Η τελική απόφαση για τη συμμετοχή των «Ελλήνων» στην εκλογική διαδικασία της 21ης Μαΐου θα ληφθεί στις 5 Μαΐου από τον Αρειο Πάγο. Με δεδομένο πως η επιλογή Κανελλόπουλου δυσκολεύει την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, φέρνοντας τους δικαστές απέναντι σε έναν πρώην συνάδελφό τους, ο Κασιδιάρης επιχειρεί να μπει στη Βουλή «από το παράθυρο» - καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν το μόρφωμα του οποίου παραμένει πραγματικός ηγέτης να ξεπερνά το όριο του 3%

Aπό "ΤΑ ΝΕΑ"

"ΤΑ ΝΕΑ", 05/04/23


Ντρίμπλες από το κόμμα Κασιδιάρη
πριν τον Αρειο Πάγο

Για καταστατικές αλλαγές, κατάργηση της σημερινής διοικούσας επιτροπής και ανάδειξη του νέου προέδρου μέσα από το συνέδριο του «εθνικού συμβουλίου» των «Ελλήνων», όπου θα συμμετάσχουν περί τα εβδομήντα άτομα, έκανε λόγο ο πρώην αντεισαγγελέας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Αναστάσιος Κανελλόπουλος, ο οποίος ετοιμάζεται να αναλάβει τα ηνία του πολιτικού μορφώματος


ΤΗΣ ΜΥΡΤΟΥΣ ΛΙΑΛΙΟΥΤΗ

Ντρίμπλες με στόχο να ξεπεράσει τον νομικό σκόπελο για εγκληματικές οργανώσεις που επιχειρούν την είσοδό τους στη Βουλή με τον μανδύα πολιτικού κόμματος κάνει ο καταδικασμένος Ηλίας Κασιδιάρης - και αυτές αφορούν αλλαγές στη βιτρίνα του σχήματος που ηγείται, καθώς τα ηνία του πολιτικού μορφώματος «Ελληνες για την Πατρίδα» είναι έτοιμος να αναλάβει ο Αναστάσιος Κανελλόπουλος, πρώην αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου. Η προσπάθεια που γίνεται επί της ουσίας είναι οι «Ελληνες» να αποσυνδεθούν από τον Κασιδιάρη ενόψει της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ώστε να δυσκολευτεί η τεκμηρίωση περί πραγματικής ηγεσίας και να επιτραπεί στο «κόμμα» να συμμετάσχει στις εκλογές.

Χαρακτηριστικό είναι ότι στις πρώτες δηλώσεις που έκανε για το θέμα, ο Κανελλόπουλος (ο οποίος τον Φεβρουάριο του 2022 ίδρυσε το δικό του πολιτικό κόμμα) μίλησε για καταστατικές αλλαγές, κατάργηση της σημερινής διοικούσας επιτροπής και ανάδειξη του νέου προέδρου μέσα από το συνέδριο του «εθνικού συμβουλίου» των «Ελλήνων» - στο οποίο εκτιμάται πως θα συμμετάσχουν περί τα εβδομήντα άτομα. Παράλληλα, ο πρώην αντεισαγγελέας τόνισε σε δηλώσεις του πως δεν έχει γνωρίσει ποτέ τον Ηλία Κασιδιάρη και πως η προσέγγισή του έγινε «από τα κάτω», με ώσμωση μελών του δικού του κόμματος, του «ΕΑΝ», με μέλη του κόμματος Κασιδιάρη, η οποία κατέληξε σε «πολιτικό γάμο» έπειτα από «διαπραγματεύσεις».

Σ' αυτόν τον μετασχηματισμό - στον οποίο εξωτερικοί παρατηρητές εκτιμούν πως δεν αποκλείεται να υπάρξει ακόμα και κάποια αλλαγή ονόματος -, σε συνδυασμό με την ιδιότητα του Κανελλόπουλου (ο οποίος αποποιείται τον χαρακτηρισμό «αχυράνθρωπος», προτάσσοντας τη μακρόχρονη θητεία του στη Δικαιοσύνη), βασίζεται ο Κασιδιάρης και το περιβάλλον του για να ξεπεράσουν τον θεσμικό σκόπελο του νέου νόμου.

Ενδεικτικά, ωστόσο, μέχρι χθες το απόγευμα, η παραπομπή από την ιστοσελίδα του «κόμματος» στον σχετικό σύνδεσμο στο YouTube παρέπεμπε στο προσωπικό κανάλι του καταδικασμένου πρώην χρυσαυγίτη, στην περιγραφή του οποίου ο Κασιδιάρης αναγράφεται ως «ιδρυτής» του σχηματισμού. Ο καταδικασμένος πρώην χρυσαυγίτης, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, θα βρίσκεται στο ψηφοδέλτιο της Α' Αθηνών. Θα είναι ο μοναδικός συμμετέχων στα ψηφοδέλτια με κακουργηματική καταδίκη στην πλάτη του για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.

«Από το παράθυρο»

Η τελική απόφαση για τη συμμετοχή των «Ελλήνων» στην εκλογική διαδικασία της 21ης Μαΐου θα ληφθεί στις 5 Μαΐου από τον Αρειο Πάγο. Με δεδομένο πως η επιλογή Κανελλόπουλου δυσκολεύει την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, φέρνοντας τους δικαστές απέναντι σε έναν πρώην συνάδελφό τους, ο Κασιδιάρης επιχειρεί να μπει στη Βουλή «από το παράθυρο» - καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν το μόρφωμα του οποίου παραμένει πραγματικός ηγέτης να ξεπερνά το όριο του 3%.

 «Τώρα ο Αρειος Πάγος βαρύνεται με μια θεσμική ευθύνη (...) Πρέπει να το σκεφτούν και οι εν ενεργεία και οι επίτιμοι, υπάρχει πρόβλημα κύρους και αξιοπιστίας της Δικαιοσύνης που δεν τελειώνει με τη σύνταξη», δήλωσε στο Mega ο Ευάγγελος Βενιζέλος για τη νομική διαδικασία που θα ακολουθηθεί στις αρχές του επόμενου μήνα. Περαιτέρω νομοθετικές πρωτοβουλίες, πάντως, δεν διαφαίνονται στον ορίζοντα, με τους ιθύνοντες να θεωρούν πως δεν υπάρχουν άλλα συνταγματικά περιθώρια. «Ο λόγος πλέον είναι στη Δικαιοσύνη», λένε από το Μέγαρο Μαξίμου, επισημαίνοντας πως το νομοθετικό εργαλείο υπάρχει, έχει ψηφιστεί με διευρυμένη πλειοψηφία στη Βουλή και υπενθυμίζοντας ότι η ρύθμιση δεν απέκλειε αυτόματα κόμματα.

Το καθήκον των δικαστών


ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΠΟΤΟΠΟΥΛΟΥ

Να λοιπόν που το ελληνικό πολιτικό σύστημα αντιμετωπίζει, στην πράξη και όχι στη θεωρία, το φάσμα του «κόμματος Κασιδιάρη» - που δεν θα λέγεται βέβαια έτσι, αλλά ακούγεται ότι θα περιέχει στους συνδυασμούς του το συγκεκριμένο πρόσωπο. Από πολιτική άποψη, ο «λόγος», δηλαδή η διά της ψήφου απόφαση για συμμετοχή στη Βουλή, ανήκει, από τη στιγμή που θα επιτρεπόταν η υποψηφιότητα του συγκεκριμένου κόμματος, στο εκλογικό σώμα. Από νομική άποψη, τον λόγο περί αποδοχής των συνδυασμών του κόμματος - όπως και όλων των κομμάτων - στις εκλογές της 21ης Μαΐου έχει το Α' Τμήμα του Αρείου Πάγου. Με το δε ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, η σημαντική αυτή κρίση έχει προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα.

Με τη διάταξη που ψηφίστηκε στις 8 Μαρτίου, τέθηκε από τον νομοθέτη ένα νέο κριτήριο αξιολόγησης της αναγκαίας κατά το Σύνταγμα (άρθρο 29 παρ. 1) «εξυπηρέτησης της ελεύθερης λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος». Το κριτήριο αυτό αποβλέπει στη «δημοκρατικότητα» κόμματος και όχι προσώπου - για να αποφευχθεί η εκ του Συντάγματος (άρθρο 51 παρ. 3) θέση της «αμετάκλητης» καταδίκης ως προϋπόθεσης περιορισμού του δικαιώματος του εκλέγεσθαι. Είναι αποκλειστικό, λόγω της λέξης «μόνο» που υπάρχει στον νόμο, αλλά και ανοικτό σε ερμηνεία, αφού η ρύθμιση αναφέρει ότι ο Αρειος Πάγος «δύναται», με βάση αυτό, να αποφανθεί περί της δημοκρατικότητας. Και συνίσταται στην καταδίκη, σε οποιονδήποτε βαθμό, τριών κατηγοριών προσώπων που περιλαμβάνονται στους συνδυασμούς κόμματος - υποψήφιων βουλευτών, ιδρυτικών μελών, διατελεσάντων προέδρων - για τρία συγκεκριμένα εγκλήματα: εσχάτη προδοσία (άρθρο 134 Ποινικού Κώδικα), συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση (άρθρο 187) και συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση (άρθρο 187 Α). Ο Αρειος Πάγος κρίνει τη «δημοκρατικότητα» κάποιου κόμματος όχι με βάση την ιδεολογία, τις θέσεις ή την ιστορία του, αλλά με βάση το αν κάποιο μέλος του καταδικάστηκε για ένα από τρία κρίσιμα για την πολιτειακή τάξη εγκλήματα.

De lege ferenda, σχετικά με τη σκοπιμότητα, ακόμα και τα εντός του συνταγματικού πλαισίου περιθώρια, θέσπισης «κριτηρίου δημοκρατικότητας κόμματος», θα μπορούσαν να εγερθούν - και έχουν εγερθεί και από εμένα - προβληματισμοί. De lege lata, όμως, από τη στιγμή που ψηφίστηκε και για όσο διάστημα ισχύει η συγκεκριμένη ρύθμιση, τα πράγματα είναι σαφή: εφόσον διαπιστώσει ότι πράγματι υπήρξε, στο πρόσωπο υποψήφιου βουλευτή (γιατί φαίνεται ότι εκείνος που έχουμε όλοι στο μυαλό μας δεν θα είναι ιδρυτικό μέλος του νέου κόμματος, κι εφόσον το κόμμα θα είναι νέο, δεν θα είναι ούτε πρώην πρόεδρός του) καταδίκη για ένα από τα τρία εγκλήματα (και εκείνος που έχουμε όλοι στο μυαλό μας έχει καταδικαστεί για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση), ο Αρειος Πάγος έχει όχι απλώς δικαίωμα, αλλά καθήκον, να αποκλείσει τους συνδυασμούς του συγκεκριμένου κόμματος από τις επερχόμενες εκλογές. Το «δύναται» συμπληρώνεται, σημασιολογικά και τελολογικά, από «για να προστατέψει το δημοκρατικό πολίτευμα» - συνεπώς ο αποκλεισμός των πολέμιων της δημοκρατικότητας καθίσταται υποχρεωτικός από τον νόμο.

Για να το πούμε πιο πρακτικά: η «πατρωνεία διά της συμμετοχής στους συνδυασμούς» απαγορεύεται, άρα οδηγεί σε αποκλεισμό, η «εκ του μακρόθεν ηγεμόνευση» πιο δύσκολα παραμερίζεται. Αλλά και πάλι, ο Αρειος Πάγος είναι, πριν από τους εκλογείς, υπεύθυνος να την παραμερίσει.

-Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος

Αυτοματισμοί και τεκμήρια
κατά την εφαρμογή της εκλογικής απαγόρευσης


ΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ


Ο νομοθέτης του άρθρου 102 του ν.5019/2023 απέκλεισε αυτομάτως από το δικαίωμα συμμετοχής στις βουλευτικές εκλογές τα κόμματα των οποίων ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας, τα μέλη της διοικούσας επιτροπής, ο νόμιμος εκπρόσωπος, ή τα πρόσωπα που αποτελούν την πραγματική ηγεσία του κόμματος, έχουν καταδικασθεί σε οποιονδήποτε βαθμό σε κάθειρξη, για τα εγκλήματα των κεφαλαίων 1-6 του Δεύτερου Βιβλίου του Ποινικού Κώδικα. Στην περίπτωση αυτή, το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου, το οποίο είναι αρμόδιο για την ανακήρυξη των συνδυασμών των κομμάτων, καλείται απλώς να κρίνει, αν σε έναν συνδυασμό υπάρχουν πρόσωπα που έχουν καταδικασθεί για τα εγκλήματα αυτά, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που έχουν πράγματι ηγετικό ρόλο στο συγκεκριμένο κόμμα, έστω και αν δεν κατέχουν τυπικά ηγετικό αξίωμα, και οφείλει, εφόσον συντρέχουν οι εν λόγω καταστάσεις, να μην ανακηρύξει τον συνδυασμό του συγκεκριμένου κόμματος.

Επιπλέον, σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, η παρουσία σε συνδυασμό κόμματος υποψηφίου βουλευτή που έχει καταδικασθεί σε οποιονδήποτε βαθμό για τα εγκλήματα της συμμετοχής σε εγκληματική ή τρομοκρατική οργάνωση ή για εσχάτη προδοσία, αποτελεί ένα πολύ ισχυρό τεκμήριο για το ότι το κόμμα αυτό δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος κατά την έννοια του άρθρου 29 παρ. 1 Συντ. Η ενεργοποίηση του τεκμηρίου αυτού οδηγεί όπως και στην προηγούμενη περίπτωση στον αποκλεισμό του κόμματος από τις εκλογές, όχι όμως με τρόπο αυτόματο, αλλά μόνον εάν το ελεγχόμενο κόμμα προσκομίσει αποδείξεις ότι το τεκμήριο δεν ευσταθεί, δηλαδή ότι η παρουσία του συγκεκριμένου υποψηφίου δεν αναιρεί τον δημοκρατικό του χαρακτήρα. Οταν όμως υπάρχει η εμπειρία από τη δράση των ηγετικών της στελεχών της Χρυσής Αυγής, όπως καταγράφεται στην ιστορική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, αυτή θα ήταν μια ακατόρθωτη απόδειξη (probatio diabolica).

Ετσι, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις της περίπτωσης που θα κληθεί να εξετάσει το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου, εάν τελικά γίνει διαδοχή ηγεσίας στο κόμμα του Ηλία Κασιδιάρη και ο ίδιος είναι υποψήφιος βουλευτής, το άρθρο 102 του ν.5019 μπορεί να βρει διπλή εφαρμογή: λόγω της υφιστάμενης καταδίκης του αναμφίβολου πραγματικού του ηγέτη και της βουλευτικής υποψηφιότητας του ιδίου στον συνδυασμό του κόμματος αυτού, έστω και με άλλον επικεφαλής ή ενδεχομένως και με άλλο όνομα.



Εξάλλου, η τυχόν αμφισβήτηση της συμφωνίας της συγκεκριμένης ρύθμισης προς την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καμία τύχη δεν θα έχει. Παρόμοιες υποθέσεις έχει κρίνει το ΕΔΔΑ απορρίπτοντας τις αιτιάσεις των προσφευγόντων στις αποφάσεις Zdanoka κατά Λετονίας (2006) και Etxeberria και άλλοι κατά Ισπανίας (2009). Και οι δύο αφορούσαν περιπτώσεις αποκλεισμού κομμάτων ή υποψηφίων από τις εκλογές, οι οποίες κρίθηκαν από το Δικαστήριο ως σύμφωνες προς το άρθρο 3 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ στο οποίο κατοχυρώνεται το δικαίωμα για ελεύθερες και δημοκρατικές εκλογές. Ας έχουν υπόψη τις αποφάσεις αυτές όλοι οι ενδιαφερόμενοι.

- Ο Χαράλαμπος Ανθόπουλους είναι καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ


Στη Βουλή δεν έχουν θέση οι μαχαιροβγάλτες

ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΥ

Στην Ελλάδα, δυστυχώς, το Σύνταγμα δεν απαγορεύει στους φασίστες να πολιτεύονται. Αυτό, εντούτοις, δεν σημαίνει ότι μπορούν να πολιτευτούν ελεύθερα κόμματα, με υποψηφίους που έχουν εγκληματήσει, όπως είναι οι χρυσαυγίτες, πρόσωπα δηλαδή καταδικασμένα για δολοφονίες και για διεύθυνση και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Στη Βουλή δεν έχουν θέση οι μαχαιροβγάλτες, ούτε οι εντολοδόχοι τους. Σύμφωνα με τον τελευταίο νόμο, στον Αρειο Πάγο απόκειται να κρίνει. Είμαι βέβαιος ότι θα προστατεύσει τη δημοκρατία.

-Ο Νίκος Κ. Αλιβιζάτος είναι ομότιμος καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών