Από την "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"-17/07/16 |
MICHAEL H. FUCHS / THE GUARDIAN
Η απόφαση του Μόνιμου Διαιτητικού Δικαστηρίου της Χάγης, την περασμένη Τρίτη, σύμφωνα με την οποία οι αξιώσεις της Κίνας στη Νότια Σινική Θάλασσα –και πολλές από τις πρακτικές που τις συνοδεύουν– στερούνται νομικής βάσης, θέτει δύσκολες προκλήσεις σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Η εφαρμογή στην πράξη αυτής της απόφασης είναι πολύ δυσκολότερη υπόθεση από την έκδοση ανακοινώσεων υποστήριξής της. Το Διαιτητικό Δικαστήριο δεν διαθέτει ναυτικό, ούτε μπορεί να επιβάλει οικονομικές κυρώσεις. Παρότι η απόφαση είναι θεωρητικά δεσμευτική τόσο για τις Φιλιππίνες, που υπέβαλαν την προσφυγή, όσο και για την Κίνα, που θίγεται από αυτήν, γεγονός παραμένει ότι το Πεκίνο, που από την πρώτη στιγμή αμφισβήτησε την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, θεωρεί άκυρη την απόφαση και δεν εννοεί να την εφαρμόσει.
Ο,τι άποψη κι αν έχει κανείς για τη λεγόμενη «γραμμή με τις εννέα παύλες» που ορίζει τις κινεζικές διεκδικήσεις και για τα ιστορικά επιχειρήματα που τις στηρίζουν, γεγονός είναι ότι το Πεκίνο εκμεταλλεύθηκε επί σειρά ετών τη νομική ασάφεια για να ενισχύσει την κινεζική παρουσία σε νησιά και υφάλους της περιοχής – μια ανησυχητική και δυνάμει αποσταθεροποιητική τάση, που δημιούργησε ωστόσο καινούργια δεδομένα.
Ουδείς θα μπορούσε στα σοβαρά να προτείνει τη διά της βίας εκδίωξη της Κίνας από διαφιλονικούμενες νησίδες. Κι αν οι Φιλιππίνες δοκίμαζαν να εκμεταλλευθούν πετρελαϊκά αποθέματα στην επίμαχη ζώνη, είναι βέβαιο ότι η Κίνα θα τις εμπόδιζε. Η κινεζική κυβέρνηση μπορεί εύκολα να ανεχθεί τη διεθνή κριτική, εφόσον θα συνεχίζει να κάνει ό,τι θέλει στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Τούτων δοθέντων, όλα τα βλέμματα στρέφονται στο Πεκίνο και τη Μανίλα. Οι πράξεις της μιας ή της άλλης πλευράς θα μπορούσαν να κλιμακώσουν την ένταση ή και να προκαλέσουν στρατιωτικά επεισόδια. Παρότι οι Φιλιππίνες θα είχαν νομική βάση να εκμεταλλευθούν κοιτάσματα φυσικού αερίου ή να κατασκευάσουν έργα σε διαφιλονικούμενες περιοχές, ίσως δεν θα ήταν συνετό να κάνουν κάτι τέτοιο εξαιτίας των πιθανών κινεζικών αντιδράσεων.
Δύο κίνητρα
Από την πλευρά της, η Κίνα έχει δύο κίνητρα για να περιορίσει, επί του παρόντος, τις αντιδράσεις της στο φραστικό επίπεδο. Κατ’ αρχάς, φιλοξενεί τη Σύνοδο Κορυφής της ομάδας G20 τον Σεπτέμβριο, επομένως έχει κάθε λόγο να αποφύγει θερμά επεισόδια που θα έριχναν τη σκιά τους σε αυτό το σημαντικό διεθνές γεγονός. Επειτα, όσο συνεχίζει να στηλιτεύει την απόφαση του Δικαστηρίου, τόσο θα εμπεδώνεται στην περιοχή η αίσθηση ότι δεν υπάρχει νομικός μηχανισμός επιβολής πάνω στην Κίνα.
Σε αυτό το φόντο, ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών διαγράφεται κρίσιμος. Μαζί με τις Φιλιππίνες, την Ιαπωνία, την Αυστραλία και πολλές χώρες της ηπειρωτικής Ασίας, οι ΗΠΑ οφείλουν να στηρίξουν την απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου και να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους. Βασικός άξονας των προσπαθειών της πρέπει να είναι η περιφρούρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Επιπλέον, οι Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο, ενθαρρύνοντας τόσο την Κίνα όσο και τις Φιλιππίνες να απόσχουν από πράξεις που θα μπορούσαν να κλιμακώσουν την ένταση και ωθώντας όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να δουν την απόφαση του Δικαστηρίου ως ευκαιρία για την έναρξη διαβουλεύσεων, με στόχο την ειρηνική επίλυση των υφιστάμενων εδαφικών διαφορών. Η Κίνα έχει τη δυνατότητα να διατυπώσει τις αξιώσεις της σε συμφωνία με το διεθνές δίκαιο και να εμπλακεί σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με τις υπόλοιπες ενδιαφερόμενες χώρες της περιοχής.
Σε διαφορετική περίπτωση, αν δηλαδή η Κίνα δεν προσαρμόσει τις αξιώσεις της στα δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί από τη διεθνή δικαιοσύνη, μόνο μια στρατηγική δύο αξόνων μπορεί να συμβάλει στη μείωση των εντάσεων στη Νότια Σινική Θάλασσα. Από τη μία πλευρά, θα χρειαστεί ένα πλαίσιο ασφαλείας, επεξεργασμένο από κοινού από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, ώστε να διατηρηθεί η ασφάλεια στη Νότια Σινική Θάλασσα. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να δρομολογηθεί μια πολυμερής διπλωματική διαδικασία, με την εμπλοκή όλων των χωρών που έχουν αξιώσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων στην περιοχή.
Μια τέτοια διαδικασία θα μπορέσει να επιλύσει βασικές διαφωνίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με την εκμετάλλευση φυσικών πόρων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, αλιεύματα), τη στρατιωτικοποίηση της περιοχής και τους μηχανισμούς αποτροπής θερμών επεισοδίων και διαχείρισης κρίσεων.
Η απόφαση που έλαβε την περασμένη Τρίτη το Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης προσφέρει την πιο καθαρή βάση για την επίλυση των διαφορών στη Νότια Σινική Θάλασσα. Αρκεί μόνο η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας να αδράξει την ευκαιρία.
Αποψη: Ποια είναι τα κρίσιμα σημεία
ΠΕΤΡΟΣ ΛΙΑΚΟΥΡΑΣ*
Η απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου, που προβλέπεται ως μηχανισμός επίλυσης από τη Σύμβαση Δικαίου Θάλασσας, αφορά την εξέταση της νομιμότητας των αξιώσεων και δραστηριοτήτων της Κίνας στη Νότια Σινική Θάλασσα επί των πόρων νησιωτικών σχηματισμών που περικλείονται από τη γραμμή των εννέα σημείων (nine-dash line). Η προσφυγή υποβλήθηκε μονομερώς από τις Φιλιππίνες. Η Κίνα δεν συμμετείχε στη διατύπωση της προσφυγής ούτε όρισε δικής της επιλογής διαιτητές, που ορίσθηκαν από τον πρόεδρο.
Η Κίνα με δήλωση έχει εξαιρέσει υποχρεωτικά από την εκδίκαση διαφορές σχετικά με οριοθετήσεις ή ιστορικούς τίτλους. Το Διαιτητικό Δικαστήριο, όμως, εξέτασε την υπόθεση, διότι έκρινε ότι το ζήτημα της οριοθέτησης διακρίνεται από το ερώτημα της προσφυγής των Φιλιππίνων, αν οι νησιωτικοί σχηματισμοί στη Νότια Σινική Θάλασσα παράγουν δικαιώματα επί θαλασσίων ζωνών. Ετυχε κριτικής διότι αφήνει έκθετα σε προσφυγή κράτη που έχουν εξαιρέσει διαφορές οριοθέτησης. Το Διαιτητικό Δικαστήριο:
1. Κρίνει ως αβάσιμες αξιώσεις της Κίνας στην περικλειόμενη περιοχή (nine-dash line) εντός της ΑΟΖ των Φιλιππίνων. Ιστορικά δικαιώματα αλιείας και εξόρυξης υδρογονανθράκων που επικαλείται η Κίνα, που δεν ήταν αποκλειστικά, ούτε είχαν τύχει της συναίνεσης άλλων κρατών, μετά τη νέα Σύμβαση Δικαίου Θάλασσας και τη θέσπιση ΑΟΖ Φιλιππίνων, δεν έχουν ισχύ.
2. Καθορίζει τα δικαιώματα της Κίνας σε θαλάσσιες ζώνες έως το προβλεπόμενο από το δίκαιο θάλασσας όριο από τις ακτές της, δηλαδή τα 200 ν.μ. υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ.
3. Ως προς τις διεκδικήσεις νησιωτικών σχηματισμών, όσοι ευρίσκονται κάτω από τη στάθμη της θάλασσας (ύφαλοι, σκόπελοι, ατόλες) δεν υπάγονται σε κυριαρχία ούτε διεκδικούν θαλάσσιες ζώνες, εξαιρώντας φυσικούς σκοπέλους που εντός των χωρικών υδάτων αποτελούν σημεία βάσης μέτρησης των ζωνών. Οι άνω της στάθμης της θάλασσας στη μεγίστη πλήμμη σχηματισμοί είναι ή βράχοι που δικαιούνται μόνο χωρικά ύδατα, ή νησιά που δικαιούνται όλες τις θαλάσσιες ζώνες. Με αυτή τη διάκριση, το Mischief Reef αποτελεί σκόπελο, εντός, όμως, της ΑΟΖ των Φιλιππίνων. Τα δε Spratly δεν συνιστούν νησιά –δεν επαρκεί ο λόγος ότι χρησιμοποιούνταν ως κατάλυμα Κινέζων και Ιαπώνων ψαράδων– και δεν δικαιούνται υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ.
4. Οι κατασκευές τεχνητών νησιών στη νότια Σινική Θάλασσα δεν νομιμοποιούνται, έχοντας δε προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στο περιβάλλον των κοραλλιογενών υφάλων παραβιάζονται περιβαλλοντικές διατάξεις προστασίας και διατήρησης του οικοσυστήματος.
5. Τέλος, διαπιστώνεται ότι η Κίνα δεν ενήργησε με καλή πίστη έναντι της διαδικασίας επίλυσης.
Πρώτη φορά ερμηνεύεται η διάταξη περί βράχων της Σύμβασης Δικαίου Θάλασσας. Εκτυλίσσοντας το νομικό σκεπτικό και την ερμηνεία του διαιτητικού οργάνου αντλούνται θετικά συμπεράσματα ως προς τα ενδιαφέροντα της Ελλάδας για μικρά νησιά/βράχους. Αυτό που θα μπορούσε να καταστήσει έναν βράχο νησί με δικαιώματα υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ, πέρα από την αντικειμενική δυνατότητα να συντηρεί μόνιμη ανθρώπινη διαβίωση ή οικονομική ζωή εξ ιδίων, είναι η σταθερή κοινότητα πληθυσμού, αποκλείοντας τις περιπτώσεις εκείνες διαβίωσης προσωπικού εντεταλμένου υπηρεσίας. Αν ένας νησιωτικός σχηματισμός δεν κατοικείται, δεν σημαίνει μη δυνατότητα κατοίκησης. Αν κατοικείτο ή είναι εστία οικονομικής δράσης συνάγεται δυνατότητα κατοίκησης. Κάτοικοι γειτονικών νησιών με οικονομική δραστηριότητα σε βράχο δεν απαιτείται να κατοικούν εκεί για να εκπληρώνεται η προϋπόθεση της οικονομικής ζωής του.
Η προϋπόθεση να συντηρείται διαβίωση απαιτεί ότι ο πληθυσμός είναι (οικονομικά) αυτάρκης, ότι υπάρχει διάθεση των αναγκαίων προς διαβίωση αγαθών, ότι δεν εξαρτάται από εξωτερική υποστήριξη. Το διαιτητικό θεωρεί αντίθετη στο δίκαιο θάλασσας επέμβαση με τεχνητά μέσα ώστε βράχος να γίνει κατοικήσιμος.
Είναι μια απόφαση που δυσαρεστεί την Κίνα, αλλά προσφέρει θετικά στοιχεία επί της ερμηνείας της διάταξης περί βράχων.
*Ο Πέτρος Λιάκουρας είναι αν. καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Παν. Πειραιώς - Διευθυντής του εργαστηρίου «Διαπραγμάτευσις».
Αποψη: Μια απόφαση με θετική αύρα
ΠΕΤΡΟΣ ΛΙΑΚΟΥΡΑΣ*
Η απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου, που προβλέπεται ως μηχανισμός επίλυσης από τη Σύμβαση Δικαίου Θάλασσας, αφορά την εξέταση της νομιμότητας των αξιώσεων και δραστηριοτήτων της Κίνας στη Νότια Σινική Θάλασσα επί των πόρων νησιωτικών σχηματισμών που περικλείονται από τη γραμμή των εννέα σημείων (nine-dash line). Η προσφυγή υποβλήθηκε μονομερώς από τις Φιλιππίνες. Η Κίνα δεν συμμετείχε στη διατύπωση της προσφυγής ούτε όρισε δικής της επιλογής διαιτητές, που ορίσθηκαν από τον πρόεδρο.
Η Κίνα με δήλωση έχει εξαιρέσει υποχρεωτικά από την εκδίκαση διαφορές σχετικά με οριοθετήσεις ή ιστορικούς τίτλους. Το Διαιτητικό Δικαστήριο, όμως, εξέτασε την υπόθεση, διότι έκρινε ότι το ζήτημα της οριοθέτησης διακρίνεται από το ερώτημα της προσφυγής των Φιλιππίνων, αν οι νησιωτικοί σχηματισμοί στη Νότια Σινική Θάλασσα παράγουν δικαιώματα επί θαλασσίων ζωνών. Ετυχε κριτικής διότι αφήνει έκθετα σε προσφυγή κράτη που έχουν εξαιρέσει διαφορές οριοθέτησης. Το Διαιτητικό Δικαστήριο:
1. Κρίνει ως αβάσιμες αξιώσεις της Κίνας στην περικλειόμενη περιοχή (nine-dash line) εντός της ΑΟΖ των Φιλιππίνων. Ιστορικά δικαιώματα αλιείας και εξόρυξης υδρογονανθράκων που επικαλείται η Κίνα, που δεν ήταν αποκλειστικά, ούτε είχαν τύχει της συναίνεσης άλλων κρατών, μετά τη νέα Σύμβαση Δικαίου Θάλασσας και τη θέσπιση ΑΟΖ Φιλιππίνων, δεν έχουν ισχύ.
2. Καθορίζει τα δικαιώματα της Κίνας σε θαλάσσιες ζώνες έως το προβλεπόμενο από το δίκαιο θάλασσας όριο από τις ακτές της, δηλαδή τα 200 ν.μ. υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ.
3. Ως προς τις διεκδικήσεις νησιωτικών σχηματισμών, όσοι ευρίσκονται κάτω από τη στάθμη της θάλασσας (ύφαλοι, σκόπελοι, ατόλες) δεν υπάγονται σε κυριαρχία ούτε διεκδικούν θαλάσσιες ζώνες, εξαιρώντας φυσικούς σκοπέλους που εντός των χωρικών υδάτων αποτελούν σημεία βάσης μέτρησης των ζωνών. Οι άνω της στάθμης της θάλασσας στη μεγίστη πλήμμη σχηματισμοί είναι ή βράχοι που δικαιούνται μόνο χωρικά ύδατα, ή νησιά που δικαιούνται όλες τις θαλάσσιες ζώνες. Με αυτή τη διάκριση, το Mischief Reef αποτελεί σκόπελο, εντός, όμως, της ΑΟΖ των Φιλιππίνων. Τα δε Spratly δεν συνιστούν νησιά –δεν επαρκεί ο λόγος ότι χρησιμοποιούνταν ως κατάλυμα Κινέζων και Ιαπώνων ψαράδων– και δεν δικαιούνται υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ.
4. Οι κατασκευές τεχνητών νησιών στη νότια Σινική Θάλασσα δεν νομιμοποιούνται, έχοντας δε προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στο περιβάλλον των κοραλλιογενών υφάλων παραβιάζονται περιβαλλοντικές διατάξεις προστασίας και διατήρησης του οικοσυστήματος.
5. Τέλος, διαπιστώνεται ότι η Κίνα δεν ενήργησε με καλή πίστη έναντι της διαδικασίας επίλυσης.
Πρώτη φορά ερμηνεύεται η διάταξη περί βράχων της Σύμβασης Δικαίου Θάλασσας. Εκτυλίσσοντας το νομικό σκεπτικό και την ερμηνεία του διαιτητικού οργάνου αντλούνται θετικά συμπεράσματα ως προς τα ενδιαφέροντα της Ελλάδας για μικρά νησιά/βράχους. Αυτό που θα μπορούσε να καταστήσει έναν βράχο νησί με δικαιώματα υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ, πέρα από την αντικειμενική δυνατότητα να συντηρεί μόνιμη ανθρώπινη διαβίωση ή οικονομική ζωή εξ ιδίων, είναι η σταθερή κοινότητα πληθυσμού, αποκλείοντας τις περιπτώσεις εκείνες διαβίωσης προσωπικού εντεταλμένου υπηρεσίας. Αν ένας νησιωτικός σχηματισμός δεν κατοικείται, δεν σημαίνει μη δυνατότητα κατοίκησης. Αν κατοικείτο ή είναι εστία οικονομικής δράσης συνάγεται δυνατότητα κατοίκησης. Κάτοικοι γειτονικών νησιών με οικονομική δραστηριότητα σε βράχο δεν απαιτείται να κατοικούν εκεί για να εκπληρώνεται η προϋπόθεση της οικονομικής ζωής του.
Η προϋπόθεση να συντηρείται διαβίωση απαιτεί ότι ο πληθυσμός είναι (οικονομικά) αυτάρκης, ότι υπάρχει διάθεση των αναγκαίων προς διαβίωση αγαθών, ότι δεν εξαρτάται από εξωτερική υποστήριξη. Το διαιτητικό θεωρεί αντίθετη στο δίκαιο θάλασσας επέμβαση με τεχνητά μέσα ώστε βράχος να γίνει κατοικήσιμος.
Είναι μια απόφαση που δυσαρεστεί την Κίνα, αλλά προσφέρει θετικά στοιχεία επί της ερμηνείας της διάταξης περί βράχων.
*Ο Πέτρος Λιάκουρας είναι αν. καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Παν. Πειραιώς - Διευθυντής του εργαστηρίου «Διαπραγμάτευσις».
Αποψη: Μια απόφαση με θετική αύρα
ΑΓΓΕΛΟΣ Μ. ΣΥΡΙΓΟΣ*
Η απόφαση του Μόνιμου Διαιτητικού Δικαστηρίου της Χάγης επί της προσφυγής των Φιλιππίνων κατά της Κίνας, δεν άπτεται άμεσα των ελληνοτουρκικών διαφορών. Εξάλλου, εν αντιθέσει προς την Κίνα, η Τουρκία δεν αποδέχεται τη σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η απόφαση όμως περιέχει αρκετά θετικά σημεία για τις ελληνικές θέσεις.
Για πρώτη φορά ένα δικαστήριο ερμήνευσε το άρθρο 121 της συμβάσεως για το Δίκαιο της Θάλασσας που αναφέρεται στα νησιά. Σύμφωνα με το συγκεκριμένο άρθρο, ένα νησί έχει χωρικά ύδατα, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Εξαιρούνται, όμως, οι βράχοι που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή να έχουν δική τους οικονομική ζωή.
Το Δικαστήριο δέχθηκε ως απόλυτο κανόνα του διεθνούς δικαίου ότι όλοι οι γεωγραφικοί σχηματισμοί, ασχέτως του εάν χαρακτηρισθούν νησιά ή βράχοι και ασχέτως μεγέθους, έχουν υποχρεωτικώς χωρικά ύδατα 12 μιλίων. Αυτό επιβεβαιώνει ότι το θέμα της αυξήσεως των ελληνικών χωρικών υδάτων πέραν των 6 μιλίων αποτελεί το κλειδί στο Αιγαίο. Με χωρικά ύδατα 12 μιλίων, στην Ελλάδα περιέρχεται το 72% των θαλασσίων περιοχών του Αιγαίου και στην Τουρκία το 8,5%. Το 20% που απομένει προς οριοθέτηση, θα μπορούσε εύκολα να διευθετηθεί. Το Δικαστήριο διευκρίνισε επίσης τα κριτήρια βάσει των οποίων ένας γεωγραφικός σχηματισμός θα μπορούσε να θεωρηθεί «βράχος» που δεν έχει υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ. Θεώρησε ότι η ανθρώπινη διαβίωση αφορά τη φυσική δυνατότητα ενός νησιού να διατηρήσει στο έδαφός του μια σταθερή κοινότητα ανθρώπων που θεωρούν τον τόπο ως σπίτι τους. Η κοινότητα μπορεί να είναι και ολιγομελής, όπως επί παραδείγματι μία οικογένεια. Κατ’ αντιστοιχίαν, η απαίτηση το νησί να έχει δική του οικονομική ζωή σχετίζεται με τη διαβίωση αυτής της κοινότητας. Στοιχεία όπως το πόσιμο νερό και η φυσική δυνατότητα διατροφής θεωρήθηκαν κρίσιμα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ιστορικές μαρτυρίες για παρουσία σταθερών ανθρώπινων κοινοτήτων σε νησιά θεωρήθηκαν εξαιρετικά σημαντικές.
Αντιθέτως, ένας γεωγραφικός σχηματισμός θα θεωρείται νομικά «βράχος» όταν το κριτήριο της οικονομικής ζωής είναι αποκλειστικώς συνδεδεμένο με τη δυνατότητα εξορύξεως φυσικών πόρων στις θαλάσσιες περιοχές γύρω από το νησί. Επίσης, «βράχος» θα θεωρείται ένα νησί όπου διαμένουν μόνον στρατιώτες ή υπάλληλοι σε υπηρεσία.
Τα συμπεράσματα αυτά είναι σημαντικά λόγω της παρουσίας εκατοντάδων μικρών νησιών σε διάφορα σημεία του Αιγαίου που κατοικούνται μεν από περιορισμένο αριθμό ατόμων (συνήθως κτηνοτρόφους και μικροκαλλιεργητές σε οικογενειακή βάση), αλλά η κατοίκηση είναι συνεχής και ανατρέχει ακόμη και στα αρχαία χρόνια. Είναι τα μικρά αυτά νησιά των οποίων η Τουρκία αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία και τα χαρακτηρίζει «γκρίζες ζώνες».
Το Δικαστήριο δεν δέχθηκε την επίκληση ιστορικών δικαιωμάτων ως βάση για τη διεκδίκηση θαλασσίων περιοχών. Aντιθέτως, θεώρησε ότι τα όποια ιστορικά δικαιώματα εξαφανίζονται όταν έρχονται αντιμέτωπα με τα δικαιώματα που έχει ένα κράτος στην ΑΟΖ του. Το εύρημα αυτό έχει σημασία για την περιοχή νοτίως της Κύπρου όπου η Τουρκία, χωρίς να έχει θαλάσσιο μέτωπο, διεκδικεί (με απροσδιόριστα νομικά επιχειρήματα) περιοχές που βρίσκονται εντός της κυπριακής ΑΟΖ.
Πολύ ενδιαφέρουσα ήταν επίσης και η καταδίκη της Κίνας για τη συστηματική παρενόχληση πλοίων που διεξήγαγαν έρευνες για υδρογονάνθρακες εντός της φιλιππινέζικης ΑΟΖ. Η παρενόχληση γινόταν σε περιοχές στις οποίες οι Φιλιππίνες είχαν ορίσει θαλάσσια τεμάχια («οικόπεδα») για έρευνα και εκμετάλλευση. Βάσει του διεθνούς δικαίου η Κίνα δεν μπορούσε κατ’ ουδένα τρόπο να διεκδικήσει τις συγκεκριμένες περιοχές. Επομένως, όλες οι ενέργειές της θεωρήθηκαν παράνομες. Και σε αυτή την περίπτωση έχουμε ευθείες αναλογίες με την κατάσταση που επικρατεί νοτίως της Κύπρου όπου η Τουρκία είχε στείλει επανειλημμένως το ερευνητικό σκάφος «Μπαρμπαρός Χαϊρεντίν Πασά» το οποίο και παρενοχλούσε σκάφη που λειτουργούσαν για λογαριασμό της Κυπριακής Δημοκρατίας.
*Ο Άγγελος Μ. Συρίγος είναι επίκουρος καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. ΈντυπηΈντυπη
 |
| "Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"-17/07/16 |
Η Νότια Σινική Θάλασσα και η Ελλάδα
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΑ ΠΕΛΩΝΗ
Δεν αφορά άμεσα την Ελλάδα η απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου στη μονομερή προσφυγή των Φιλιππίνων έναντι της Κίνας, για τις δραστηριότητες της δεύτερης στη Νότια Σινική Θάλασσα. Τουλάχιστον, φαινομενικά.
Ο τρόπος με τον οποίο αποφάσισε το Δικαστήριο, όμως, επαναφέρει τους ενδοιασμούς που είχε η Αθήνα το 2014 για το αν τελικά ένα διεθνές δικαστήριο θα ήταν το καλύτερο φόρουμ για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο, εφόσον βέβαια Ελλάδα και Τουρκία θα συμφωνούσαν σε σχετικό συνυποσχετικό. Τότε, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», είχαν αναζητηθεί γνώμες από διεθνείς εμπειρογνώμονες για τους τρόπους επίλυσης, ενώ είχε εξεταστεί το ενδεχόμενο προσφυγής σε διαιτησία ή ακόμη και σε απευθείας διμερή διαπραγμάτευση με την Αγκυρα.
Κι αυτό διότι, παρά την παγιωμένη πλέον πεποίθηση στην κοινή γνώμη ότι το Διεθνές Δίκαιο είναι μόνο με το μέρος της Ελλάδας και η Χάγη είναι πανάκεια που θα δικαιώσει τη χώρα, δίνοντας πλήρη επήρεια των νησιών στις θαλάσσιες ζώνες, η πραγματικότητα και η μέχρι σήμερα νομολογία είναι πολύ πιο περίπλοκη. Σύμφωνα με το παρασκήνιο που αποκαλύπτει η «Κ», μια απόφαση της Χάγης θα μπορούσε να έχει συνέπειες στην επήρεια του Καστελλόριζου και πιθανόν να εγκλώβιζε ορισμένα νησιά του ανατολικού Αιγαίου με ποσοστά τουρκικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ.
Ηταν το 2014, όταν η εντολή που δόθηκε από τον τότε υπουργό Εξωτερικών Βαγγέλη Βενιζέλο στην ομάδα των διερευνητικών επαφών για το Αιγαίο ήταν να παραμεριστεί το θέμα της επιλεκτικής επέκτασης των χωρικών υδάτων που συζητείτο μέχρι τότε. Το πολιτικό σκεπτικό ήταν προφανές: η κυβέρνηση επιχειρούσε να αποφύγει το καυτό πολιτικά θέμα της επιλεκτικής επέκτασης των χωρικών υδάτων πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε διαπραγμάτευση για την υφαλοκρηπίδα. Αντ’ αυτού, η Αθήνα πρότεινε να εστιαστεί η άτυπη συζήτηση στο πλαίσιο των διερευνητικών στη διερεύνηση των δυνατοτήτων οριοθέτησης, εξετάζοντας το σχετικό νομικό πλαίσιο. Η εξέλιξη δεν βρήκε την τουρκική πλευρά αντίθετη. Αυτό σήμαινε ότι και η Αγκυρα θα δεχόταν την επέκταση των συζητήσεων και για την ανατολική Μεσόγειο. Το επόμενο βήμα δεν θα μπορούσε παρά να είναι η συζήτηση αφενός μεν για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, αφετέρου δε για συνυποσχετικό, εφόσον η διαπραγμάτευση αυτή δεν κατέληγε σε συμφωνία.
Η αλλαγή του πλαισίου συζήτησης οδήγησε την Αθήνα στην αναζήτηση του βέλτιστου τρόπου επίλυσης, είτε δικαστικώς είτε με διαπραγμάτευση, αναζητώντας παράλληλα και σχετικές γνωμοδοτήσεις από διεθνείς ειδικούς σχετικά με το θέμα. Το βασικό ερώτημα ήταν πώς θα επηρέαζε την όποια συζήτηση για την οριοθέτηση το γεγονός ότι πλέον οι δύο πλευρές θα ξεκινούσαν τη συζήτηση χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί το εύρος των χωρικών υδάτων. Σημεία βάσης για την ελληνική πλευρά θα ήταν τα ανατολικά νησιά. Σύμφωνα με μια από τις γνώμες που εκφράστηκαν από αναγνωρισμένο ειδικό, με βάση τη νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, δεν ήταν σαφές αν το Καστελλόριζο θα θεωρείτο συνέχεια των Δωδεκανήσων.
Κι αυτό διότι όσον αφορά την οριοθέτηση έχουν αναπτυχθεί ορισμένες εννοιολογικές «γκρίζες ζώνες» γύρω από το ζήτημα των αρχών οριοθέτησης. Αυτές δεν πρέπει να συγχέονται με την τουρκική θεωρία περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο. Αφορούν μια περίεργη συνδυαστική εφαρμογή που προσπαθεί να συμβιβάσει δύο διαφορετικά καθεστώτα, αυτό του βυθού με αυτό της υδάτινης στήλης. Δεν εξετάστηκε κατά πόσον μια τέτοια διαπραγμάτευση θα ήταν δυνατόν να καταλήξει σε κάτι ουσιαστικό.
Οπως επίσης, σε συνέχεια γνώμης του ίδιου ειδικού αναζητήθηκαν και άλλες δυνατότητες, όπως είναι η οριοθέτηση ακόμη και με ασάφεια περιοχών, ή οριοθετήσεις με παράλληλη αναγνώριση ειδικού καθεστώτος στην Τουρκία. Οι γνώμες αυτές δεν ακολουθήθηκαν εκ των πραγμάτων. Κι αυτό διότι η ελληνική στρατηγική επιμένει στη μέθοδο της μέσης γραμμής, κάτι που το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης υποβάλλει ενίοτε σε προσαρμογές λόγω γεωγραφίας. Αλλά είναι επίσης αδύνατον να διασφαλιστεί ποια θα μπορούσε να είναι μια απόφαση αν εξέταζε την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου και της ανατολικής Μεσογείου.
Ενα παρεμφερές ζήτημα είναι ότι το δικαστήριο για να προβεί σε οριοθέτηση δεν θα παραβλέψει κανένα από τα νησιά που υπόκεινται σε ελληνική κυριαρχία. Αυτό που δεν είναι γνωστό, είναι πώς ακριβώς ένα διεθνές δικαστήριο θα χαράξει τελικά τη γραμμή, όταν σε πολλές υποθέσεις έχει μεταχειριστεί νησιά μειώνοντας την επήρειά τους. Πάντως, ο κανόνας της σύμβασης που επιβάλλει την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας είναι εθιμικό δίκαιο και δεσμεύει και την Τουρκία, ανεξαρτήτως του ότι ακόμα δεν έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Τη διάσταση αυτή, εξάλλου, φρόντισε να υπενθυμίσει σε δήλωσή του για την απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου για τη Νότια Σινική Θάλασσα ο Νίκος Κοτζιάς. Ο υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι ορθώς στην ανακοίνωση της Ε.Ε. υπογραμμίζονται η σημασία και ο ρόλος του Διεθνούς Δικαίου και, ειδικότερα, της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ φωτογράφισε την Τουρκία, σημειώνοντας ότι όλα τα υποψήφια προς ένταξη κράτη οφείλουν να αποδέχονται ρητά τη Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας του ΟΗΕ και να προσχωρούν σε αυτήν.
Το «μαύρο κουτί» των διερευνητικών επαφών
Τον Ιούνιο του 2011 Αθήνα και Αγκυρα έφθασαν μια ανάσα από συμφωνία σε ένα πλαίσιο αρχών. Ο πολιτικός αναβρασμός που ακολούθησε τόσο στην Ελλάδα με τη μετέωρη το καλοκαίρι των Αγανακτισμένων κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, όσο και στην Τουρκία με αφορμή ακόμη μία εκλογική αναμέτρηση, ανέβαλαν την όποια συμφωνία. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», σε εκείνο το κείμενο υπήρχε ρητή αναφορά ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας θα γινόταν με βάση ένα οριστικοποιημένο εύρος χωρικών υδάτων (προφανώς με επιλεκτική επέκταση).
Το πλαίσιο άλλαξε το 2014, όταν η ελληνική πλευρά παρέκαμψε τη συζήτηση για την επιλεκτική επέκταση των χωρικών υδάτων, διερευνώντας πιθανότητες οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας –περιλαμβανομένης της ΑΟΖ– για την οποία η τουρκική πλευρά φάνηκε να μην είχε αντίρρηση. Κι αυτό διότι δεν είχε κατά νουν της το Αιγαίο, αλλά την ανατολική Μεσόγειο, περιοχή όπου μάλλον προσδοκά μεγαλύτερο ποσοστό σε σύγκριση με την Ελλάδα.
Ερωτήματα
Ομως ορισμένα ερωτήματα θα παρέμεναν. Διότι μια οριστικοποίηση εύρους στην αιγιαλίτιδα ζώνη είναι πιθανόν να συμπαρέσυρε και τυχόν αλλαγές στο εύρος του εναέριου χώρου, δεδομένου ότι το εύρος αιγιαλίτιδας ζώνης είναι αυτό που καθορίζει και τον υπερκείμενο εναέριο χώρο, καθώς και την υδάτινη στήλη. Θεωρητικά, εφόσον το εύρος των χωρικών υδάτων δεν θα αποτελούσε θέμα συζήτησης, το ζήτημα του εναέριου χώρου θα παρέμενε ως εστία έντασης στις σχέσεις των δύο χωρών, εκτός αν γινόταν κάποια άλλη συνεννόηση. Οπως και να είχε, η Ελλάδα θα διατηρούσε το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων πέραν των 6 ναυτικών μιλίων, αλλά θα μπορούσε να το ασκήσει μόνο πάνω στη δική της ζώνη μετά την οριοθέτηση.
Ετερο ερώτημα αφορούσε τις «γκρίζες ζώνες». Αν δηλαδή το ζήτημα θα αιωρείτο στον βαθμό που υπάρχει στη μνήμη της τουρκικής διπλωματίας. Αν και δεν θα ετίθετο θέμα κυριαρχίας όσον αφορά στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, εντούτοις αμφισβήτηση θα μπορούσε να προκληθεί από την πλευρά της Τουρκίας για ορισμένες, κατά την άποψή της, γκρίζες ζώνες. Ερώτημα ακόμη παρέμενε ποια θα ήταν τα επόμενα βήματα αν συμφωνείτο στις διερευνητικές ένα κείμενο συνυποσχετικού, το οποίο στη συνέχεια θα έπρεπε να συνομολογηθεί. Δηλαδή, αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα έπρεπε να πάρει τον δρόμο έγκρισης από τη Βουλή με ό,τι συνεπαγόταν αυτό πολιτικά.
Με την αλλαγή κυβέρνησης και την ανάληψη της εξουσίας από τον ΣΥΡΙΖΑ, το πλαίσιο συζήτησης στις διερευνητικές άλλαξε. Η συζήτηση επανήλθε στα προ του 2014 επίπεδα για επιλεκτική επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Οι συζητήσεις φαίνεται να άρχισαν φιλόδοξα, αλλά μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί μόνο δύο συναντήσεις των εκατέρωθεν ομάδων.
Δεν αφορά άμεσα την Ελλάδα η απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου στη μονομερή προσφυγή των Φιλιππίνων έναντι της Κίνας, για τις δραστηριότητες της δεύτερης στη Νότια Σινική Θάλασσα. Τουλάχιστον, φαινομενικά.
Ο τρόπος με τον οποίο αποφάσισε το Δικαστήριο, όμως, επαναφέρει τους ενδοιασμούς που είχε η Αθήνα το 2014 για το αν τελικά ένα διεθνές δικαστήριο θα ήταν το καλύτερο φόρουμ για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο, εφόσον βέβαια Ελλάδα και Τουρκία θα συμφωνούσαν σε σχετικό συνυποσχετικό. Τότε, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», είχαν αναζητηθεί γνώμες από διεθνείς εμπειρογνώμονες για τους τρόπους επίλυσης, ενώ είχε εξεταστεί το ενδεχόμενο προσφυγής σε διαιτησία ή ακόμη και σε απευθείας διμερή διαπραγμάτευση με την Αγκυρα.
Κι αυτό διότι, παρά την παγιωμένη πλέον πεποίθηση στην κοινή γνώμη ότι το Διεθνές Δίκαιο είναι μόνο με το μέρος της Ελλάδας και η Χάγη είναι πανάκεια που θα δικαιώσει τη χώρα, δίνοντας πλήρη επήρεια των νησιών στις θαλάσσιες ζώνες, η πραγματικότητα και η μέχρι σήμερα νομολογία είναι πολύ πιο περίπλοκη. Σύμφωνα με το παρασκήνιο που αποκαλύπτει η «Κ», μια απόφαση της Χάγης θα μπορούσε να έχει συνέπειες στην επήρεια του Καστελλόριζου και πιθανόν να εγκλώβιζε ορισμένα νησιά του ανατολικού Αιγαίου με ποσοστά τουρκικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ.
Ηταν το 2014, όταν η εντολή που δόθηκε από τον τότε υπουργό Εξωτερικών Βαγγέλη Βενιζέλο στην ομάδα των διερευνητικών επαφών για το Αιγαίο ήταν να παραμεριστεί το θέμα της επιλεκτικής επέκτασης των χωρικών υδάτων που συζητείτο μέχρι τότε. Το πολιτικό σκεπτικό ήταν προφανές: η κυβέρνηση επιχειρούσε να αποφύγει το καυτό πολιτικά θέμα της επιλεκτικής επέκτασης των χωρικών υδάτων πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε διαπραγμάτευση για την υφαλοκρηπίδα. Αντ’ αυτού, η Αθήνα πρότεινε να εστιαστεί η άτυπη συζήτηση στο πλαίσιο των διερευνητικών στη διερεύνηση των δυνατοτήτων οριοθέτησης, εξετάζοντας το σχετικό νομικό πλαίσιο. Η εξέλιξη δεν βρήκε την τουρκική πλευρά αντίθετη. Αυτό σήμαινε ότι και η Αγκυρα θα δεχόταν την επέκταση των συζητήσεων και για την ανατολική Μεσόγειο. Το επόμενο βήμα δεν θα μπορούσε παρά να είναι η συζήτηση αφενός μεν για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, αφετέρου δε για συνυποσχετικό, εφόσον η διαπραγμάτευση αυτή δεν κατέληγε σε συμφωνία.
Η αλλαγή του πλαισίου συζήτησης οδήγησε την Αθήνα στην αναζήτηση του βέλτιστου τρόπου επίλυσης, είτε δικαστικώς είτε με διαπραγμάτευση, αναζητώντας παράλληλα και σχετικές γνωμοδοτήσεις από διεθνείς ειδικούς σχετικά με το θέμα. Το βασικό ερώτημα ήταν πώς θα επηρέαζε την όποια συζήτηση για την οριοθέτηση το γεγονός ότι πλέον οι δύο πλευρές θα ξεκινούσαν τη συζήτηση χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί το εύρος των χωρικών υδάτων. Σημεία βάσης για την ελληνική πλευρά θα ήταν τα ανατολικά νησιά. Σύμφωνα με μια από τις γνώμες που εκφράστηκαν από αναγνωρισμένο ειδικό, με βάση τη νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, δεν ήταν σαφές αν το Καστελλόριζο θα θεωρείτο συνέχεια των Δωδεκανήσων.
Κι αυτό διότι όσον αφορά την οριοθέτηση έχουν αναπτυχθεί ορισμένες εννοιολογικές «γκρίζες ζώνες» γύρω από το ζήτημα των αρχών οριοθέτησης. Αυτές δεν πρέπει να συγχέονται με την τουρκική θεωρία περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο. Αφορούν μια περίεργη συνδυαστική εφαρμογή που προσπαθεί να συμβιβάσει δύο διαφορετικά καθεστώτα, αυτό του βυθού με αυτό της υδάτινης στήλης. Δεν εξετάστηκε κατά πόσον μια τέτοια διαπραγμάτευση θα ήταν δυνατόν να καταλήξει σε κάτι ουσιαστικό.
Οπως επίσης, σε συνέχεια γνώμης του ίδιου ειδικού αναζητήθηκαν και άλλες δυνατότητες, όπως είναι η οριοθέτηση ακόμη και με ασάφεια περιοχών, ή οριοθετήσεις με παράλληλη αναγνώριση ειδικού καθεστώτος στην Τουρκία. Οι γνώμες αυτές δεν ακολουθήθηκαν εκ των πραγμάτων. Κι αυτό διότι η ελληνική στρατηγική επιμένει στη μέθοδο της μέσης γραμμής, κάτι που το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης υποβάλλει ενίοτε σε προσαρμογές λόγω γεωγραφίας. Αλλά είναι επίσης αδύνατον να διασφαλιστεί ποια θα μπορούσε να είναι μια απόφαση αν εξέταζε την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου και της ανατολικής Μεσογείου.
Ενα παρεμφερές ζήτημα είναι ότι το δικαστήριο για να προβεί σε οριοθέτηση δεν θα παραβλέψει κανένα από τα νησιά που υπόκεινται σε ελληνική κυριαρχία. Αυτό που δεν είναι γνωστό, είναι πώς ακριβώς ένα διεθνές δικαστήριο θα χαράξει τελικά τη γραμμή, όταν σε πολλές υποθέσεις έχει μεταχειριστεί νησιά μειώνοντας την επήρειά τους. Πάντως, ο κανόνας της σύμβασης που επιβάλλει την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας είναι εθιμικό δίκαιο και δεσμεύει και την Τουρκία, ανεξαρτήτως του ότι ακόμα δεν έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Τη διάσταση αυτή, εξάλλου, φρόντισε να υπενθυμίσει σε δήλωσή του για την απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου για τη Νότια Σινική Θάλασσα ο Νίκος Κοτζιάς. Ο υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι ορθώς στην ανακοίνωση της Ε.Ε. υπογραμμίζονται η σημασία και ο ρόλος του Διεθνούς Δικαίου και, ειδικότερα, της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ φωτογράφισε την Τουρκία, σημειώνοντας ότι όλα τα υποψήφια προς ένταξη κράτη οφείλουν να αποδέχονται ρητά τη Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας του ΟΗΕ και να προσχωρούν σε αυτήν.
Το «μαύρο κουτί» των διερευνητικών επαφών
Τον Ιούνιο του 2011 Αθήνα και Αγκυρα έφθασαν μια ανάσα από συμφωνία σε ένα πλαίσιο αρχών. Ο πολιτικός αναβρασμός που ακολούθησε τόσο στην Ελλάδα με τη μετέωρη το καλοκαίρι των Αγανακτισμένων κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, όσο και στην Τουρκία με αφορμή ακόμη μία εκλογική αναμέτρηση, ανέβαλαν την όποια συμφωνία. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», σε εκείνο το κείμενο υπήρχε ρητή αναφορά ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας θα γινόταν με βάση ένα οριστικοποιημένο εύρος χωρικών υδάτων (προφανώς με επιλεκτική επέκταση).
Το πλαίσιο άλλαξε το 2014, όταν η ελληνική πλευρά παρέκαμψε τη συζήτηση για την επιλεκτική επέκταση των χωρικών υδάτων, διερευνώντας πιθανότητες οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας –περιλαμβανομένης της ΑΟΖ– για την οποία η τουρκική πλευρά φάνηκε να μην είχε αντίρρηση. Κι αυτό διότι δεν είχε κατά νουν της το Αιγαίο, αλλά την ανατολική Μεσόγειο, περιοχή όπου μάλλον προσδοκά μεγαλύτερο ποσοστό σε σύγκριση με την Ελλάδα.
Ερωτήματα
Ομως ορισμένα ερωτήματα θα παρέμεναν. Διότι μια οριστικοποίηση εύρους στην αιγιαλίτιδα ζώνη είναι πιθανόν να συμπαρέσυρε και τυχόν αλλαγές στο εύρος του εναέριου χώρου, δεδομένου ότι το εύρος αιγιαλίτιδας ζώνης είναι αυτό που καθορίζει και τον υπερκείμενο εναέριο χώρο, καθώς και την υδάτινη στήλη. Θεωρητικά, εφόσον το εύρος των χωρικών υδάτων δεν θα αποτελούσε θέμα συζήτησης, το ζήτημα του εναέριου χώρου θα παρέμενε ως εστία έντασης στις σχέσεις των δύο χωρών, εκτός αν γινόταν κάποια άλλη συνεννόηση. Οπως και να είχε, η Ελλάδα θα διατηρούσε το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων πέραν των 6 ναυτικών μιλίων, αλλά θα μπορούσε να το ασκήσει μόνο πάνω στη δική της ζώνη μετά την οριοθέτηση.
Ετερο ερώτημα αφορούσε τις «γκρίζες ζώνες». Αν δηλαδή το ζήτημα θα αιωρείτο στον βαθμό που υπάρχει στη μνήμη της τουρκικής διπλωματίας. Αν και δεν θα ετίθετο θέμα κυριαρχίας όσον αφορά στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, εντούτοις αμφισβήτηση θα μπορούσε να προκληθεί από την πλευρά της Τουρκίας για ορισμένες, κατά την άποψή της, γκρίζες ζώνες. Ερώτημα ακόμη παρέμενε ποια θα ήταν τα επόμενα βήματα αν συμφωνείτο στις διερευνητικές ένα κείμενο συνυποσχετικού, το οποίο στη συνέχεια θα έπρεπε να συνομολογηθεί. Δηλαδή, αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα έπρεπε να πάρει τον δρόμο έγκρισης από τη Βουλή με ό,τι συνεπαγόταν αυτό πολιτικά.
Με την αλλαγή κυβέρνησης και την ανάληψη της εξουσίας από τον ΣΥΡΙΖΑ, το πλαίσιο συζήτησης στις διερευνητικές άλλαξε. Η συζήτηση επανήλθε στα προ του 2014 επίπεδα για επιλεκτική επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Οι συζητήσεις φαίνεται να άρχισαν φιλόδοξα, αλλά μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί μόνο δύο συναντήσεις των εκατέρωθεν ομάδων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου