θα έχει...."

Από "ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", πρωτοσέλιδο, 04-05/11/17

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 04-05/11/17

Το θέμα του Αιμίλιου Περδικάρη

Η αισιοδοξία που τρέφει ο Αλέξης Τσίπρας για την έγκαιρη ολοκλήρωση της αξιολόγησης και την ομαλή πορεία εξόδου από τα Μνημόνια το ερχόμενο καλοκαίρι συνοδεύεται από ένα συγκεκριμένο πολιτικό σχέδιο που έχει εκπονήσει ο Πρωθυπουργός με τους στενούς του συνεργάτες. Αφού λοιπόν ξεκαθαρίσει το τοπίο με τους δανειστές, θα επιχειρήσει να ξεκαθαρίσει το τοπίο και στην κυβέρνηση, με έναν ανασχηματισμό που θα ανακατανείμει ρόλους, αρμοδιότητες και κυρίως ισορροπίες. Οπότε το τελευταίο που του απομένει, είναι το ξεκαθάρισμα στο κόμμα.

Το νέο «μπαϊράκι» των 53 στην Πολιτική Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ έχει λόγο να τον προβληματίζει στον βαθμό που δεν ήταν… συνεννοημένος μαζί τους. Διότι όταν ο άτυπος επικεφαλής της ομάδας των 53 Ευκλείδης Τσακαλώτος συντάσσεται με τον Πρωθυπουργό στα επίμαχα ζητήματα, όπως η αξιολόγηση και το Προσφυγικό, πολλά μπορεί να σκεφτεί ή να υποθέσει κάποιος. Η «επανάσταση» των 53, άλλωστε, είναι μια επανάσταση που μένει εδώ και πολύ καιρό αυστηρά στο στενό πλαίσιο της Κουμουνδούρου, αφού ουδόλως έχει μεταφερθεί, ακόμη και τη φορτισμένη εποχή των Μνημονίων, στη Βουλή. Δύο εκ των 53 που θέλησαν να διαφοροποιηθούν (Γαβριήλ Σακελλαρίδης, Βασιλική Κατριβάνου) προτίμησαν μόνοι τους να ανοίξουν την πόρτα της εξόδου, παρά να βγουν στο «αντάρτικο» και να οδηγήσουν την κυβέρνηση σε κρίση.

Με το βλέμμα στην επόμενη μέρα

Ουδείς, ωστόσο, μπορεί να αμφισβητήσει ότι οι 53, σε συνεννόηση ενδεχομένως και με άλλες εσωκομματικές δυνάμεις, επιχειρούν να πιάσουν το δικό τους στασίδι στην επόμενη μέρα που σχεδιάζει ο Αλέξης Τσίπρας για τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι ανησυχίες, άλλωστε, που εκφράζονται από στελέχη με βαρύνοντα πολιτικό λόγο, όπως ο Νίκος Φίλης, ή κορυφαίους υπουργούς, όπως ο Πάνος Σκουρλέτης, είναι να μην αποστεί ο ΣΥΡΙΖΑ των αριστερών του αντιλήψεων. Η επόμενη μέρα, όμως, στην Κουμουνδούρου έρχεται σε συνάρτηση όσων επιδιώκει ο Πρωθυπουργός για την πορεία εξόδου από τα Μνημόνια, το ερχόμενο καλοκαίρι, με την ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος στήριξης. Εξού και μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2018, ανάλογα με τις πολιτικές εξελίξεις και πάντως πριν από τις κάλπες - όποτε και αν στηθούν αυτές -, θα πραγματοποιηθεί το καταστατικό συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ. Που ήταν αρχικά προγραμματισμένο για το φθινόπωρο του 2017, αλλά οι εκκρεμότητες της τρίτης αξιολόγησης και η κλιμάκωση του σχεδίου Τσίπρα δεν επέτρεψαν την έγκαιρη διεξαγωγή του.

Ποιος ο λόγος να προχωρήσει σε καταστατικό συνέδριο ο ΣΥΡΙΖΑ; Κατ' αρχάς, πρόκειται για απόφαση που ελήφθη ομόφωνα στο προηγούμενο κομματικό συνέδριο, το 2016. Παρά τις φήμες περί εισηγήσεων που δέχεται ο Τσίπρας για διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ και επανίδρυσή του, κομματικά στελέχη που βρίσκονται κοντά στον Πρωθυπουργό και έχουν ρόλο στις εξελίξεις διαβεβαιώνουν πως δεν υπάρχει λόγος να αυτοκαταργηθεί το κόμμα, το οποίο ούτως ή άλλως μετασχηματίστηκε με βίαιο τρόπο μετά το ξεκαθάρισμα του καλοκαιριού του 2015. Οι συνιστώσες αποτελούν παρελθόν και οι 53 είναι η μόνη συντεταγμένη ομάδα εσωκομματικής αντιπολίτευσης, η οποία σήμερα περισσότερο επιδιώκει να λειτουργήσει ως θεσμοθετημένη τάση μέσα στο κόμμα, παρά να ηγηθεί ενός «αντάρτικου». Πράγμα που στο τέλος της ημέρας βολεύει και τις δύο πλευρές, προκειμένου να τηρούνται οι εσωτερικές ισορροπίες.

Κατά τις ίδιες πηγές, το επικείμενο καταστατικό συνέδριο θα έχει στόχο τη μετεξέλιξη του ΣΥΡΙΖΑ σε ένα σύγχρονο κόμμα. Σε ένα κόμμα που - όπως λένε τα εν λόγω στελέχη - δεν θα απαρνηθεί τις αριστερές καταβολές του, αλλά έχει την υποχρέωση να πάρει με αποφασιστικό τρόπο θέση στο δίπολο που δημιουργείται ανάμεσα στους υπερασπιστές του κοινωνικού κράτους και τους οπαδούς της οικονομίας της αγοράς και του νεοφιλελευθερισμού. Ενα δίπολο που ελάχιστη έως μηδαμινή σχέση έχει με το παραδοσιακό δίπολο «Δεξιά - Αριστερά» ή με την αντίθεση «Μνημόνιο - αντιμνημόνιο», η οποία ήδη ξεπεράστηκε από τις εξελίξεις.

Σε αυτήν τη λογική, υποστηρίζεται από στελέχη της Κουμουνδούρου - ενδεχομένως και με δόση υπερβολής - πως ο ΣΥΡΙΖΑ έχει την ευκαιρία να συμβάλει αποφασιστικά και με πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση των θέσεων μιας νέας Αριστεράς, σε πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Πρότυπο, άλλωστε, για τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως έχει παραδεχθεί δημοσίως και ο Αλέξης Τσίπρας, είναι οι Εργατικοί του Τζέρεμι Κόρμπιν στη Βρετανία.

Εκλογικό... δίπορτο

Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Τσίπρας, εφόσον αποφασίσει να κάνει τις εθνικές εκλογές μαζί με τις ευρωεκλογές, τον Μάιο του 2019, εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να ηγηθεί του ευρωψηφοδελτίου του ΣΥΡΙΖΑ. Σε ένα τέτοιο σενάριο, εάν ηττηθεί στις εθνικές εκλογές - όπως διαφαίνεται από τις δημοσκοπήσεις, καίτοι το Μαξίμου τις αμφισβητεί -, η μετακόμιση στις Βρυξέλλες όχι μόνο θα είναι «βάλσαμο» για τον Πρωθυπουργό, αλλά επιπλέον θα ανοίξει τον δρόμο για την ευρωπαϊκή καριέρα που κυνήγησε και το 2014, θέλοντας βέβαια τότε να ενισχύσει το προφίλ του (σ.σ.: ήταν υποψήφιος πρόεδρος της Κομισιόν, με τη «σημαία» του κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς).

Κατ' αυτόν τον τρόπο, το συνέδριο δεν θα τροποποιήσει απλώς με διαδικαστικό τρόπο το καταστατικό, δηλαδή τον τρόπο λειτουργίας του ΣΥΡΙΖΑ και των οργάνων του. Θα μετασχηματίσει το κόμμα και θα οδηγήσει - σύμφωνα με τις εισηγήσεις που φέρεται να δέχεται ο Τσίπρας - σε ένα νέο μοντέλο. Σε ένα κόμμα νέου τύπου, με σύνθεση ιδεολογιών και ρευμάτων και αναζήτηση συμμαχιών, αφήνοντας πίσω του το σημερινό λεγόμενο «πυραμιδικό μοντέλο» με τις οργανώσεις βάσης κ.τ.λ. Ενα κόμμα που δεν θα διαπνέεται, όπως λένε, από τη λογική της παραμονής στην εξουσία, αλλά θα επιδιώξει ευρύτερες κοινωνικές συμμαχίες, με το βλέμμα ασφαλώς στραμμένο ιδίως στον χώρο του Κέντρου και της Κεντροαριστεράς. 

Αυτός είναι και ο λόγος που οι διεργασίες ενόψει της συγκρότησης του νέου προοδευτικού φορέα κάθε άλλο παρά απαρατήρητες περνούν στην Κουμουνδούρου. Στοχεύοντας, όμως, περισσότερο στον κόσμο της Κεντροαριστεράς παρά στο στελεχικό της δυναμικό, ο Αλέξης Τσίπρας και οι συνεργάτες του επιχειρούν να πλασαριστούν σήμερα στην κοινωνία ως γνήσιοι εκφραστές της σοσιαλδημοκρατίας και να προσελκύσουν έτσι νέους ψηφοφόρους-πελάτες ενόσω ο ευρύτερος χώρος ανασυγκροτείται. Κομβικό στοίχημα για τον ΣΥΡΙΖΑ παραμένει να γίνει ένα μεγάλο κόμμα και στη βάση του, καθώς ο αριθμός οργανώσεων και μελών δεν συμβαδίζει με το 35% που απέσπασε στις εκλογές του 2015.

Ευκαιρία για ξεκαθάρισμα

Σε κάθε περίπτωση, το συνέδριο αυτό, ακόμη και αν δεν θυμίζει σε τίποτα τις συνθήκες του 2015 και τα «διαζύγια» με την Αριστερή Πλατφόρμα ή με στελέχη που διαφώνησαν με το τρίτο Μνημόνιο, θα είναι ένα συνέδριο που θα αποτελέσει ευκαιρία για ξεκαθάρισμα. Ξεκαθάρισμα ως προς τις πολιτικές προτεραιότητες της κυβέρνησης στο διάστημα που της απομένει, κυρίως όμως ως προς το πώς τοποθετούνται από εδώ και πέρα τα ίδια τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ απέναντι στον Τσίπρα.

Εάν δηλαδή υπάρχουν κάποια από αυτά τα στελέχη που θα μπορούσαν να τον αμφισβητήσουν ευθέως, διεκδικώντας ρόλο στην επόμενη μέρα, ή ο Πρωθυπουργός θα βγει για ακόμη μία φορά νικητής με αντίπαλο μόνο τα… λευκά ψηφοδέλτια. Προς τούτο θα έχουν ιδιαίτερη σημασία οι επικείμενες παρεμβάσεις της ομάδας των 53 και το δικό τους ξεκαθάρισμα. Εάν δηλαδή επιδιώκουν να παρουσιαστούν μόνο ως μια θεσμοθετημένη εσωκομματική τάση ή εάν μπορεί να αναδειχθεί μέσα από αυτήν ένας πιθανός «δελφίνος» που θα διεκδικήσει ρόλο απέναντι στον Τσίπρα μετά τις εκλογές και υπό την προϋπόθεση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα περάσει στην αντιπολίτευση.

Μέχρι στιγμής, κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα. Πόσω μάλλον όταν ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, ως άτυπος, έστω, επικεφαλής των 53 και παρά τις κατά καιρούς αντιπαραθέσεις του με το περιβάλλον του Πρωθυπουργού ή και τον ίδιο, δεν έχει επιφυλάξει για τον εαυτό του έναν τέτοιο ρόλο.

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ", 04-05/11/17

ΧΩΡΙΣ ΔΙΧΤΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Του Διονύση Νασόπουλου

Με όρους πολιτικού μάρκετινγκ, δεν επενδύεις σε μια σύγκρουση κορυφής για την ασφάλεια και τη διασφάλιση της έννομης τάξης την εβδομάδα που η ηγεσία της Ελληνικής Αστυνομίας δεν προλαβαίνει τις ανακοινώσεις για εξάρθρωση τρομοκρατικών δικτύων και διαλεύκανση φονικών της πρώτης σελίδας. Εστω κι αν ο Ρουβίκωνας εξακολουθεί τις εισβολές και η περιοχή των Εξαρχείων μετατρέπεται σε πεδίο μάχης όταν ο ήλιος χάνεται πίσω από τον λόφο του Στρέφη. Στη βάση αυτή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είχε το πλεονέκτημα χθες το πρωί στη Βουλή. Αλλά δεν ήταν εκείνος που έδινε εξετάσεις - όσο κι αν στο πρωθυπουργικό επιτελείο φρόντιζαν από μέρες να υποστηρίξουν την κρισιμότητα της αναμέτρησης. Η ώρα ήταν του Πρωθυπουργού και αναγκαστικά η εικόνα και η επιχειρηματολογία του Αλέξη Τσίπρα είναι εκείνες που θα μπουν πρώτες στη ζυγαριά.

Αγοραίες εκφράσεις, λεκτικές ακροβασίες χωρίς δίχτυ ασφαλείας και μετωπικές συγκρούσεις χωρίς φρενάρισμα, έχει ζήσει πάμπολλες φορές η Ολομέλεια. Δεν καθορίζουν την πορεία των πραγμάτων. Ενίοτε, δεν αναδεικνύουν καν τον νικητή της ημέρας, αφού αντίστοιχα σόου ξεμένουν από χειροκρότημα μακριά από το περιστύλιο. Το ακροατήριο, εάν σε κάτι έγινε σοφότερο από τη χθεσινή αναμέτρηση, είναι πως ο Πρωθυπουργός ξεμένει από πολεμοφόδια. Τηρουμένων των αναλογιών, προετοιμάστηκε για τη σύγκρουση στη Βουλή, όπως ο Κώστας Σημίτης το φθινόπωρο του 2002 - όταν οι δάφνες της ΕΛ.ΑΣ. από την εξάρθρωση της 17Ν πίστευε ότι θα προσδώσουν δυναμική και θα ανατρέψουν την κατάσταση για μια κυβέρνηση που υποχωρούσε σε όλα τα πεδία. Δύο ώρες αργότερα, ο Τσίπρας αποχώρησε από την αίθουσα της Ολομέλειας όπως ο Κώστας Καραμανλής το φθινόπωρο του 2008 - όταν μια αντεπίθεση διανθισμένη με ειρωνείες και η προσωπική υποτίμηση του αντιπάλου στο ίδιο βήμα, ήταν βέβαιος ότι αρκούσαν για να απεγκλωβίσουν τη δική του κυβέρνηση από το αδιέξοδο. Δεν συνέβη ποτέ - και το κατάλαβε και ο ίδιος γρήγορα, όταν άρχισαν να πληθαίνουν οι εισηγήσεις των συνεργατών του για πρόωρες εκλογές.

Κατά τη χθεσινή συζήτηση ήταν εξίσου προφανές πως με το υλικό από τους επίσημους κοριούς ο Τσίπρας δεν στοχεύει τον Λευτέρη Αυγενάκη, αλλά πρωτίστως τον Μητσοτάκη. Η πρωθυπουργική απαίτηση για αποπομπή του γραμματέα της ΝΔ στην πραγματικότητα ενίσχυσε τις άμυνές του - υπό μία έννοια ο Τσίπρας θωράκισε τον Αυγενάκη. Την Τετάρτη, στο προσυνέδριο του Ηρακλείου, πρόεδρος και γραμματέας θα κάνουν επίδειξη χαλύβδινης ενότητας και συμπόρευσης. Αν οι ανακατατάξεις στη ΝΔ που ξεκίνησαν με τις αλλαγές στο επικοινωνιακό επιτελείο φθάσουν έως τον Αυγενάκη, αυτές δεν πρόκειται να συνδεθούν με τη συγκυρία και θα ακολουθήσουν το γαλάζιο συνέδριο. Κομματικοί παράγοντες, μάλιστα, εκτιμούν ότι όσα διαδραματίζονται τις τελευταίες ημέρες είναι πιθανότερο να ανατρέψουν για την επόμενη περίοδο τις αποφάσεις που είχαν δρομολογηθεί από τον Μητσοτάκη, εφόσον αυτές περιελάμβαναν και τον γραμματέα.

Ο ηρακλειώτης βουλευτής θα μπορούσε να αποτελέσει αποκλειστικό στόχο του Μαξίμου μόνον ως υποκινητής των αντιδράσεων που συνάντησε ο Τσίπρας στην πρόσφατη περιφερειακή συνδιάσκεψη της Κρήτης - και γέμισαν με διμοιρίες των ΜΑΤ την Πλατεία Ελευθερίας. Το αποτύπωμα της χθεσινής πρωθυπουργικής εμφάνισης, αντιθέτως, είναι μεγαλύτερο - και προαναγγέλλει έναν πρωτόγνωρο ίσως πόλεμο σε επίπεδο κορυφής. Μια δεύτερη εξήγηση είναι ότι το Μαξίμου μέσω Αυγενάκη επιχειρεί να βρει αντιστάθμισμα για όσα έχουν καταγράψει οι κοριοί για τα έργα και τις ημέρες του συγκυβερνήτη του Πάνου Καμμένου. Αλλά κι αυτό, γρήγορα θα αποδειχθεί ότι είναι αποκλειστικό πρόβλημα του Τσίπρα.

"ΤΑ ΝΕΑ/ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ",  04-05/11/17

ΟΥΤΕ ΚΑΘΑΡΗ ΟΥΤΕ ΕΞΟΔΟΣ...
Το κυβερνητικό αφήγημα του καλοκαιριού που συντηρήθηκε και το φθινόπωρο κατέρρευσε n Το νέο που ήρθε από τις Βρυξέλλες μιλάει για αυξημένη επιτροπεία και δεσμεύσεις ετών σε ένα νέο... υβριδικό Μνημόνιο

Της 'Ελενας Λάσκαρη

Το καλοκαίρι πέρασε με το κυβερνητικό αφήγημα του «clean exit», της καθαρής εξόδου από τα Μνημόνια και την επιτροπεία, όπως εξιστορούσε ο Αλέξης Τσίπρας. Καλοκαιρινά αναγνώσματα.

Τις πρώτες εβδομάδες του φθινοπώρου το στόρι συντηρήθηκε με τη φραστική βοήθεια των ξένων. Ηρεμα νερά, με τα βλέμματα στην αλλαγή πολιτικού σκηνικού στη Γερμανία και εν όψει της τρίτης αξιολόγησης.

Τις τελευταίες ημέρες το αφήγημα κατέρρευσε. Επιστροφή στην πραγματικότητα. Η Ελλάδα είχε την ευκαιρία αλλά την έχασε, δεν αποκλείεται να ακουστεί το επόμενο χρονικό διάστημα, αναλόγως των εξελίξεων.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημήτρης Τζανακόπουλος, κατά την τελευταία ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, ούτε μία φορά δεν χρησιμοποίησε τη φράση «καθαρή έξοδος». Δεν το έκανε άλλωστε ούτε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός κατά τη χθεσινή ομιλία του στη Βουλή. Μιλούν πλέον για την ολοκλήρωση του τρίτου προγράμματος, χωρίς να περιγράφουν τι θα ακολουθήσει.

Για τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, η αλλαγή φρασεολογίας δεν συνιστά είδηση. Ηδη από το τέλος Ιουλίου, υψηλόβαθμος αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών είχε προϊδεάσει για τις θέσεις του Ευκλείδη Τσακαλώτου, με τη φράση «ανάμεσα στην καθαρή έξοδο και την προληπτική γραμμή υπάρχει μια ευρεία γκάμα επιλογών».

Στις αρχές της εβδομάδας, αξιωματούχος των Βρυξελλών ανέλαβε να επικοινωνήσει το νέο αφήγημα. Μετά το τέλος του τρίτου Μνημονίου έρχεται ένα υβριδικό Μνημόνιο, με άλλο όνομα, σίγουρα με αυξημένη εποπτεία και δεσμεύσεις ετών, οι οποίες θα συναρτώνται με τους βαθμούς απελευθέρωσης παρεμβάσεων για τη μελλοντική διευθέτηση του χρέους ή ακόμα και την παροχή εγγυήσεων ομαλής χρηματοδοτικής μετάβασης στην επόμενη μέρα. Μνημόνιο χωρίς λεφτά, αλλά με μαξιλάρια ασφαλείας για τη σταδιακή επάνοδο της Ελλάδας στις αγορές.

Κυπριακό μοντέλο. Η προοπτική της καθαρής εξόδου, κατά τα πρότυπα της Κύπρου δεν υπάρχει. Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Γιώργος Χουλιαράκης, μιλώντας την Τετάρτη στη Βουλή, ανέφερε πως μετά την ολοκλήρωση της τρίτης αξιολόγησης θα ξεκινήσει η συζήτηση για την αναδιάρθρωση του χρέους «καθώς και η συζήτηση για την επόμενη μέρα, μετά το τέλος του προγράμματος και για το εάν ο μηχανισμός επιτήρησης θα είναι ο ίδιος με της Πορτογαλίας και της Κύπρου».

Πηγή με γνώση των διεργασιών απαντά αρνητικά. Ο μηχανισμός επιτήρησης δεν θα είναι ο ίδιος με της Πορτογαλίας ή της Κύπρου, διότι απλά η Ελλάδα είναι μια «ειδική περίπτωση».
Τα κράτη - μέλη της ευρωζώνης δεν είναι διατεθειμένα να αφήσουν στην τύχη του το εγχείρημα αποπληρωμής του ελληνικού δημόσιου χρέους στον ESM, ενώ εγείρονται αμφιβολίες για τη στάση των αγορών απέναντι στην Ελλάδα, εάν διαταραχθεί η γραμμή των μεταρρυθμίσεων και της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Μέχρι τώρα οι δεσμεύσεις τηρούνται υπό το άγρυπνο βλέμμα των δανειστών και ενδεχόμενη απουσία της επιτήρησης κανείς δεν θέλει να δοκιμάσει ποια μικροπολιτικά αντανακλαστικά μπορεί να ενεργοποιήσει. 

 
Από την ώρα που θα αρχίσουν οι ουσιαστικές συζητήσεις για την επόμενη μέρα του τρίτου προγράμματος έως τη σύναψη της συμφωνίας για το τέταρτο - διαφοροποιημένο - πρόγραμμα, ορισμένοι συνομιλητές δεν αποκλείουν και πολιτικές εξελίξεις. Το παράθυρο πολιτικών εξελίξεων ανοίγει σύμφωνα με τις ίδιες πηγές την άνοιξη του 2018, υπό την προϋπόθεση της προηγούμενης ολοκλήρωσης έως τις αρχές του έτους της τρίτης αξιολόγησης.

Η επανατοποθέτηση των δανειστών απέναντι στο ελληνικό ζήτημα συναρτάται με τον εκλογικό κύκλο.

Μέχρι τώρα, αναφέρουν συνομιλητές μας, οι εκπρόσωποι του ευρωπαϊκού σκέλους των δανειστών τροφοδοτούσαν με δηλώσεις τους το αφήγημα της καθαρής εξόδου από τα Μνημόνια σε τέτοιο βαθμό, που έφτασαν να δημιουργούν πρόβλημα στην ελληνική κυβέρνηση. Ηταν και αυτό ένα μέρος του σχεδίου για ήρεμα νερά, μέχρι να καταλαγιάσει ο αχός από τις γερμανικές εκλογές.
«Η δήλωση Ντεϊσελμπλούμ για καθαρή έξοδο αιφνιδίασε αρνητικά το κυβερνητικό στρατόπεδο» αναφέρει αξιόπιστη πηγή. Η αλλαγή της ατζέντας και η ανάδειξη του υβριδικού Μνημονίου, έρχονται τώρα να διαμορφώσουν ένα ασφαλές περιβάλλον για την ευρωζώνη σε κάθε περίπτωση, με το ελληνικό ζήτημα υπό έλεγχο ακόμα και εάν οι εκλογές γίνουν το 2019.

Το κοστούμι. Πηγή με γνώση των συζητήσεων που διεξάγονται ήδη στους κόλπους των δανειστών περιγράφει ορισμένα από τα δεδομένα χαρακτηριστικά αυτού του νέου πακέτου: «Συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, μη ανατροπή ψηφισμένων μέτρων, παραμονή στη σωστή δημοσιονομική γραμμή, στήριξη από την Ευρώπη για τη σταδιακή αποκατάσταση της χρηματοδότησης από τις αγορές».

Οι δανειστές αντιλαμβάνονται τις εγχώριες πολιτικές δυσκολίες διαχείρισης ενός νέου «καμουφλαρισμένου» Μνημονίου. Για αυτό άλλωστε ο συνομιλητής μας αναδεικνύει και ορισμένες άλλες πτυχές του προγράμματος που αρχίζει να μορφοποιείται. Θα πρέπει να είναι λιγότερο «intrusive», λιγότερο παρεμβατικό στην εγχώρια κυβερνητική σκηνή, να μη δίνεται η εντύπωση ότι την Ελλάδα διοικούν οι δανειστές. Αυτό θα μπορούσε να υποστηριχθεί με ένα πλαίσιο λιγότερων αξιολογήσεων, αναφέρουν αρμόδιες πηγές. Αντί για τις τριμηνιαίες αξιολογήσεις που προβλέπουν μέχρι σήμερα τα Μνημόνια, ο χρόνος εκτιμάται πως θα μπορούσε να επεκταθεί στο εξάμηνο. Δεδομένου όμως ότι η παράδοση στην Ελλάδα ταυτίζεται τα τελευταία χρόνια με το κλείσιμο μιας αξιολόγησης τον χρόνο, η διαφοροποίηση αυτή ελάχιστη πρακτική αξία θα έχει.

Η χρονική διάρκεια του νέου πακέτου είναι ένας ακόμα καθοριστικός κρίκος των διαπραγματεύσεων που αναμένεται να συντελεστούν στο διάστημα Φεβρουαρίου - Ιουνίου 2018. Ενα από τα σενάρια προβλέπει Μνημόνιο δεσμεύσεων διάρκειας 18 μηνών, ώστε να εξασφαλιστεί πως θα εφαρμοστούν στο ακέραιο και τα μέτρα ύψους 5,5 δισ. ευρώ τα οποία έχει ήδη ψηφίσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ με περικοπές έως 18% στις συντάξεις και καθήλωση του αφορολογήτου στα 5.700 ευρώ, ακόμα κι αν αυτά εφαρμοστούν τη διετία 2019-20.

Ενα εναλλακτικό σενάριο προβλέπει κείμενο δεσμεύσεων και αυξημένης εποπτείας για διάστημα τριών ετών πριν από την καθαρή έξοδο από τα προγράμματα. Ούτως ή άλλως, μέχρι να αποπληρωθεί το 75% των δανειακών κεφαλαίων που έχει λάβει η Ελλάδα από τον ESM, οι δανειστές θα συνεχίσουν να ασκούν εποπτεία, ενώ ήδη η κυβέρνηση έχει βάλει την υπογραφή της για πρωτογενή πλεονάσματα 3,5% του ΑΕΠ έως το 2022 και 2% του ΑΕΠ έως το 2060.

Το ξεκαθάρισμα. Σε όλους τους τόνους, πηγές με εμπλοκή στις διαπραγματεύσεις διαμηνύουν ότι το τοπίο της επόμενης ημέρας θα πρέπει να έχει αποκρυσταλλωθεί πλήρως έως τον Ιούνιο του 2018. Αυτό είναι το καταληκτικό χρονικό ορόσημο για την ολοκλήρωση της τέταρτης αξιολόγησης του τρίτου προγράμματος, προκειμένου να υπάρχει επαρκής χρόνος για την εκταμίευση της τελευταίας δόσης από τον ESM. Τα 86 δισ. ευρώ του τρίτου προγράμματος είναι διαθέσιμα έως τις 20 Αυγούστου. Μετά η στρόφιγγα κλείνει, αφήνοντας μοναδικό περιθώριο την παράταση του τρίτου προγράμματος τουλάχιστον έως το τέλος του 2018 αν δεν έχει ραφτεί το κοστούμι της επόμενης μέρας, με συμφωνία όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.

Ξεκάθαρο είναι άλλωστε για τους δανειστές ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να μείνει χωρίς κάποιας μορφής επίσημο πρόγραμμα. Μια τέτοια εξέλιξη, πέραν των άλλων κινδύνων, θα καθιστούσε απευθείας μη επιλέξιμα τα ελληνικά ομόλογα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, επαναφέροντας τις ελληνικές τράπεζες στην οδό του ακριβότερου δανεισμού μέσω ELA. Η ΕΚΤ δέχεται σήμερα ως ενέχυρο ελληνικά ομόλογα, ακριβώς επειδή υπάρχει πρόγραμμα. Στην αντίθετη περίπτωση η πιστοληπτική αξιολόγηση των ελληνικών τίτλων είναι ανεπαρκής για να ανοίξει τις πύλες της φθηνής χρηματοδότησης.