Πέρα από την απάτη με τους υποτιθέμενους τεχνικούς του ΔΕΔΔΗΕ, οι δράστες συχνά αντλούν την έμπνευσή τους από την επικαιρότητα για να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα μηνύματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα δήθεν για επιβολή προστίμων από τις κάμερες της Τροχαίας, παρότι αυτές ακόμη δεν είχαν τεθεί σε λειτουργία, ή παραπλανητικά μηνύματα που στέλνονται αυτές τις ημέρες σε κινητά τηλέφωνα για το επίδομα του fuel pass. «Οι απάτες έχουν μια περιοδικότητα και συχνά αντλούν στοιχεία από την επικαιρότητα για να είναι πιο πειστικές και ρεαλιστικές», λέει στην «Κ» ο Βασίλης Βλάχος, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας...

Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

Απάτες χωρίς τέλος με στόχο ηλικιωμένους

• Οι «λογιστές», «τεχνικοί ΔΕΔΔΗΕ» και τα μηνύματα για το fuel passΗ Καθημερινή

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Παρά τις συλλήψεις, οι τηλεφωνικές απάτες επιμένουν. Οι θύτες άλλοτε παριστάνουν τους λογιστές και άλλοτε τους τεχνικούς του ΔΕΔΔΗΕ ή εμπνέονται από την επικαιρότητα με απατηλά μηνύματα για το fuel pass. Ασκούν ψυχολογική πίεση στους στόχους τους, αρπάζουν χρήματα και τιμαλφή. Η «Κ» καταγράφει το φαινόμενο υποτροπής των δραστών και μαρτυρίες θυμάτων. «Ζήτησαν να ανοίξω το μάτι της κουζίνας, για να εξετάσουν κεντρικά τη διαρροή. Με ρώτησαν εάν έχω κοσμήματα και είπαν να τα βγάλω έξω. Το έκανα...», λέει θύμα στην «Κ».

Ο άνδρας δεν ήταν άγνωστος στις αστυνομικές αρχές. Τον Ιανουάριο του 2019 είχε σχηματιστεί εις βάρος του δικογραφία για απάτη από το αστυνομικό τμήμα Κηφισιάς και τον Απρίλιο του ίδιου έτους κατηγορήθηκε ότι παραπλάνησε γυναίκα στην Ανδρο προσποιούμενος τον υπάλληλο τράπεζας. Τον Ιούνιο του 2019 συνελήφθη στο Μεσολόγγι ως μέλος εγκληματικής οργάνωσης που ξεγελούσε πολίτες. Ρόλος του ήταν να στρατολογεί νέους συνεργούς και να εντοπίζει υποψήφιους στόχους. Ακολούθησε νέα σύλληψή του για παρόμοιο αδίκημα στη Φιλοθέη τον Ιούνιο του 2025. Το όνομά του περιλαμβάνεται πλέον και στη δικογραφία για τη μεγάλη σπείρα που διέπραττε τηλεφωνικές απάτες και εξαρθρώθηκε από την υποδιεύθυνση Ασφαλείας Αθηνών τον περασμένο Νοέμβριο. Περισσότερα από 40 άτομα συνελήφθησαν τότε, τα θύματά τους ανά τη χώρα ξεπέρασαν τα 1.000 και η εκτιμώμενη λεία τους έφτασε τα 7,6 εκατ. ευρώ. Αυτός, όμως, δεν ήταν ο μόνος εμπλεκόμενος με σχετικό ποινικό παρελθόν.

Τουλάχιστον άλλοι τέσσερις συλληφθέντες σε αυτή τη μεγάλη υπόθεση είχαν απασχολήσει παλαιότερα τις αστυνομικές αρχές για αντίστοιχα αδικήματα. Ενδεικτικά, το όνομα ενός εξ αυτών είχε περιληφθεί σε άλλες τέσσερις παρόμοιες δικογραφίες, από το 2021 έως το 2025, με θύματα στη Λάρισα, στην Πέλλα, στα Μετέωρα και στο Καρπενήσι.

«Ενώ κατά το παρελθόν τα μέλη της οργάνωσης έχουν συλληφθεί και σε ορισμένες περιπτώσεις προφυλακιστεί, αντί να αποθαρρυνθούν, με την έξοδό τους αρχίζουν πάλι τη δράση τους», σημειώνουν οι αστυνομικοί στη δικογραφία.

Οι δράστες παρουσιάζονταν στο τηλέφωνο συνήθως ως λογιστές, λέγοντας στα θύματα ότι κινδυνεύουν με πρόστιμο από το κράτος εάν έχουν στο σπίτι τους αδήλωτα χρυσαφικά ή μετρητά. Αλλοτε υποδύονταν τους τεχνικούς του ΔΕΔΔΗΕ. Αφού κέρδιζαν την εμπιστοσύνη του στόχου τους, ασκούσαν ψυχολογική πίεση, γίνονταν φορτικοί, σχεδόν αδρανοποιούσαν όποια κριτική σκέψη και έπειθαν τα θύματα να τους παραδώσουν τιμαλφή και χρήματα. Κάποιες κλήσεις μπορεί να κρατούσαν ώρες.

Δοκιμασμένο αφήγημα

Αυτά τα κόλπα, παλιά και δοκιμασμένα, εξακολουθούν να εφαρμόζονται και από άλλα κυκλώματα. Πριν από περίπου δέκα ημέρες, έπειτα από συντονισμένες αστυνομικές εφόδους στις Αχαρνές, στην Αθήνα, στην Κόρινθο και στο Ηράκλειο Κρήτης, συνελήφθησαν επτά άτομα για τηλεφωνικές απάτες. Και αυτοί συστήνονταν κατά κύριο λόγο ως λογιστές και παραπλανούσαν τους παθόντες με διάφορα ψεύδη, όπως την επιτακτική ανάγκη φορολογικής δήλωσης, τον φόβο υποτιθέμενου προστίμου, την παροχή κάποιου ανύπαρκτου επιδόματος. Τα θύματα παρέδιδαν

κοσμήματα και μετρητά ή παραχωρούσαν τα στοιχεία των τραπεζικών τους λογαριασμών και καρτών. Και σ’ αυτή την υπόθεση οι συλληφθέντες είχαν κατηγορηθεί στο παρελθόν για παρόμοια αδικήματα, ενώ το άτυπο τηλεφωνικό τους κέντρο εντοπίστηκε σε καταυλισμό Ρομά στο Ζευγολατιό Κορινθίας. Το ίδιο μέρος αναφέρεται σε τουλάχιστον άλλες τέσσερις δικογραφίες.

Γιατί επιμένουν αυτές οι απάτες; Αστυνομικός από τη Διεύθυνση Δίωξης Οργανωμένου Εγκλήματος με εμπειρία σε αντίστοιχες υποθέσεις, εξηγεί στην «Κ» ότι τα τελευταία χρόνια τα κυκλώματα στρέφονται στις τηλεφωνικές απάτες γιατί θεωρητικά έχουν μικρότερο ρίσκο. Σε αντίθεση με τις μαζικές περιπτώσεις κλοπών με τη μέθοδο της απασχόλησης που είχαν παρατηρηθεί πριν από μια δεκαετία, σε αυτές τις υποθέσεις απαιτείται ελάχιστη φυσική παρουσία των δραστών στο σημείο.

Από τις υποθέσεις που εξιχνιάστηκαν πρόσφατα φαίνεται ότι οι αστυνομικοί στοχεύουν πλέον στον εντοπισμό των «τηλεφωνικών κέντρων», καθώς εκεί βρίσκονται τα ηγετικά στελέχη κάθε σπείρας. Παρατηρείται, όμως, έπειτα και το φαινόμενο του μιμητισμού. Οπως επισημαίνει αστυνομικός στην «Κ», παρά τις συλλήψεις, εάν μια μέθοδος φανεί ότι αποδίδει, γρήγορα αντιγράφεται και από άλλες ομάδες.

«Εγινες δικηγόρος»

Στη μεγάλη υπόθεση που εξιχνιάστηκε τον περασμένο Νοέμβριο, οι αστυνομικές αρχές κατέγραφαν επί μήνες τις τηλεφωνικές συνομιλίες των υπόπτων. Οπως προκύπτει από τους διαλόγους που περιλαμβάνονται στη δικογραφία και παρουσιάζει η «Κ», ένα ηγετικό στέλεχος διόριζε δικηγόρους υπεράσπισης και αναλάμβανε όλα τα σχετικά έξοδα επιδιώκοντας να μην προφυλακιστούν υφιστάμενα μέλη της οργάνωσης που είχαν συλληφθεί. Προσπαθούσε να καθυστερήσει τη διαδικασία, ώστε να αποζημιωθούν εν μέρει τα θύματα και να παύσει έπειτα η ποινική δίωξη.

«Θα πάμε “τρένο” το δικαστήριο, δεν το θέλουμε τώρα. Να παλιώσει λίγο η φάση. Να ’χουμε και το χαρτί ότι ο άνθρωπος έχει αποζημιωθεί. Και τελείωσε», ακούγεται να λέει το ηγετικό στέλεχος σε συνομιλία του που καταγράφηκε από τους αστυνομικούς. «Αναλαμβάνω όλα τα δικηγορικά τους, όλα τους, τα πάντα. Μου τον βγάζεις; Ναι ή όχι; Ναι, σ’ τον βγάζω», τονίζει. «Τα ’μαθες όλα, ρε μπαγάσα. Εγινες δικηγόρος πια», του λέει ο συνομιλητής του.

Τον Ιούλιο του 2025 η ΕΛ.ΑΣ. μοιράστηκε στο Facebook την καταγγελία ενός πολίτη για τη δράση παρόμοιου κυκλώματος στην Αττική, ώστε να προειδοποιήσει το κοινό. Οι δράστες και σε αυτή την περίπτωση εμφανίζονταν ως τεχνικοί του ΔΕΔΔΗΕ. Καλούσαν τους στόχους τους πρώτα στο σταθερό και ζητούσαν έναν αριθμό κινητού τηλεφώνου. Επειτα μέσω βιντεοκλήσης απαιτούσαν να δουν τον πίνακα ασφαλειών, την κουζίνα και άλλες ηλεκτρικές συσκευές. Ελεγαν ότι είχαν προηγηθεί στη γειτονιά έργα εγκατάστασης οπτικών ινών που προκάλεσαν διαρροή ρεύματος. Εάν γίνονταν πιστευτοί ζητούσαν από τα θύματα να βγάλουν εκτός σπιτιού καθετί μεταλλικό (όπως κοσμήματα και λίρες) με σκοπό έπειτα να το κλέψουν.

Παρότι γνωστό, το ίδιο κόλπο χρησιμοποιείται ακόμη. Στις 12 Μαρτίου 2026 μια 72χρονη στη Θεσσαλονίκη δέχτηκε την κλήση υποτιθέμενου υπαλλήλου του ΔΕΔΔΗΕ. Εκείνος επικαλέστηκε ηλεκτρολογική βλάβη στην περιοχή και την έπεισε να τοποθετήσει σε λεκάνη έξω από το σπίτι της χρήματα, κοσμήματα, ακόμη και χειριστήρια ηλεκτρικών συσκευών. Επειτα τα άρπαξε και προσπάθησε να διαφύγει, αλλά ακινητοποιήθηκε από περίοικους και συνελήφθη αργότερα από αστυνομικούς.

Τους τελευταίους μήνες στελέχη της ΕΛ.ΑΣ. πραγματοποιούν ενημερωτικές ημερίδες σε ΚΑΠΗ και προειδοποιούν τους πολίτες μεγαλύτερης ηλικίας για τους πιθανούς κινδύνους και τις τεχνικές εξαπάτησης. Δεν είναι, όμως, όλα τα θύματα ηλικιωμένοι. Βάσει στοιχείων της μεγάλης υπόθεσης του Νοεμβρίου 2025 που επεξεργάστηκε η «Κ», από τα 981 θύματα των οποίων η ηλικία καταγράφεται στη δικογραφία, το 20% είναι 51 έως 60 ετών, το 19,3% είναι 61 έως 71 ετών και το 14,7% μεταξύ 41 και 50 ετών. Περίπου 9% των θυμάτων αυτής της υπόθεσης ήταν άνω των 81 ετών, με τον μεγαλύτερο σε ηλικία να είναι 95 ετών.

Τα θύματα επιλέγονται συνήθως τυχαία, από αναζητήσεις σε ονομαστικούς ή επαγγελματικούς τηλεφωνικούς καταλόγους. Ενδεικτικά, σε άλλη υπόθεση που εξιχνιάστηκε τον περασμένο μήνα, οι αστυνομικοί εντόπισαν στο κινητό συλληφθέντος αναζητήσεις στον τηλεφωνικό κατάλογο του 11888 με κριτήριο περιοχές και μικρά κύρια ονόματα. Οταν οι αστυνομικοί εισέβαλαν στο σπίτι του ο δράστης επιχείρησε να καταστρέψει τα κινητά τηλέφωνα για να κρύψει τα ίχνη του.

Η «δεξαμενή» των θυμάτων

Πέρα από την απάτη με τους υποτιθέμενους τεχνικούς του ΔΕΔΔΗΕ, οι δράστες συχνά αντλούν την έμπνευσή τους από την επικαιρότητα για να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα μηνύματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα δήθεν για επιβολή προστίμων από τις κάμερες της Τροχαίας, παρότι αυτές ακόμη δεν είχαν τεθεί σε λειτουργία, ή παραπλανητικά μηνύματα που στέλνονται αυτές τις ημέρες σε κινητά τηλέφωνα για το επίδομα του fuel pass.

«Οι απάτες έχουν μια περιοδικότητα και συχνά αντλούν στοιχεία από την επικαιρότητα για να είναι πιο πειστικές και ρεαλιστικές», λέει στην «Κ» ο Βασίλης Βλάχος, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. «Τα θύματα μπορεί να προέρχονται από τη δεξαμενή των εντελώς αφελών, έως και των πιο υποψιασμένων ανθρώπων, οι οποίοι υπό την πίεση του χρόνου μπορεί να εξαπατηθούν», τονίζει.

Οπως εξηγεί ο ίδιος, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης δεν χρειάζεται ιδιαίτερη τεχνογνωσία για να γράψει πλέον οποιοσδήποτε ένα πιο ρεαλιστικό παραπλανητικό email, που υποτίθεται ότι προέρχεται από επίσημη Αρχή. «Εχει κατέβει το επίπεδο των γνώσεων που απαιτούνται για να στηθούν αυτές οι απάτες», υπογραμμίζει ο κ. Βλάχος. «Ετσι αυξάνεται και η δεξαμενή των δραστών».

«Μου είπαν ότι ο γιος μου είναι στο νοσοκομείο. Αλλά εγώ έχω κόρη!»

Οταν χτύπησε το τηλέφωνο, η 80χρονη κοιμόταν. Ηταν αργά, κι εκείνη μόνη στο σπίτι της στο Αργος. Της είπαν ότι καλούν από τον ΔΕΔΔΗΕ για κάτι πολύ επείγον. Ζήτησαν τον σύζυγό της, στο όνομα του οποίου είναι καταχωρισμένη η σύνδεση. Απάντησε ότι δεν ζει. Υστερα τη ρώτησαν πώς τη λένε. «Εχετε πολύ ωραίο όνομα», της είπαν. «Ακούγονταν ευγενείς», αναφέρει η 80χρονη. Εχει πρόβλημα η περιοχή, δήλωσαν. «Διαρροή ρεύματος είπαν, κι ότι υπάρχει κίνδυνος ηλεκτροπληξίας. Μου ζήτησαν να ανοίξω το μάτι της κουζίνας, για να εξετάσουν κεντρικά τη διαρροή και να μην ακουμπήσω τίποτα μεταλλικό».

Υπάκουσε. Τη ρώτησαν μετά πού έχει μεταλλικά αντικείμενα, λέγοντάς της να μην τα αγγίξει. Την προέτρεψαν να τα βγάλει έξω από το σπίτι. Κοσμήματα δεν έχει; «Τους είπα ότι τα έχω στην ντουλάπα. “Πρέπει να τα βγάλετε έξω από το σπίτι”, είπαν». Τα έβαλε σε μια σακούλα, τα σκέπασε με μια πετσέτα και τα άφησε στον εξωτερικό ισόγειο χώρο – κατοικεί στον δεύτερο όροφο μιας μονοκατοικίας. Περνούσε η ώρα και οι υποτιθέμενοι υπάλληλοι του ΔΕΔΔΗΕ ήταν άφαντοι. Οπως και τα κοσμήματά της. «Ενιωσα πως εισέβαλαν στη ζωή μου – όχι επειδή πήραν τον χρυσό, αλλά τις αναμνήσεις που κουβαλούσαν αυτά τα χρυσαφικά», τονίζει.

Το κόλπο με τα τροχαία

Οι τηλεφωνικές απάτες έχουν αυξηθεί κατά κόρον τα τελευταία χρόνια, με τους δράστες να δοκιμάζουν διάφορες ιστορίες για να εξαπατήσουν τα θύματά τους. Συχνά, αναφέρουν το τροχαίο δυστύχημα. Τουλάχιστον τρία άτομα περιγράφουν στην «Κ» την ίδια ιστορία. Τους κάλεσε κάποιος στο τηλέφωνο του σπιτιού, λέγοντας ότι η κόρη τους ενεπλάκη σε τροχαίο και σκότωσε έναν άνθρωπο. Οι δράστες υποκρίνονταν τους αστυνομικούς. Για να αποζημιώσουν την οικογένεια του θύματος και να μην πάει η κόρη τους αυτόφωρο, ζήτησαν να τους στείλουν ένα χρηματικό ποσό.

Σε μια συγκεκριμένη οικογένεια ζήτησαν 20.000 ευρώ σε μετρητά, κι όταν τους απάντησαν ότι έχουν 7.000, οι δράστες τους είπαν να συμπληρώσουν με κοσμήματα τα υπόλοιπα. Τα έβαλαν σε μια πλαστική σακούλα και τα πέταξαν από το μπαλκόνι. Συχνά στέλνουν μηνύματα στο κινητό, συγκεκριμένα στο Whatsapp, υποδυόμενοι και πάλι την κόρη ή τον γιο κάποιου, λέγοντας ότι έχασαν το κινητό τους και χρειάζονται οπωσδήποτε χρήματα για μια πληρωμή.

Σε μια γυναίκα από τη Θεσσαλονίκη –στην οποία είπαν ότι η κόρη της ζει στην πόλη του εξωτερικού όπου πράγματι κατοικεί–, ζήτησαν 3.000 ευρώ, τα οποία έστειλε στους δράστες. Καθώς γρήγορα κατάλαβε ότι επρόκειτο για απάτη, κάλεσε την τράπεζα και τα πήρε πίσω. Σε γυναίκα από την Αθήνα ζήτησαν 2.000. Αλλη έλαβε κλήση από κάποιον που προσποιούνταν ότι είναι ο λογιστής της και ήξερε το επώνυμό της. Παρότι το έκλεισε, την ξανακάλεσαν. Επικοινώνησε με την αστυνομία και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων, χωρίς ανταπόκριση. Δεν πιάνει, ευτυχώς, σε όλους το κόλπο. Κυρίως λόγω τύχης. Μια 85χρονη και μια 90χρονη που δέχθηκαν την κλήση με το υποτιθέμενο τροχαίο, δεν ανησύχησαν καθόλου. «Μου είπαν ότι ο γιος μου είναι στο νοσοκομείο και πρέπει να στείλω χρήματα επειγόντως», δηλώνει η 85χρονη, «αλλά εγώ έχω κόρη!».