Αθελά μου ανατρέχω σε παλιές αναμνήσεις πίσω στο ακαδημαϊκό έτος 1974-75, την πρώτη χρονιά μετά τη χούντα. Τότε είχαν αδειάσει τα πανεπιστήμια από πολλούς καθηγητές που στάλθηκαν στο Πειθαρχικό, άλλοι σαν πραγματικοί συνεργάτες της χούντας και μερικοί με ψευδείς καταγγελίες συναδέλφων τους που ήθελαν να τους βγάλουν από τη μέση. Πολλοί από την τελευταία κατηγορία γύρισαν πίσω στη θέση τους. Αλλοι δυστυχώς δεν τα κατάφεραν. Τότε προσλήφθηκα σε ένα ΑΕΙ σαν ειδικός επιστήμων, λέκτορας θα λέγαμε σήμερα. Αναπλήρωνα έναν καθηγητή που ήταν από παλιά και φίλος μου και είχα, πάντα το θυμάμαι, την ανεκτίμητη βοήθεια της βοηθού του, η οποία ακολούθησε επιστημονική καριέρα φθάνοντας, δικαίως, στην ανώτατη βαθμίδα. Βασιζόμουν σε ένα για την εποχή του απηρχαιωμένο σύγγραμμα –το ίδιο που είχα διαβάσει πριν από 20 χρόνια σαν φοιτητής– και η προφορική μου διδασκαλία ήταν ασφαλώς διαφορετική και σύγχρονη για την εποχή, όπως είχα διδαχτεί στις μεταπτυχιακές σπουδές μου στο εξωτερικό. Θα πρέπει να υπήρχε καλή αποδοχή, αν κρίνω από το γεγονός ότι το μεγάλο κεντρικό αμφιθέατρο του ιδρύματος παρέμεινε γεμάτο μέχρι τέλους της χρονιάς. Στο τέλος κάθε μαθήματος ενημέρωνα τους ακροατές μου για το θέμα του επόμενου μαθήματος και παρέπεμπα σε συγκεκριμένο κεφάλαιο. Καλόν θα ήταν να έκαναν μια ανάγνωση. Στο τέλος ενός μαθήματος με πλησίασε μια ομάδα και ζήτησε να μου μιλήσει. Επί λέξει μου είπαν: Κύριε καθηγητά, εμείς απολαμβάνουμε την παράδοσή σας. Μη μας λέτε να διαβάζουμε βιβλία. Τα βιβλία με το περιεχόμενό τους ενισχύουν το Κεφάλαιο. Εμείς με τη δράση μας θα καταστρέψουμε πρώτα το Κεφάλαιο και τότε θα διαβάσουμε τα κατάλληλα βιβλία. Τους απάντησα ότι δυσκολεύομαι να αποδεχτώ την άποψή τους, χωρίς να καταστώ λιγότερο δημοφιλής. Δεν θα μπορούσα να συγχαρώ τους αγρότες μας σήμερα για την προσπάθειά τους. Τελικά το Κεφάλαιο δεν πρόκειται να πεθάνει, πολλοί όμως εργαζόμενοι άλλων κλάδων θα δουν τον δικό τους βιοπορισμό να επηρεάζεται αρνητικά....

 Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

"Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ", 30/12/25

Εκκλησία - Πολιτεία ενώπιον προκλήσεων

Κύριε Διευθυντά

Η γέννηση του Χριστού εμπνέει και δυναμώνει την πίστη μας. Συμμεριζόμαστε με πληθυσμούς χριστιανών σε ολόκληρη την υφήλιο την ανάγκη της προσευχής και της συγχώρεσης, την επιδίωξη της αγνότητας και της αγάπης στις καθημερινές μας εμπειρίες.

Αναμφίβολα με τους ίδιους πληθυσμούς χριστιανών μοιραζόμαστε τους πολέμους, τους θανάτους, τις βίαιες καταστροφές που σήμερα καθορίζουν την ηθική υπόσταση, την επιβίωση, ακόμη και την ίδια την ύπαρξη συνανθρώπων μας με τους οποίους μας συνδέουν όχι μόνο κοινά ιστορικά βιώματα αλλά και η ευλογία των Χριστουγέννων.

Δυστυχώς η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία απουσιάζει εντελώς από το διεθνές αντίπαλο γίγνεσθαι που επιγραμματικά περιέγραψα. Ο αφανισμός των ελληνο-ορθόδοξων κοινοτήτων σε χώρες όπως η Συρία, ο Λίβανος, το Ιράκ, η Αίγυπτος αντιμετωπιζεται με απαξιωτική σιγή και αδύναμες χειρονομίες συμπαράστασης. Η χώρα μας δέχεται και υποστηρίζει μωαμεθανούς μετανάστες κατά χιλιάδες, ενώ επιλέγει να αγνοεί και να αποστρέφεται χριστιανούς ορθοδόξους από τις ίδιες χώρες.

Η συνεργασία Εκκλησίας και Πολιτείας σ’ αυτόν τον διεθνή τομέα θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη στην κοινωνία μας και να αποκαταστήσει το κύρος της Εκκλησίας της Ελλάδος και των επαπειλουμένων ορθόδοξων Πατριαρχείων Αντιοχείας, Ιεροσολύμων και Αλεξανδρείας.

Η σύμπλευση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και η αυτόβουλη απόσχισή της από το Πατριαρχείο της Μόσχας (2018) προφανώς συνεπάγονται αδελφικές σχέσεις συνύπαρξης με την Εκκλησία της Ελλάδος, σχέσεις που θα έπρεπε να ενισχυθούν ιδιαίτερα μετά την εισβολή της Ρωσίας το 2022 και την αναγκαστική μετανάστευση Ουκρανών στη χώρα μας.

Τα πολύπλοκα δογματικά και γραφειοκρατικά ζητήματα που παρεμβάλλονται θέτουν αδικαιολόγητα εμπόδια και ηθελημένα σκιάζουν τη λεωφόρο του διεθνούς χριστιανισμού. Μέγιστο υπό Εκκλησία - Πολιτεία ενώπιον προκλήσεων δείγμα προσφέρει η πρόσφατη αδελφική συνάντηση του Πατριάρχη Βαρθολομαίου με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ στη Νίκαια της Βιθυνίας, με αφορμή την επέτειο 1.700 χρόνων από την πρώτη Οικουμενική Σύνοδο του 325 μ.χ., όπου το Σχίσμα ερμηνεύτηκε (επιτέλους!) σαν διαλογισμός δόγματος και αρχών που αφορά κάθε χριστιανό ελεύθερο να εκφράσει την πίστη του.

Η συμπόρευση Καθολικισμού και Ορθοδοξίας που προοιωνίζεται η από κοινού ανάγνωση του «Πάτερ Ημών» από τους προκαθημένους των δύο εκκλησιών θα άλλαζε ουσιαστικά γεωπολιτικά δεδομένα, ιδιαίτερα στην Ευρώπη όπου η ισλαμική παρεμβατικότητα συνεχώς εντείνεται.

Η Εκκλησία μας οφείλει να απαλλαγεί επιτέλους από δογματικές προκαταλήψεις και να αντιμετωπίσει την αδυσώπητη πραγματικότητα που την περιβάλλει, τόσο στην ελληνική κοινωνία όσο και στην εμπόλεμη Ευρώπη και Μέση Ανατολή. Η φωνή της Ορθοδοξίας δεν είναι πολιτικοποιημένη, δεν επιδιώκει συμφωνίες ή συμμαχίες. Αλλά οφείλει να μας εμπνέει και να μας καθοδηγεί από τη Γέννηση μέχρι και την προσδοκία της Ανάστασης.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΟΣΧΟΣ


Πάγωσε το αίμα μας όταν ακούσαμε: «Μπλόκο!»

Κύρις Διευθυντά

Ενα πρωινό του 1942, οι αγρότες της περιοχής μου, με τα γαϊδουράκια τους φορτωμένα με τα αγροτικά τους προϊόντα (λάδι, ελιές, σιτάρι, καλαμπόκι, αλεύρι, σταφίδες, όσπρια κ.λπ.), αλλά και με γουρουνόπουλα, κουνέλια, κοτόπουλα, αρνάκια, κατέβαιναν να πιάσουν θέση στην πλατεία της πόλης μας για τη Λαϊκή.

Οταν έφτασαν στην πλατεία κατέβασαν και άπλωσαν τα προϊόντα τους χάμω και έδεσαν τα γαϊδουράκια σε ένα δέντρο, βάζοντάς τα να φάνε κριθάρι από έναν σάκο.

Πριν από τους αγρότες είχαν πιάσει θέση οι έμποροι των προικιών (κουβέρτες, σεντόνια, μαξιλάρες, κουρελούδες και ρούχα για νύφες κ.ά.). Οι συναλλαγές γίνονταν με ανταλλαγή προϊόντων. Ηξεραν με ακρίβεια τη σχέση, για παράδειγμα, λαδιού με σιτάρι.

Εμείς τα παιδιά αλλά και οι γονείς περπατούσαμε στην πλατεία, ελπίζοντας οι αγρότες να μας κάνουν κάποια δωρεά. Η ημέρα ήταν υπέροχη, όλα έδειχναν ότι οι συναλλαγές θα πήγαιναν καλά! Ξαφνικά ακούστηκε δυνατή φωνή: «ΜΠΛΟΚΟ!!!». Την πλατεία περιέζωσαν Ιταλοί με εφ’ όπλου λόγχη. Οι χωρικοί και οι άλλοι έπεσαν κάτω στη γη φοβούμενοι μην πέσουν σφαίρες. Οι Ιταλοί ζητούσαν απ’ όλους χαρτιά και μερικούς τους έστελναν σε ένα αυτοκίνητό τους, που ήταν στην πλατεία.

Εμείς τα παιδιά αρχίσαμε να σκούζουμε και φοβηθήκαμε μη στείλουν στο αυτοκίνητο τους γονείς μας. Κάποια στιγμή λύθηκε το μπλόκο. Οι αγρότες μάζεψαν τα πράγματά τους, τα φόρτωσαν στα ζώα τους και έφυγαν για τα χωριά τους. Η αγορά διαλύθηκε.

Τώρα εμείς που τότε ήμασταν παιδιά, είμαστε παππούδες και γιαγιάδες και ακούμε τα εγγόνια μας να μας λένε από το τηλέφωνο κλαίγοντας: «Παππού, αναβάλαμε το ταξίδι για να κάνουμε Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά μαζί, επειδή υπάρχουν μπλόκα».

Τι κρίμα...

ΧΡΗΣΤΟΣ Π. ΡΙΤΣΟΣ 

Παπάγου


Περί «Κεφαλαίου», μπλόκων και θιγομένων

Κύριε Διευθυντά,

Τα μπλόκα των αγροτών δεν με επηρεάζουν, αφού λόγω της ηλικίας μου αποφάσισα να περάσω τις γιορτές στο ζεστό περιβάλλον του σπιτιού μου στην Αττική. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν με προβληματίζουν. Είναι ξεκάθαρο ότι η δυναμική της κινητοποίησης οφείλεται στο γεγονός της αποτελεσματικής δραστηριότητας του ΚΚΕ. Δεν θα περίμενα βέβαια από το ΚΚΕ να σκεφτεί ότι με τα μπλόκα θίγονται τα ζωτικά συμφέροντα όλων των άλλων κλάδων, αρκεί που θίγεται το Κεφάλαιο.

Αθελά μου ανατρέχω σε παλιές αναμνήσεις πίσω στο ακαδημαϊκό έτος 1974-75, την πρώτη χρονιά μετά τη χούντα. Τότε είχαν αδειάσει τα πανεπιστήμια από πολλούς καθηγητές που στάλθηκαν στο Πειθαρχικό, άλλοι σαν πραγματικοί συνεργάτες της χούντας και μερικοί με ψευδείς καταγγελίες συναδέλφων τους που ήθελαν να τους βγάλουν από τη μέση. Πολλοί από την τελευταία κατηγορία γύρισαν πίσω στη θέση τους. Αλλοι δυστυχώς δεν τα κατάφεραν. 

Τότε προσλήφθηκα σε ένα ΑΕΙ σαν ειδικός επιστήμων, λέκτορας θα λέγαμε σήμερα. Αναπλήρωνα έναν καθηγητή που ήταν από παλιά και φίλος μου και είχα, πάντα το θυμάμαι, την ανεκτίμητη βοήθεια της βοηθού του, η οποία ακολούθησε επιστημονική καριέρα φθάνοντας, δικαίως, στην ανώτατη βαθμίδα. Βασιζόμουν σε ένα για την εποχή του απηρχαιωμένο σύγγραμμα –το ίδιο που είχα διαβάσει πριν από 20 χρόνια σαν φοιτητής– και η προφορική μου διδασκαλία ήταν ασφαλώς διαφορετική και σύγχρονη για την εποχή, όπως είχα διδαχτεί στις μεταπτυχιακές σπουδές μου στο εξωτερικό. Θα πρέπει να υπήρχε καλή αποδοχή, αν κρίνω από το γεγονός ότι το μεγάλο κεντρικό αμφιθέατρο του ιδρύματος παρέμεινε γεμάτο μέχρι τέλους της χρονιάς. Στο τέλος κάθε μαθήματος ενημέρωνα τους ακροατές μου για το θέμα του επόμενου μαθήματος και παρέπεμπα σε συγκεκριμένο κεφάλαιο. Καλόν θα ήταν να έκαναν μια ανάγνωση.

Στο τέλος ενός μαθήματος με πλησίασε μια ομάδα και ζήτησε να μου μιλήσει. Επί λέξει μου είπαν: Κύριε καθηγητά, εμείς απολαμβάνουμε την παράδοσή σας. Μη μας λέτε να διαβάζουμε βιβλία. Τα βιβλία με το περιεχόμενό τους ενισχύουν το Κεφάλαιο. Εμείς με τη δράση μας θα καταστρέψουμε πρώτα το Κεφάλαιο και τότε θα διαβάσουμε τα κατάλληλα βιβλία. Τους απάντησα ότι δυσκολεύομαι να αποδεχτώ την άποψή τους, χωρίς να καταστώ λιγότερο δημοφιλής. Δεν θα μπορούσα να συγχαρώ τους αγρότες μας σήμερα για την προσπάθειά τους. Τελικά το Κεφάλαιο δεν πρόκειται να πεθάνει, πολλοί όμως εργαζόμενοι άλλων κλάδων θα δουν τον δικό τους βιοπορισμό να επηρεάζεται αρνητικά. (Για τις αμαρτίες της σημερινής κυβερνήσεως, όρα την επιστολή μου «Οι κουτόφραγκοι και ο ΟΠΕΚΕΠΕ (μας)», «Η Καθημερινή», 12/6/2025, σελ. 12).

ΔΡ ΔΗΜΗΤΡΙΌΣ Γ. ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗΣ