Στις ναυτικές συζητήσεις πολλές φορές η απόκτηση του «Κίμωνα» φέρνει στο μυαλό την απόκτηση του θωρηκτού «Αβέρωφ», ενός πλοίου που, επίσης, ενείχε κάποιο τεχνολογικό ρίσκο για το (τότε) Βασιλικό Ναυτικό, καθώς ήταν το πρώτο που –κατά την επιχειρησιακή διάλεκτο– μπορούσε να υποστηρίξει παραγωγική γραμμή μετώπου. Η μεγαλειώδης επικράτηση του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στο Αιγαίο απέναντι στο προηγούμενης τεχνολογικής φάσης οθωμανικό ναυτικό είναι η ιστορική απόδειξη ότι εκείνο το ρίσκο ήταν επιτυχημένο. Η ιστορία και η παράδοση αποτελούν στοιχεία οργανικά πλεγμένα με τα υλικά από τα οποία είναι φτιαγμένο το Πολεμικό Ναυτικό. Γι’ αυτό και τη στιγμή που ο κ. Λασκαρίδης, ανάδοχος της νέας φρεγάτας, δώρισε στον πρώτο κυβερνήτη του «Κίμωνα», τον αντιπλοίαρχο Ιωάννη Κιζάνη, τον κανόνα (ναυτιλιακό όργανο) του ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη, όσοι βρίσκονταν στη γέφυρα του πλοίου και φορούσαν ή είχαν φορέσει παλαιότερα το εθνόσημο και τη στολή του Ναυτικού, αισθάνθηκαν ότι μαζί με αυτό το κειμήλιο περνάει στη νέα γενιά των αξιωματικών και ένα ιστορικό βάρος: να συνεχίσουν μια παράδοση αιώνων, στη διάρκεια των οποίων το Ναυτικό ουδέποτε υπέστειλε τη σημαία....

 Aπό την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", και...

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", κύρια πρωτοσέλιδη φωτογραφία, 21/12/25

ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΟΥ «ΚΙΜΩΝΟΣ».

• Και στην περίπτωση του ιστορικού θωρηκτού, το Πολεμικό Ναυτικό είχε πάρει ένα τεχνολογικό ρίσκο. 
• Το χρονικό της επιλογής της γαλλικής φρεγάτας και τα επόμενα βήματα για την επιχειρησιακή του ετοιμότητα

ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΝΕΔΟΥ

Η φρεγάτα FDI (που εικονίζεται εδώ σε παλαιότερο δοκιμαστικό ταξίδι) πλέει από την Πέμπτη υπό ελληνική σημαία, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για το Πολεμικό Ναυτικό. Η «Κ» παρουσιάζει τις επιχειρησιακές δυνατότητες του πλοίου, καθώς και τη γεωπολιτική σημασία της αναβάθμισης των ελληνικών δυνατοτήτων στη θάλασσα. Αναλύσεις των Κωνσταντίνου Φίλη και Μάνου Καραγιάννη.

Εχουν περάσει σχεδόν τέσσερα χρόνια από τη στιγμή που, έπειτα από αρκετές διαπραγματεύσεις, ουκ ολίγα πισωγυρίσματα και αρκετές παρασκηνιακές εντάσεις, η ελληνική κυβέρνηση κατέληγε στην απόφαση να αγοράσει τρεις φρεγάτες γαλλικής σχεδίασης και ναυπήγησης, τις FDI, γνωστές έως τότε και ως Belh@rra. Το πλοίο ήταν πρακτικά άγνωστο, καθώς μέχρι τότε δεν είχε ναυπηγηθεί καμία FDI. 

Η Ελλάδα μαζί με τη Γαλλία θα ήταν οι πρώτες που θα προχωρούσαν στην αγορά αυτών των φρεγατών. Το τεχνολογικό ρίσκο που αναλάμβανε το Πολεμικό Ναυτικό (Π.Ν.) ήταν σημαντικό, είχε μάλιστα συζητηθεί τότε σε βάθος στις ατέρμονες συζητήσεις εντός του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού (ΓΕΝ). Oσοι είχαν τότε παρακολουθήσει τις διεργασίες από κοντά θυμούνται πολύ καλά τις προσπάθειες που είχαν γίνει να επιβληθεί στο Π.Ν. ένας τύπος πλοίου που πλέον έχει σταματήσει να παράγεται και θεωρείται ένα αποτυχημένο πείραμα.

Η σύμβαση

Ο τότε αρχηγός ΓΕΝ Στέλιος Πετράκης είχε αναλάβει να επιβλέψει όλη τη διαδικασία προετοιμασίας του τεχνικού κειμένου της σύμβασης, πάνω από μια ομάδα στην οποία είχε τότε κομβικό ρόλο ο υπαρχηγός ΓΕΝ Γιώργος Καμπουράκης. 

Είναι ενδιαφέρον ότι στο Ανώτατο Ναυτικό Συμβούλιο που είχε τότε αποφασίσει ποια ονόματα θα έχουν οι νέες φρεγάτες (Κίμων, Νέαρχος, Φορμίων και Θεμιστοκλής), ο κ. Πετράκης κράτησε τον τελευταίο λόγο, έχοντας αποφύγει κάποιες γεωγραφικές ονομασίες (Ηπειρος, Μακεδονία κ.λπ. ή Ελλάς), κάτι με το οποίο είχε διαφωνήσει και ο τότε αρχηγός Στόλου Παναγιώτης Λυμπέρης, καθώς το μόνο πλοίο με αυτό το όνομα (Ελλάς) είχε πυρποληθεί το 1831 από τον Μιαούλη σε μια σύγκρουση με το πτωχό νεοσύστατο κράτος. Θεωρείτο, δηλαδή, από το Π.Ν. «ατυχές».

Για εβδομάδες μια αίθουσα στο κτίριο του ΓΕΝ στο στρατόπεδο Παπάγου είχε μετατραπεί σε δεύτερο σπίτι για τους αξιωματικούς που αφιέρωσαν χρόνο προκειμένου να μη χαθεί η προθεσμία. Πολλοί από αυτούς αντίκρισαν την περασμένη Πέμπτη ιδίοις όμμασιν στο Λοριάν της Βρετάνης την ελληνική σημαία να ανεβαίνει στον ιστό του «Κίμωνα»,
και με αυτόν τον συμβολικό τρόπο να επικυρώνει και την παραλαβή του από το Π.Ν. Το αεροσκάφος που ναύλωσε ο υποναύαρχος ε.τ. Πάνος Λασκαρίδης, ο οποίος έχει αφιερώσει χρόνο και αρκετό χρήμα για να υποστηρίξει το Π.Ν., μετέφερε αρκετούς από όσους έπαιξαν καίριο ρόλο ώστε ο «Κίμων», με πλευρικό αριθμό F-601, να γίνει το όχημα της μετάβασης των ναυτικών δυνατοτήτων στον 21ο αιώνα.

Το πρώτο ρίσκο

Στις ναυτικές συζητήσεις πολλές φορές η απόκτηση του «Κίμωνα» φέρνει στο μυαλό την απόκτηση του θωρηκτού «Αβέρωφ», ενός πλοίου που, επίσης, ενείχε κάποιο τεχνολογικό ρίσκο για το (τότε) Βασιλικό Ναυτικό, καθώς ήταν το πρώτο που –κατά την επιχειρησιακή διάλεκτο– μπορούσε να υποστηρίξει παραγωγική γραμμή μετώπου. 

Η μεγαλειώδης επικράτηση του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στο Αιγαίο απέναντι στο προηγούμενης τεχνολογικής φάσης οθωμανικό ναυτικό είναι η ιστορική απόδειξη ότι εκείνο το ρίσκο ήταν επιτυχημένο. Η ιστορία και η παράδοση αποτελούν στοιχεία οργανικά πλεγμένα με τα υλικά από τα οποία είναι φτιαγμένο το Πολεμικό Ναυτικό. 

Γι’ αυτό και τη στιγμή που ο κ. Λασκαρίδης, ανάδοχος της νέας φρεγάτας, δώρισε στον πρώτο κυβερνήτη του «Κίμωνα», τον αντιπλοίαρχο Ιωάννη Κιζάνη, τον κανόνα (ναυτιλιακό όργανο) του ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη, όσοι βρίσκονταν στη γέφυρα του πλοίου και φορούσαν ή είχαν φορέσει παλαιότερα το εθνόσημο και τη στολή του Ναυτικού, αισθάνθηκαν ότι μαζί με αυτό το κειμήλιο περνάει στη νέα γενιά των αξιωματικών και ένα ιστορικό βάρος: να συνεχίσουν μια παράδοση αιώνων, στη διάρκεια των οποίων το Ναυτικό ουδέποτε υπέστειλε τη σημαία.

Το βράδυ της Πέμπτης κοιμήθηκαν στον «Κίμωνα» οι πρώτοι 20 αξιωματικοί και υπαξιωματικοί (από τους 128 που αποτελούν το πλήρωμα) και τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα μεταφερθούν άπαντες από τα ξενοδοχεία του Λοριάν. Στο πλοίο υπηρετούν 25 γυναίκες, μια ποσόστωση 1 προς 5 που σε σημαντικό βαθμό ανταποκρίνεται και στην τάση που υπάρχει στις άλλες μονάδες του Π.Ν. Σε λίγες ημέρες το πλοίο θα καταπλεύσει λίγα ναυτικά μίλια βορειότερα του Λοριάν, στη Βρέστη, όπου σε ναύσταθμο του γαλλικού ναυτικού θα παραληφθεί ο φόρτος των όπλων της φρεγάτας (πύραυλοι, βλήματα, τορπίλες κ.ά.).

Οι άνδρες και οι γυναίκες του πληρώματος του «Κίμωνα» θα κάνουν Πρωτοχρονιά στη Βρετάνη και λίγο μετά τα Φώτα το πλοίο θα ανοιχτεί στον Βισκαϊκό Κόλπο με κατεύθυνση νότια και δυτικά και μετά ανατολικά, προς το Γιβραλτάρ και τη Μεσόγειο. Ο κατάπλους του «Κίμωνα» στη Σαλαμίνα υπολογίζεται στις 15 Ιανουαρίου και το σύνολο του ναυστάθμου είναι «επί ποδός», προκειμένου να υποδεχθεί το πλοίο που θα αποτελέσει το πρώτο σκαλοπάτι για τη μετάβαση του Π.Ν. στη νέα εποχή.

Τα πρώτα τεστ

Οι δοκιμές και οι διάφορες εκπαιδευτικές δραστηριότητες προκειμένου το πλοίο να κριθεί επιχειρησιακά πλήρως έτοιμο για μάχιμες αποστολές αναμένεται να κρατήσουν τρεις - τέσσερις μήνες. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου θα γίνει αρκετή δουλειά σε τεχνικό επίπεδο, προκειμένου να εντοπιστούν πιθανές «παιδικές ασθένειες». Δεν πρέπει να λησμονείται ότι η πρώτη FDI, η «Amiral Ronarc’h», παρελήφθη από το γαλλικό ναυτικό μόλις πριν από τρεις μήνες, και βεβαίως οι Γάλλοι έχουν μοιραστεί αρκετές πληροφορίες με την ελληνική πλευρά, αλλά το Αιγαίο, η Ανατολική Μεσόγειος και ο Ατλαντικός έχουν σημαίνουσες διαφορές.

Στο γράφημα που συνοδεύει το κείμενο φαίνονται πολλά από τα βασικά οπλικά συστήματα που διαθέτει ο «Κίμων». Και υπάρχουν και ορισμένα που αναμένεται να τοποθετηθούν σε δύο έως τέσσερα χρόνια. Πρόκειται, βεβαίως, για τους πυραύλους εμβέλειας άνω των 1.000 χιλιομέτρων, ικανούς να επιφέρουν στρατηγικά πλήγματα.

Ωστόσο, η κυριότερη συμβολή της νέας φρεγάτας όχι μόνο στο Π.Ν., αλλά στη συνολικότερη επιχειρησιακή φιλοσοφία των Ενόπλων Δυνάμεων είναι η δικτυοκεντρική λειτουργία. Το 2030, όταν τα F-35 θα είναι ενταγμένα στην Πολεμική Αεροπορία (Π.Α.), ο «Κίμων» ή οποιαδήποτε άλλη φρεγάτα FDI θα είναι σε θέση να ανταλλάσσει πολύτιμες πληροφορίες με αυτά σε πραγματικό χρόνο, δίνοντας στις Ενοπλες Δυνάμεις μια επίγνωση της κατάστασης στο πεδίο, που αυτή τη στιγμή δεν διαθέτουν. Περιττό να υπογραμμιστεί ότι μπορεί το Π.Ν. να είναι πίσω σε αριθμούς σε σύγκριση με το τουρκικό Ναυτικό, όμως η προσθήκη των FDI δίνει στην ελληνική πλευρά ένα σαφές ποιοτικό πλεονέκτημα, το οποίο είναι πολύ δύσκολο να αγνοηθεί.

Το πλήρωμα

Οι 128 άνδρες και γυναίκες που στελεχώνουν τον «Κίμωνα» θα αποτελέσουν, επιστρέφοντας από τη Γαλλία, πρεσβευτές του Π.Ν. Το Ναυτικό μπορεί να αποκτά ξανά τεχνολογία αντάξια της ιστορίας του, αλλά δεν έχει κατορθώσει να βρει επαρκείς απαντήσεις ώστε να κρατήσει τα στελέχη του, κυρίως τα νεότερα που τελευταίως παραιτούνται λόγω των εξαιρετικά χαμηλών μισθών. Και οι 128 έμοιαζαν την περασμένη Πέμπτη με έναν συμπαγή οργανισμό, αποφασισμένο και συνάμα απολύτως έτοιμο να τιμήσει την παρακαταθήκη που παρέλαβε από τους προηγούμενους: αν και όταν χρειαστεί, ο «Κίμων» θα πλεύσει μεθ’ ορμής ακαθέκτου.


Εργαλεία για ένα γεωπολιτικό όραμα

Του ΜΑΝΟΥ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ*

Η ύψωση της ελληνικής σημαίας στην πρώτη φρεγάτα Belharra «Κίμων» είναι αναμφισβήτητα μια ιστορική στιγμή. Μετά σχεδόν τρεις δεκαετίες, η χώρα μας αποκτά μια κύρια μονάδα επιφανείας με υπερσύγχρονες δυνατότητες και μάλιστα σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία. Η αποστολή του Πολεμικού Ναυτικού είναι πλέον εξαιρετικά απαιτητική, καθώς επιχειρεί σε τέσσερις διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές: στο Αιγαίο, στο Ιόνιο/αδριατική, στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος και στην Ανατολική Μεσόγειο. Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των στελεχών του, το μεγαλύτερο κομμάτι του Στόλου έχει φτάσει στα φυσικά του όρια.

Οι Belharra έχουν στρατηγική σημασία για την Ελλάδα, καθώς αναβαθμίζουν ποιοτικά το Πολεμικό Ναυτικό. Το συγκεκριμένο πλοίο είναι σχεδιασμένο για πολλαπλές αποστολές και διαθέτει χαμηλή ανιχνευσιμότητα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Αν και δεν έχουν δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες πολέμου, οι τέσσερις φρεγάτες αλλάζουν τα επιχειρησιακά δεδομένα στην περιοχή. Ο ανανεωμένος στόλος θα δύναται με τα αντιαεροπορικά του συστήματα να δημιουργήσει ένα πλέγμα αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής (A2/ AD), καθιστώντας δύσκολη τη δράση της εχθρικής αεροπορίας στο Αιγαίο και πέραν αυτού. Χάρη στις προηγμένες ανθυποβρυχιακές δυνατότητες των φρεγατών, το Π.Ν. θα μπορεί να επιχειρεί με μεγαλύτερη άνεση πέρα από τα χωρικά μας ύδατα και να διατηρεί μόνιμη παρουσία μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.

Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους. Η Ελλάδα περιβάλλεται από θάλασσα και ο πολιτισμός μας έχει διαμορφωθεί μέσα από την άρρηκτη σχέση με το υγρό στοιχείο. Η χώρα διαθέτει εκτεταμένη ακτογραμμή και χιλιάδες νησιά, νησίδες και βραχονησίδες. Η επιτήρηση και η προστασία των θαλασσίων ζωνών είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία και την εθνική κυριαρχία. Ακόμη και η πρόσφατη ανάδειξη της Ελλάδας σε κόμβο για τη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου, το έντονο διεθνές ενδιαφέρον για τα λιμάνια μας και η δυνητική συμμετοχή στον Διάδρομο Ινδίας - Μέσης Ανατολής - Ευρώπης (IMEC) έχουν κοινό παρονομαστή τον έλεγχο της θάλασσας.

Η προμήθεια των τεσσάρων φρεγατών δεν πρέπει όμως να ιδωθεί μόνο υπό το πρίσμα της αποτρεπτικής στρατηγικής. Το νέο Πολεμικό Ναυτικό έχει τώρα την ευκαιρία να εξελιχθεί σε μακρύ δόρυ της εθνικής ισχύος. Να υπηρετήσει, δηλαδή, ένα γεωπολιτικό όραμα που θα αναβαθμίζει τον διεθνή και περιφερειακό ρόλο της Ελλάδας ως ναυτικού έθνους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πιο σταθερή παράμετρος της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, από το 1830 και μετά, είναι η συμπόρευσή μας με τις ναυτικές δυνάμεις της Δύσης. Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή που υιοθέτησαν διαδοχικές γενιές Ελλήνων και πολύ δύσκολα θα αλλάξει. Η γεωγραφία ήταν πάντα η μοίρα και η ευκαιρία μας.

Τούτου λεχθέντος, ένα πανίσχυρο Πολεμικό Ναυτικό συνιστά στρατηγική αναγκαιότητα και όχι περιττή πολυτέλεια. Ο 21ος αιώνας θα είναι ξεκάθαρα ο αιώνας των ωκεανών, αφού το διεθνές εμπόριο βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στη θαλάσσια μεταφορά. Από τη στιγμή που ο ελληνικός εμπορικός στόλος είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο σε χωρητικότητα (DWT), η Αθήνα έχει αυξημένες ευθύνες για την ασφάλεια των θαλασσίων οδών. 

Αν κάτι έχουμε μάθει από τις επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης είναι ότι η παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού μπορεί να διασφαλίσει, έστω μερικώς, το καθεστώς της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και μακριά από τον ελλαδικό χώρο. Επομένως, η απόκτηση των φρεγατών επιτρέπει τη συμμετοχή σε πολυεθνικές επιχειρήσεις και αποστολές του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. Ετσι η Αθήνα θα αυξήσει τη διαπραγματευτική ισχύ της μέσα στο δυτικό στρατόπεδο, αλλά και έναντι άλλων φιλικών χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σε κάθε περίπτωση, η προσπάθεια για την ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού πρέπει να επιταχυνθεί. Χρειάζονται και άλλες κύριες μονάδες επιφανείας για να εξασφαλιστεί η υπεροχή στις θαλάσσιες περιοχές ελληνικού ενδιαφέροντος. Η προμήθεια νέων υποβρυχίων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να διατηρηθεί η ισορροπία στον βυθό. Ισχυρή Ελλάδα σημαίνει ισχυρό Πολεμικό Ναυτικό, αντάξιο της παράδοσης και ικανό να ανταποκριθεί στις προκλήσεις του μέλλοντος.

*Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και Reader in International Security στο King’s College London.

Η ανάκτηση του πλεονεκτήματος

ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΦΙΛΗ*

Τα τελευταία 22 χρόνια, όσα βρίσκεται ο Ερντογάν στην εξουσία, η Τουρκία έχει κάνει άλματα στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία της. Παράγει περίπου το 70% των συστημάτων που χρησιμοποιεί, εξάγει πάνω από 7,5 δισ. δολάρια σε αμυντικό οπλισμό, προβαίνει σε εξαγορές ευρωπαϊκών εταιρειών, δίνει έμφαση στις συμπαραγωγές με τρίτες χώρες προκειμένου να ενώνει δυνάμεις αλλά και να αποκτά τεχνογνωσία και πρόσβαση σε τεχνολογίες που δεν κατέχει, και κατασκευάζει μαζί με την Ισπανία έως και ελικοπτεροφόρο. Παράλληλα, τα τουρκικά drones είναι από τα πλέον φημισμένα στον κόσμο, δοκιμασμένα σε συνθήκες πολέμου, ενώ ακόμη και οι Aμερικανοί φέρεται να έχουν ζητήσει συνεργασία στον συγκεκριμένο τομέα. Τα εν λόγω μη επανδρωμένα αεροσκάφη είχαν συμμετοχή, και μάλιστα καταλυτική, τόσο στον πόλεμο μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν γύρω από το Ναγκόρνο-καραμπάχ, όσο και στις επιχειρήσεις στο μέτωπο της Ουκρανίας. 

Είναι χαρακτηριστικό ότι τόσο το Κίεβο όσο και η Μόσχα εκδήλωσαν την επιθυμία συμπαραγωγής με την Αγκυρα των περιώνυμων Bayraktar. Ασφαλώς και άλλες χώρες, όπως το Ισραήλ, έχουν αναπτύξει πολύ προηγμένα drones αλλά και αντι-drone συστήματα, όμως τα τουρκικά αποτελούν ακόμη σημείο αναφοράς για αρκετές χώρες, οι οποίες αγοράζουν ή προτίθενται να αγοράσουν από αυτά. Κυκλοφορεί και η πληροφορία τις τελευταίες εβδομάδες πως η Σαουδική Αραβία πιθανόν να χρηματοδοτήσει σχέδιο συμπαραγωγής τους μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας.

 Την ίδια στιγμή η τελευταία είναι από τα πλέον, αν όχι το πιο πρόθυμο κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ για να συνδράμει αποστολές της Συμμαχίας, είναι ικανή να παρατάσσει, και μάλιστα στην πρώτη γραμμή, σημαντικό αριθμό στρατιωτών, αν και για λόγους ασφαλείας είναι σε θέση να χρησιμοποιεί, όπου απαιτείται, μισθοφόρους, προερχόμενους ακόμη και από τζιχαντιστικές ομάδες, για την προώθηση των θέσεών της κυρίως στην αφρικανική ήπειρο.

Για περίπου 15 χρόνια, απέναντι σε αυτή την ολοένα και πιο δυσμενή για εμάς κατάσταση, λόγω της οικονομικής κρίσης, των ελεγχόμενων για σκάνδαλα πολλαπλών συμβάσεων προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού που φρέναραν υπουργούς και υπηρεσιακούς παράγοντες από την ανάληψη της ευθύνης νέων αγορών, αλλά και ενός σχετικού εφησυχασμού, απόρροια της ψευδαίσθησης ότι εφόσον η Τουρκία δεν εκμεταλλεύτηκε τα δύσκολα χρόνια των μνημονίων για να επιχειρήσει να ανατρέψει το status quo, ο αναθεωρητισμός της ήταν εντέλει περισσότερο πομφόλυγες παρά πράξεις, όχι μόνο αποδυναμώσαμε αισθητά την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, αλλά και συρρικνώσαμε δραματικά τις αγορές και τον εκσυγχρονισμό υλικού και συστημάτων. 

Αυτή η συνθήκη προφανώς επηρέασε και το ηθικό των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και ασφαλώς την αποτρεπτική μας ικανότητα. Οταν όμως διαπιστώθηκε το άνοιγμα της ψαλίδας με τον ανατολικό μας γείτονα και καθώς μετεξελισσόταν η «Γαλάζια Πατρίδα» από θεώρημα σε αναθεωρητικό δόγμα εξωτερικής πολιτικής, μετά τα γεγονότα στον Εβρο τον Μάρτιο του 2020, τα οποία ακολούθησε η μεγαλύτερη κρίση στις σχέσεις μας τον 21ο αιώνα στην ευρύτερη περιοχή του Καστελλορίζου λόγω των σεισμικών ερευνών του «Ορούτς Ρέις», η Αθήνα προσγειώθηκε απότομα στην πραγματικότητα. 

Η Τουρκία είχε ιδιαίτερη αυτοπεποίθηση, ο πρόεδρός της επαναλάμβανε την ανάγκη για αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάννης, ενώ η συνεχής ισλαμοποίηση και απόκλιση από τη Δύση δημιουργούσε την ανησυχία ότι η Τουρκία συν τω χρόνω θα γινόταν όλο και πιο απρόβλεπτη. Στο μεσοδιάστημα, βέβαια, η τουρκική ηγεσία είχε κάνει το κολοσσιαίο λάθος εξαγοράς του εξαιρετικού κατά τα άλλα ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, γεγονός που την εκτόπισε από το πρόγραμμα των F-35, στο οποίο μάλιστα ήταν συμπαραγωγός. 

Οπωσδήποτε, αν η Τουρκία σήμερα διέθετε τα 5ης γενιάς πολεμικά αεροσκάφη, θα βρισκόταν σε πλεονεκτική και όχι μειονεκτική –όπως συμβαίνει– θέση έναντί μας. Στον περιορισμό των αμυντικών δυνατοτήτων της Αγκυρας προφανώς συνέβαλαν και οι χιλιάδες διώξεις που ακολούθησαν το αποτυχημένο πραξικόπημα τον Ιούλιο του 2016, αλλά και συνολικά οι εκφοβιστικές μέθοδοι του καθεστώτος Ερντογάν και η παράκαμψη της ιεραρχίας στη βάση της τοποθέτησης των πιο πιστών και όχι απαραίτητα των πιο ικανών στελεχών των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων.

Η ελληνική πλευρά όχι μόνο κάλυψε το χαμένο έδαφος, αλλά με τις αγορές των τελευταίων ετών (Rafale) απέκτησε υπεροχή στον αέρα που αναμένεται να διατηρηθεί, αν όχι να διευρυνθεί με την προμήθεια F-35 (εξαρτάται από το αν θα παραμείνει εκτός νυμφώνος η Αγκυρα), ενώ στη θάλασσα, όπου υπολειπόμαστε της Τουρκίας σε μονάδες και μέγεθος, αιχμή του δόρατος για τα επόμενα χρόνια θα αποτελέσουν οι τέσσερις Belharra, οι οποίες σε αντιστοιχία θεωρούνται κάτι σαν 5ης γενιάς φρεγάτες, που όμοιές τους δεν κατέχει κανένα κράτος της περιοχής. Αποκτούμε έτσι για το προβλεπτό μέλλον ένα ισχυρό ποιοτικό πλεονέκτημα, το οποίο συνυπολογίζεται από μια χώρα, την Τουρκία, που παραδοσιακά σέβεται τη στρατιωτική ισχύ. 

Δεδομένα, πέραν της αμυντικής μας θωράκισης/αποτρεπτικής ικανότητας, οι θαλάσσιοι διάδρομοι ενδιαφέρουν για πολλούς λόγους τη χώρα μας, είτε πρόκειται για τη συμμετοχή μας σε διεθνείς αποστολές, και μάλιστα με πρωταγωνιστικό ρόλο, είτε για τη συμβολή μας στην προστασία των μεταφορών και του εμπορίου (μελλοντικά και του IMEC), μεγάλο μέρος των οποίων άλλωστε διεξάγεται από τον ελληνικό εφοπλισμό, είτε έχουν να κάνουν με την προάσπιση υποδομών, ηλεκτρικών διασυνδέσεων και πάσης φύσεως ενεργειακών σχεδίων. Εξίσου σημαντική είναι η ισχύς μας στη θάλασσα για την κατοχύρωση υφιστάμενων και νέων συμφωνιών οριοθέτησης ΑΟΖ αλλά και για την επέκταση των χωρικών μας υδάτων.

*Διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (IGA), καθηγητής του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος. 

...από "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 22/12/25

ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Π. ΜΑΛΟΥΧΟΥ

Η παραλαβή από το ΠΝ της φρεγάτας «Κίμων» από τη Γαλλία έπειτα από δεκαετίες… ξηρασίας στη θάλασσα υπήρξε πολύ μεγάλη ημέρα για το ιστορικό ελληνικό Οπλο, τις Ενοπλες Δυνάμεις συνολικά και κυρίως για την αποτελεσματική θωράκιση της ελληνικής επικράτειας από τη διαρκώς εντεινόμενη τουρκική απειλή.

Η Ελλάδα είναι κατεξοχήν θαλάσσια χώρα. Και από τους αρχαίους χρόνους το μέλλον της κρίθηκε πολλές φορές στη θάλασσα. Κάτι που, όποτε συνέβη, κατέληξε νικηφόρα. Οι δεξιότητες των ναυτικών της είναι απαράμιλλες και τα επιτεύγματά τους, τόσο στο στρατιωτικό επίπεδο όσο και εκτός αυτού, στις θάλασσες του κόσμου μέσω της ναυτιλίας, δεν έχουν σύγκριση.

Ομως η ναυτική θωράκισή της υπέφερε δραματικά τα τελευταία χρόνια – με μοναδική εξαίρεση την πρόσκτηση των τελευταίων υποβρυχίων που της έδωσαν μία ανάσα, ένα πλεονέκτημα που της έλειπε, αλλά και που δεν είναι πια το ίδιο όταν αυτά τα όπλα φτάνουν και στην Τουρκία και μάλιστα έχοντας ενσωματώσει τις σημαντικές βελτιώσεις που το ελληνικό ΠΝ επέφερε στην περίοδο των δοκιμών τους. Βέβαια, το πρόβλημα ίσως να μην είναι τελικά και τόσο μεγάλο, καθώς ο ανθρώπινος παράγοντας εδώ κάνει τη διαφορά. Και αυτός είναι συντριπτικά υπέρ της Ελλάδας.

Η φρεγάτα «Κίμων», όπως και όσες ακολουθήσουν, ή τα νέα αεροσκάφη ή μία σειρά άλλων όπλων, αποκτούν ουσία μόνον όταν ο επιβουλέας γνωρίζει ότι αν δεν σταματήσει να παραβιάζει συστηματικά την επικράτεια άλλου κράτους, εκείνο θα τα χρησιμοποιήσει. Οταν τα φοβάται. Και, αυτό, που είναι αμιγώς πολιτικό ζήτημα, εν προκειμένω δεν συμβαίνει.Για να διαδραματίσει τον ρόλο της η ισχύς πρέπει ο εχθρός να γνωρίζει ότι θα την υποστεί. Ομως αυτό δεν ξεκινά την ώρα ενός πολέμου, που άπαντες ασφαλώς απεύχονται, αλλά πολύ πριν ακριβώς για να μην υπάρξει τέτοιος, ή, βεβαίως, ακόμα χειρότερα, ήττα εν ειρήνη. Με την αντιμετώπιση της αναπάντητης έως τώρα, διαρκούς έμπρακτης απειλής που ουδεμία άλλη χώρα ανέχεται.

Οι γαλλικές φρεγάτες φέρνουν μια εντελώς νέα εποχή στην επιφάνεια πλέον της θάλασσας – και αυτή έλειπε απελπιστικά. Ο ελληνικός στόλος ήταν πολύ γερασμένος. Το ποιοτικό άλμα υπερκαλύπτει το κενό δεκαετιών μπαλωμάτων με τα οποία το ΠΝ ήταν υποχρεωμένο να φέρει εις πέρας το έργο του. Αυτά τα σκάφη με τις εκπληκτικές τους δυνατότητες που δεν αφορούν μόνον τη δύναμη πυρός, τη μάχη επί του πεδίου, τις τεχνολογίες, μα ούτε καν μόνον τη θάλασσα, συνιστούν εντυπωσιακούς πολλαπλασιαστές ισχύος τους οποίους θα πρέπει πλέον να λάβει πάρα πολύ σοβαρά υπόψη του οποιοσδήποτε σκεφτεί να επιχειρήσει εναντίον της ελληνικής κυριαρχίας. Και πριν ήταν απαραίτητο, έστω και με γερασμένο στόλο, ιδίως λόγω των ανθρώπων που τον υπηρετούν. Μα τώρα η απάντηση μπορεί να αποβεί μοιραία.

Υπάρχει όμως ένα «αλλά». Που δεν έχει να κάνει ούτε με τις μονάδες, ιδίως πλέον με τις γαλλικές φρεγάτες, ούτε με την αφοσίωση και την ικανότητα των στελεχών του ΠΝ. Εχει να κάνει αποκλειστικά με την αποφασιστικότητα και την πολιτική βούληση εκείνων που έχουν την εξουσία της εντολής – και ορθότατα, γιατί αυτό σημαίνει δημοκρατία – στη χρήση των όπλων.

Σε αυτό το «αλλά» υπάρχουν αμέτρητες διαχρονικές ενδείξεις, αν και σήμερα ίσως όσο ποτέ εδώ και δεκαετίες, ότι η Ελλάδα αντιλαμβάνεται το τι σημαίνει να υπερασπίζεσαι την κυριαρχία σου με εντελώς ιδιαίτερο τρόπο που δεν έχει ανάλογο σε άλλη χώρα της Ευρώπης, ούτε εκτός αυτής.

Η φρεγάτα «Κίμων», όπως και όσες ακολουθήσουν, ή τα νέα αεροσκάφη ή μία σειρά άλλων όπλων, αποκτούν ουσία μόνον όταν ο επιβουλέας γνωρίζει ότι αν δεν σταματήσει να παραβιάζει συστηματικά την επικράτεια άλλου κράτους, εκείνο θα τα χρησιμοποιήσει. Οταν τα φοβάται. Και, αυτό, που είναι αμιγώς πολιτικό ζήτημα, εν προκειμένω δεν συμβαίνει.

Για να διαδραματίσει τον ρόλο της η ισχύς πρέπει ο εχθρός να γνωρίζει ότι θα την υποστεί. Ομως αυτό δεν ξεκινά την ώρα ενός πολέμου, που άπαντες ασφαλώς απεύχονται, αλλά πολύ πριν ακριβώς για να μην υπάρξει τέτοιος, ή, βεβαίως, ακόμα χειρότερα, ήττα εν ειρήνη. Με την αντιμετώπιση της αναπάντητης έως τώρα, διαρκούς έμπρακτης απειλής που ουδεμία άλλη χώρα ανέχεται.

Αυτή είναι η πρώτη αποστολή αυτών των όπλων – να σταματήσουν τον επιβουλέα όσο είναι καιρός. Και γίνεται σε περίοδο ειρήνης. Για να ξέρει ότι δεν μπορεί να παράγει τετελεσμένα με απειλές, πολύ περισσότερο δε εν μέσω διαπραγματεύσεων όπως ήδη συστηματικά συμβαίνει. Και να έχει μετρήσει καλά τι θα υποστεί αν προκαλέσει πόλεμο.