Στον νέο κόσμο, χωρίς το σοσιαλιστικό στρατόπεδο, η έννοια του ζωτικού χώρου είναι θεμιτό, σε επίπεδο αρχών, να γίνει αποδεκτή; Η λογική της συλλογικής ασφάλειας, κατά την οποία οι κεντρικοί παίκτες αποφασίζουν για τις τύχες των μικρότερων παικτών, θα μπορούσε να γίνει η βάση για την αναβίωση των ζωνών επιρροής; Προφανώς η δυναμική των γεγονότων δεν μπορεί να τιθασευθεί με αμφίσημες διακηρύξεις, όπως είναι αυτή της Συνόδου του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι (2008) για την ένταξη της Ουκρανίας. Το 2014, στην Ουκρανία, συγκρούσθηκε η θέληση ενός λαού με τη λογική του ζωτικού χώρου μιας πυρηνικής δύναμης, μια σύγκρουση που συνεχίζεται έως σήμερα.

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 28/12/25

 ΤΟΥ ΣΑΚΗ ΜΟΥΜΤΖΗ

Στις ΗΠΑ υπάρχουν ισχυρά μη κυβερνητικά αντίβαρα που προστατεύουν το δικαίωμα στην ελεύθερη πληροφόρηση των πολιτών. Τίθενται σε λειτουργία κάθε φορά που αυτό το δικαίωμα κινδυνεύει από τη συνεχώς αυξανόμενη επίκληση του κυβερνητικού απορρήτου. Ο πρώην πρόεδρος Τζορτζ Μπους (ο νεότερος) έχει συστήσει ένα ίδρυμα, με έδρα το Ντάλας, στο οποίο φυλάσσονται αρχεία της περιόδου της προεδρίας του.

Υπάρχει και το Εθνικό Αρχείο Ασφαλείας, ένα μη κυβερνητικό ίδρυμα που συλλέγει και διασώζει τεκμήρια τα οποία αναδεικνύει στη δημόσια σφαίρα με βάση τον νόμο περί Ελευθερίας της Πληροφόρησης (FOIA). Ετσι, η διευθύντρια των προγραμμάτων Ρωσίας ζήτησε από το Ιδρυμα Τζορτζ Μπους, στα τέλη του 2023, να παραδοθούν στο Εθνικό Αρχείο όλες οι συζητήσεις μεταξύ του Βλαντιμίρ Πούτιν και του Τζορτζ Μπους από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Επειτα από έξι μήνες το ίδρυμα απάντησε αρνητικά, υποστηρίζοντας πως κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει ύστερα από δώδεκα χρόνια.

Το Εθνικό Αρχείο Ασφαλείας, μέσω ενός μεγάλου δικηγορικού γραφείου, προσέφυγε στο ομοσπονδιακό δικαστήριο τον Νοέμβριο του 2024 για να ανατρέψει την αρνητική απάντηση του ιδρύματος και τα κατάφερε. Ετσι, μόλις στις 23 Δεκεμβρίου 2025 δημοσιοποιήθηκαν οι συζητήσεις μεταξύ Μπους και Πούτιν από το 2001 έως και το 2008, στις οποίες καταγράφεται και η πορεία των αμερικανορωσικών σχέσεων. Από σύμμαχοι στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας (2001) κατέληξαν το 2008 να διαφωνούν έντονα για τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ (Σύνοδος Βουκουρεστίου), καθώς ο Ρώσος ηγέτης εξηγεί στον Αμερικανό πρόεδρο τι σημαίνει για την εθνική ασφάλεια της Ρωσίας η εγκατάσταση νατοϊκών πυραύλων στα σύνορά της.

Οποιος διαβάζει αυτές τις συζητήσεις ερμηνεύει και τα όσα έγιναν στην Ουκρανία το 2014 και το 2022. Ο Πούτιν από τότε θεωρούσε πως η Ουκρανία δεν είχε εθνική ταυτότητα, ήταν μια κατασκευή της Σοβιετικής Ενωσης και ως εκ τούτου δεν έχει λόγο ύπαρξης στην κατηγορία των ελευθέρων κρατών. Μέσα από το τμήμα των δημοσιευμένων συζητήσεων προκύπτει το ερώτημα: Στον νέο κόσμο, χωρίς το σοσιαλιστικό στρατόπεδο, η έννοια του ζωτικού χώρου είναι θεμιτό, σε επίπεδο αρχών, να γίνει αποδεκτή; Η λογική της συλλογικής ασφάλειας, κατά την οποία οι κεντρικοί παίκτες αποφασίζουν για τις τύχες των μικρότερων παικτών, θα μπορούσε να γίνει η βάση για την αναβίωση των ζωνών επιρροής; Προφανώς η δυναμική των γεγονότων δεν μπορεί να τιθασευθεί με αμφίσημες διακηρύξεις, όπως είναι αυτή της Συνόδου του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι (2008) για την ένταξη της Ουκρανίας. Το 2014, στην Ουκρανία, συγκρούσθηκε η θέληση ενός λαού με τη λογική του ζωτικού χώρου μιας πυρηνικής δύναμης, μια σύγκρουση που συνεχίζεται έως σήμερα.

Χάρη στη δικαστική νίκη των Εθνικών Αρχείων Ασφαλείας θα έρθουν στο φως πολλά στοιχεία των πρώτων χρόνων του αιώνα μας που θα εξηγούν συμπεριφορές και πολιτικές τού σήμερα.

Χάρη στη δικαστική νίκη των Εθνικών Αρχείων Ασφαλείας των ΗΠΑ θα έρθουν στο φως πολλά στοιχεία των πρώτων χρόνων του αιώνα μας που θα εξηγούν συμπεριφορές και πολιτικές τού σήμερα.