Από τον κλώνο της "Ε"
 |
| "Εφ.Συν", 08/08/17 |
«Τζαι με το παραπάνω»*
Του Τάσου Τρίκκα
Ευαίσθητη χορδή το Κυπριακό, για τους Ελληνες -τους «Ελλαδίτες»- λειτούργησε ως παράγοντας κινητοποίησης του λαού μας σε κρίσιμες φάσεις της Ιστορίας του. Αλλά θα μπορούσε να λειτουργήσει και διαφορετικά: ως συσσώρευση πείρας πολύτιμης.
Η διαδρομή της Κυπριακής Δημοκρατίας, που η ύπαρξή της υπενθυμίζεται στον δημόσιο βίο μας κάθε φορά που «διεξάγονται διαπραγματεύσεις για το πρόβλημα της Κύπρου», εγγίζει πολλά από τα μεγάλα ζητήματα που συνάντησε και συναντά η πορεία της χώρας μας.
Δεν είναι μόνον οι αγώνες για την ανεξαρτησία, που μάτωσαν το μαρτυρικό νησί-«χρυσοπράσινο φύλλο ριγμένο στο πέλαγος», οι οποίοι δονούν αυτή τη χορδή. Στην Κύπρο δοκιμάστηκαν οι δυνατότητες της Αριστεράς να διαχειριστεί μια καπιταλιστική κρίση διατηρώντας το δικό της «πρόσημο» μέσα σ’ ένα ενάντιο περιβάλλον, που έθετε ασφυκτικά όρια, τις εσωτερικές αντιδράσεις και τις εξωτερικές εξελίξεις, σε συνθήκες ενός εξαιρετικά δυσμενούς συσχετισμού δυνάμεων.
«Πρώτη φορά Αριστερά» στην κυπριακή προεδρία: το 2003 εκλέγεται πρόεδρος της Δημοκρατίας της Κύπρου ο γραμματέας του ΑΚΕΛ Δημήτρης Χριστόφιας. Δεν είναι αρκετά γνωστή στην Ελλάδα η ιστορία του ΑΚΕΛ, του Ανορθωτικού Κόμματος Εργαζομένου Λαού. Δημιουργήθηκε ως Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου στη δεκαετία του 1920, λίγα χρόνια μετά το δικό μας ΣΕΚΕ, από μια φούχτα εργάτες, που τον ίδιο καιρό ίδρυσαν τα πρώτα συνδικάτα -τις «συντεχνίες»- στο νησί και πρωτοστάτησαν σε σκληρούς ταξικούς αγώνες, σε μεγάλες απεργίες που άφησαν εποχή.
Το θεσμικό πλαίσιο της αποικιοκρατίας χρησιμοποιήθηκε από τους πρωτοπόρους αυτούς του εργατικού κινήματος, με την ευφυΐα και τη δεξιοτεχνία που τους χαρακτήριζαν, για τη συγκρότηση ενός κόμματος διακλαδωμένου σε πολλαπλά κινήματα (εργάτες γης, βιομηχανικοί εργάτες, μικροϋπάλληλοι, συνεταιριστές, άνεργοι), με μια διαδικασία που είχε κοινά σημεία με τη διαμόρφωση του βρετανικού Εργατικού Κόμματος μέσα από τα trade unions (συνδικάτα).
Εκτός από τους Αγγλους αποικιστές, μεγάλος αντίπαλος του ΑΚΕΛ υπήρξε από την αρχή η Κυπριακή Διοικούσα Εκκλησία. Μεταφέροντας τη σύγκρουση στο εχθρικό γήπεδο, το κόμμα της Αριστεράς έδωσε την πρώτη μεγάλη εκλογική του μάχη το 1947, στις εκλογές για την ανάδειξη του αρχιεπισκόπου Κύπρου, στις οποίες υποστήριξε τον μητροπολίτη Λεόντιο, που είχε πάρει θέση εναντίον του αποικιακού καθεστώτος.
Ο Λεόντιος εκλέχθηκε με οριακή πλειοψηφία. Πέθανε (δολοφονήθηκε;) έναν μήνα αργότερα. Δεν χρειάζεται να αναφερθεί εδώ η κάθετη αντίθεση ΑΚΕΛ και κυπριακής εθνικιστικής Ακροδεξιάς, σ’ όλο το φάσμα της, από την ΕΟΚΑ ώς τον χίτη Γρίβα. Το 1958 αγωνιστές του ΑΚΕΛ έπεσαν θύματα σε δολοφονικές ενέδρες.
Το ΑΚΕΛ έδωσε μάχη στις προεδρικές εκλογές του 1960 με εξωκομματικό υποψήφιο, που συγκέντρωσε περίπου το 30% των ψήφων. Δεν στόχευε στην κατάκτηση της εκτελεστικής εξουσίας.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε υιοθετήσει τη στρατηγική της μη διεκδίκησης της εξουσίας, βασιζόμενο σε ορισμένη εκτίμηση της διεθνούς συγκυρίας: όσο βάρυνε στην κρίση του Ιταλικού Κ.Κ. για τη στρατηγική του «ιστορικού συμβιβασμού» το πραξικόπημα στη Χιλή το 1973, τόσο σταθμιζόταν στην πολιτική του ΑΚΕΛ η σφαγή των κομμουνιστών στην Ινδονησία το 1965, η προηγούμενη ήττα του Δημοκρατικού Στρατού στον Γράμμο το 1949 -και τα δικαιώματα επέμβασης των «εγγυητριών δυνάμεων» στη νήσο, κατά τη Συμφωνία της Ζυρίχης του 1959.
Στις βουλευτικές εκλογές του 1970, παρ’ όλο που το ποσοστό του αγγίζει το 40%, το ΑΚΕΛ έβγαλε μόνο 9 από τους 35 βουλευτές, γιατί τόσο ήταν ο στόχος του.
Η δημιουργία μιας ανεξάρτητης, ενιαίας και «κοσμικής» (μη «θεοκρατικής») Κυπριακής Πολιτείας αποτέλεσε (και αποτελεί) τον στρατηγικό στόχο του ΑΚΕΛ, μετά τις φάσεις που προηγήθηκαν. Προτελευταία ήταν εκείνη με το σύνθημα της «Αυτοκυβέρνησης-Ενωσης», το οποίο διαδέχθηκε το σύνθημα «Ενωση και μόνον Ενωση, χωρίς ενδιάμεσα στάδια αυτοκυβέρνησης», σύμφωνα με τη «συμβουλή» που έδωσε ο Νίκος Ζαχαριάδης σε αντιπροσωπεία του ΑΚΕΛ που επισκέφθηκε τα ελληνικά βουνά το 1948.
Το ΑΚΕΛ εγκατέλειψε την προηγούμενη γραμμή του υπό την πίεση των κελευσμάτων του γραμματέα του ΚΚΕ Νίκου Ζαχαριάδη και του διακηρυγμένου αντικομμουνιστή εθνάρχη Μακαρίου (που είχε κάνει και «προσκύνημα» στον «Παρθενώνα» της Μακρονήσου -αργότερα η στάση του άλλαξε).
«Σταθερά» της πολιτικής του ΑΚΕΛ υπήρξε πάντοτε η αρμονική συμβίωση των δύο κοινοτήτων, της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής. Ακόμη και στην κορύφωση της «ενωσιακής» συνθηματολογίας δεν ενέδωσε στη σειρήνα του εθνικισμού και καλλιεργούσε συστηματικά σχέσεις προσέγγισης με τους Τουρκοκυπρίους. Στο κοινωνικό πεδίο το ΑΚΕΛ ακολουθούσε, παρά τους στενούς δεσμούς του με το μοσχοβίτικο «διεθνές κέντρο» της δογματικής ορθοδοξίας, «μετριοπαθή» πολιτική ταξικής συνεργασίας, ανάλογη με εκείνη των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων της Δυτικής Ευρώπης.
Οταν ήρθε η στιγμή της πολιτικής και κοινωνικής ρήξης, με την επέκταση και έκρηξη της μεγάλης κρίσης και μέσα στην τοπική οικονομία της Κύπρου, την άνοιξη του 2011, ξεπρόβαλαν τα όρια της πολιτικής αυτής: ώς τότε η πολιτική της κοινωνικής συνεργασίας αποτελούσε έναν από τους βασικούς συντελεστές της κυπριακής ευημερίας.
Οταν όμως η προεδρία Χριστόφια δεχόταν τα καταιγιστικά πυρά των αντιπάλων της στο εσωτερικό και τον διεθνή περίγυρο, και είχε ανάγκη από την παρέμβαση ενός ισχυρού μαζικού κινήματος για τη στήριξή της, το ΑΚΕΛ δεν ήταν σε θέση να κινητοποιήσει τον λαό. Τα ταξικά αντανακλαστικά είχαν αμβλυνθεί. Ενα από τα συνθήματα της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς που εμφανίσθηκε τότε στους τοίχους κραύγαζε προς τον λαό: «Ξύπνα! Ηρθε η ώρα να ταΐσεις τις Τράπεζες!».
Στις προεδρικές εκλογές του 2008 το ΑΚΕΛ αποφάσισε να διεκδικήσει την εκτελεστική εξουσία προβάλλοντας την υποψηφιότητα του ηγέτη του. Κεντρικό σύνθημά του ήταν: «Δίκαιη λύση, δίκαιη κοινωνία». Ο Δ. Χριστόφιας εκλέχθηκε πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η περίοδος της αριστερής προεδρίας (2008-2013) άφησε εξόφθαλμα θετικό αποτύπωμα. Πρώτα πραγματοποιήθηκαν με επιτυχία προσπάθειες για την επίλυση του Κυπριακού -οι διαπραγματεύσεις του προέδρου Χριστόφια με τον επικεφαλής της τουρκοκυπριακής κοινότητας, προοδευτικό πολιτικό Μ. Ταλάτ (αρχές 2010), οδήγησαν στη διαμόρφωση μιας εποικοδομητικής δικοινοτικής πρότασης για το πρόβλημα της νήσου με το πολιτικό στίγμα των δύο ηγετών, που αποτελεί και σήμερα σημαντικό κεκτημένο.
Ωστόσο οι διαπραγματεύσεις δεν έγινε δυνατό να καρποφορήσουν, παρά την πρόοδο που σημειώθηκε. Αποτελούν ίσως την πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση του προβλήματος που κατορθώθηκε από τους ίδιους τους Κυπρίους.
Επειτα ήρθε η εξέλιξη και περάτωση μιας δύσκολης διαδικασίας ερευνών για ανακάλυψη φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ και των συνακόλουθων αδειοδοτήσεων, επιστέγασμα της οποίας είναι οι σημερινές γεωτρήσεις.
Η εκμετάλλευση των ενεργειακών κοιτασμάτων από τους ίδιους τους Κυπρίους υπήρξε ο επόμενος στόχος της πολιτικής στρατηγικής της αριστερής προεδρίας, στόχος αλληλένδετος με την κατοχύρωση της ανεξαρτησίας της Κύπρου και την κατάκτηση της ευημερίας ολόκληρου του λαού της, εντασσόμενος στον αναπροσανατολισμό του παραγωγικού της μοντέλου. Η εξασφάλιση του ελέγχου του φυσικού πλούτου της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτέλεσε πρωταρχική μέριμνα της προεδρίας Χριστόφια.
Το ζήτημα του φυσικού αερίου διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στις επίπονες διαπραγματεύσεις με την τρόικα των «θεσμών». Παρά τις αντίθετες ισχυρές πιέσεις, ο έλεγχος έμεινε στο Κυπριακό Δημόσιο. Στην ίδια συνάφεια της εστίασης στα προβλήματα της οικονομίας, η κυπριακή κυβέρνηση αντιμετώπισε το ζήτημα του αποκλεισμού από τις αγορές προσφεύγοντας σε αναζήτηση εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης. Εξασφάλισε δάνειο από τη Ρωσία.
Δύο μήνες πριν αρχίσουν οι έρευνες στον θαλάσσιο βυθό έγινε η έκρηξη πυρομαχικών στο Μαρί, με δεκατρία θύματα. Σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε στις 29/11/2016 ο Δημήτρης Χριστόφιας, μετά τη λήξη της θητείας του, με αφορμή την έκδοση βιβλίου του με το σημαδιακό τίτλο «Πώς η ανάγκη γίνεται Ιστορία», είπε ότι «η έκρηξη δεν ήταν τυχαία, ήθελαν να αποτύχει ο στιγματισμένος πρόεδρος».
Μίλησε για «κακόβουλη ενέργεια ξένου δακτύλου δυτικής προέλευσης». Σε μια άλλη συνέντευξη Τύπου, όταν ακόμη ήταν πρόεδρος της Κύπρου, σε ερώτηση δημοσιογράφου αν εξακολουθεί να είναι κομμουνιστής, είχε απαντήσει λακωνικά: «Τζαι με το παραπάνω».
* Οταν ήταν πρόεδρος της Κύπρου ο Δημήτρης Χριστόφιας, σε ερώτηση δημοσιογράφου αν εξακολουθεί να είναι κομμουνιστής, είχε απαντήσει λακωνικά: «Τζαι με το παραπάνω»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου