"...Τα διαζύγια για οικονομικούς λόγους έχουν γίνει μόδα. Τα ζευγάρια χωρίζουν στα χαρτιά για να ξεφύγουν από την Εφορία, τις τράπεζες, ακόμη και για να εισπράξουν κοινωνικά επιδόματα, να έχουν έκπτωση 50% στον ΕΝΦΙΑ ή στο ηλεκτρικό ρεύμα. Τα εικονικά ή λευκά διαζύγια, ανθούν κυρίως σε περιπτώσεις επιχειρήσεων που βρίσκονται στο κατώφλι της χρεοκοπίας, που επιβαρύνονται με υψηλές φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις και χρωστούν μεγάλα ποσά σε Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία. Σε αυτή την περίπτωση το διαζύγιο ουσιαστικά απαλλάσσει το δεύτερο μέλος της οικογένειας, γλιτώνει από το μπλοκάρισμα του τραπεζικού λογαριασμού και της έκδοσης φορολογικής ενημερότητας...."

Τα "Φορολογικά", από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 07/11/17

ΔΙΑΖΥΓΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΕΦΟΡΙΑΣ
Τα ζευγάρια χωρίζουν στα χαρτιά ώστε να ξεφύγουν από φόρους, τράπεζες και για να εισπράξουν κοινωνικά επιδόματα

Της Μαρίας Βουργάνα

Η οικονομική κρίση έχει χτυπήσει τις σχέσεις των ζευγαριών. Τα διαζύγια καταγράφουν αύξηση πάνω από 20%, ενώ ολοένα και περισσότερα ζευγάρια δηλώνουν πως βρίσκονται σε διάσταση. Η φτώχεια φέρνει γκρίνια και οδηγεί τα ζευγάρια στα γραφεία των δικηγόρων. Ομως είναι κοινό μυστικό ότι πολλοί χωρίζουν για τα μάτια της Εφορίας.

Τα διαζύγια για οικονομικούς λόγους έχουν γίνει μόδα. Τα ζευγάρια χωρίζουν στα χαρτιά για να ξεφύγουν από την Εφορία, τις τράπεζες, ακόμη και για να εισπράξουν κοινωνικά επιδόματα, να έχουν έκπτωση 50% στον ΕΝΦΙΑ ή στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Τα εικονικά ή λευκά διαζύγια, ανθούν κυρίως σε περιπτώσεις επιχειρήσεων που βρίσκονται στο κατώφλι της χρεοκοπίας, που επιβαρύνονται με υψηλές φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις και χρωστούν μεγάλα ποσά σε Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία. Σε αυτή την περίπτωση το διαζύγιο ουσιαστικά απαλλάσσει το δεύτερο μέλος της οικογένειας, γλιτώνει από το μπλοκάρισμα του τραπεζικού λογαριασμού και της έκδοσης φορολογικής ενημερότητας.

Μετά το διαζύγιο, οι σύζυγοι υποχρεωτικά υποβάλλουν χωριστές φορολογικές δηλώσεις. Το οικογενειακό εισόδημα σπάει στα δύο. Σε μια τέτοια περίπτωση, η σύζυγος συνήθως αναλαμβάνει την επιμέλεια των παιδιών, εμφανίζεται στη φορολογική δήλωση να προστατεύει ένα ή δύο παιδιά και να έχει χαμηλό ή ακόμη και μηδενικό εισόδημα. Με ένα χαμηλό εισόδημα αποκτά πρόσβαση στα κοινωνικά επιδόματα, ενδεχομένως και στο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, αλλά και εκπτώσεις στους λογαριασμούς της ΔΕΗ μέσω του κοινωνικού τιμολογίου και στον ΕΝΦΙΑ.

Εικονικό διαζύγιο

Με δεδομένο ότι τα περισσότερα επιδόματα αλλά και ορισμένες φοροεκπτώσεις συνδέονται με το οικογενειακό εισόδημα, όταν το εισόδημα αυτό χωριστεί με την υποβολή δύο ξεχωριστών φορολογικών δηλώσεων, κάτι που μπορεί να γίνει με διαζύγιο ή διάσταση, καθώς η κοινή φορολογική δήλωση είναι υποχρεωτική από τον νόμο σε περίπτωση γάμου, το διαζύγιο ή ακόμα και η διάσταση μπορεί να αποδειχθούν συμφέρουσες λύσεις για πολλούς λόγους όπως:

1. Προστασία της κατοικίας: Με τον νόμο Κατσέλη προστατεύεται μόνο η κύρια κατοικία του δανειολήπτη εφόσον πληρούνται συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Πολλά ζευγάρια που απέκτησαν ακίνητα με στεγαστικό δάνειο και βρέθηκαν σε οικονομικό αδιέξοδο στα χρόνια της κρίσης φθάνουν τώρα στο διαζύγιο για να προστατεύσουν από τους πλειστηριασμούς τα ακίνητά τους. Μάλιστα, το εικονικό διαζύγιο προβάλλεται και ως λύση για την προστασία όχι μιας αλλά δύο κατοικιών και όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν δικηγόροι, υπάρχουν περιπτώσεις που με τον τρόπο αυτό σώζεται και η κύρια κατοικία και το εξοχικό του ζευγαριού. Μετά το εικονικό διαζύγιο κάθε κατοικία (η κύρια και μια δευτερεύουσα ή εξοχική) εμφανίζεται ως η κύρια κατοικία του κάθε συζύγου.

2. Οικογενειακά επιδόματα: Το επίδομα τέκνων και το ελάχιστο οικογενειακό εισόδημα συνδέονται με τα εισοδήματα που δηλώνουν οι φορολογούμενοι.

3. Εκπτωση ΕΝΦΙΑ: Οι φορολογούμενοι που εμφανίζουν χαμηλό εισόδημα στην Εφορία δικαιούνται έκπτωση 50% στον ΕΝΦΙΑ. Η έκπτωση χορηγείται στον φορολογούμενο, τον ή τη σύζυγο και τα εξαρτώμενα τέκνα της οικογένειάς του εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:

• Το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα του προηγούμενου φορολογικού έτους δεν υπερβαίνει τα 9.000 ευρώ, προσαυξημένο κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο και κάθε εξαρτώμενο μέλος.
• Το σύνολο της επιφάνειας των κτισμάτων στα οποία κατέχουν δικαιώματα ο υπόχρεος δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, ο ή η σύζυγος και τα εξαρτώμενα τέκνα της οικογένειάς του, λαμβανομένου υπόψη του ποσοστού συνιδιοκτησίας και του είδους του δικαιώματος, δεν υπερβαίνει τα 150 τετραγωνικά και η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας, όπως αυτή προσδιορίζεται για τον υπολογισμό του συμπληρωματικού φόρου, δεν υπερβαίνει το ποσό των 85.000 ευρώ για τον άγαμο, των 150.000 ευρώ για τον έγγαμο (και τον ή τη σύζυγό του ή τη μονογονεϊκή οικογένεια) με ένα εξαρτώμενο τέκνο και των 200.000 ευρώ για τον έγγαμο (τον ή τη σύζυγό του και τα εξαρτώμενα τέκνα τους ή τη μονογονεϊκή οικογένεια) με δύο εξαρτώμενα τέκνα.

Σε περίπτωση διαζυγίου, όσοι ξεπερνούν το όριο των 9.000 ευρώ από κοινού αυξάνουν τις πιθανότητες να εξασφαλίσουν την έκπτωση του 50% είτε ο ένας είτε και οι δύο. Και αυτό γιατί με την υποβολή δύο ξεχωριστών φορολογικών δηλώσεων μπορεί να δικαιολογείται εισόδημα έως και 20.000 ευρώ για ένα χωρισμένο ζευγάρι με δύο παιδιά, αντί για 12.000 ευρώ που είναι το αντίστοιχο όριο κατά τη διάρκεια του γάμου.

4. Επίδομα θέρμανσης: Με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια χορηγείται το επίδομα θέρμανσης. Για να δοθεί το επίδομα το συνολικό οικογενειακό εισόδημα ανεξάρτητα από την πηγή προέλευσής του θα πρέπει να ανέρχεται σε έως 12.000 ευρώ για άγαμο υπόχρεο και 20.000 ευρώ για έγγαμο υπόχρεο ή τους έγγαμους που υποβάλλουν ξεχωριστή φορολογική δήλωση (δικαστική συμπαράσταση ή πτώχευση), ή τα φυσικά πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης και έχουν υποβάλει κοινή φορολογική δήλωση χωρίς τέκνα, το οποίο προσαυξάνεται κατά 2.000 ευρώ για κάθε τέκνο. Ομοίως, για τη μονογονεϊκή οικογένεια το ως άνω εισόδημα ανέρχεται σε 22.000 ευρώ, το οποίο προσαυξάνεται κατά 2.000 ευρώ για κάθε τέκνο μετά το πρώτο τέκνο.

5. Προστασία από κατασχέσεις: Ενα ακόμη επιχείρημα που οδηγεί τα ζευγάρια στο εικονικό διαζύγιο είναι η προστασία από τις κατασχέσεις της Εφορίας για όσους χρωστούν στο Δημόσιο. Οι δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών επιβάλλονται στον ΑΦΜ του οφειλέτη και όχι της συζύγου. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις, όμως, που μπλοκάρονται κοινοί λογαριασμοί ή που η σύζυγος βρίσκεται αντιμέτωπη και αυτή με τη δέσμευση του λογαριασμού, λόγω πολύ μεγάλων χρεών του συζύγου σε Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία. Η Εφορία τρυπώνει στους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς και βάζει στο χέρι καταθέσεις στην περίπτωση που ένας από τους συνδικαιούχους χρωστάει στο Δημόσιο. Αυτό σημαίνει ότι οι υπόλοιποι συνδικαιούχοι κινδυνεύουν να χάσουν μέσω της κατάσχεσης σημαντικά ποσοστά όχι μόνο από τις καταθέσεις που βρίσκονται στον λογαριασμό, αλλά κυρίως τους μισθούς και τις συντάξεις που κατατίθενται σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό. Και αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και αν έχουν δηλώσει τους λογαριασμούς αυτούς ως ακατάσχετους. 

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, το Δημόσιο έχει το δικαίωμα να κατάσχει από κοινούς λογαριασμούς τα διαθέσιμα υπόλοιπα που αντιστοιχούν στα ποσοστά κυριότητας που κατά τεκμήριο έχουν οι οφειλέτες του Δημοσίου στους συγκεκριμένους λογαριασμούς, έστω κι αν οι έτεροι συνδικαιούχοι - μη οφειλέτες του Δημοσίου έχουν δηλώσει τους λογαριασμούς αυτούς ως «ακατάσχετους». Μόνο εφόσον και οι οφειλέτες του Δημοσίου συνδικαιούχοι έχουν δηλώσει κι αυτοί τους ίδιους λογαριασμούς ως «ακατάσχετους» γλιτώνουν και οι μη οφειλέτες τις κατασχέσεις.

ΟΤΑΝ Η ΑΛΛΗ ΛΕΓΕΤΑΙ ΔΟΥ

Της Σοφίας Χ. Νικολάου*

«Θέλουμε διαζύγιο» είπε εκείνη. «Ναι, θέλουμε» είπε κι εκείνος, με τα μάτια στο πάτωμα. «Γιατί;» ρώτησε με ανθρώπινη και όχι επαγγελματική απορία η δικηγόρος τους «δεν τα πάτε καλά;». «Οχι, είμαστε πολύ καλά μεταξύ μας». «Τότε;». «Υπάρχει άλλη». «Αλλά παρ' όλ' αυτά τα πάτε καλά; Μπράβο σας». Δεν άργησα να καταλάβω πως αυτή η «άλλη» ήταν μια… ΔΟΥ. Ο πραγματικός αυτός διάλογος εκτυλίχθηκε πριν από αρκετά χρόνια. Από τότε, έχει αποτελέσει πολλές φορές την απαρχή μιας ιδιαίτερης «νομικής» συμβουλής, προκειμένου να αποφευχθεί η μέγγενη της φίλης Εφορίας, τουλάχιστον για τον έναν εκ των δύο συζύγων.

Η διαδικασία είναι απλή και μειωμένου κόστους. Το ζευγάρι προσέρχεται σε κοινό δικηγόρο, του παρέχει έναν μικρό αριθμό απαιτούμενων και ευκόλως προσβάσιμων εγγράφων (ληξιαρχική πράξη γάμου, πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης και τελευταίο εκκαθαριστικό, για την πιστοποίηση της κατοικίας του ζευγαριού) κι εκείνος καταθέτει την αίτηση συναινετικού διαζυγίου στο δικαστήριο. Μόνη προϋπόθεση να έχουν περάσει τουλάχιστον 6 μήνες από την ημερομηνία του γάμου και να έχει συνταχθεί ένα ιδιωτικό συμφωνητικό, το οποίο θα ορίζει τις λεπτομέρειες του χωρισμού - διατροφή και επιμέλεια τέκνου εάν υπάρχει. Περίπου 6 μήνες μετά ορίζεται μια δικάσιμος στην οποία συνήθως δεν εμφανίζεται κανείς και η υπόθεση «ματαιώνεται». Ο στόχος, όμως, έχει επιτευχθεί: Για το Τμήμα Μητρώου της εκάστοτε ΔΟΥ και προκειμένου να εμφανιστεί κάποιος στο σύστημα ως «διαζευγμένος» και να μπορεί να κάνει ξεχωριστή φορολογική δήλωση αρκεί η αίτηση διαζυγίου. Στη μικρή πιθανότητα ελέγχου της περίπτωσης έκδοσης απόφασης διαζυγίου, η υπόθεση επαναφέρεται προς συζήτηση και…όλα καλά!

Τι κερδίζει, όμως, το εικονικά χωρισμένο ζεύγος; Πρωταρχικώς, η λύση αυτή προτιμάται ιδιαίτερα όταν ένας εκ των δύο συζύγων είναι σε κατάσταση υπερχρέωσης. Η ξεχωριστή φορολογική δήλωση δίνει την δυνατότητα στον φορολογικά ενήμερο σύζυγο να μην φαίνεται κι αυτός «κόκκινος» στο σύστημα της Εφορίας. Να μπορεί, σε περίπτωση π.χ. επιστροφής φόρου, να τον λάβει κανονικά και να μην καταλήξει κι αυτός στην ενδεχόμενα μαύρη χοάνη του προσαυξημένου χρέους του φορολογικώς «ανέντιμου» πρώην (πλέον) συζύγου.

Η… «δημιουργική ασάφεια» του νόμου, όμως, παρέχει στους ενδιαφερόμενους σε αυτούς τους χαλεπούς οικονομικά καιρούς και άλλες δυνατότητες. Αν κάποιος εμφανίζεται στην Εφορία «μόνος κι έρημος» και χωρίς εισόδημα, δικαιούται κοινωνικού επιδόματος αλληλεγγύης, κοινωνικού τιμολογίου ρεύματος, υποτροφία και δωμάτιο στη φοιτητική εστία για το παιδί του, δικαιούται, όμως και να μπει στον νόμο για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά και να προστατεύσει την πρώτη κατοικία του. Αν το δάνειο, δηλαδή, είναι στο όνομα του ενός μόνο συζύγου, η αίτηση και το όποιο κούρεμα του δανείου πιθανότητα να απορριφθούν, αν προκύπτει εισόδημα του συζύγου. Αν όμως, ο αιτών, δεν έχει χάσει μόνο τη δουλειά του αλλά και την οικονομική στήριξη του συζύγου, τότε οι πιθανότητες ευδοκίμησης αυξάνονται γεωμετρικώς.

Εσχάτως, λοιπόν, έχει δημιουργηθεί μία νέα κατηγορία νοικοκυριών, εκείνη των χωρισμένων αχώριστων. Πριν από περίπου 40 χρόνια, τα δικαστήρια έβγαζαν ένα διαζύγιο για κάθε 17 γάμους. Είναι δεδομένο πως αν πάμε ακόμα πιο πίσω, το ποσοστό συρρικνώνεται στα όρια του ανύπαρκτου. Πλέον μπορεί τα διαζύγια να αγγίζουν περίπου το 30% των γάμων, τα 2/10, όμως, είναι εικονικά. Βασικότερος λόγος (50%) για τα πραγματικά διαζύγια παραμένει η απιστία. Στα εικονικά, όμως, το ποσοστό αυτό φτάνει στο 100%. Ολα γίνονται για τα μάτια μιας άλλης… της «πλανεύτρας» Εφορίας.


*Δικηγόρος στον Αρειο Πάγο,
www.sofianikolaou.com