Δεν νομίζω δηλαδή ότι υπάρχει περίπτωση να βγει το Ιράν αλώβητο από τη δοκιμασία ώστε να ξαναρχίσει αύριο να φτιάχνει πυρηνικό οπλοστάσιο. Οσο νωρίτερα το συνειδητοποιήσουν τόσο καλύτερα για τους ίδιους και για όλους μας. Τα υπόλοιπα είναι για ξεκάρφωμα. Η ελεύθερη διέλευση στα Στενά του Ορμούζ είναι αυτονόητη διότι είναι απαραίτητη για όλους. Ενώ οι Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι και λοιποί βασιβουζούκοι δεν είναι κρατικές ή εθνικές οντότητες ώστε να αποτελέσουν μέρη μιας διεθνούς διαπραγμάτευσης. Είναι παραστρατιωτικές συμμορίες που συντηρεί το Ιράν και ο αφοπλισμός τους αρκεί. Θα δούμε πώς θα εξελιχθούν και οι διαπραγματεύσεις του Ισραήλ με τον Λίβανο στην Ουάσιγκτον. Το ερώτημα είναι όμως ποιος από το Ιράν θα αποδεχτεί μια συμφωνία που δεν θα στηρίζει το «ηρωικό αφήγημα» του καθεστώτος. Ποιος δηλαδή κάνει κουμάντο. Αν μετρήσω ότι χρειάστηκε να στείλουν εβδομήντα νοματαίους στην Ισλαμαμπάντ για να διαπραγματευτούν, μάλλον κανείς. Είναι σαν να κάνει διαπραγματεύσεις η Ελλάδα με την Τουρκία και ο Μητσοτάκης να κουβαλάει μαζί του από τον Κασσελάκη μέχρι τον αρχηγό Χωροφυλακής. Το επόμενο κεφάλαιο δεν έχει γραφεί. Θα δούμε αν θα ξαναρχίσει το σφυροκόπημα ή αν η εκεχειρία θα εξελιχθεί σε άτυπη κατάσταση. Εχω όμως και καλά νέα. Στην Ουγγαρία, ο Ορμπαν πήρε πόδι. Χαστούκι για τον Τραμπ και τον Πούτιν και τους ακροδεξιούς. Ανακούφιση για την Ευρώπη. Ενα εκκωφαντικό «Ρώσοι, σπίτια σας!». Με έναν σμπάρο, πολλά τρυγόνια. Αλλά ο Ορμπαν πήρε το ένα πόδι. Εχει και άλλο. Διότι αφήνει πίσω ένα συγκροτημένο σύστημα από θεσμούς, νόμους, ανεξάρτητες αρχές, διορισμένους επιτηρητές, κανονισμούς κ.λπ. για να δυσκολέψουν ή να ακυρώσουν τον διάδοχό του. Ερώτημα λοιπόν για τους δικούς μας «θεσμικούς». Τι να κάνει με το θεσμικό μαγαζί του Ορμπαν ο άνθρωπος που επέλεξε ο λαός για να το γκρεμίσει; Να υποβάλει τον θεσμικό σεβασμό του σε ένα ανεξέλεγκτο κι αποκρουστικό σύστημα; Ή παίρνει φόρα και τους παίρνει ο διάολος; Εγώ απάντηση έχω. Αλλά ακούω και άλλες...

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ" 

"ΤΑ ΝΕΑ", 14/04/26

"ΤΑ ΝΕΑ", 14/04/26

ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΝΕΛΛΗ

Φαίνεται ότι οι πολίτες της Ουγγαρίας ήταν αποφασισμένοι να θέσουν τέλος στην παντοδυναμία του Βίκτορ Ορμπαν και στις πολιτικές του· και το έκαναν με απόλυτο τρόπο. Εχει γραφεί ήδη παντού η ερμηνεία της ήττας του. Η πτώση του επιπέδου ζωής στη χώρα του, η προσπάθεια ελέγχου της Δικαιοσύνης και του Τύπου, η εκτεταμένη διαφθορά, η απόκλιση από την Ευρώπη, τη συνοχή της οποίας υπονόμευσε, και η εξυπηρέτηση των συμφερόντων και των στρατηγικών της Μόσχας έφεραν το εντυπωσιακό τέλος του.

Δεν είναι τυχαίο ότι το κυρίαρχο σύνθημα το βράδυ της Κυριακής, στους πανηγυρισμούς ψηφοφόρων του Πέτερ Μαγιάρ, του θριαμβευτή, εκτός του μονολεκτικού «Ευρώπη», ήταν και το «Ρώσοι, σπίτια σας». Είναι ένα ιστορικό σύνθημα. Το 1956, ο πρώην κομμουνιστής Ιμρε Νάγκι αντικατέστησε, ως πρωθυπουργός, έναν εγκάθετο της Μόσχας. Η Σοβιετική Ενωση βομβάρδισε τη Βουδαπέστη, ενώ τα σοβιετικά τανκς μπήκαν στη χώρα και ανέτρεψαν τον Ιμρε Νάγκι, ο οποίος εκτελέστηκε. Ηταν ένα σύντομο δημοκρατικό διάλειμμα που δεν το ξέχασαν ποτέ οι Ούγγροι – όπως δεν ξέχασαν το σύνθημα που κυριάρχησε εκείνη την εποχή: «Ρώσοι, σπίτια σας».

Ολα αυτά είναι εύκολα – κι ας τα δικαιολογεί ο ενθουσιασμός για την ήττα ενός δημαγωγού λαϊκιστή κι αυταρχικού ηγέτη, όπως εξελίχθηκε ο παλαιός φιλελεύθερος Ορμπαν. Το δύσκολο είναι η ασφαλής πρόβλεψη για την επόμενη ημέρα. Ο Πέτερ Μαγιάρ κυριαρχεί κοινοβουλευτικά, χάρη και στο εκλογικό σύστημα που είχε περάσει ο Ορμπαν, το οποίο έδινε δυσανάλογα πολλές για αντιπροσωπευτικό σύστημα έδρες στο πρώτο κόμμα. Ωστόσο, η επόμενη ημέρα, όπως μου εξηγεί βαθύς γνώστης της πολιτικής ζωής στην Ουγγαρία, είναι ναρκοθετημένη από τις ρυθμίσεις της λαϊκιστικής διακυβέρνησης.

Ακόμη, δηλαδή, κι αν ο Μαγιάρ κυβερνήσει σεβόμενος, όπως έχει διακηρύξει, το κράτος δικαίου, θα αντιμετωπίσει ένα ας το πούμε «μεταλαϊκιστικό» δίλημμα. Θα είναι σε μεγάλο βαθμό όμηρος ενός συστήματος, οι δομές του οποίου στελεχώνονται από πρόσωπα του καθεστώτος Ορμπαν, έτοιμα να τον υπονομεύσουν ανά πάσα στιγμή. Για να τα βγάλει πέρα, ο Μαγιάρ έχει δύο επιλογές.

Η μία επιλογή είναι να σεβαστεί τους κανόνες της δημοκρατίας, σύμφωνα με τους οποίους καμία πολιτική αλλαγή δεν είναι αλλαγή καθεστώτος: η διαδοχή του κυβερνώντος κόμματος, σε αυτή την περίπτωση, δεν θα κάνει δραματικές αλλαγές στις δομές του κράτους και των κρατικών ΜΜΕ. Αυτό σημαίνει ότι η νέα ηγεσία θα βάλλεται κατά σύστημα, συνεχώς, από την επόμενη ημέρα.

Η άλλη επιλογή είναι να αλλάξει τουλάχιστον τα κομβικά πρόσωπα της προηγούμενης κυβέρνησης με φιλικά πρόσωπα στην καινούργια – αλλά τότε θα αντιμετωπίσει κριτική για κατάληψη του κράτους με «τα δικά μας παιδιά».

Η δυσκολία τοποθέτησης στο μεταλαϊκιστικό δίλημμα είναι ένας λόγος για τον οποίο ακόμη και μια μεγάλη οπισθοδρόμηση για τους δημαγωγούς δεν σημαίνει πάντα το τέλος της πολιτικής τους καριέρας. Αλλά ακόμα κι αυτό αν συμβεί, είναι εύκολο να αναδυθούν νέοι δημαγωγοί της επόμενης ημέρας. Η φωτογραφία της στιγμής στην ελληνική πολιτική ζωή δείχνει ακριβώς το πρόβλημα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Οτι η φιλελεύθερη δημοκρατία στη Δύση δεν είναι ασφαλής ούτε όταν θριαμβεύει. Δεν υπάρχει πλήρης νίκη ούτε πλήρης ήττα για τις δυνάμεις της ελευθερίας. Και καθορίζεται από επιλογές που γίνονται κατά τη διάρκεια δεκαετιών, όχι ημερών.

Οπως και να ‘χει, στην Ουγγαρία σήμερα είναι αδιαμφισβήτητη η ισχύς των συνθημάτων και γι’ αυτά δεν υπάρχει μεταλαϊκιστικό δίλημμα: «Ευρώπη» και «Ρώσοι, σπίτια σας».

Πού είναι η Αριστερά

Μια πολύ επιπόλαιη ανάγνωση του εκλογικού αποτελέσματος στην Ουγγαρία, που γίνεται κυρίως στην Ελλάδα, οδηγεί στην επίκριση της χώρας επειδή το πολιτικό προσωπικό της είναι συντηρητικό. Φιλελεύθερος στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα ο Πέτερ Μαγιάρ, δεξιό το λαϊκιστικό κόμμα Φιντές του ηττημένου Ορμπαν κι ένα ακόμα κόμμα που θα έχει μερικούς βουλευτές στη νέα Βουλή – ακροδεξιό. Πού είναι η Αριστερά; – αναρωτιούνται πονηρά οι αναλυτές αυτοί, εκτιμώντας ότι η Ουγγαρία δεν είναι πλήρης δημοκρατία.

Κι όμως. Η απάντηση είναι πάρα πολύ απλή. Οι Ούγγροι, όπως και άλλες πρώην κομμουνιστικές χώρες της πρώην ανατολικής Ευρώπης, έχουν ζήσει την Αριστερά στο πετσί τους.

Τον σταλινισμό, την ανελευθερία, τις διώξεις, και ταυτόχρονα την απομόνωση, τις κακές συνθήκες της καθημερινής ζωής τους, την εσωστρέφεια. Ειδικά οι Ούγγροι θυμούνται ακόμα τα γεγονότα του 1956, μεγάλο τραύμα αναγκαστικής υποτέλειας σε ένα ολοκληρωτικό πολιτικό σύστημα και τις δυνάμεις κατοχής που το επέβαλαν. Είναι οι βασικοί λόγοι που στις χώρες αυτές η Αριστερά είναι συνυφασμένη με το απόλυτο κακό. Και ευλόγως θεωρείται, ως η βασική απειλή κατά της δημοκρατίας.

Αυτό που διαφοροποιεί την κοινωνία, π.χ., της Ουγγαρίας από τη γαλλική ή την ελληνική είναι ότι, εκεί, οι κομμουνιστές κυβέρνησαν· τους έζησαν. Και συνεχίζουν να φυλάγονται.

"ΤΑ ΝΕΑ", 14/04/26

ΤΟΥ Π.Κ.ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗ*

Ουγγαρία. Η σαρωτική επικράτηση του κόμματος της αντιπολίτευσης Tisza υπό τον Πέτερ Μαγιάρ (45 ετών) αποτελεί ιστορική νίκη για την Ευρώπη και τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Η Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) κλείνει ένα επώδυνο κεφάλαιο. Το κεφάλαιο-βραχνάς Βίκτορ Ορμπαν.

Η ανακούφιση στις Βρυξέλλες και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι ανυπόκριτη. Επιτέλους ηττήθηκε πανηγυρικά και αποχωρεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μαζί με τα βέτο που άσκησε, περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα, στα δεκαέξι χρόνια πρωθυπουργίας του. Η Ευρωπαϊκή Ενωση και ορισμένα κράτη-μέλη, όπως η Γαλλία και η Γερμανία τα πρώτα χρόνια – από το 2010 έως το 2019 –, ουσιαστικά «έκλεισαν τα μάτια» στο φαινόμενο Ορμπαν και βοήθησαν έτσι στην εδραίωσή του μαζί με το κόμμα του Φιντέζ (Findesz) για την οικοδόμηση ενός αυταρχικού κράτους-μαφία.

Οταν όμως έγινε φανερό ότι αντιπροσώπευε πραγματική απειλή για την Ευρώπη και τη δημοκρατία, η Ενωση αποφάσισε να αντιδράσει. Επεδίωξε την εφαρμογή του άρθρου 7 της Συνθήκης προκειμένου να του αφαιρέσει το δικαίωμα ψήφου στο Συμβούλιο χωρίς όμως επιτυχία (απαιτεί ομοφωνία). Εφάρμοσε όμως τις ρυθμίσεις για τη δημοσιονομική αιρεσιμότητα, παγώνοντας σημαντικές χρηματοδοτήσεις στη χώρα (ύψους 17 δισ. ευρώ). Με αποτέλεσμα να οδηγηθεί σε στασιμότητα η οικονομία της. Το 2025 η ανάπτυξη του ΑΕΠ μόλις έφτασε το 0,4% – η χειρότερη επίδοση στην ΕΕ. Η οικονομική κατάρρευση υπήρξε ένας σημαντικός παράγοντας για την ήττα Ορμπαν.

Το εκλογικό αποτέλεσμα αντιπροσωπεύει επίσης ήττα μείζονος σημασίας για τον τραμπισμό στην Ευρώπη – τον πρόεδρο Τραμπ και το κίνημα MAGA. Ο Β. Ορμπαν υπήρξε ο πιο πιστός και ενθουσιώδης εκφραστής του. Ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζ. Βανς έσπευσε μάλιστα σε εκλογική βοήθεια του Ορμπαν αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Το αντίθετο. Αποτελεί επίσης ήττα της Ρωσίας και νίκη της Ουκρανίας εντός της ΕΕ. Ο Ορμπαν υπήρξε ο ξεδιάντροπος υποστηρικτής του προέδρου Πούτιν, σκληρός πολέμιος της Ουκρανίας που αξιοποιούσε κάθε δυνατότητα βέτο για να εμποδίσει τη στήριξή της, οικονομική ή στρατιωτική (χορήγηση 90 δισ. ευρώ, λ.χ.). Και φυσικά εταίρος της Κίνας.

Πάνω απ’ όλα όμως η εκλογική αποτυχία Ορμπαν συνιστά νίκη της ευρωπαϊκής φιλελεύθερης δημοκρατίας. Ο Βίκτορ Ορμπαν επιχείρησε στα δεκαέξι χρόνια διακυβέρνησης να διαμορφώσει ένα νέο πρότυπο «ανελεύθερης δημοκρατίας» (illiberal democracy). Ενα τεχνοκρατικό αυταρχικό κράτος. Και να γράψει ένα εγχειρίδιο για το πώς μπορεί να οικοδομηθεί «από τα μέσα» με την αξιοποίηση των διαδικασιών και μηχανισμών της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Κύρια στοιχεία του εγχειριδίου ήταν η επίκληση του εθνικισμού και αξιών της χριστιανοσύνης και οικογενειακής παράδοσης, η διάπλασή τους σε ένα σύνολο με κύριο «διαβολικό αντίπαλο» την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Μαζί με την εσωτερική υπονόμευση του κράτους δικαίου και επικοινωνιακού συστήματος μέσω ελέγχου των θεσμικών και διαδικαστικών ερεισμάτων τους και τελική κατάληξη την ακύρωση της πλουραλιστικής κοινωνίας των πολιτών. «Ετσι πεθαίνουν οι δημοκρατίες στη σύγχρονη εποχή». 

Ο αντίπαλός του και αρχηγός της αντιπολίτευσης Πέτερ Μαγιάρ, προερχόμενος από τα σπλάχνα του κυβερνώντος κόμματος Φιντέζ γνωρίζει τα τεχνάσματα αυτά. Αντιτάχθηκε στην ασύλληπτη διαφθορά της ορμπανικής διακυβέρνησης και κατάφερε να συνενώσει στο πρόσωπό του όλη την αντιπολίτευση με σημείο αναφοράς την επιστροφή της Ουγγαρίας στην ευρωπαϊκή κανονικότητα. Η συνταγή απέδωσε. Και με 138 έδρες στο Κοινοβούλιο (199 συνολικά), πάνω από το όριο των δύο τρίτων, μπορεί να προωθήσει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για το ξήλωμα του αυταρχικού κράτους.

Η ήττα Ορμπαν έρχεται σε μια κομβική στιγμή για τη φιλελεύθερη Ευρώπη ενόψει και των κρίσιμων γαλλικών εκλογών (άνοιξη 2027). Οι δυνάμεις του λαϊκισμού, εθνικισμού, αντιευρωπαϊσμού υπέστησαν ήττες στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις (Ιταλία, Γαλλία, Δανία, Σλοβενία κ.ά.). Ο Ντ. Τραμπ με τον τρόπο του (πολέμους κ.λπ) «βοηθάει» την ευρωπαϊκή ενοποίηση και φιλελεύθερη δημοκρατία. Αλλά πάνω απ’ όλα η πολιτική/εκλογική στρατηγική με κύρια αναφορά στην Ευρώπη έφερε τα θετικά αποτελέσματα.

* Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ